महाभारत · अध्याय 14.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.75.1
प्राग्ज्योतिषमथाभ्येत्य व्यचरत्स हयोत्तमः ।
भगदत्तात्मजस्तत्र निर्ययौ रणकर्कशः ॥ १४.७५.१ ॥
प्राग्ज्योतिषात पोहोचून तो श्रेष्ठ अश्व तेथे फिरू लागला. तेव्हा युद्धात कठोर असलेला भगदत्ताचा पुत्र तेथे बाहेर पडला.
14.75.2
सहयं पाण्डुपुत्रं तु विषयान्तमुपागतम् ।
युयुधे भरतश्रेष्ठ यज्ञदत्तो महीपतिः ॥ १४.७५.२ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, घोड्यासह पांडुपुत्र राज्याच्या सीमेवर आला असता राजा यज्ञदत्ताने त्याच्याशी युद्ध केले.
14.75.3
सोभिनिर्याय नगराद्भगदत्तसुतो नृपः ।
अश्वमायान्तमुन्मथ्य नगराभिमुखो ययौ ॥ १४.७५.३ ॥
भगदत्ताचा पुत्र तो राजा नगरातून बाहेर पडला, येणाऱ्या अश्वाला अडवून नगराच्या दिशेने परत गेला.
14.75.4
तमालक्ष्य महाबाहुः कुरूणामृषभस्तदा ।
गाण्डीवं विक्षिपंस्तूर्णं सहसा समुपाद्रवत् ॥ १४.७५.४ ॥
त्याला पाहून कुरूंमधील श्रेष्ठ महाबाहू तेव्हा गांडीव धनुष्य सावरत वेगाने अचानक त्याच्यावर धावून गेला.
14.75.5
ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैरिषुभिर्मोहितो नृपः ।
हयमुत्सृज्य तं वीरस्ततः पार्थमुपाद्रवत् ॥ १४.७५.५ ॥
मग गांडीवातून सोडलेल्या बाणांनी मोहित झालेल्या राजाने तो अश्व सोडून दिला आणि तो वीर पार्थाच्या दिशेने धावला.
14.75.6
पुनः प्रविश्य नगरं दंशितः स नृपोत्तमः ।
आरुह्य नागप्रवरं निर्ययौ युद्धकाङ्क्षया ॥ १४.७५.६ ॥
पुन्हा नगरात प्रवेश करून, कवचधारी तो श्रेष्ठ राजा, युद्धाच्या इच्छेने उत्तम हत्तीवर आरूढ होऊन बाहेर पडला.
14.75.7
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
दोधूयता चामरेण श्वेतेन च महारथः ॥ १४.७५.७ ॥
मस्तकावर पांढरे छत्र धरलेले आणि पांढरा चामर वाजवला जात असलेला तो महारथी (राजा).
14.75.8
ततः पार्थं समासाद्य पाण्डवानां महारथम् ।
आह्वयामास बीभत्सुं बाल्यान्मोहाच्च संयुगे ॥ १४.७५.८ ॥
मग तो पांडवांचा महारथी पार्थाजवळ जाऊन, युद्धात बाल्यामुळे व मोहामुळे बीभत्सूला (अर्जुनाला) आव्हान देता झाला.
14.75.9
स वारणं नगप्रख्यं प्रभिन्नकरटामुखम् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धः श्वेताश्वं प्रति पार्थिवः ॥ १४.७५.९ ॥
तो राजा संतापून, पर्वतासारखा, मदाने वाहणाऱ्या गंडस्थळांचा व तोंडाचा तो हत्ती श्वेताश्व (अर्जुना) कडे पाठवता झाला.
14.75.10
विक्षरन्तं महामेघं परवारणवारणम् ।
शस्त्रवत्कल्पितं सङ्ख्ये विवशं युद्धदुर्मदम् ॥ १४.७५.१० ॥
महामेघासारखा मद वाहणारा, शत्रूच्या हत्तींना अडविणारा, युद्धात शस्त्राप्रमाणे सजवलेला, अनियंत्रित व युद्धमदाने उन्मत्त असा तो (हत्ती).
