મહાભારત · અધ્યાય 14.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.8.1
गिरेर्हिमवतः पृष्ठे मुञ्जवान्नाम पर्वतः ।
तप्यते यत्र भगवांस्तपो नित्यमुपापतिः ॥ १४.८.१ ॥
હિમાલયની પીઠ પર મુંજવાન નામનો એક પર્વત છે, જ્યાં ભગવાન ઉમાપતિ સદા તપ કરે છે.
14.8.2
वनस्पतीनां मूलेषु शृङ्गेषु विषमेषु च ।
गुहासु शैलराजस्य यथाकामं यथासुखम् ॥ १४.८.२ ॥
વૃક્ષોનાં મૂળમાં, વિષમ શિખરોમાં અને પર્વતરાજની ગુફાઓમાં, ઇચ્છા પ્રમાણે અને સુખ પ્રમાણે.
14.8.3
उमासहायो भगवान्यत्र नित्यं महेश्वरः ।
आस्ते शूली महातेजा नानाभूतगणावृतः ॥ १४.८.३ ॥
ઉમા સાથે ભગવાન મહેશ્વર, ત્રિશૂળધારી મહાતેજસ્વી, અનેક ભૂતગણોથી ઘેરાયેલા, જ્યાં સદા રહે છે.
14.8.4
तत्र रुद्राश्च साध्याश्च विश्वेऽथ वसवस्तथा ।
यमश्च वरुणश्चैव कुबेरश्च सहानुगः ॥ १४.८.४ ॥
ત્યાં રુદ્રો અને સાધ્યો, વિશ્વદેવો તથા વસુઓ, યમ અને વરુણ, અને પોતાના અનુચરો સહિત કુબેર પણ છે.
14.8.5
भूतानि च पिशाचाश्च नासत्यावपि चाश्विनौ ।
गन्धऱ्वाप्सरसश्चैव यक्षा देवर्षयस्तथा ॥ १४.८.५ ॥
ભૂતો અને પિશાચો, નાસત્યો અને બે અશ્વિનીકુમારો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ, યક્ષો અને દેવર્ષિઓ પણ ત્યાં છે.
14.8.6
आदित्या मरुतश्चैव यातुधानाश्च सर्वशः ।
उपासन्ते महात्मानं बहुरूपमुपापतिम् ॥ १४.८.६ ॥
આદિત્યો, મરુતો અને યાતુધાનો સર્વ રીતે બહુરૂપી મહાત્મા ઉમાપતિની ઉપાસના કરે છે.
14.8.7
रमते भगवांस्तत्र कुबेरानुचरैः सह ।
विकृतैर्विकृताकारैः क्रीडद्भिः पृथिवीपते ॥ १४.८.७ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, ત્યાં ભગવાન કુબેરના અનુચરો સાથે રમે છે; તેઓ વિકૃત આકારોમાં ક્રીડા કરે છે.
14.8.8
श्रिया ज्वलन्दृश्यते वै बालादित्यसमद्युतिः ।
न रूपं शक्यते तस्य संस्थानं वा कदाचन।
निर्देष्टुं प्राणिभिः कैश्चित्प्राकृतैर्मांसलोचनैः ॥ १४.८.८ ॥
તે ઉદયમાન સૂર્ય સમાન તેજથી ઝળહળતા દેખાય છે. સામાન્ય માંસચક્ષુવાળા કોઈ પ્રાણી તેમનું રૂપ કે આકાર કદી વર્ણવી શકતા નથી.
14.8.9
नोष्णं न शिशिरं तत्र न वायुर्न च भास्करः ।
न जारा क्षुत्पिपासे वा न मृत्युर्न भयं नृप ॥ १४.८.९ ॥
ત્યાં ન ગરમી છે, ન ઠંડી; ન પવન છે, ન સૂર્ય. ન ઘડપણ, ન ભૂખ-તરસ; ન મૃત્યુ, ન ભય છે, હે રાજન.
14.8.10
तस्य शैलस्य पार्श्वेषु सर्वेषु जयतांवर ।
धातवो जातरूपस्य रश्मयः सवितुर्यथा ॥ १४.८.१० ॥
હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તે પર્વતની બધી બાજુએ સોનાના ધાતુઓ સૂર્યકિરણો જેવા ચમકે છે.
