మహాభారతం · అధ్యాయం 14.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.74.1
त्रिगर्तैरभवद्युद्धं कृतवैरैः किरीटिनः ।
महारथसमाज्ञातैर्हतानां पुत्रनप्तृभिः ॥ १४.७४.१ ॥
కిరీటధారి అర్జునునితో వైరం పెంచుకున్న త్రిగర్తులతో యుద్ధం జరిగింది; వారు మహారథులుగా పేరుగాంచిన, చంపబడిన వీరుల కుమారులు, మనుమలు.
14.74.2
ते समाज्ञाय सम्प्राप्तं यज्ञियं तुरगोत्तम ।
विषयान्तं ततो वीरा दंशिताः पर्यवारयन् ॥ १४.७४.२ ॥
యజ్ఞాశ్వం దేశ సరిహద్దుకు చేరిందని తెలుసుకుని, కవచధారులైన వీరులు దాన్ని చుట్టుముట్టారు.
14.74.3
रथिनो बद्धतूणीराः सदश्वैः समलङ्कृतैः ।
परिवार्य हयं राजन्ग्रहीतुं सम्प्रचक्रमुः ॥ १४.७४.३ ॥
బాణతూణీరాలు కట్టుకున్న రథికులు, అలంకరించిన మంచి గుర్రాలతో, ఓ రాజా, ఆ అశ్వాన్ని చుట్టుముట్టి పట్టుకోసాగారు.
14.74.4
ततः किरीटी सञ्चिन्त्य तेषां तत्र चिकीर्षितम् ।
वारयामास तान्वीरान्सान्त्वपूर्वमरिंदमः ॥ १४.७४.४ ॥
అప్పుడు శత్రుమర్దనుడైన కిరీటి, వారి ఉద్దేశాన్ని గ్రహించి, మొదట సాంత్వనతో ఆ వీరులను ఆపాడు.
14.74.5
तदनादृत्य ते सर्वे शरैरभ्यहनंस्तदा ।
तमोरजोभ्यां संछन्नांस्तान्किरीटी न्यवारयत् ॥ १४.७४.५ ॥
అతని మాటను లెక్కచేయక వారందరూ అప్పుడు బాణాలతో కొట్టారు; చీకటి, ధూళితో కప్పబడిన వారిని కిరీటి నిరోధించాడు.
14.74.6
तानव्रवीत्ततो जिष्णुः प्रहसन्निव भारत ।
निवर्तध्वमधर्मज्ञाः श्रेयो जीवितमेव च ॥ १४.७४.६ ॥
అప్పుడు ఓ భారతా, జిష్ణువైన అర్జునుడు నవ్వుతున్నట్లుగా వారితో అన్నాడు: 'ధర్మం తెలియనివారలారా, వెనక్కి మరలండి; జీవితమే శ్రేయస్కరం.'
14.74.7
स हि वीरः प्रयास्यन्वै धर्मराजेन वारितः ।
हतबान्धवा न ते पार्त हन्तव्याः पार्थिवा इति ॥ १४.७४.७ ॥
ఆ వీరుడు ముందుకు సాగుతుండగా ధర్మరాజు అతనిని నిలువరించాడు. ఓ పార్థా, బంధువులను కోల్పోయిన ఆ రాజులు నీచేత చంపబడదగినవారు కారు.
14.74.8
स तदा तद्वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः ।
तान्निवर्तध्वमित्याह न न्यवर्तन्ति चापि ते ॥ १४.७४.८ ॥
అప్పుడు అతడు బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు మాటలు విని, 'వెనక్కి మరలండి' అని వారితో చెప్పాడు. కానీ వారు వెనక్కి మరలలేదు.
14.74.9
ततस्त्रिगर्तराजानं सूर्यवर्माणमाहवे ।
विनद्य शरजालेनि प्रजहास धनंजयः ॥ १४.७४.९ ॥
అప్పుడు ధనంజయుడు యుద్ధంలో త్రిగర్త రాజు సూర్యవర్మను గర్జించి, బాణాల వలతో చుట్టి బిగ్గరగా నవ్వాడు.
