มหาภารตะ · อัธยายะ 14.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.86.1
न्यवर्तत ततो वाजी येन नागाह्वयं पुरम् ।
तं निवृत्तं तु शुश्राव चारेणैव युधिष्ठिरः।
श्रुत्वाऽर्जुनं कुशलिनं स च हृष्टमनाऽभवत् ॥ १४.८६.१ ॥
จากนั้นม้านั้นได้หันกลับ ไปตามทางที่มันได้ไปสู่นครที่เรียกว่านาคาห์วยะ ยุธิษฐิระได้ทราบว่ามันกำลังกลับมาโดยทางผู้ส่งสาร และเมื่อได้ทราบว่าอรชุนปลอดภัยและสบายดี พระทัยของพระองค์ก็ชื่นบาน
14.86.2
विजयस्य च तत्कर्म गान्धारविषये तदा ।
श्रुत्वा चान्येषु देशेषु स सुप्रीतोऽभवत्तदा ॥ १४.८६.२ ॥
และเมื่อได้ทราบถึงการกระทำของวิชัย (อรชุน) ในแคว้นคานธาระในครั้งนั้น และในดินแดนอื่น ๆ พระองค์ก็ทรงพอพระทัยยิ่งนัก
14.86.3
एतस्मिन्नेव काले तु द्वादशीं माघमासिकीम् ।
इष्टं गृहीत्वा नक्षत्रं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १४.८६.३ ॥
ในเวลานั้นเอง ในวันที่สิบสองของเดือนมาฆะ พระเจ้ายุธิษฐิระผู้เป็นธรรมราชา ทรงเลือกฤกษ์มงคลดาวนักษัตรแล้ว (เริ่มพิธี)
14.86.4
समानीय महातेजाः सर्वान्भ्रातॄन्महीपतिः ।
भीमं च नकुलं चैव सहदेवं च कौरव ॥ १४.८६.४ ॥
พระมหาราชาผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ทรงเรียกประชุมพระอนุชาทั้งปวง ได้แก่ภีมะ นกุลและสหเทพด้วย ข้าแต่ผู้เกิดในตระกูลกุรุ
14.86.5
प्रोवाचेदं वचः काले तदा धर्मभृतांवरः ।
आमन्त्र्य वदतां श्रेष्ठो भीमं प्रहरतां वरम् ॥ १४.८६.५ ॥
ครั้นถึงเวลาอันควร ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว ได้ตรัสถ้อยคำนี้ โดยเรียกภีมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบ
14.86.6
आयाति भीमसेनासौ सहाश्वेन तवानुजः ।
यथा मे पुरुषाः प्राहुर्ये धनंजयसारिणः ॥ १४.८६.६ ॥
ดูก่อนภีมเสนะ น้องชายของท่านกำลังมาพร้อมกับม้า ดังที่คนผู้ติดตามธนัญชัยได้กราบทูลแก่เรา
14.86.7
उपस्थितश्च कालोऽयमभितो वर्तते हयः ।
माघी च पौर्णमासीयं मासः शेषो वृकोदर ॥ १४.८६.७ ॥
ถึงเวลาแล้ว และม้าก็อยู่ใกล้รอบข้าง ดูก่อนวฤโกทระ นี่คือวันเพ็ญของเดือนมาฆะ เหลือเวลาของเดือนนี้อีกเล็กน้อย
14.86.8
तत्प्रस्थाप्यन्तु विद्वांसो ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
वाजिमेधार्थसिद्ध्यर्थं देशं पश्यन्तु यज्ञियम् ॥ १४.८६.८ ॥
เพราะฉะนั้น ขอให้ส่งพราหมณ์ผู้รอบรู้ ผู้เชี่ยวชาญพระเวท ไปสำรวจดินแดนที่เหมาะแก่การบูชายัญ เพื่อให้พิธีอัศวเมธสำเร็จ
