महाभारत · अध्याय 14.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.84.1
मागधेनार्चितो राजन्पाण्डवः श्वेतवाहनः ।
दक्षिणां दिशमास्थाय चारयामास तं हयम् ॥ १४.८४.१ ॥
हे राजा, मागधाने सत्कारलेल्या पाण्डुपुत्र श्वेतवाहनाने (अर्जुनाने) दक्षिण दिशेकडे त्या अश्वाला संचार करायला लावला.
14.84.2
ततः स पुनरावर्त्य हयः कामचरो बली ।
आससाद पुरीं रम्यां चेदीनां शुक्तिसाह्वयाम् ॥ १४.८४.२ ॥
नंतर तो बलवान, इच्छेनुसार संचार करणारा अश्व परत फिरून चेदींच्या रमणीय शुक्तिसाह्वय नगरीत पोहोचला.
14.84.3
शरभेणार्चितस्तत्र शिशुपालसुतेन सः ।
युद्धपूर्वं तदा तेन पूजया च महाबलः ॥ १४.८४.३ ॥
तेथे शिशुपालाचा पुत्र शरभ याने युद्धापूर्वी त्याचा सत्कार केला; त्या पूजेनेही तो महाबल सन्मानित झाला.
14.84.4
ततोऽर्चितो ययौ राजंस्तदा स तुरगोत्तमः ।
काशीनङ्गान्कोसलांश्च किरातानाथ तङ्गणात् ॥ १४.८४.४ ॥
नंतर हे राजा, सत्कारलेला तो उत्तम अश्व काशी, अंग, कोसल आणि किरात यांच्या गटांकडे गेला.
14.84.5
पूजां तत्र यथान्यायं प्रतिगृह्य धनंजयः ।
पुनरावृत्त्य कौन्तेयो दशार्णानगमत्तदा ॥ १४.८४.५ ॥
तेथे यथाविधी पूजा स्वीकारून धनंजय, कुंतीपुत्र, परत फिरून तेव्हा दशार्णांकडे गेला.
14.84.6
तत्र चित्राङ्गदो नाम बलवानरिमर्दनः ।
तेन युद्धमभूत्तस्य विजयस्यातिभैरवम् ॥ १४.८४.६ ॥
तेथे चित्राङ्गद नावाचा बलवान, शत्रुमर्दन होता; त्याच्याशी विजयासाठी अत्यंत भयंकर युद्ध झाले.
14.84.7
तं चापि वशमानीय किरीटी पुरुषर्षभः ।
निषादराज्ञो विषयमेकलव्यस्य जग्मिवान् ॥ १४.८४.७ ॥
त्यालाही वश करून पुरुषश्रेष्ठ किरीटी (अर्जुन) एकलव्याच्या निषादराजाच्या देशात गेला.
14.84.8
एकलव्यसुतश्चैनं युद्धेनि जगृहे तदा ।
तत्र चक्रे निषादैः स सग्रामं रोमहर्षणम् ॥ १४.८४.८ ॥
तेव्हा एकलव्याच्या पुत्राने युद्धात त्याला धरले. तेथे त्याने निषादांसह रोमांचकारी संग्राम केला.
14.84.9
ततस्तमपि कौन्तेयः समरेष्वपराजितः ।
जिगाय युधि दुर्धर्षो यज्ञविघ्नार्थमागतम् ॥ १४.८४.९ ॥
नंतर युद्धांमध्ये कधीही पराजित न झालेल्या कौंतेयाने त्यालाही जिंकले. यज्ञात विघ्न आणण्यासाठी आलेल्या त्या दुर्धर्षाला युद्धात जिंकले.
14.84.10
स तं जित्वा महाराज नैषादिं पाकशासनिः ।
अर्चितः प्रययौ भूयो दक्षिणं सलिलार्णवम् ॥ १४.८४.१० ॥
महाराजा, त्या निषादराजाला जिंकून पाकशासनी (अर्जुन) सन्मानित होऊन पुन्हा दक्षिणेकडील जलसमुद्राकडे गेला.
