महाभारत · अध्याय 14.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.82.1
किमागमनकृत्यं ते कौरव्यकुलनन्दिनि ।
मणलूरपतेर्मातुस्तथैव च रणाजिरे ॥ १४.८२.१ ॥
हे कौरव्यकुलाला आनंद देणारी, तुझ्या आगमनाचे प्रयोजन काय? मणलूरपतीच्या मातेसाठी आणि रणांगणावरही तसेच.
14.82.2
कच्चित्कुशलकामासि राज्ञोऽस्य भुजगात्मजे ।
मम वा चपलापाङ्गि कच्चित्वं शुभमिच्छसि ॥ १४.८२.२ ॥
हे नागकन्ये, तू या राजाचे किंवा माझे कल्याण इच्छितेस का? हे चंचल नेत्रांच्या सुंदरी, तू शुभाची इच्छा करतेस का?
14.82.3
कच्चित्ते पृथुलश्रोणि नाप्रियं प्रियदर्शने ।
अकार्षमहमज्ञानादयं वा बभ्रुवाहनः ॥ १४.८२.३ ॥
हे विशाल कटिप्रदेशाच्या सुंदरी, हे प्रियदर्शने, मी अज्ञानाने तुझे काही अप्रिय केले का, किंवा हा बभ्रुवाहन?
14.82.4
कच्चिन्नु राजपूत्री ते सपत्नी चैत्रवाहनी ।
चित्राङ्गदा वरारोहा नापराध्यति किञ्चन ॥ १४.८२.४ ॥
हे राजकन्ये, तुझी सवत चित्रवाहिनी, सुंदर चित्रांगदा काही अपराध करत नाही ना?
14.82.5
तमुवाचोरगपतेर्दुहिता प्रहसन्त्यथ ।
न मे त्वमपराद्धोसि न हि मे बभ्रुवाहनः।
न जनित्री तथाऽस्येयं मम यो प्रेष्यवत्थिता ॥ १४.८२.५ ॥
तेव्हा नागराजाची कन्या हसत त्याला म्हणाली: तू माझा अपराध केला नाहीस, बभ्रुवाहननेही केला नाही; ही त्याची मातासुद्धा नाही, जी माझ्यासाठी दासीसारखी उभी आहे.
14.82.6
श्रूयतां यद्यथा चेदं मया सर्वं विचेष्टितम् ।
न मे कोपस्त्वया कार्यः शिरसा त्वां प्रसादये ॥ १४.८२.६ ॥
मी हे सर्व कसे आणि का केले ते ऐक. माझ्यावर तू रागावू नकोस; मस्तक नमवून मी तुला प्रसन्न करते.
14.82.7
त्वत्प्रियार्थं हि कौरव्य कृतमेतन्मया विभो ।
यत्तच्छृणु महाबाहो निखिलेन धनंजय ॥ १४.८२.७ ॥
हे कौरव्या, हे विभो, तुमच्या प्रियासाठीच मी हे केले. हे महाबाहो, हे धनंजया, मी जे केले ते पूर्ण ऐका.
14.82.8
महाभारतयुद्धे यत्त्वया शान्तनवो नृपः ।
अधर्मेण हतः पार्थ तस्यैषा निष्कृतिः कृता ॥ १४.८२.८ ॥
महाभारताच्या युद्धात तुम्ही शंतनूच्या पुत्र राजाला अधर्माने मारले. हे पार्था, त्याचे प्रायश्चित्त हे केले आहे.
14.82.9
न हि भीष्मस्त्वया वीर युद्ध्यमानो हि पातितः ।
शिखण्डिना तु संयुक्तस्तमाश्रित्य हतस्त्वया ॥ १४.८२.९ ॥
हे वीरा, युद्ध करणाऱ्या भीष्मांना तुम्ही पाडले नाही. शिखंडीशी जोडून, त्याचा आश्रय घेऊन तुम्ही त्यांना मारले.
14.82.10
तस्य शान्तिमकृत्वा त्वं त्यजेथा यदि जीवितम् ।
कर्मणा तेन पापेन पतेथा निरये ध्रुवम्।
एषा तु विहिता शान्तिः पुत्राद्यां प्राप्तवानसि ॥ १४.८२.१० ॥
त्यांच्यासाठी शांती न करता तुम्ही प्राण त्यागला असता, तर त्या पापकर्मामुळे नक्कीच नरकात पडला असता. ही शांती विधीनुसार केली आहे; पुत्रादी तुम्हाला प्राप्त झाले आहेत.
