മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.86.1
न्यवर्तत ततो वाजी येन नागाह्वयं पुरम् ।
तं निवृत्तं तु शुश्राव चारेणैव युधिष्ठिरः।
श्रुत्वाऽर्जुनं कुशलिनं स च हृष्टमनाऽभवत् ॥ १४.८६.१ ॥
അപ്പോൾ ആ കുതിര നാഗാഹ്വയ നഗരത്തിലേക്ക് പോയ വഴിയിലൂടെത്തന്നെ മടങ്ങി. ചാരനിലൂടെ അത് മടങ്ങിവരുന്നത് യുധിഷ്ഠിരൻ കേട്ടു; അർജുനൻ സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് കേട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സ് സന്തോഷിച്ചു.
14.86.2
विजयस्य च तत्कर्म गान्धारविषये तदा ।
श्रुत्वा चान्येषु देशेषु स सुप्रीतोऽभवत्तदा ॥ १४.८६.२ ॥
വിജയന്റെ (അർജുനന്റെ) ആ കർമ്മം ഗാന്ധാരദേശത്ത് അന്ന് കേട്ടപ്പോഴും മറ്റു ദേശങ്ങളിലും കേട്ടപ്പോഴും അദ്ദേഹം വളരെ സന്തോഷിച്ചു.
14.86.3
एतस्मिन्नेव काले तु द्वादशीं माघमासिकीम् ।
इष्टं गृहीत्वा नक्षत्रं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ १४.८६.३ ॥
ഈ കാലത്തുതന്നെ മാഘമാസത്തിലെ ദ്വാദശിയിൽ, ശുഭനക്ഷത്രം സ്വീകരിച്ച് ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരൻ (ആരംഭിച്ചു).
14.86.4
समानीय महातेजाः सर्वान्भ्रातॄन्महीपतिः ।
भीमं च नकुलं चैव सहदेवं च कौरव ॥ १४.८६.४ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ മഹീപതി, എല്ലാ സഹോദരന്മാരെയും — ഭീമനെയും നകുലനെയും സഹദേവനെയും — വിളിച്ചുവരുത്തി, ഓ കൗരവാ.
14.86.5
प्रोवाचेदं वचः काले तदा धर्मभृतांवरः ।
आमन्त्र्य वदतां श्रेष्ठो भीमं प्रहरतां वरम् ॥ १४.८६.५ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മം പുലർത്തുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സംസാരിക്കുന്നവരിൽ മുഖ്യനുമായവൻ ഉചിതസമയത്ത് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു, പ്രഹരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമനെ വിളിച്ചുകൊണ്ട്.
14.86.6
आयाति भीमसेनासौ सहाश्वेन तवानुजः ।
यथा मे पुरुषाः प्राहुर्ये धनंजयसारिणः ॥ १४.८६.६ ॥
ഭീമസേനാ, നിന്റെ അനുജൻ ആ കുതിരയോടൊപ്പം വരുന്നു; ധനഞ്ജയനെ അനുഗമിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ എന്നോട് അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
14.86.7
उपस्थितश्च कालोऽयमभितो वर्तते हयः ।
माघी च पौर्णमासीयं मासः शेषो वृकोदर ॥ १४.८६.७ ॥
കാലം വന്നു; കുതിര എല്ലായിടത്തുമുണ്ട്. വൃകോദരാ, ഇത് മാഘ പൗർണമി; മാസം ഇനിയും ശേഷിക്കുന്നു.
14.86.8
तत्प्रस्थाप्यन्तु विद्वांसो ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
वाजिमेधार्थसिद्ध्यर्थं देशं पश्यन्तु यज्ञियम् ॥ १४.८६.८ ॥
അതിനാൽ വേദപാരംഗതരായ വിദ്വാൻ ബ്രാഹ്മണരെ അയയ്ക്കട്ടെ; അശ്വമേധസിദ്ധിക്കായി യജ്ഞത്തിന് യോഗ്യമായ ദേശം അവർ പരിശോധിക്കട്ടെ.
14.86.9
इत्युक्तः स तु तच्चक्रे भीमो नृपतिशासनम् ।
हृष्टः श्रुत्वा गुडोकेशमायान्तं पुरुषर्षभम् ॥ १४.८६.९ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭീമൻ രാജാവിന്റെ കല്പന നിറവേറ്റി; ഗുഡാകേശൻ (അർജുനൻ) വരുന്നതായി കേട്ട് ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ സന്തോഷിച്ചു.
