મહાભારત · અધ્યાય 14.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.82.1
किमागमनकृत्यं ते कौरव्यकुलनन्दिनि ।
मणलूरपतेर्मातुस्तथैव च रणाजिरे ॥ १४.८२.१ ॥
હે કૌરવ્યકુળને આનંદ આપનારી, તારા આગમનનું પ્રયોજન શું છે? મણલૂરપતિની માતા માટે, અને રણાંગણમાં પણ એમ જ.
14.82.2
कच्चित्कुशलकामासि राज्ञोऽस्य भुजगात्मजे ।
मम वा चपलापाङ्गि कच्चित्वं शुभमिच्छसि ॥ १४.८२.२ ॥
હે નાગપુત્રી, શું તું આ રાજાનું કે મારું કલ્યાણ ઇચ્છે છે? હે ચંચળ નેત્રી, શું તું શુભ ઇચ્છે છે?
14.82.3
कच्चित्ते पृथुलश्रोणि नाप्रियं प्रियदर्शने ।
अकार्षमहमज्ञानादयं वा बभ्रुवाहनः ॥ १४.८२.३ ॥
હે વિશાળ કટિવાળી, હે પ્રિયદર્શના, શું મેં અજ્ઞાનથી તારું કંઈ અપ્રિય કર્યું છે, કે આ બભ્રુવાહને?
14.82.4
कच्चिन्नु राजपूत्री ते सपत्नी चैत्रवाहनी ।
चित्राङ्गदा वरारोहा नापराध्यति किञ्चन ॥ १४.८२.४ ॥
હે રાજકુમારી, તારી શોક્ય ચિત્રવાહિની, સુંદર ચિત્રાંગદા શું કંઈ અપરાધ કરતી નથી?
14.82.5
तमुवाचोरगपतेर्दुहिता प्रहसन्त्यथ ।
न मे त्वमपराद्धोसि न हि मे बभ्रुवाहनः।
न जनित्री तथाऽस्येयं मम यो प्रेष्यवत्थिता ॥ १४.८२.५ ॥
ત્યારે નાગરાજની પુત્રીએ હસીને તેને કહ્યું: તેં મારો અપરાધ કર્યો નથી, બભ્રુવાહને પણ કર્યો નથી; આ તેની માતા પણ નથી, જે મારી દાસી જેમ ઊભી છે.
14.82.6
श्रूयतां यद्यथा चेदं मया सर्वं विचेष्टितम् ।
न मे कोपस्त्वया कार्यः शिरसा त्वां प्रसादये ॥ १४.८२.६ ॥
મેં આ બધું કેવી રીતે અને શા માટે કર્યું તે સાંભળ. તું મારા પર ક્રોધ ન કરીશ; માથું નમાવીને હું તને પ્રસન્ન કરું છું.
14.82.7
त्वत्प्रियार्थं हि कौरव्य कृतमेतन्मया विभो ।
यत्तच्छृणु महाबाहो निखिलेन धनंजय ॥ १४.८२.७ ॥
હે કૌરવ્ય, હે વિભો, તમારા પ્રિય માટે જ મેં આ કર્યું છે. હે મહાબાહો, હે ધનંજય, મેં જે કર્યું તે સંપૂર્ણ સાંભળો.
14.82.8
महाभारतयुद्धे यत्त्वया शान्तनवो नृपः ।
अधर्मेण हतः पार्थ तस्यैषा निष्कृतिः कृता ॥ १४.८२.८ ॥
મહાભારતના યુદ્ધમાં તમે શંતનુના પુત્ર રાજાને અધર્મથી માર્યા. હે પાર્થ, તેનું પ્રાયશ્ચિત્ત આ કરવામાં આવ્યું છે.
14.82.9
न हि भीष्मस्त्वया वीर युद्ध्यमानो हि पातितः ।
शिखण्डिना तु संयुक्तस्तमाश्रित्य हतस्त्वया ॥ १४.८२.९ ॥
હે વીર, યુદ્ધ કરતા ભીષ્મને તમે પાડ્યા નથી. શિખંડી સાથે જોડાઈને, તેનો આશ્રય લઈને તમે તેમને માર્યા.
14.82.10
तस्य शान्तिमकृत्वा त्वं त्यजेथा यदि जीवितम् ।
कर्मणा तेन पापेन पतेथा निरये ध्रुवम्।
एषा तु विहिता शान्तिः पुत्राद्यां प्राप्तवानसि ॥ १४.८२.१० ॥
તેમના માટે શાંતિ કર્યા વિના જો તમે જીવન ત્યજ્યું હોત, તો તે પાપકર્મથી તમે નિશ્ચે નરકમાં પડ્યા હોત. આ શાંતિ વિધિ પ્રમાણે કરવામાં આવી છે; પુત્રો વગેરે તમે પ્રાપ્ત કર્યા છે.