14.82.11
वसुभिर्वसुधापाल गङ्गया च महामते ।
पुरा हि श्रुतमेतत्ते वसुभिः कथितं मया ॥ १४.८२.११ ॥
हे पृथ्वीपाला, हे महामते, वसू आणि गंगा यांच्याकडून हे तुम्ही पूर्वीच ऐकले आहे. वसूंनी हे मला सांगितले होते.
14.82.12
गङ्गायास्तीरमाश्रित्य हते शान्तनवे नृप ।
आप्लुत्य देवा वसवः समेत्य च महानदीम्।
इदमूचुर्वचो घोरं भागीरथ्या मते तदा ॥ १४.८२.१२ ॥
हे राजा, शंतनूचा पुत्र मारला गेल्यावर, गंगेच्या तीरावर आश्रय घेऊन, वसू देवांनी महानदीत स्नान करून, एकत्र येऊन, तेव्हा भागीरथीच्या सल्ल्याने हे भयंकर वचन सांगितले.
14.82.13
एष शान्तनवो भीष्मो निहतः सव्यसाचिना ।
अयुद्ध्यमानः सङ्ग्रामे संसक्तोऽन्येन भामिनि ॥ १४.८२.१३ ॥
हे भामिनी! शंतनूचा हा पुत्र भीष्म सव्यसाची (अर्जुन) याच्याकडून मारला गेला; युद्धात तो लढत नव्हता, दुसऱ्याशी गुंतलेला होता.
14.82.14
तदनेनानुषङ्गेण वयमद्य धनञ्जयम् ।
शापेन योजयामेति तथाऽस्त्विति च साऽब्रवीत् ॥ १४.८२.१४ ॥
म्हणून या परिणामामुळे आज आपण धनंजयाला शापाने बांधू, असे, 'तसेच होवो' असे ती बोलली.
14.82.15
तदहं पितुरावेद्य प्रविश्य व्यथितेन्द्रिया ।
अभवं स च तच्छ्रुत्वा विषादमगमत्परम् ॥ १४.८२.१५ ॥
तेव्हा मी पित्याला कळवून आत गेलो; माझ्या इंद्रियांना व्यथा झाली. तो ते ऐकून अत्यंत विषादाला प्राप्त झाला.
14.82.16
पिता तु मे वसून्गत्वा त्वदर्थे समयाचत ।
पुनः पुनः प्रसाद्यैतांस्त एनमिदमब्रुवन् ॥ १४.८२.१६ ॥
परंतु माझा पिता वसूंकडे जाऊन तुझ्यासाठी वारंवार विनवत राहिला; त्यांना वारंवार प्रसन्न करून ते त्याला हे म्हणाले.
14.82.17
पुत्रस्तस्य महाभाग मणलूरेश्वरो युवा ।
स एनं रणमध्यस्थः शरैः पातयिता भुवि ॥ १४.८२.१७ ॥
त्याचा पुत्र, हे महाभाग, मणलूरचा तरुण अधिपती; तो युद्धाच्या मध्यभागी उभा राहून बाणांनी याला भूमीवर पाडील.
14.82.18
एवं कृते स नागेन्द्र मुक्तशापो भविष्यति ।
गच्छेति वसुभिश्चोक्तो मम चेदं शशंस सः ॥ १४.८२.१८ ॥
असे केल्यास तो, हे नागेंद्रा, शापमुक्त होईल. 'जा' असे वसूंनी सांगितलेला तो मला हे सांगता झाला.
14.82.19
तच्छ्रुत्वा त्वं मया तस्माच्छापादसि विमोक्षितः ।
न हि त्वां देवराजोऽपि समरेषु पराजयेत् ॥ १४.८२.१९ ॥
हे ऐकून, त्या शापातून तू माझ्यामुळे मुक्त झाली आहेस. देवराजही युद्धात तुला पराजित करू शकणार नाही.
14.82.20
आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्तेनेहासि पराजितः ।
न हि दोषो मम मतः कथं वा मन्यसे विभो ॥ १४.८२.२० ॥
आत्मा हाच पुत्र मानला गेला आहे, म्हणून त्याच्याकडून तू येथे पराजित झाली आहेस. माझा दोष मानला जात नाही. हे विभो, तुला कसे वाटते?
14.82.21
इत्येवमुक्तो विजयः प्रसन्नात्माऽब्रवीदिदम् ।
सर्वं मे सुप्रियं देवि यदेतत्कृतवत्यसि ॥ १४.८२.२१ ॥
असे सांगितल्यावर, प्रसन्न मनाच्या विजयाने हे म्हटले: हे देवी, तू जे केलेस ते सर्व मला अत्यंत प्रिय आहे.