14.86.9
इत्युक्तः स तु तच्चक्रे भीमो नृपतिशासनम् ।
हृष्टः श्रुत्वा गुडोकेशमायान्तं पुरुषर्षभम् ॥ १४.८६.९ ॥
ภีมะรับสั่งเช่นนั้นแล้ว จึงปฏิบัติตามพระราชโองการ และเมื่อได้ยินว่ากุฑากेशะ (อรชุน) กำลังเสด็จมา ผู้ประเสริฐในหมู่บุรุษก็ปีติยินดี
14.86.10
ततो ययौ भीमसेनः प्राज्ञैः स्थपतिभिः सह ।
ब्राह्मणानग्रतः कृत्वा कुशलान्यज्ञकर्मणि ॥ १४.८६.१० ॥
ต่อมา ภีมเสนะเสด็จไปพร้อมกับช่างฝีมือผู้มีปัญญา โดยให้พราหมณ์ผู้ชำนาญในงานพิธีบูชายัญเดินนำหน้า
14.86.11
तं ससालचयं श्रीमत्सप्रतोलीसुघट्टितम् ।
मापयामास कौरव्यो यज्ञवाटं यताविधि ॥ १४.८६.११ ॥
กุรุผู้เกิดในวงศ์กุรุได้ให้วัดบริเวณพิธีบูชายัญนั้น อันงดงาม มีสวนต้นสาละและประตูที่ประกอบไว้อย่างดี ตามกฎเกณฑ์
14.86.12
प्रासादशतसम्बन्धं मणिप्रवरकुट्टिमम् ।
सदः स पत्नीसदनं साग्नीध्रमपि चोत्तरम्।
कारयामास विदिवद्धेमरत्नविभूषितम् ॥ १४.८६.१२ ॥
พระองค์ยังให้สร้างสภาสทัส ซึ่งเป็นท้องพระโรงที่มีพื้นปูด้วยแก้วมณีอันประเสริฐ เชื่อมต่อกับปราสาทนับร้อยหลัง ที่พำนักของบรรดาพระชายา และท้องพระโรงทางทิศเหนือพร้อมอาคารอัคนีธระ ประดับด้วยทองและอัญมณีอย่างงดงามประณีต
14.86.13
स्तंभान्कनकचित्रांश्च तोरणानि बृहन्ति च ।
यज्ञायतनदेशेशु दत्त्वा शुद्धं च काञ्चनम् ॥ १४.८६.१३ ॥
ทรงมอบเสาที่ประดับลวดลายด้วยทองและซุ้มประตูใหญ่ รวมทั้งทองคำบริสุทธิ์ ไว้ในบริเวณสถานที่บูชายัญ
14.86.14
अन्तःपुराणां राज्ञां च नानादेशसमीयुषाम् ।
कारयामास धर्मात्मा तत्रतत्र यथाविधि ॥ १४.८६.१४ ॥
สำหรับพระราชาที่เสด็จมาจากแคว้นต่าง ๆ และสำหรับเหล่าสตรีในเขตอันตะปุระของพระองค์ ผู้มีธรรมในพระทัยได้ให้สร้างที่พักไว้ในที่ต่าง ๆ ตามที่กำหนด
14.86.15
ब्राह्मणानां न वेश्मानि नानादेशसमीयुषाम् ।
कारयामास कौन्तेयो विधिवत्तान्यनेकशः ॥ १४.८६.१५ ॥
สำหรับพราหมณ์ที่มาจากแคว้นต่าง ๆ พระโอรสของกุนตีได้ให้สร้างเรือนพักไว้หลายรูปแบบ ตามที่กำหนด
14.86.16
तथा सम्प्रेषयामास दूतान्नृपतिशासनात् ।
भीमसेनो महाबाहो राज्ञामक्लिष्टकर्मणाम् ॥ १४.८६.१६ ॥
ดูก่อนผู้มีแขนทรงพลัง ภีมเสนะก็ได้ส่งทูตไปเช่นเดียวกัน ตามพระราชโองการ ไปยังบรรดากษัตริย์ผู้มีการกระทำอันไม่ยากลำบาก
14.86.17
ते प्रियार्थं कुरुपतेराययुर्नृपसत्तम ।
रत्नान्यनेकान्यादाय स्त्रियोऽश्वानायुधानि च ॥ १४.८६.१७ ॥
