మహాభారతం · అధ్యాయం 14.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.86.1
न्यवर्तत ततो वाजी येन नागाह्वयं पुरम् ।
तं निवृत्तं तु शुश्राव चारेणैव युधिष्ठिरः।
श्रुत्वाऽर्जुनं कुशलिनं स च हृष्टमनाऽभवत् ॥ १४.८६.१ ॥
అప్పుడు ఆ గుఱ్ఱం నాగాహ్వయ నగరానికి వెళ్లిన దారిలోనే తిరిగి వచ్చింది. దూతద్వారా యుధిష్ఠిరుడు అది తిరిగి వస్తోందని విని, అర్జునుడు క్షేమంగా ఉన్నాడని విని సంతోషించాడు.
14.86.2
विजयस्य च तत्कर्म गान्धारविषये तदा ।
श्रुत्वा चान्येषु देशेषु स सुप्रीतोऽभवत्तदा ॥ १४.८६.२ ॥
విజయుడు (అర్జునుడు) గాంధార దేశంలో చేసిన ఆ కార్యాన్ని, అలాగే ఇతర దేశాల్లో కూడా విని అతడు ఎంతో సంతోషించాడు.
14.86.3
एतस्मिन्नेव काले तु द्वादशीं माघमासिकीम् ।
इष्टं गृहीत्वा नक्षत्रं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १४.८६.३ ॥
ఇదే సమయంలో మాఘ మాసపు ద్వాదశి నాడు, శుభ నక్షత్రాన్ని స్వీకరించి, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు (ఆరంభించాడు).
14.86.4
समानीय महातेजाः सर्वान्भ्रातॄन्महीपतिः ।
भीमं च नकुलं चैव सहदेवं च कौरव ॥ १४.८६.४ ॥
మహాతేజస్వి అయిన రాజు, సోదరులందరినీ — భీముడిని, నకులుని, సహదేవుని కూడా — పిలిపించి, ఓ కౌరవా.
14.86.5
प्रोवाचेदं वचः काले तदा धर्मभृतांवरः ।
आमन्त्र्य वदतां श्रेष्ठो भीमं प्रहरतां वरम् ॥ १४.८६.५ ॥
అప్పుడు ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడు, వక్తలలో అగ్రగణ్యుడు సరియైన సమయంలో ఈ మాటను చెప్పాడు, ప్రహరించువారిలో శ్రేష్ఠుడైన భీముని సంబోధిస్తూ.
14.86.6
आयाति भीमसेनासौ सहाश्वेन तवानुजः ।
यथा मे पुरुषाः प्राहुर्ये धनंजयसारिणः ॥ १४.८६.६ ॥
భీమసేనా, నీ తమ్ముడు ఆ గుఱ్ఱంతో వస్తున్నాడు; ధనంజయుని అనుచరులైన పురుషులు నాకు అలా చెప్పారు.
14.86.7
उपस्थितश्च कालोऽयमभितो वर्तते हयः ।
माघी च पौर्णमासीयं मासः शेषो वृकोदर ॥ १४.८६.७ ॥
కాలం వచ్చింది; గుర్రం అంతటా ఉంది. వృకోదరా, ఇది మాఘ పౌర్ణమి; మాసం ఇంకా మిగిలి ఉంది.
14.86.8
तत्प्रस्थाप्यन्तु विद्वांसो ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
वाजिमेधार्थसिद्ध्यर्थं देशं पश्यन्तु यज्ञियम् ॥ १४.८६.८ ॥
కాబట్టి వేదపారగులైన విద్వాంసులైన బ్రాహ్మణులను పంపాలి; అశ్వమేధ సిద్ధి కోసం యజ్ఞానికి తగిన ప్రదేశాన్ని వారు పరిశీలించాలి.
14.86.9
इत्युक्तः स तु तच्चक्रे भीमो नृपतिशासनम् ।
हृष्टः श्रुत्वा गुडोकेशमायान्तं पुरुषर्षभम् ॥ १४.८६.९ ॥
ఈ విధంగా చెప్పబడినప్పుడు భీముడు రాజాజ్ఞను చేశాడు; గుడాకేశుడు (అర్జునుడు) వస్తున్నాడని విని సంతోషించాడు, ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడు.
14.86.10
ततो ययौ भीमसेनः प्राज्ञैः स्थपतिभिः सह ।
ब्राह्मणानग्रतः कृत्वा कुशलान्यज्ञकर्मणि ॥ १४.८६.१० ॥
అప్పుడు భీమసేనుడు ప్రాజ్ఞులైన స్థపతులతో కలిసి వెళ్ళాడు; యజ్ఞకర్మలో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులను ముందుంచుకుని.
