महाभारत · अध्याय 14.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.85.1
शकुनस्तनयो वीरो गान्धाराणां महारथः ।
प्रत्युद्ययौ गुडाकेशं सैन्येन महता वृतः।
हस्त्यश्वरथयुक्तेन पताकाध्वजमालिना ॥ १४.८५.१ ॥
शकुनीचा वीर पुत्र, गांधारांचा महारथी, प्रचंड सैन्याने वेढलेला, हत्ती, घोडे आणि रथांसह, पताका, ध्वज आणि माळांनी सजलेल्या सैन्यासह गुडाकेशाला (अर्जुनाला) सामोरा जाण्यासाठी पुढे गेला.
14.85.2
अमृष्यमाणास्ते योधा नृपस्य शकुनेर्वधम् ।
अभ्ययुः सहिताः पार्थं प्रगृहीतशरासनाः ॥ १४.८५.२ ॥
राजा शकुनीचा वध सहन न होऊन ते योद्धे धनुष्ये उगारून एकत्र पार्थावर (अर्जुनावर) चालून गेले.
14.85.3
स तानुवाच धर्मात्मा बीभत्सुरपराजितः ।
युधिष्टिरस्य वचनं न च ते जगृहुर्हितम् ॥ १४.८५.३ ॥
धर्मात्मा, अपराजित बीभत्सु (अर्जुन) त्यांना म्हणाला; पण त्यांनी युधिष्ठिराचे हितकारक वचन स्वीकारले नाही.
14.85.4
वार्यमाणास्तु पार्थेन सान्त्वपूर्वममर्षिताः ।
परिवार्य हयं जग्मुस्ततश्चुक्रोध पाण्डवः ॥ १४.८५.४ ॥
पार्थाने प्रथम सांत्वनेने अडवूनही ते संतापून घोड्याला वेढा घालून पुढे गेले; तेव्हा पांडव (अर्जुन) चिडला.
14.85.5
ततः शिरांसि दीप्ताग्रैस्तेषां चिच्छेद पाण्डवः ।
क्षुरैर्गाण्डीवनिर्मुक्तैर्नातियत्नादिवार्जुनः ॥ १४.८५.५ ॥
मग पांडवाने (अर्जुनाने) गांडीवातून सोडलेल्या तेजस्वी टोकांच्या क्षुरबाणांनी त्यांची मस्तके छाटली; जणू अति प्रयत्नाविना अर्जुनाने ते केले.
14.85.6
ते वध्यमानाः पार्थेनि हयमुत्सृज्य संप्रमात् ।
न्यवर्तन्त महाराज शरवर्षार्दिता भृशम् ॥ १४.८५.६ ॥
पार्थाकडून मारले जात असलेले ते घोड्याला सोडून गोंधळून परतले; हे महाराज, बाणांच्या वर्षावाने अत्यंत पीडित होऊन ते मागे फिरले.
14.85.7
वितुद्यमानस्तैश्चापि गान्धारैः पाण्डुनन्दनः ।
आदिस्यादिश्य तेजस्वी परानेतानवारयत् ॥ १४.८५.७ ॥
गांधारांनी विंधले जात असतानाही पाण्डूचा तेजस्वी पुत्र वारंवार आज्ञा देऊन या शत्रूंना अडवत राहिला.
14.85.8
वध्यमानेषु तेष्वाजौ गान्धारेषु समन्ततः ।
स राजा शकुनेः पुत्रः पाण्डवं प्रत्यवारयत् ॥ १४.८५.८ ॥
युद्धात गांधार चहूबाजूंनी मारले जात असताना शकुनीचा तो पुत्र राजा पाण्डवाला अडवण्यासाठी पुढे सरसावला.
14.85.9
तं युध्यमानं राजानं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ।
पार्थोऽब्रवीन्न मे वध्या राजानो राजसासनात् ॥ १४.८५.९ ॥
क्षात्रधर्मात स्थिर राहून लढणाऱ्या त्या राजाला पार्थ म्हणाला, 'राजाज्ञेने लढणारे राजे माझ्याकडून वध्य नाहीत.'
14.85.10
अलं युद्धेन ते वीर न तेऽस्त्वद्य पराजयः ।
इत्युक्तस्तदनादृत्य वाक्यमज्ञानमोहितः।
स शक्रसमकर्माणं समावाकिरदाशुगैः ॥ १४.८५.१० ॥
'वीरा, युद्ध पुरे; आज तुझा पराभव न होवो.' असे सांगितले गेले तरी अज्ञानाने मोहित झालेल्या त्याने ते वचन डावलून इंद्रासमान कर्म करणाऱ्यावर वेगवान बाणांचा वर्षाव केला.
14.85.11
तस्य् पार्थः शिरस्त्राणमर्धचन्द्रेण पत्रिणा ।
अपाहरदमेयात्मा जयद्रथशिरो यथा ॥ १४.८५.११ ॥
अमेयात्मा पार्थाने पंखयुक्त अर्धचंद्र बाणाने त्याचे शिरस्त्राण जयद्रथाच्या मस्तकाप्रमाणे उडवून टाकले.
14.85.12
तं दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुर्गान्धाराः सर्व एव ते ।
इच्छता तेन न हतो राजेत्यपि च ते विदुः ॥ १४.८५.१२ ॥
ते पाहून सर्व गांधार आश्चर्यचकित झाले; आणि त्याने इच्छा असूनही राजाला मारले नाही, हे त्यांनी जाणले.