ดูก่อนผู้ประเสริฐในหมู่กษัตริย์ พวกเขาได้มาเพื่อให้เป็นที่พอพระทัยแก่เจ้าแห่งกุรุ นำรัตนะจำนวนมาก สตรี ม้า และอาวุธมาด้วย
14.86.18
तेषां निर्विशतां तेषु शिबिरेषु महात्मनाम् ।
नर्दतः सागरस्येव दिवस्पृगभवत्स्वनः ॥ १४.८६.१८ ॥
ขณะที่เหล่ามหาบุรุษเหล่านั้นพำนักอยู่ในค่ายเหล่านั้น เสียงอึกทึกก็ดังขึ้นเหมือนเสียงคลื่นทะเลคำราม แผ่ซ่านถึงท้องฟ้า
14.86.19
प्रत्युद्गम्य नमस्कृत्य ब्राह्मणांश्च न्यवेदयत् ॥ १४.८६.१९ ॥
ยุธิษฐิระเสด็จออกไปต้อนรับและถวายความเคารพ แล้วกราบทูลแก่เหล่าพราหมณ์
14.86.20
तेषामभ्यागतानां च स राजा कुरुवर्धनः ।
व्यादिदेशान्नपानानि शय्याश्चाप्यतिमानुषाः ॥ १४.८६.२० ॥
สำหรับแขกเหล่านั้น พระราชาผู้เป็นความเจริญของกุรุทรงสั่งให้จัดอาหารและเครื่องดื่ม รวมทั้งที่นอนอันเหมาะแก่ผู้ที่เหนือมนุษย์
14.86.21
वाहनानां च विविधाः शालाः शालीक्षुगोरसैः ।
उपेता भरतश्रेष्ठो व्यादिदेश स धर्मराट् ॥ १४.८६.२१ ॥
และสำหรับพาหนะทั้งหลาย พระธรรมราชผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรตะ ทรงสั่งให้จัดคอกม้าและคอกพาหนะต่าง ๆ ให้พร้อมด้วยข้าวสาร อ้อย และผลิตภัณฑ์จากนม
14.86.22
वर्णाः पृथक्सन्निविष्टा ह्युत्तरोत्तरपूजिताः ।
तथा तस्मिन्महायज्ञे धर्मराजस्य धीमतः।
समाजग्मुर्मुनिगणा बहवो ब्रह्मवादिनः ॥ १४.८६.२२ ॥
วรรณะต่าง ๆ ได้นั่งแยกกันอยู่ โดยแต่ละวรรณะได้รับการยกย่องยิ่งกว่าวรรณะที่อยู่ก่อนหน้า ในมหายัญของพระธรรมราชผู้มีปัญญานั้นก็เช่นกัน ฤๅษีจำนวนมากผู้เป็นพรหมวาทีได้มาประชุมกัน
14.86.23
ये च द्विजातिप्रवरास्तत्रासन्पृथिवीपते ।
समाजग्मुः सशिष्यांस्तान्प्रतिजग्राह कौरवः ॥ १४.८६.२३ ॥
ฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติที่มาอยู่ที่นั่น ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ได้มาประชุมพร้อมด้วยศิษย์ของตน และกุรุผู้นั้นก็ต้อนรับพวกเขา
14.86.24
सर्वांश्च ताननुययौ यावदावसथान्प्रति ।
स्वयमेव महातेजा दंभं त्यक्त्वा युधिष्ठिरः ॥ १४.८६.२४ ॥
พระยุธิษฐิระผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ได้ทรงตามส่งทุกคนเหล่านั้นไปจนถึงที่พักของตน ทรงละทิ้งความถือตัวด้วยพระองค์เอง
14.86.25
ततः कृत्वा स्थपतयः शिल्पिनोऽन्ये च ये तदा ।
कृत्स्नं यज्ञविधिं राजन्धर्मराजे न्यवेदयन ॥ १४.८६.२५ ॥
ครั้นแล้ว ช่างก่อสร้างผู้เป็นหัวหน้าและช่างฝีมืออื่น ๆ ที่อยู่ที่นั่นในเวลานั้น ได้กราบทูลพิธียัญทั้งหมดต่อพระธรรมราช ข้าแต่พระราชา