14.82.22
इत्युक्त्वा सोऽब्रवीत्पुत्रं मणलूरपतिं जयः ।
चित्राङ्गदायाः शृण्वन्त्याः कौरव्यदुहितुस्तदा ॥ १४.८२.२२ ॥
असे सांगून त्याने आपल्या पुत्र मणलूरपतीला म्हटले; तेव्हा जय (अर्जुन), कौरव्याची कन्या चित्राङ्गदा ऐकत असताना.
14.82.23
युधिष्ठिरस्याश्वमेधः परिचैत्रीं भविष्यति ।
तत्रागच्छेः सहामात्यो मातृभ्यां सहितो नृप ॥ १४.८२.२३ ॥
युधिष्ठिराचा अश्वमेध चैत्रात होईल. हे राजा, तू आपल्या अमात्यांसह आणि आपल्या दोन मातांसह तेथे यावे.
14.82.24
इत्येवमुक्तः पार्थेन स राजा बभ्रुवाहनः ।
उवाच पितरं धीमानिदमस्राविलेक्षणः ॥ १४.८२.२४ ॥
पार्थाने असे सांगितल्यावर, अश्रूंनी धूसर झालेल्या डोळ्यांचा तो बुद्धिमान राजा बभ्रुवाहन आपल्या पित्याला हे म्हणाला.
14.82.25
उपयास्यामि धर्मज्ञ भवतः सासनादहम् ।
अश्वमेधे महायज्ञे द्विजातिपरिवेषकः ॥ १४.८२.२५ ॥
हे धर्मज्ञा, तुमच्या आज्ञेने मी येईन. अश्वमेध महायज्ञात मी द्विजातींना वाढणारा होईन.
14.82.26
मम त्वनुग्रहार्थाय प्रविशस्व पुरं स्वकम् ।
भार्याभ्यां सह धर्मज्ञ माभूत्तेऽत्र विचारणा ॥ १४.८२.२६ ॥
पण माझ्यावर अनुग्रह करण्यासाठी तू आपल्या दोन पत्न्यांसह आपल्या नगरात प्रवेश कर. हे धर्मज्ञा, यात तुझ्या मनात संकोच नसावा.
14.82.27
उषित्वेह निशामेकां सुखं स्वभवने प्रभो ।
पुनरश्वानुगमनं कर्तासि जयतांवर ॥ १४.८२.२७ ॥
हे प्रभो, इथे तुझ्या स्वतःच्या महालात एक रात्र सुखाने राहून तू पुन्हा घोड्याच्या मागे जाशील. हे विजेत्यांत श्रेष्ठा.
14.82.28
इत्युक्ताः स तु प्रत्रेण तदा वानरकेतनः ।
स्मयन्प्रोवाच कौन्तेयस्तदा चित्राङ्गदासुतम् ॥ १४.८२.२८ ॥
पुत्राने असे म्हटल्यावर, तेव्हा वानरध्वज कौन्तेय हसत चित्राङ्गदेच्या पुत्राला म्हणाला.
14.82.29
विदितं ते महाबाहो यथा दीक्षां चराम्यहम् ।
न स तावत्प्रवेक्ष्यामि पुरं ते पृथुलोचन ॥ १४.८२.२९ ॥
हे महाबाहो, मी दीक्षा पाळत आहे हे तुला ठाऊक आहे. म्हणून हे विशाललोचना, मी आत्ता तुझ्या नगरात प्रवेश करणार नाही.
14.82.30
यथाकामं व्रजत्येष यज्ञियाश्वो नरर्षभ ।
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि न स्थानं विद्यते मम ॥ १४.८२.३० ॥
हे नरश्रेष्ठा, हा यज्ञीय अश्व इच्छेनुसार चालला आहे. तुझे कल्याण असो. मला येथे थांबण्यास जागा नाही, म्हणून मी जाईन.
14.82.31
स तत्र विधिवत्तेन पूजितः पाकशासनिः। ॥ १४.८२.३१ ॥
तेथे त्यांच्याकडून विधिपूर्वक सन्मानित होऊन पाकशासनीचा पुत्र (अर्जुन) निघाला.
14.82.32
भार्याभ्यामभ्यनुज्ञातः प्रायाद्भरतसत्तमः ॥ १४.८२.३२ ॥
दोन्ही भार्यांची अनुज्ञा घेऊन भरतश्रेष्ठ (अर्जुन) निघाला.