14.8.11
रक्ष्यन्ते ते कुबेरस्य सहायैरुद्यतायुधैः ।
चिकीर्षद्भिः प्रियं राजन्कुबेरस्य महात्मनः ॥ १४.८.११ ॥
હે રાજન, મહાત્મા કુબેરનું પ્રિય કરવા ઇચ્છુક, શસ્ત્રો ઉગામેલા તેમના સહાયકો દ્વારા તે રક્ષાય છે.
14.8.12
तत्र गत्वा समन्वास्य महायोगेश्वरं शिवम् ।
कुरु प्रणामं राजर्षे भक्त्या परमया यतुः ॥ १४.८.१२ ॥
ત્યાં જઈને, નજીક પહોંચીને, મહાયોગેશ્વર શિવને પ્રણામ કરો, હે રાજર્ષિ; પરમ ભક્તિથી, પ્રયત્નપૂર્વક.
14.8.13
तस्मै भगवते कृत्वा नमः शर्वाय वेधसे ।
एभिस्तं नामभिर्देवं सर्वविद्याधरं स्तुहि ॥ १४.८.१३ ॥
તે ભગવાન શર્વ, વિધાતાને નમસ્કાર કરીને, આ નામોથી સર્વવિદ્યાધર તે દેવની સ્તુતિ કર.
14.8.14
रुद्राय शितिकण्ठाय सुरूपाय सुवर्चसे ।
कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय च ॥ १४.८.१४ ॥
રુદ્રને, નીલકંઠને, સુરૂપને, તેજસ્વીને, જટાધારીને, ભયંકરને, હરિતનેત્રને, વરદાતાને, અને.
14.8.15
त्र्यक्ष्णे पूष्णो दन्तभिदे वामनाय शिवाय च ।
याम्यायाव्यक्तरूपाय सद्वृत्ते शङ्कराय च ॥ १४.८.१५ ॥
ત્ર્યંબકને, પૂષાના દાંત તોડનારને, વામનને, શિવને, અને યામ્યને, અવ્યક્તરૂપને, સદ્વૃત્તને, શંકરને, અને.
14.8.16
क्षेम्याय हरिकेशाय स्थाणवे पुरुषाय च ।
हरिनेत्राय मुण्डाय क्रुद्धायोत्तरणाय च ॥ १४.८.१६ ॥
ક્ષેમ્યને, હરિકેશને, સ્થાણુને, પુરુષને, અને હરિનેત્રને, મુંડને, ક્રુદ્ધને, ઉત્તરણને, અને.
14.8.17
भास्वराय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे ।
उष्णीषिणे सुवक्त्राय सहस्राक्षाय मीढुषे ॥ १४.८.१७ ॥
ભાસ્વરને, સુતીર્થને, દેવદેવને, વેગવંતને, ઉષ્ણીષધારીને, સુવક્ત્રને, સહસ્રાક્ષને, દાનશીલને.
14.8.18
गिरिशाय प्राशान्ताय यतये चीरवाससे ।
बिल्वदण्डाय सिद्धाय सर्वदण्डधराय च ॥ १४.८.१८ ॥
ગિરીશને, પ્રશાંતને, યતિને, ચીરવસ્ત્રધારીને, બિલ્વદંડ સિદ્ધને, અને સર્વદંડધરને.
14.8.19
मृगव्याधाय महते धन्विनेऽथ भवाय च ।
वराय सोमवक्त्राय सिद्धमन्त्राय चक्षुषे ॥ १४.८.१९ ॥
મૃગવ્યાધ, મહાન, ધનુર્ધર, ભવ, વર, સોમમુખ અને સિદ્ધમંત્ર નેત્રને નમસ્કાર.
14.8.20
हिरण्यबाहवे राजन्नुग्राय पतये दिशाम् ।
लेलिहानाय गोष्ठाय सिद्धमन्त्राय वृष्णये ॥ १४.८.२० ॥
હે રાજન, સુવર્ણબાહુ, ઉગ્ર, દિશાઓના પતિ, જ્વાળા ચાટનાર, સભામાં રહેલા, સિદ્ધમંત્ર વૃષ્ણિને નમસ્કાર.
14.8.21
पशूनां पतये चैव भूतानां पतये नमः ।
वृषाय मातृभक्ताय सेनान्ये मध्यमाय च ॥ १४.८.२१ ॥
પશુઓના પતિ અને ભૂતોના પતિને નમસ્કાર. વૃષ, માતૃભક્ત, સેનાપતિ અને મધ્યમને નમસ્કાર.