14.86.11
तं ससालचयं श्रीमत्सप्रतोलीसुघट्टितम् ।
मापयामास कौरव्यो यज्ञवाटं यताविधि ॥ १४.८६.११ ॥
సాలవృక్షాల సమూహంతో, చక్కగా నిర్మించిన ద్వారాలతో కూడిన ఆ శ్రీమంతమైన యజ్ఞవాటాన్ని కౌరవ్యుడు విధి ప్రకారం కొలిపించాడు.
14.86.12
प्रासादशतसम्बन्धं मणिप्रवरकुट्टिमम् ।
सदः स पत्नीसदनं साग्नीध्रमपि चोत्तरम्।
कारयामास विदिवद्धेमरत्नविभूषितम् ॥ १४.८६.१२ ॥
వందల భవనాలతో అనుసంధానమై, శ్రేష్ఠమైన మణులు పొదిగిన నేలతో ఉన్న సభామండపాన్ని, భార్యల నివాసాన్ని, ఉత్తరదిక్కున ఆగ్నీధ్రంతో కూడిన మండపాన్ని కూడా అతడు నిర్మింపజేశాడు; అవి చక్కగా తీర్చి, బంగారంతో రత్నాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
14.86.13
स्तंभान्कनकचित्रांश्च तोरणानि बृहन्ति च ।
यज्ञायतनदेशेशु दत्त्वा शुद्धं च काञ्चनम् ॥ १४.८६.१३ ॥
యజ్ఞ మండపాల స్థానాల్లో బంగారంతో చిత్రించిన స్తంభాలను, పెద్ద తోరణాలను ఇచ్చి, శుద్ధమైన బంగారాన్నీ దానం చేసి.
14.86.14
अन्तःपुराणां राज्ञां च नानादेशसमीयुषाम् ।
कारयामास धर्मात्मा तत्रतत्र यथाविधि ॥ १४.८६.१४ ॥
వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన రాజులకూ, వారి అంతఃపురాలకూ ధర్మాత్ముడు అక్కడక్కడ విధిప్రకారం (నివాసాలు) నిర్మింపజేశాడు.
14.86.15
ब्राह्मणानां न वेश्मानि नानादेशसमीयुषाम् ।
कारयामास कौन्तेयो विधिवत्तान्यनेकशः ॥ १४.८६.१५ ॥
వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన బ్రాహ్మణులకు కూడా కౌంతేయుడు అనేక రకాలుగా విధిప్రకారం ఆ నివాసాలను నిర్మింపజేశాడు.
14.86.16
तथा सम्प्रेषयामास दूतान्नृपतिशासनात् ।
भीमसेनो महाबाहो राज्ञामक्लिष्टकर्मणाम् ॥ १४.८६.१६ ॥
అలాగే రాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం భీమసేనుడు దూతలను పంపాడు, ఓ మహాబాహూ, అక్లిష్ట కర్ములైన రాజుల వద్దకు.
14.86.17
ते प्रियार्थं कुरुपतेराययुर्नृपसत्तम ।
रत्नान्यनेकान्यादाय स्त्रियोऽश्वानायुधानि च ॥ १४.८६.१७ ॥
వారు కురుపతిని సంతోషపెట్టడానికి వచ్చారు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, అనేక రత్నాలు, స్త్రీలు, గుర్రాలు, ఆయుధాలు తీసుకుని.
14.86.18
तेषां निर्विशतां तेषु शिबिरेषु महात्मनाम् ।
नर्दतः सागरस्येव दिवस्पृगभवत्स्वनः ॥ १४.८६.१८ ॥
ఆ మహాత్ములు ఆ శిబిరాలలో నివసిస్తుండగా, సముద్రం గర్జించినట్లు ఆకాశాన్ని తాకే ధ్వని కలిగింది.
14.86.19
प्रत्युद्गम्य नमस्कृत्य ब्राह्मणांश्च न्यवेदयत् ॥ १४.८६.१९ ॥
వారిని ఎదురేగి, నమస్కరించి, అతడు బ్రాహ్మణులకు నివేదించాడు.
14.86.20
तेषामभ्यागतानां च स राजा कुरुवर्धनः ।
व्यादिदेशान्नपानानि शय्याश्चाप्यतिमानुषाः ॥ १४.८६.२० ॥
ఆ అతిథుల కోసం కురువంశ వర్ధనుడైన ఆ రాజు ఆహారపానీయాలు, అతిమానుష శయ్యలు ఏర్పాటు చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.
14.86.21
वाहनानां च विविधाः शालाः शालीक्षुगोरसैः ।
उपेता भरतश्रेष्ठो व्यादिदेश स धर्मराट् ॥ १४.८६.२१ ॥
వాహనాల కోసం వివిధ శాలలు, శాలిబియ్యం, చెరకు, గోరసాలతో నిండినవి ఆ భరతశ్రేష్ఠ ధర్మరాజు ఆజ్ఞాపించాడు.