14.74.10
ततस्ते रथघोपेण रथनेमिस्वनेन च ।
पूरयन्तो दिशः सर्वा धनंजयमुपाद्रवन् ॥ १४.७४.१० ॥
అప్పుడు వారు రథాల ధ్వనితో, రథచక్రాల శబ్దంతో అన్ని దిక్కులను నింపుతూ ధనంజయుడిపై దూసుకువచ్చారు.
14.74.11
सूर्यवर्मा ततः पार्ते शराणां नतपर्वणाम् ।
शतान्यमुञ्चद्राजेन्द्र लघ्वस्त्रमभिदर्शयन् ॥ १४.७४.११ ॥
అప్పుడు సూర్యవర్మ పార్థునిపై వంగిన కణుపులు గల వందలాది బాణాలను ప్రయోగించాడు; ఓ రాజేంద్రా, తన లఘు అస్త్ర నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ.
14.74.12
तथैवान्ये महेष्वासा ये च तस्यानुयायिनः ।
मुमुचुः शरवर्षाणि धनंजयवधैषिणः ॥ १४.७४.१२ ॥
అలాగే అతనిని అనుసరించిన ఇతర మహాధనుర్ధరులు ధనంజయుని వధించాలని కోరి బాణవర్షాన్ని కురిపించారు.
14.74.13
स ताञ्ज्यामुखनिर्मुक्तैर्बहुभिः सुबहूञ्शरान् ।
चिच्छेद पाण्डवो राजंस्ते भूमौ न्यपतंस्तदा ॥ १४.७४.१३ ॥
ఓ రాజా, పాండవుడు వింటి నారినుండి వదిలిన ఆ అనేక బాణాలను అనేక బాణాలతో ఛేదించాడు; అప్పుడు నీ వారు నేలపై పడిపోయారు.
14.74.14
केतुवर्मा तु तेजस्वी तस्यैवावरजो युवा ।
युयुधे भ्रातुरर्थाय पाण्डवेन यशस्विना ॥ १४.७४.१४ ॥
అయితే తేజస్వి అయిన కేతువర్మ, అతనికి చిన్న తమ్ముడైన యువకుడు, తన అన్న కోసం యశస్వి అయిన పాండవునితో యుద్ధం చేశాడు.
14.74.15
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य केतुवर्माणमाहवे ।
अभ्यघ्नन्निशितैर्बाणैर्बीभत्सुः परवीरहा ॥ १४.७४.१५ ॥
యుద్ధంలో కేతువర్మ తన వైపు దూకి రావడం చూసి, శత్రువీరులను సంహరించే బీభత్సు (అర్జునుడు) వాడి బాణాలతో అతనిని కొట్టాడు.
14.74.16
केतुवर्मण्यभिहते धृतवर्मा महारथः ।
रथेनाशु समुत्पत्य शरैर्जिष्णुमवाकिरत् ॥ १४.७४.१६ ॥
కేతువర్మ గాయపడగానే, మహారథుడు ధృతవర్మ వేగంగా రథంపై నుండి దూకి జిష్ణువు (అర్జునుని)పై బాణాలను కురిపించాడు.
14.74.17
तस्य तां शीघ्रतामीक्ष्य तुतोषातीव वीर्यवान् ।
गुडाकेशो महादेजा बालस्य धृतवर्मणः ॥ १४.७४.१७ ॥
అతని ఆ వేగాన్ని చూసి, పరాక్రమవంతుడైన, మహాతేజస్వి గుడాకేశుడు (అర్జునుడు) ఎంతో సంతోషించాడు — అది ధృతవర్మ బాలుని శౌర్యం.
14.74.18
न संदधानं ददृशे नाददानं च तं तदा ।
किरन्तमेवं स शरान्ददृशे पाकशासनिः ॥ १४.७४.१८ ॥
అప్పుడు అతడు (ధృతవర్మ) బాణం సంధించడం గానీ, తీసుకోవడం గానీ కనిపించలేదు; అతడు బాణాలను కురిపిస్తూనే ఇంద్రుని కుమారుడి (అర్జునుని) కంటికి కనిపించాడు.