14.8.22
अभिवक्त्राय पतये सर्वदेवमयाय च ।
स्रुवहस्ताय पतये धन्विने भार्गवाय च।
अजाय कृष्णनेत्राय विरूपाक्षाय चैव ह ॥ १४.८.२२ ॥
સર્વ દિશાએ મુખવાળા પતિને, સર્વદેવમયને નમસ્કાર. સ્રુવ હાથમાં ધરનાર પતિને, ધનુર્ધર ભાર્ગવને નમસ્કાર. અજ, કૃષ્ણનેત્ર અને વિરૂપાક્ષને નમસ્કાર.
14.8.23
तीक्ष्णदंष्ट्राय तीक्ष्णाय वैश्वानरमुखाय च ।
महात्मने चानङ्गाय सर्वाय पतये विशाम् ॥ १४.८.२३ ॥
તીક્ષ્ણદંષ્ટ્ર, તીક્ષ્ણ અને વૈશ્વાનરમુખને નમસ્કાર. મહાત્મા, અનંગ, સર્વ અને પ્રજાઓના પતિને નમસ્કાર.
14.8.24
तथा रुद्राय पतये पृथवे कृत्तिवाससे ।
विलोहिताय दीप्ताय दीप्ताक्षाय महौजसे।
वसुरेतःसुवपुषे पृथवे कृत्तिवाससे ॥ १४.८.२४ ॥
એ જ રીતે રુદ્રના પતિ, પૃથુ, કૃત્તિવાસને નમસ્કાર. વિલોહિત, દીપ્ત, દીપ્તાક્ષ, મહૌજસ, વસુરેતા, સુવપુ, પૃથુ, કૃત્તિવાસને નમસ્કાર.
14.8.25
कपालमालिने चैव सुवर्णमुकुटाय च ।
महादेवाय कृष्णाय त्र्यम्बकायानघाय च ॥ १४.८.२५ ॥
કપાલમાળા ધારણ કરનાર, સુવર્ણમુકુટધારી, મહાદેવ, કૃષ્ણવર્ણ, ત્ર્યંબક અને નિષ્પાપને (નમસ્કાર).
14.8.26
क्रोधनायानृशंसाय मृदवे बाहुशालिने ।
दण्डिने तप्ततपसे तथैवाक्रूरकर्मणे ॥ १४.८.२६ ॥
ક્રોધી, દયાળુ, મૃદુ, બળવાન ભુજાવાળા, દંડધારી, તપ્ત તપસ્વી અને અક્રૂરકર્મા એવા તેમને (નમસ્કાર).
14.8.27
सहस्रशिरसे चैव सहस्रचरणाय च ।
नमः स्वधास्वरूपाय बहुरूपाय दंष्ट्रिणे ॥ १४.८.२७ ॥
હજાર મસ્તકવાળા, હજાર ચરણવાળા, સ્વધા સ્વરૂપ, બહુરૂપ અને દંષ્ટ્રીને નમસ્કાર.
14.8.28
पिनाकिनं महादेवं महाभोगिनमव्ययम् ।
त्रिशूलहस्तं वरदं त्र्यम्बकं भुवनेश्वरम् ॥ १४.८.२८ ॥
પિનાકધારી મહાદેવ, મહાભોગી, અવ્યય, હાથમાં ત્રિશૂળવાળા, વરદાતા, ત્ર્યંબક, ભુવનેશ્વર.
14.8.29
त्रिपुरघ्नं त्रिनयनं त्रिलोकेशं महौजसम् ।
प्रभवं सर्वभूतानां दातारं धरणीधरम् ॥ १४.८.२९ ॥
ત્રિપુરનો નાશ કરનાર, ત્રિનેત્ર, ત્રિલોકેશ, મહાતેજસ્વી, સર્વ ભૂતોના પ્રભવ, દાતા અને ધરણીધર.
14.8.30
ईशानं शङ्करं सर्वं शिवं विश्वेश्वरं भवम् ।
उमापतिं पशुपतिं विश्वरूपं महेश्वरम् ॥ १४.८.३० ॥
ઈશાન, શંકર, સર્વ, શિવ, વિશ્વેશ્વર, ભવ, ઉમાપતિ, પશુપતિ, વિશ્વરૂપ અને મહેશ્વરને (નમસ્કાર).