14.86.22
वर्णाः पृथक्सन्निविष्टा ह्युत्तरोत्तरपूजिताः ।
तथा तस्मिन्महायज्ञे धर्मराजस्य धीमतः।
समाजग्मुर्मुनिगणा बहवो ब्रह्मवादिनः ॥ १४.८६.२२ ॥
వివిధ వర్ణాలు విడివిడిగా కూర్చున్నారు, ఒకరికంటె ఒకరు ఎక్కువగా గౌరవించబడుతూ. అలాగే ఆ మహాయజ్ఞంలో బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు వద్ద అనేక ముని సమూహాలు, బ్రహ్మవాదులు సమకూడారు.
14.86.23
ये च द्विजातिप्रवरास्तत्रासन्पृथिवीपते ।
समाजग्मुः सशिष्यांस्तान्प्रतिजग्राह कौरवः ॥ १४.८६.२३ ॥
అక్కడ ఉన్న ద్విజులలో శ్రేష్ఠులు, ఓ భూపతీ, తమ శిష్యులతో కలిసి వచ్చారు; ఆ కౌరవుడు వారిని స్వీకరించాడు.
14.86.24
सर्वांश्च ताननुययौ यावदावसथान्प्रति ।
स्वयमेव महातेजा दंभं त्यक्त्वा युधिष्ठिरः ॥ १४.८६.२४ ॥
మహాతేజస్వి యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా వారందరినీ, వారి విడిది వరకు, డంభాన్ని విడిచి అనుసరించాడు.
14.86.25
ततः कृत्वा स्थपतयः शिल्पिनोऽन्ये च ये तदा ।
कृत्स्नं यज्ञविधिं राजन्धर्मराजे न्यवेदयन ॥ १४.८६.२५ ॥
అప్పుడు స్థపతులు, ఇతర శిల్పులు యజ్ఞవిధి అంతటినీ ధర్మరాజుకు తెలియజేశారు, రాజా.
14.86.26
तच्छ्रुत्वा धर्मराजस्तु कृतं सर्वमतन्द्रितः ।
हृष्टरूपोऽभवद्राजन्सह भ्रातृभिरादृतः ॥ १४.८६.२६ ॥
అది విని ధర్మరాజు, అంతా అలసత్వం లేకుండా చేయబడిందని తెలిసి సంతోషవదనుడయ్యాడు; రాజా, తన సోదరులతో కలిసి గౌరవింపబడ్డాడు.
14.86.27
तस्मिन्यज्ञे प्रवृत्ते तु वाग्मिनो हेतुवादिनः ।
हेतुवादान्बहूनाहुः परस्परजिगीषवः ॥ १४.८६.२७ ॥
ఆ యజ్ఞం ప్రారంభమైనప్పుడు, వాక్చాతుర్యం గల తర్కవాదులు ఒకరినొకరు జయించాలనే కోరికతో అనేక వాదనలు చేశారు.
14.86.28
ददृशुस्तं नृपतयो यज्ञस्य विधिमुत्तमम् ।
देवेन्द्रस्येव विहितं भीमसेनेन भारत ॥ १४.८६.२८ ॥
రాజులు భీమసేనునిచే దేవేంద్రునిలా ఏర్పాటు చేయబడిన ఆ ఉత్తమ యజ్ఞవిధిని చూశారు, భారతా.
14.86.29
ददृशुस्तोरणान्यत्र शातकुंभमयानि ते ।
शय्यासनविहारांश्च सुबहून्रत्नसंचयान् ॥ १४.८६.२९ ॥
అక్కడ వారు బంగారంతో చేసిన తోరణాలను, పడకలు, ఆసనాలు, విహారస్థలాలను, అనేక రత్నరాశులను చూశారు.
14.86.30
घटान्पात्रीः कटाहानि कलशान्वर्धमानकान् ।
न हि किञ्चिदसौवर्णमपश्यन्वसुधाधिपाः ॥ १४.८६.३० ॥
కుండలు, పాత్రలు, కడాయిలు, కలశాలు, వర్ధమానకాలు — భూపతులు వాటిలో బంగారంతో చేయనిది ఏదీ చూడలేదు.
14.86.31
यूपांश्च शास्त्रपठितान्दारवान्हेमभूषितान् ।
उपक्लृप्तान्यथाकालं विधिवद्भूरिवर्चसः ॥ १४.८६.३१ ॥
శాస్త్రాలలో చెప్పిన విధంగా, బంగారంతో అలంకరించిన చెక్క యూపాలను కాలానుగుణంగా విధిప్రకారం సిద్ధం చేశారు; వారు గొప్ప తేజస్వులు.