14.86.26
तच्छ्रुत्वा धर्मराजस्तु कृतं सर्वमतन्द्रितः ।
हृष्टरूपोऽभवद्राजन्सह भ्रातृभिरादृतः ॥ १४.८६.२६ ॥
เมื่อได้ยินดังนั้น พระธรรมราชทรงมีพระพักตร์เปี่ยมด้วยความยินดี เพราะทรงเห็นว่าทุกสิ่งได้ทำสำเร็จโดยไม่เกียจคร้าน ข้าแต่พระราชา พระองค์ทรงได้รับการเคารพพร้อมกับพระอนุชาทั้งหลาย
14.86.27
तस्मिन्यज्ञे प्रवृत्ते तु वाग्मिनो हेतुवादिनः ।
हेतुवादान्बहूनाहुः परस्परजिगीषवः ॥ १४.८६.२७ ॥
เมื่อพิธียัญนั้นดำเนินไป บรรดานักพูดผู้เฉลียวฉลาดในการโต้เหตุผล ต่างปรารถนาจะชนะกันและกัน จึงได้กล่าวถ้อยคำโต้แย้งด้วยเหตุผลมากมาย
14.86.28
ददृशुस्तं नृपतयो यज्ञस्य विधिमुत्तमम् ।
देवेन्द्रस्येव विहितं भीमसेनेन भारत ॥ १४.८६.२८ ॥
บรรดากษัตริย์ได้เห็นพิธียัญอันเลิศนั้น ซึ่งภีมเสนได้จัดไว้เสมือนพระอินทร์เจ้าแห่งเทวดา ข้าแต่ภารตะ
14.86.29
ददृशुस्तोरणान्यत्र शातकुंभमयानि ते ।
शय्यासनविहारांश्च सुबहून्रत्नसंचयान् ॥ १४.८६.२९ ॥
ที่นั่นพวกเขาได้เห็นซุ้มประตูที่ทำด้วยทองคำ และเตียงนอน ที่นั่งและสวนสำราญ พร้อมกองรัตนะจำนวนมากมาย
14.86.30
घटान्पात्रीः कटाहानि कलशान्वर्धमानकान् ।
न हि किञ्चिदसौवर्णमपश्यन्वसुधाधिपाः ॥ १४.८६.३० ॥
โอ่ง ภาชนะ กระทะ หม้อ และไหสูง เจ้าแห่งแผ่นดินเห็นว่าที่นั่นไม่มีสิ่งใดที่ไม่ได้ทำด้วยทองคำเลย
14.86.31
यूपांश्च शास्त्रपठितान्दारवान्हेमभूषितान् ।
उपक्लृप्तान्यथाकालं विधिवद्भूरिवर्चसः ॥ १४.८६.३१ ॥
เสาพิธีทำด้วยไม้ที่บันทึกไว้ในคัมภีร์ประดับด้วยทองคำ ได้รับการจัดเตรียมตามเวลาอันควร ตามวิธีการที่ถูกต้อง โดยบุคคลผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่
14.86.32
स्थलजाक जलजा ये च पशवः केचन प्रभो ।
सर्वानेव समानीतानपश्यंस्तत्र ते नृपाः ॥ १४.८६.३२ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า บรรดากษัตริย์เหล่านั้นได้เห็นว่าสัตว์ทั้งหมด ทั้งที่อาศัยบนบกและในน้ำ ได้ถูกนำมารวมกันไว้ที่นั่น
14.86.33
गाश्चैव महिषीश्चैव तथा वृद्धस्त्रियोपि च ।
औदकानि च सत्वानि श्वापदानि वयांसि च ॥ १४.८६.३३ ॥
วัวและควาย และแม้หญิงชราด้วย สัตว์น้ำ สัตว์ป่าดุร้าย และนกทั้งหลายก็อยู่ที่นั่นด้วยเช่นกัน
14.86.34
जरायुजाण्डजातानि स्वेदजान्युद्भिदानि च ।
पर्वतानूपजातानि भूतानि ददृशुश्च ते ॥ १४.८६.३४ ॥
พวกเขายังได้เห็นสัตว์ทั้งหลายที่เกิดจากครรภ์ เกิดจากไข่ เกิดจากเหงื่อ งอกขึ้นจากแผ่นดิน และเกิดจากภูเขาและหนองบึง