14.8.31
विरूपाक्षं दशभुजं विष्यन्दं गोवृषध्वजम् ।
उग्रं स्थाणुं शिवं रौद्रं शर्वं गौरीशमीश्वरम् ॥ १४.८.३१ ॥
વિરૂપાક્ષ, દશભુજ, વિષ્યન્દ, ગોવૃષધ્વજ, ઉગ્ર, સ્થાણુ, શિવ, રૌદ્ર, શર્વ, ગૌરીશ, ઈશ્વર.
14.8.32
शितिकण्ठमजं शुक्रं पृथुं पृथुहरं वरम् ।
विश्वरूपं विरूपाक्षं बहुरूपमुपापतिम् ॥ १४.८.३२ ॥
નીલકંઠ, અજ, શુક્ર, પૃથુ, પૃથુહર, વર, વિશ્વરૂપ, વિરૂપાક્ષ, બહુરૂપ, ઉમાપતિ.
14.8.33
प्रणम्य शिरसा देवमनङ्गाङ्गहरं हरम् ।
शरण्यं शरणं याहि महादेवं चतुर्मुखम् ॥ १४.८.३३ ॥
માથું નમાવીને અનંગના અંગોનો હરનાર તે દેવને પ્રણામ કર; શરણ્ય મહાદેવ ચતુર્મુખની શરણે જા.
14.8.34
विरोचमानं वपुषा दिव्याभरणभूषितम् ।
अनाद्यन्तमजं शंभुं सर्वव्यापिनमीश्वरम् ॥ १४.८.३४ ॥
દેહથી પ્રકાશતા, દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત, આદિ-અંત રહિત, અજ, શંભુ, સર્વવ્યાપી ઈશ્વર.
14.8.35
निस्त्रैगुण्यं निरुद्वेगं निर्मलं निधिमोजसाम् ।
प्रणम्य प्राञ्जलिः शर्वं प्रयामि शरणं हरम् ॥ १४.८.३५ ॥
ત્રિગુણાતીત, નિરુદ્વેગ, નિર્મળ, તેજનો ભંડાર; હાથ જોડી શર્વને પ્રણામ કરી હું હરની શરણે જાઉં છું.
14.8.36
सम्मान्यं निश्चलं नित्यमकारुण्यमलेपनम् ।
अध्यात्मवेदमासाद्य प्रयामि शरणं मुहुः ॥ १४.८.३६ ॥
સન્માન્ય, નિશ્ચલ, નિત્ય, કરુણારહિત, અલિપ્ત; અધ્યાત્મજ્ઞાન પામીને હું વારંવાર શરણે જાઉં છું.
14.8.37
यस्य नित्यं विदुः स्थानं मोक्षमध्यात्मचिन्तकाः ।
योगीशं तत्वमार्गस्थाः कैवल्यं पदमक्षरम् ॥ १४.८.३७ ॥
અધ્યાત્મચિંતકો જેનું સ્થાન અને મોક્ષને નિત્ય જાણે છે; તત્ત્વમાર્ગે સ્થિત યોગીશ્વરને, કૈવલ્ય અને અક્ષર પદને.
14.8.38
यं विदुः सङ्गिनं मुक्ताः सामान्यं समदर्शिनः ।
तं प्रपद्ये जगद्योनिमयोनिं निर्गुणात्मकम् ॥ १४.८.३८ ॥
મુક્તો અને સમદર્શીઓ જેને સંગી અને સામાન્ય જાણે છે; તે જગતના યોનિ, અયોનિ, નિર્ગુણ સ્વરૂપને હું શરણ લઉં છું.
14.8.39
असृजद्यस्तु भूतादीन्सप्त लोकान्सनातनान् ।
स्थितः सत्योपरि स्थाणुस्तं प्रपद्ये सनातनम् ॥ १४.८.३९ ॥
ભૂતાદિ અને સાત સનાતન લોકો જેણે સર્જ્યા, જે સત્યની ઉપર સ્થાણુ બનીને સ્થિર છે; તે સનાતનને હું શરણ લઉં છું.
14.8.40
भक्तानां सुलभं तं हि दुर्लभं दूरपातिनाम् ।
अदूरस्थममुं देवं प्रकृतेः परतः स्थितम् ॥ १४.८.४० ॥
ભક્તો માટે તે સુલભ છે, દૂર ભટકનારા માટે દુર્લભ; નજીક રહેલો તે દેવ પ્રકૃતિથી પર સ્થિત છે.