14.86.32
स्थलजाक जलजा ये च पशवः केचन प्रभो ।
सर्वानेव समानीतानपश्यंस्तत्र ते नृपाः ॥ १४.८६.३२ ॥
ఓ ప్రభూ, భూమిపై, నీటిలో ఉన్న ఏ జంతువులైనా అన్నీ అక్కడికి తీసుకురాబడినట్లు ఆ రాజులు చూశారు.
14.86.33
गाश्चैव महिषीश्चैव तथा वृद्धस्त्रियोपि च ।
औदकानि च सत्वानि श्वापदानि वयांसि च ॥ १४.८६.३३ ॥
ఆవులు, గేదెలు, వృద్ధ స్త్రీలు కూడా; నీటి ప్రాణులు, హింస్ర జంతువులు, పక్షులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
14.86.34
जरायुजाण्डजातानि स्वेदजान्युद्भिदानि च ।
पर्वतानूपजातानि भूतानि ददृशुश्च ते ॥ १४.८६.३४ ॥
గర్భంలో జన్మించినవి, గుడ్ల నుండి పుట్టినవి, చెమట నుండి పుట్టినవి, భూమినుండి మొలిచేవి, పర్వతాలలో మరియు చిత్తడి నేలల్లో పుట్టినవి—ఈ జీవులను కూడా వారు చూశారు.
14.86.35
एवं प्रमुदितं सर्वं पशुगोधनधान्यतः ।
यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा परं विस्मयमागताः ॥ १४.८६.३५ ॥
ఇలా పశువులు, ఆవులు, ధనం, ధాన్యంతో అంతా సంతోషంగా ఉండటం చూసి, యజ్ఞవాటాన్ని చూసిన రాజులు మహాశ్చర్యం పొందారు.
14.86.36
अनिशं दीयते च स्म तत्र भोज्यं पृथग्विधम् ।
ब्राह्मणानां विशां चैव बहुमृष्टान्नमृद्धिमत् ॥ १४.८६.३६ ॥
అక్కడ బ్రాహ్మణులకు, వైశ్యులకు నిరంతరం రకరకాల భోజనం, చాలా రుచికరమైన సమృద్ధ అన్నం పంచబడుతూ ఉండేది.
14.86.37
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां तत्रि भुञ्जताम् ।
दुन्दुभिर्मेघनिर्घोषो मुहुर्मुहुरताड्यत।
विननादासकृच्चापि दिवसेदिवसे गते ॥ १४.८६.३७ ॥
లక్ష మంది బ్రాహ్మణులు భోజనం ముగించినప్పుడు, అక్కడ మేఘగర్జనలా దుందుభి పదేపదే మోగించబడింది; రోజులు గడుస్తున్నకొద్దీ అది పదే పదే మారుమోగింది.
14.86.38
एवं स ववृते यज्ञो धर्मराजस्य धीमतः ।
अन्नस्य सुबहून्राजन्नुत्सर्गान्पर्वतोपमान्।
दधिकुल्याशअच ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः ॥ १४.८६.३८ ॥
ఇలా ధీమంతుడైన ధర్మరాజు యజ్ఞం సాగింది. ఓ రాజా, ప్రజలు అక్కడ పర్వతాల వంటి అనేక అన్నరాశులు, పెరుగు నదులు, నెయ్యి సరస్సులు చూశారు.
14.86.39
जंबूद्वीपो हि सकलो नानजनपदायुतः ।
राजन्नदृस्यतैकस्थो राज्ञस्तस्य महामखे ॥ १४.८६.३९ ॥
ఓ రాజా, జంబూద్వీపం మొత్తం అనేక జనపదాలతో నిండి ఉంది; ఆ రాజు మహాయజ్ఞంలో అది ఒకే చోట కూడినట్లు కనిపించింది.
14.86.40
तत्र जातिसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः ।
गृहीत्वा धमाजग्मुर्बहूनि भरतर्षभ ॥ १४.८६.४० ॥
అక్కడక్కడి నుండి వేలాది జాతులకు చెందిన అనేకమంది పురుషులు కానుకలు తీసుకుని వచ్చారు, భరతశ్రేష్ఠా.
14.86.41
स्रग्विणश्तापि ते सर्वे सुमुष्टमणिकुण्डलाः ।
पर्यवेषन्द्विजातींस्ताञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १४.८६.४१ ॥
పూలమాలలు ధరించి, బాగా మెరుగుపెట్టిన మణికుండలాలు ధరించిన వారందరూ వందల వేలుగా ఆ ద్విజులకు వడ్డించారు.
14.86.42
विविधान्यन्नपानानि पुरुषा येऽनुयायिनः ।
ते वै नृपोपभोज्यानि ब्राह्मणानां ददुश्च ह ॥ १४.८६.४२ ॥
అనుచరులుగా ఉన్న పురుషులు రాజు ఆస్వాదించదగిన వివిధ అన్నపానీయాలను బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చారు.