14.82.11
वसुभिर्वसुधापाल गङ्गया च महामते ।
पुरा हि श्रुतमेतत्ते वसुभिः कथितं मया ॥ १४.८२.११ ॥
હે પૃથ્વીપાલ, હે મહામતિ, વસુઓ અને ગંગા દ્વારા આ તમે પહેલાં સાંભળ્યું છે. વસુઓએ આ મને કહ્યું હતું.
14.82.12
गङ्गायास्तीरमाश्रित्य हते शान्तनवे नृप ।
आप्लुत्य देवा वसवः समेत्य च महानदीम्।
इदमूचुर्वचो घोरं भागीरथ्या मते तदा ॥ १४.८२.१२ ॥
હે રાજન, શંતનુના પુત્ર માર્યા ગયા પછી, ગંગાના તીરનો આશ્રય લઈને, વસુ દેવતાઓએ મહાનદીમાં સ્નાન કરીને, ભેગા મળીને, ત્યારે ભાગીરથીની સલાહથી આ ભયંકર વચન કહ્યું.
14.82.13
एष शान्तनवो भीष्मो निहतः सव्यसाचिना ।
अयुद्ध्यमानः सङ्ग्रामे संसक्तोऽन्येन भामिनि ॥ १४.८२.१३ ॥
હે ભામિની! શંતનુનો આ પુત્ર ભીષ્મ સવ્યસાચી (અર્જુન) દ્વારા માર્યો ગયો; યુદ્ધમાં તે લડતો ન હતો, બીજા સાથે સંકળાયેલો હતો.
14.82.14
तदनेनानुषङ्गेण वयमद्य धनञ्जयम् ।
शापेन योजयामेति तथाऽस्त्विति च साऽब्रवीत् ॥ १४.८२.१४ ॥
તેથી આ પરિણામથી આજે આપણે ધનંજયને શાપથી બાંધીશું — એમ, 'એમ જ થાઓ' એવું તે બોલી.
14.82.15
तदहं पितुरावेद्य प्रविश्य व्यथितेन्द्रिया ।
अभवं स च तच्छ्रुत्वा विषादमगमत्परम् ॥ १४.८२.१५ ॥
ત્યારે મેં પિતાને જણાવ્યું અને અંદર પ્રવેશ્યો; મારી ઇન્દ્રિયો વ્યથિત થઈ. તેમણે તે સાંભળીને અત્યંત વિષાદ પામ્યા.
14.82.16
पिता तु मे वसून्गत्वा त्वदर्थे समयाचत ।
पुनः पुनः प्रसाद्यैतांस्त एनमिदमब्रुवन् ॥ १४.८२.१६ ॥
પણ મારા પિતા વસુઓ પાસે જઈને તમારા માટે વારંવાર વિનંતી કરતા રહ્યા; તેમને વારંવાર પ્રસન્ન કરીને તેઓએ તેમને આ કહ્યું.
14.82.17
पुत्रस्तस्य महाभाग मणलूरेश्वरो युवा ।
स एनं रणमध्यस्थः शरैः पातयिता भुवि ॥ १४.८२.१७ ॥
તેમનો પુત્ર, હે મહાભાગ, મણલૂરનો યુવાન સ્વામી; તે યુદ્ધની મધ્યમાં ઊભો રહી બાણોથી તેને ભૂમિ પર પાડશે.
14.82.18
एवं कृते स नागेन्द्र मुक्तशापो भविष्यति ।
गच्छेति वसुभिश्चोक्तो मम चेदं शशंस सः ॥ १४.८२.१८ ॥
આ રીતે કરવાથી તે, હે નાગેન્દ્ર, શાપમુક્ત થશે. 'જા' એમ વસુઓએ કહેલો તે મને આ કહી ગયો.
14.82.19
तच्छ्रुत्वा त्वं मया तस्माच्छापादसि विमोक्षितः ।
न हि त्वां देवराजोऽपि समरेषु पराजयेत् ॥ १४.८२.१९ ॥
આ સાંભળીને, એ શાપથી તું મારા દ્વારા મુક્ત થઈ છે. દેવરાજ પણ યુદ્ધોમાં તને હરાવી શકશે નહીં.
14.82.20
आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्तेनेहासि पराजितः ।
न हि दोषो मम मतः कथं वा मन्यसे विभो ॥ १४.८२.२० ॥
આત્મા જ પુત્ર ગણાય છે, તેથી તેના દ્વારા તું અહીં પરાજિત થઈ છે. મારો દોષ માનવામાં આવતો નથી. હે વિભો, તું કેવી રીતે વિચારે છે?