14.84.11
तत्रापि द्रवीडैरान्ध्रै रौद्रैर्माहिषकैरपि ।
तथा कोल्लगिरेयैश्च युद्धमासीन्किरीटिनः ॥ १४.८४.११ ॥
तेथेही द्रविड, आंध्र, रौद्र माहिषक आणि कोल्लगिरेय यांच्याशी किरीटीचे (अर्जुनाचे) युद्ध झाले.
14.84.12
तांश्चापि विजयो जित्वा नातितीव्रेण कर्मणा ।
तुरङ्गमवशेनाथ सुराष्ट्रानभितो ययौ।
गोकर्णमथ चासाद्य प्रभासमपि जग्मिवान् ॥ १४.८४.१२ ॥
त्यांनाही जिंकून विजयाने (अर्जुनाने), अत्यंत कठोर कर्माविना, अश्वाच्या वशाने, नंतर सुराष्ट्राभोवती गेला. मग गोकर्णाला पोहोचून प्रभासालाही गेला.
14.84.13
ततो द्वारवतीं रम्यां वृष्णिवीराभिपालिताम् ।
आससाद हयः श्रीमान्कुरुराजस्य यज्ञियः ॥ १४.८४.१३ ॥
नंतर वृष्णि वीरांनी रक्षिलेल्या रम्य द्वारवतीला कुरुराजाचा तो तेजस्वी यज्ञाश्व पोहोचला.
14.84.14
तमुन्मथ्य हयश्रेष्ठं यादवानां कुमारकाः ।
प्रययुस्तांस्तदा राजन्नुग्रसेनो न्यवारयत् ॥ १४.८४.१४ ॥
यादवांचे कुमार त्या श्रेष्ठ अश्वाला धरून निघाले, हे राजा; तेव्हा उग्रसेनाने त्यांना अडवले.
14.84.15
ततः पुराद्विनिष्क्रम्य वृष्ण्यन्धकपतिस्तदा ।
सहितो वासुदेवेन मातुलेन किरीटिनः ॥ १४.८४.१५ ॥
तेव्हा नगरातून बाहेर पडून वृष्णि-अंधकांचा अधिपती वासुदेव आणि किरीटीच्या मामासह आला.
14.84.16
तौ समेत्य कुरुश्रेष्ठं विधिवत्प्रीतिपूर्वकम् ।
परया भारतश्रेष्ठं पूजया समवस्थितौ।
ततस्ताभ्यामनुज्ञातो यतयौ येन हयो गतः ॥ १४.८४.१६ ॥
ते दोघे कुरुश्रेष्ठाला विधिपूर्वक प्रेमाने भेटले आणि परम आदराने भारतश्रेष्ठाची पूजा करून उभे राहिले. मग त्यांची अनुमती घेऊन ज्या मार्गाने घोडा गेला होता त्याच मार्गाने तो गेला.
14.84.17
ततः स पश्चिमं देशं समुद्रस्य तदा हयः ।
क्रमेणि व्यचरत्स्फीतं ततः पञ्चनदं ययौ ॥ १४.८४.१७ ॥
नंतर तो घोडा समुद्राच्या पश्चिम प्रदेशात क्रमाक्रमाने फिरला; मग समृद्ध पंचनदाकडे गेला.
14.84.18
तस्मादपि स कौरव्य गन्धारविषयं हयः ।
विचचार यथाकामं कौन्तेयानुगतस्तदा ॥ १४.८४.१८ ॥
तेथूनही, हे कौरव्या, तो घोडा गांधार देशात इच्छेप्रमाणे फिरला; तेव्हा कौन्तेय त्याच्या मागे गेला होता.
14.84.19
ततो गान्धारराजेन युद्धमासीत्किरीटिनः ।
घोरं शकुनिपुत्रेण पूर्ववैरानुसारिणा ॥ १४.८४.१९ ॥
तेव्हा गांधारराजाशी किरीटी अर्जुनाचे युद्ध झाले; जुने वैर पाळणाऱ्या शकुनिपुत्राशी घोर युद्ध झाले.