14.74.19
स तु तं पूजयामास धृतवर्माणमाहवे ।
मनसा तु मुहूर्तं वै रणे समभिहर्षयन् ॥ १४.७४.१९ ॥
ఆ సమయంలో అతను యుద్ధంలో ధృతవర్మను ఒక క్షణం మనసులో గౌరవించి, రణంలో అతనికి ఎంతో ఆనందం కలిగించాడు.
14.74.20
न विव्याध रणे क्रुद्धः कुन्तीपुत्रो हसन्निव ।
सौभद्रस्येव तत्कर्म दृष्ट्वा बालस्य विस्मितः ॥ १४.७४.२० ॥
కుంతీ పుత్రుడు కోపంగా ఉన్నా యుద్ధంలో అతన్ని బాణంతో గుచ్చలేదు; నవ్వుతున్నట్లుగా ఉన్నాడు; సౌభద్రుని వలె ఆ బాలుని ఆ కర్మను చూచి అతడు విస్మయం చెందాడు.
14.74.21
तं पन्नगमिव क्रुद्धं कुरुवीरः स्मयन्निव ।
प्रीतिपूर्वं महाबाहुः प्राणैर्न व्यपरोपयत् ॥ १४.७४.२१ ॥
కురువీరుడు కోపించిన సర్పంలాంటి అతడిని నవ్వుతూ, ప్రీతితో ఆ మహాబాహువు అతని ప్రాణాలు తీయలేదు.
14.74.22
स तथा रक्ष्यमाणो वै पार्थेनामिततेजसा ।
धृतवर्मा शरं दीप्तं मुमोच विजये तदा ॥ १४.७४.२२ ॥
అమిత తేజస్వి అయిన పార్థునిచే ఆ విధంగా రక్షించబడిన ధృతవర్మ అప్పుడు విజయునిపై ప్రకాశించే బాణాన్ని వదిలాడు.
14.74.23
स तेन विजयस्तूर्णमासीद्विद्धः करे भृशम् ।
मुमोच गाण्डिवं मोहात्तत्पपाताथ भूतले ॥ १४.७४.२३ ॥
ఆ బాణంతో విజయుని చేయి వెంటనే తీవ్రంగా గుచ్చబడింది; మోహంతో అతడు గాండీవాన్ని వదిలాడు, అది నేలపై పడింది.
14.74.24
धनुषः पततस्तस्य सव्यसाचिकराद्विभो ।
बभूव सदृशं रूपं शक्रचापस्य भारत ॥ १४.७४.२४ ॥
ఓ విభూ, ఓ భారతా! సవ్యసాచి చేతినుండి పడుతున్న ఆ ధనుస్సు రూపం ఇంద్రధనుస్సులా కనిపించింది.
14.74.25
तस्मिन्निपतिते दिव्ये महाधनुषि पार्थिवः ।
चकार सस्वनं हासं धृतवर्मा महाहवे ॥ १४.७४.२५ ॥
ఆ దివ్యమైన మహాధనువు పడిపోయినప్పుడు, రాజు ధృతవర్మ మహాయుద్ధంలో బిగ్గరగా నవ్వాడు.
14.74.26
ततो रोषार्दितो जिष्णुः प्रमृज्य रुधिरं करात् ।
धनुरादत्त तद्दिव्यं शरवर्षैर्ववर्ष च ॥ १४.७४.२६ ॥
అప్పుడు కోపంతో పీడితుడైన జిష్ణువు చేతి నుండి రక్తం తుడిచి, ఆ దివ్య ధనువును తీసుకుని బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
14.74.27
ततो हलहलाशब्दो दिवस्पृगभवत्तदा ।
नानाविधानां भूतानां तत्कर्माणि प्रशंसताम् ॥ १४.७४.२७ ॥
అప్పుడు ఆకాశాన్ని తాకే హలహల శబ్దం వినిపించింది; వివిధ రకాల ప్రాణులు అతని కర్మలను ప్రశంసించాయి.