14.8.41
नमामि सर्वलोकस्थं व्रजामि शरणं शिवम् ।
एवं कृत्वा नमस्तस्मै महादेवाय रंहसे।
महात्मने क्षितिपते तत्सुवर्णमवाप्स्यसि ॥ १४.८.४१ ॥
સર્વલોકમાં સ્થિત શિવને હું નમું છું; શિવને હું શરણ લઉં છું. આ રીતે તે મહાદેવને ઝડપથી નમસ્કાર કરીને, હે ક્ષિતિપતિ, તું તે સુવર્ણ પ્રાપ્ત કરીશ.
14.8.42
लभन्ते गाणपत्यं च तदेकाग्रा हि मानवाः ।
किं पुनः स्वर्णिभाण्डानि तस्मात्त्वं गच्छ मा चिरं ॥ १४.८.४२ ॥
એકાગ્ર મનુષ્યો ગાણપત્ય પદ પણ મેળવે છે; તો સુવર્ણ પાત્રોની શી વાત? માટે તું જા, વિલંબ ન કર.
14.8.43
महत्तरं हि ते लाभं हस्त्यश्वोष्ट्रादिभिः सह ।
सुवर्णमाहरिष्यन्तस्तत्र गच्छन्तु ते नराः ॥ १४.८.४३ ॥
હાથી, ઘોડા, ઊંટ વગેરે સાથે તને ઘણો મોટો લાભ થશે. ત્યાં જઈને સોનું લાવે તારા માણસો.
14.8.44
इत्युक्तः स वचस्तस्य चक्रे कारन्धमात्मजः ।
गङ्गाधरं नमस्कृत्य लब्धवान्धनमुत्तमम् ॥ १४.८.४४ ॥
આમ કહેવાયેલા તેના શબ્દ મુજબ તેના પુત્ર કારન્ધમે કર્યું. ગંગાધર (શિવ)ને નમસ્કાર કરીને તેણે ઉત્તમ ધન મેળવ્યું.
14.8.45
कुबेर इव तत्प्राप्य महादेवप्रसादतः ।
ततोऽतिमानुषं सर्वं चक्रे यज्ञस्य संविधिम् ॥ १४.८.४५ ॥
મહાદેવની કૃપાથી તે ધન મેળવીને તે કુબેર જેવો થયો. પછી યજ્ઞની બધી વ્યવસ્થા અતિમાનુષ રીતે કરી.
14.8.46
सौवर्णानि च भाण्डानि संचक्रुस्तत्र शिल्पिनः ।
शालाश्च सर्वसम्भारांस्तत्र संवर्तशासनात् ॥ १४.८.४६ ॥
ત્યાં કારીગરોએ સોનાનાં પાત્રો બનાવ્યાં; સંવર્તની આજ્ઞાથી ત્યાં શાળાઓ અને બધી સામગ્રી તૈયાર કરી.
14.8.47
बृहस्पतिस्तु तां श्रुत्वा मरुत्तस्य महीपतेः ।
समृद्धिमति देवेभ्यः सन्तापमकरोद्भृशम् ॥ १४.८.४७ ॥
પરંતુ મરુત્ત રાજાની એ સમૃદ્ધિ સાંભળીને બૃહસ્પતિએ દેવોને અત્યંત સંતાપ આપ્યો.
14.8.48
सन्तप्यमानो वैवर्ण्यं कृशत्वं चागमत्परम् ।
भविष्यति हि मे शत्रुः संवर्तो वसुमानिति ॥ १४.८.४८ ॥
સંતાપથી પીડાઈને તે ફિક્કો પડ્યો અને અત્યંત દુર્બળ થયો. "ધનવાન સંવર્ત ચોક્કસ મારો શત્રુ થશે" એમ તેણે વિચાર્યું.
14.8.49
तं श्रुत्वा भृशसंतप्तं देवराजो बृहस्पतिम् ।
अभिगम्यामरवृतः प्रोवाचेदं वचस्तदा ॥ १४.८.४९ ॥
તેના વિશે સાંભળીને અત્યંત સંતપ્ત થયેલા દેવરાજ ઇન્દ્ર, દેવોથી ઘેરાયેલા, ત્યારે બૃહસ્પતિ પાસે ગયા અને આ વચન કહ્યું.