14.85.13
गान्धारराजपुत्रस्तु पलायनकृतक्षणः ।
ययौ तैरेव सहितस्त्रस्तैः क्षुद्रमृगैरिव। ॥ १४.८५.१३ ॥
गांधारराजाचा पुत्र पळून जाण्याचा निश्चय करून, घाबरलेल्या लहान हरणांप्रमाणे त्यांच्याबरोबरच निघून गेला.
14.85.14
तेषां तु तरसा पार्थस्तत्रैव परिदावताम् ।
प्रजहारोत्तमाङ्गानि भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ १४.८५.१४ ॥
पार्थाने तिथेच पळणाऱ्या त्यांची डोकी वाकलेल्या पेरांच्या भल्ल बाणांनी तत्काळ छाटली.
14.85.15
उच्छ्रितांस्तु भुजान्केचिन्नाबुध्यन्त शरैर्हृतान् ।
शरैर्गाण्डीवनिर्मुक्तैः पृथुभिः पार्थचोदितैः ॥ १४.८५.१५ ॥
काहींना आपले उंचावलेले बाहू तुटल्याचेही कळले नाही; गांडीवातून सोडलेल्या, पार्थाने प्रेरित केलेल्या रुंद बाणांनी ते हरण केले.
14.85.16
सम्भ्रान्तनरनागाश्वमपतद्विद्रुतं बलम् ।
हतविद्रुतभूयिष्ठमावर्तत मुहुर्मुहुः ॥ १४.८५.१६ ॥
घाबरलेले नर, हत्ती आणि घोडे असलेले ते सैन्य पळताना कोसळले; बहुतेक मारले गेलेले आणि पळणारे ते सैन्य वारंवार परत फिरत होते.
14.85.17
नाभ्यदृस्यन्त वीरस्य केचिदग्रेऽग्र्यकर्मणः ।
रिपवः पात्यमाना वै ये सहेरन्महाशरान् ॥ १४.८५.१७ ॥
त्या अग्रकर्मा वीराच्या समोर महाबाणांना सहन करू शकणारे काही शत्रू पाडले जात असतानाही दिसले नाहीत.
14.85.18
ततो गान्धारराजस्य मन्त्रिवृद्धपुरःसरा ।
जननी निर्ययौ भीता पुरस्कृत्यार्घ्यमुत्तमम् ॥ १४.८५.१८ ॥
तेव्हा गांधारराजाची माता, वृद्ध मंत्र्यांना पुढे करून, घाबरून उत्तम अर्घ्य पुढे धरून बाहेर पडली.
14.85.19
सा न्यवारयदव्यग्रा तं पुत्रं युद्धदुर्मदम् ।
प्रसादयामास च तं जिष्णुमक्लिष्टकारिणम् ॥ १४.८५.१९ ॥
शांतपणे तिने युद्धमदाने उन्मत्त झालेल्या त्या पुत्राला रोखले, आणि विजयी, सहजपणे कर्म करणाऱ्या अर्जुनालाही प्रसन्न केले.
14.85.20
तां पूजयित्वा बीभत्सुः प्रसादमकरोत्प्रभुः ।
शकुनेश्चापि तनयं सान्त्वयन्निदमब्रवीत् ॥ १४.८५.२० ॥
तिचा सन्मान करून प्रभू बीभत्सूने तिच्यावर कृपा केली; आणि शकुनीच्या पुत्राचेही सांत्वन करत हे म्हणाला.
14.85.21
न मे प्रियं महाबाहो यत्ते बुद्धिरियं कृता ।
प्रतियोद्धुममित्रघ्न भ्रातैव त्वं ममानघ ॥ १४.८५.२१ ॥
हे महाबाहो, माझ्याशी लढण्याचा तुझा हा निश्चय मला प्रिय नाही; हे शत्रुघ्ना, हे निष्पापा, तू तर माझा भावच आहेस.
14.85.22
गान्धारीं मातरं स्मृत्वा धृतराष्ट्रकृतेन च ।
तेन जीवसि राजंस्त्वं निहतास्त्वनुगास्तव ॥ १४.८५.२२ ॥
हे राजा, माता गांधारी आणि धृतराष्ट्राच्या कृतीचे स्मरण ठेवूनच तू जिवंत आहेस; तुझे अनुयायी मात्र मारले गेले.
14.85.23
मैवं भूः शाम्यतां वैरं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ।
आगन्तव्यं परां चैत्रीमश्वमेधे नृपस्य नः ॥ १४.८५.२३ ॥
असे होऊ नये; वैर शांत होवो. तुझी अशी बुद्धी होऊ नये. आमच्या राजाच्या अश्वमेध यज्ञाला परम मैत्रीने यायला हवे.
14.85.24
इत्युक्त्वाऽनुययौ पार्थो हयं तं कामचारिणम् ।
ते न्यवर्तन्त गान्धारा हतशिष्टाः स्वकं पुरम् ॥ १४.८५.२४ ॥
असे बोलून पार्थ इच्छेनुसार संचार करणाऱ्या त्या घोड्याच्या मागे गेला; मारले न गेलेले गांधार आपल्या नगराकडे परतले.