14.86.35
एवं प्रमुदितं सर्वं पशुगोधनधान्यतः ।
यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा परं विस्मयमागताः ॥ १४.८६.३५ ॥
เมื่อกษัตริย์ทั้งหลายเห็นบริเวณพิธียัญที่เต็มไปด้วยความรื่นเริง มีปศุสัตว์ โคและทรัพย์สินพร้อมทั้งธัญญาหารทุกหนแห่ง ก็ทรงประหลาดพระทัยยิ่งนัก
14.86.36
अनिशं दीयते च स्म तत्र भोज्यं पृथग्विधम् ।
ब्राह्मणानां विशां चैव बहुमृष्टान्नमृद्धिमत् ॥ १४.८६.३६ ॥
ที่นั่นมีการแจกอาหารหลากหลายชนิดโดยไม่หยุดหย่อน แก่พราหมณ์และไพศยะทั้งหลาย อาหารที่เตรียมอย่างประณีตและอุดมสมบูรณ์ด้วยธัญญาหาร
14.86.37
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां तत्रि भुञ्जताम् ।
दुन्दुभिर्मेघनिर्घोषो मुहुर्मुहुरताड्यत।
विननादासकृच्चापि दिवसेदिवसे गते ॥ १४.८६.३७ ॥
เมื่อพราหมณ์หนึ่งแสนคนได้รับประทานอิ่มแล้ว กลองทุนทุภีที่ก้องดังดุจเสียงเมฆก็ถูกตีซ้ำแล้วซ้ำเล่าที่นั่น และเมื่อวันผ่านไปทีละวัน เสียงกลองนั้นก็ดังขึ้นเนือง ๆ
14.86.38
एवं स ववृते यज्ञो धर्मराजस्य धीमतः ।
अन्नस्य सुबहून्राजन्नुत्सर्गान्पर्वतोपमान्।
दधिकुल्याशअच ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः ॥ १४.८६.३८ ॥
พิธียัญของพระธรรมราชผู้มีปัญญาดำเนินไปเช่นนี้ ข้าแต่พระราชา ผู้คนได้เห็นกองอาหารจำนวนมากมายดุจภูเขา แม่น้ำแห่งนมข้นและทะเลสาบแห่งเนยใส
14.86.39
जंबूद्वीपो हि सकलो नानजनपदायुतः ।
राजन्नदृस्यतैकस्थो राज्ञस्तस्य महामखे ॥ १४.८६.३९ ॥
ข้าแต่พระราชา ชมพูทวีปทั้งหมด ซึ่งประกอบด้วยแคว้นนับพัน ดูเหมือนรวมมาอยู่ในที่เดียวกันในมหายัญของพระราชานั้น
14.86.40
तत्र जातिसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः ।
गृहीत्वा धमाजग्मुर्बहूनि भरतर्षभ ॥ १४.८६.४० ॥
จากที่นั่นและที่โน่น ชนนับพันเผ่าได้มาพร้อมกับของกำนัลมากมาย ข้าแต่ภรตะผู้ประเสริฐ
14.86.41
स्रग्विणश्तापि ते सर्वे सुमुष्टमणिकुण्डलाः ।
पर्यवेषन्द्विजातींस्ताञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १४.८६.४१ ॥
พวกเขาทั้งหมดสวมพวงมาลัยและต่างใส่ต่างหูประดับมณีที่ขัดจนเงางาม ปรนนิบัติพวกทวิชาเป็นร้อยเป็นพัน
14.86.42
विविधान्यन्नपानानि पुरुषा येऽनुयायिनः ।
ते वै नृपोपभोज्यानि ब्राह्मणानां ददुश्च ह ॥ १४.८६.४२ ॥
บรรดาบริวารที่ติดตามมา ได้นำอาหารและเครื่องดื่มหลากชนิด ซึ่งเป็นของที่กษัตริย์เสวย ถวายแก่พวกพราหมณ์