14.74.28
ततः सम्प्रेक्ष्य संक्रुद्धं कालान्तकयमोपमम् ।
जिष्णुं त्रैगर्तका योधाः परीताः पर्यवारयन् ॥ १४.७४.२८ ॥
అప్పుడు కాలాంతకుడు, యమునితో సమానుడైన కోపోద్రిక్తుడైన జిష్ణువును చూసి, త్రైగర్తక యోధులు అతన్ని చుట్టుముట్టారు.
14.74.29
अभिसृत्य परीप्सार्थं ततस्ते धृतवर्मणः ।
परिवव्रुर्गुडाकेशं तत्राक्रुद्ध्यद्धनंजयः ॥ १४.७४.२९ ॥
అప్పుడు ధృతవర్మ యోధులు రక్షణ కోసం ముందుకు వచ్చి గుడాకేశుడిని చుట్టుముట్టారు; అక్కడ ధనంజయుడు కోపించాడు.
14.74.30
ततो योधाञ्जघानाशु तेषां स दश चाष्ट च ।
महेन्द्रवज्रप्रतिमैरायसैर्बहुभिः शरैः ॥ १४.७४.३० ॥
అప్పుడు అతడు వారిలో పద్దెనిమిది మంది యోధులను వెంటనే చంపాడు; ఇంద్రుని వజ్రంతో సమానమైన అనేక ఇనుప బాణాలతో.
14.74.31
तान्सम्प्रभग्नान्सम्प्रेक्ष्य त्वरमाणो धनंजयः ।
शरैराशीविषाकारैर्जघान स्वनवद्धसन् ॥ १४.७४.३१ ॥
వారు పూర్తిగా చెదిరిపోవడాన్ని చూసి ధనంజయుడు త్వరగా, విషసర్పాల వంటి బాణాలతో, గర్జిస్తూ నవ్వుతూ వారిని కొట్టాడు.
14.74.32
ते भग्नमनसः सर्वे त्रैगर्तकमहारथाः ।
दिशोऽभिदुद्रुवू राजन्धनंजयशरार्दिताः ॥ १४.७४.३२ ॥
రాజా, మనసు విరిగిన ఆ త్రైగర్త మహారథులందరూ ధనంజయుని బాణాలతో బాధపడి దిక్కులకు పారిపోయారు.
14.74.33
हतावशिष्टा हि पराः पार्थं दृष्टपराक्रमाः ।
तमूचुः पुरुषव्याघ्रं संशप्तकनिषूदनम् ॥ १४.७४.३३ ॥
మిగిలిన వారు, అతని పరాక్రమాన్ని చూసి, సంశప్తకులను సంహరించిన నరశ్రేష్ఠుడు పార్థునితో ఇలా అన్నారు.
14.74.34
तवास्म किंकराः सर्वे सर्वे वै वशगास्तव ।
आज्ञापयस्वः नः पार्थ प्रह्वान्प्रेष्यानवस्थितान्।
करिष्यामः प्रियं सर्वं तव कौरवनन्दन ॥ १४.७४.३४ ॥
మేమంతా నీ సేవకులం; మేమంతా నీ వశంలో ఉన్నాము. పార్థా, మాకు ఆజ్ఞాపించు. వినయంగా సేవకులుగా నిలబడి ఉన్నాము; నీకు ప్రియమైన సమస్తం చేస్తాము, కౌరవుల ఆనందమా.
14.74.35
एतदाज्ञाय वचनं सर्वांस्तानब्रवीत्तदा ।
जीवितं रक्षत नृपाः शासनं प्रतिगृह्यताम् ॥ १४.७४.३५ ॥
ఈ మాటలు విని అతడు అప్పుడు వారందరితో ఇలా అన్నాడు: 'రాజులారా, మీ ప్రాణాలను రక్షించుకోండి; నా ఆజ్ఞను అంగీకరించండి.'