14.82.21
इत्येवमुक्तो विजयः प्रसन्नात्माऽब्रवीदिदम् ।
सर्वं मे सुप्रियं देवि यदेतत्कृतवत्यसि ॥ १४.८२.२१ ॥
આમ કહેવાયેલા, પ્રસન્ન મનવાળા વિજયે આ કહ્યું: હે દેવી, તેં જે કર્યું છે તે બધું મને અત્યંત પ્રિય છે.
14.82.22
इत्युक्त्वा सोऽब्रवीत्पुत्रं मणलूरपतिं जयः ।
चित्राङ्गदायाः शृण्वन्त्याः कौरव्यदुहितुस्तदा ॥ १४.८२.२२ ॥
આમ કહીને તેણે પોતાના પુત્ર મણલૂરપતિને કહ્યું; ત્યારે જય (અર્જુન), કૌરવ્યની પુત્રી ચિત્રાંગદા સાંભળી રહી હતી.
14.82.23
युधिष्ठिरस्याश्वमेधः परिचैत्रीं भविष्यति ।
तत्रागच्छेः सहामात्यो मातृभ्यां सहितो नृप ॥ १४.८२.२३ ॥
યુધિષ્ઠિરનો અશ્વમેધ ચૈત્ર માસમાં થશે. હે રાજા, તું તારા અમાત્યો અને તારી બંને માતાઓ સાથે ત્યાં આવજે.
14.82.24
इत्येवमुक्तः पार्थेन स राजा बभ्रुवाहनः ।
उवाच पितरं धीमानिदमस्राविलेक्षणः ॥ १४.८२.२४ ॥
પાર્થે આમ કહેતાં, આંસુથી ધૂંધળી આંખોવાળો તે બુદ્ધિમાન રાજા બભ્રુવાહને પોતાના પિતાને આ કહ્યું.
14.82.25
उपयास्यामि धर्मज्ञ भवतः सासनादहम् ।
अश्वमेधे महायज्ञे द्विजातिपरिवेषकः ॥ १४.८२.२५ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, તમારી આજ્ઞાથી હું આવીશ. અશ્વમેધ મહાયજ્ઞમાં હું દ્વિજાતિઓને પીરસનાર થઈશ.
14.82.26
मम त्वनुग्रहार्थाय प्रविशस्व पुरं स्वकम् ।
भार्याभ्यां सह धर्मज्ञ माभूत्तेऽत्र विचारणा ॥ १४.८२.२६ ॥
પરંતુ મારા પર કૃપા કરવા તું તારા બે પત્નીઓ સાથે તારા નગરમાં પ્રવેશ કર. હે ધર્મજ્ઞ, આમાં તને સંકોચ ન થાય.
14.82.27
उषित्वेह निशामेकां सुखं स्वभवने प्रभो ।
पुनरश्वानुगमनं कर्तासि जयतांवर ॥ १४.८२.२७ ॥
હે પ્રભુ, અહીં તારા પોતાના ભવનમાં એક રાત સુખેથી રહીને તું ફરી ઘોડાની પાછળ જઈશ. હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
14.82.28
इत्युक्ताः स तु प्रत्रेण तदा वानरकेतनः ।
स्मयन्प्रोवाच कौन्तेयस्तदा चित्राङ्गदासुतम् ॥ १४.८२.२८ ॥
પુત્રે આમ કહ્યું ત્યારે વાનરધ્વજ કૌન્તેય હસીને ચિત્રાંગદાના પુત્રને બોલ્યો.
14.82.29
विदितं ते महाबाहो यथा दीक्षां चराम्यहम् ।
न स तावत्प्रवेक्ष्यामि पुरं ते पृथुलोचन ॥ १४.८२.२९ ॥
હે મહાબાહુ, હું દીક્ષા પાળી રહ્યો છું એ તું જાણે છે. તેથી હે વિશાળનેત્ર, હું હમણાં તારા નગરમાં પ્રવેશીશ નહીં.
14.82.30
यथाकामं व्रजत्येष यज्ञियाश्वो नरर्षभ ।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि न स्थानं विद्यते मम ॥ १४.८२.३० ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, આ યજ્ઞનો અશ્વ પોતાની ઇચ્છા મુજબ ચાલી રહ્યો છે. તારું કલ્યાણ થાઓ. મારા માટે અહીં રહેવાનું સ્થાન નથી, તેથી હું જઈશ.
14.82.31
स तत्र विधिवत्तेन पूजितः पाकशासनिः। ॥ १४.८२.३१ ॥
ત્યાં તેમના દ્વારા વિધિપૂર્વક સન્માનિત થઈ પાકશાસનિ (અર્જુન) ચાલ્યો ગયો.
14.82.32
भार्याभ्यामभ्यनुज्ञातः प्रायाद्भरतसत्तमः ॥ १४.८२.३२ ॥
બંને પત્નીઓની અનુમતિ મેળવી ભરતશ્રેષ્ઠ (અર્જુન) ચાલ્યો.