14.75.11
प्रचोद्यमानः स गजस्तेन राज्ञा महाबलः ।
तदाऽङ्कशेन विबभावुत्पतिष्यन्निवाम्बरम् ॥ १४.७५.११ ॥
त्या राजाने अंकुशाने प्रेरलेला तो महाबलवान हत्ती जणू आकाशात उडी घेण्यास सिद्ध झालेला असा शोभू लागला.
14.75.12
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य क्रुद्धो राजन्धनंजयः ।
भूमिष्ठो वारणगतं योधयामास भारत ॥ १४.७५.१२ ॥
त्याला चाल करताना पाहून, हे राजा, कुद्ध झालेला धनंजय जमिनीवर उभा राहून, हे भारता, हत्तीवर बसलेल्या त्या योद्ध्याशी लढू लागला.
14.75.13
यज्ञदत्तस्ततः क्रुद्धो मुमोचाशु धनंजये ।
तोमरानग्निसङ्काशाञ्शलभानिव वेगितान् ॥ १४.७५.१३ ॥
तेव्हा क्रोधित झालेल्या यज्ञदत्ताने धनंजयावर अग्नीसारखे तेजस्वी तोमर त्वरेने सोडले; ते टोळांसारखे वेगाने गेले.
14.75.14
अर्जुनस्तानसम्प्राप्तान्गाण्डीवप्रभवैः शरैः ।
द्विधा त्रिधा च चिच्छेद खगमान्खगमैस्तदा ॥ १४.७५.१४ ॥
अर्जुनाने ते पोहोचण्यापूर्वीच गांडीवातून सुटलेल्या बाणांनी त्यांचे दोन-तीन तुकडे केले.
14.75.15
स तान्दृष्ट्वा तथा छिन्नांस्तोमरान्भगदत्तजः ।
इषूनसक्तांस्त्वरितः प्राहिणोत्पाण्डवं प्रति ॥ १४.७५.१५ ॥
भगदत्तपुत्राने ते तोमर असे तुटलेले पाहून पांडवाच्या दिशेने त्वरेने सतत बाण सोडले.
14.75.16
ततोऽर्जुनस्तूर्णतरं रुक्मपुङ्खानजिह्मगान् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो भगदत्तात्मजं प्रति ॥ १४.७५.१६ ॥
तेव्हा अर्जुनाने अत्यंत संतापून भगदत्तपुत्राच्या दिशेने सोनेरी पंखांचे, सरळ जाणारे बाण अत्यंत वेगाने सोडले.
14.75.17
स तैर्विद्धो महातेजा यज्ञदत्तो महामृधे ।
भृशाहतः पपातोर्व्यां न त्वेनमजहात्स्मृतिः ॥ १४.७५.१७ ॥
महातेजस्वी यज्ञदत्त त्या बाणांनी विद्ध होऊन महायुद्धात अत्यंत घायाळ होऊन भूमीवर कोसळला; तरीही त्याची शुद्ध त्याला सोडली नाही.
14.75.18
ततः स पुनरारुह्य वारणप्रवरं रणे ।
अव्यग्रः प्रेषयामास जयार्थी विजयं प्रति ॥ १४.७५.१८ ॥
मग तो पुन्हा उत्तम हत्तीवर आरूढ होऊन, रणात विचलित न होता, विजयाची इच्छा धरून विजय (अर्जुन)च्या दिशेने बाण सोडू लागला.
14.75.19
तस्मै बाणांस्ततो जिष्णुर्निर्मुक्ताशीविषोपमान् ।
प्रेषयामास संक्रुद्धो ज्वलितज्वलनोपमान् ॥ १४.७५.१९ ॥
तेव्हा संतप्त झालेल्या जिष्णूने (अर्जुनाने) त्याच्यावर सोडलेल्या विषारी सापांसारखे आणि पेटलेल्या अग्नीसारखे बाण सोडले.
14.75.20
स तैर्विद्धो महानागो विस्रवन्रुधिरं बभौ ।
हिमवानिव शैलेन्द्रो बहुप्रस्रवणस्तदा ॥ १४.७५.२० ॥
त्या बाणांनी विद्ध झालेला तो महान हत्ती रक्त वाहवत असा तेव्हा अनेक झऱ्यांनी युक्त पर्वतराज हिमालयासारखा शोभला.