14.86.10
ततो ययौ भीमसेनः प्राज्ञैः स्थपतिभिः सह ।
ब्राह्मणानग्रतः कृत्वा कुशलान्यज्ञकर्मणि ॥ १४.८६.१० ॥
പിന്നെ ഭീമസേനൻ വിജ്ഞരായ സ്ഥപതിമാരോടൊപ്പം പോയി; യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ നിപുണരായ ബ്രാഹ്മണരെ മുന്നിൽ നിർത്തി.
14.86.11
तं ससालचयं श्रीमत्सप्रतोलीसुघट्टितम् ।
मापयामास कौरव्यो यज्ञवाटं यताविधि ॥ १४.८६.११ ॥
സാലവൃക്ഷക്കൂട്ടവും നല്ല പ്രാകാരദ്വാരങ്ങളുമുള്ള ആ ശ്രീമത്തായ യജ്ഞവാടം കൗരവ്യൻ ചട്ടപ്രകാരം അളപ്പിച്ചു.
14.86.12
प्रासादशतसम्बन्धं मणिप्रवरकुट्टिमम् ।
सदः स पत्नीसदनं साग्नीध्रमपि चोत्तरम्।
कारयामास विदिवद्धेमरत्नविभूषितम् ॥ १४.८६.१२ ॥
നൂറ് മാളികകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട, ശ്രേഷ്ഠമണികൾ പതിച്ച തറയുള്ള സദസ്സും, പത്നീസദനവും, ഉത്തരദിക്കിൽ ആഗ്നീധ്രത്തോടുകൂടിയ മണ്ഡപവും അവൻ പണിയിച്ചു; അവ നന്നായി നിർമ്മിച്ച് സ്വർണ്ണരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു.
14.86.13
स्तंभान्कनकचित्रांश्च तोरणानि बृहन्ति च ।
यज्ञायतनदेशेशु दत्त्वा शुद्धं च काञ्चनम् ॥ १४.८६.१३ ॥
യജ്ഞശാലകളുടെ സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണചിത്രങ്ങളുള്ള തൂണുകളും വലിയ തോരണങ്ങളും നൽകി, ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണവും ദാനം ചെയ്തുകൊണ്ട്.
14.86.14
अन्तःपुराणां राज्ञां च नानादेशसमीयुषाम् ।
कारयामास धर्मात्मा तत्रतत्र यथाविधि ॥ १४.८६.१४ ॥
വിവിധ ദേശങ്ങളിൽനിന്ന് വന്ന രാജാക്കന്മാർക്കും അവരുടെ അന്തഃപുരങ്ങൾക്കും ധർമ്മാത്മാവ് അവിടവിടെ യഥാവിധി (വാസസ്ഥലങ്ങൾ) പണിയിച്ചു.
14.86.15
ब्राह्मणानां न वेश्मानि नानादेशसमीयुषाम् ।
कारयामास कौन्तेयो विधिवत्तान्यनेकशः ॥ १४.८६.१५ ॥
വിവിധ ദേശങ്ങളിൽനിന്ന് വന്ന ബ്രാഹ്മണർക്കും കൗന്തേയൻ പല വിധത്തിൽ യഥാവിധി ആ ഭവനങ്ങൾ പണിയിച്ചു.
14.86.16
तथा सम्प्रेषयामास दूतान्नृपतिशासनात् ।
भीमसेनो महाबाहो राज्ञामक्लिष्टकर्मणाम् ॥ १४.८६.१६ ॥
അതുപോലെ രാജാവിന്റെ കല്പനയാൽ ഭീമസേനൻ ദൂതന്മാരെ അയച്ചു, ഹേ മഹാബാഹോ, അക്ലിഷ്ടകർമ്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാരുടെ അടുക്കലേക്ക്.
14.86.17
ते प्रियार्थं कुरुपतेराययुर्नृपसत्तम ।
रत्नान्यनेकान्यादाय स्त्रियोऽश्वानायुधानि च ॥ १४.८६.१७ ॥
അവർ കുരുപതിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ വന്നു, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, അനേകം രത്നങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾ, കുതിരകൾ, ആയുധങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവന്ന്.
14.86.18
तेषां निर्विशतां तेषु शिबिरेषु महात्मनाम् ।
नर्दतः सागरस्येव दिवस्पृगभवत्स्वनः ॥ १४.८६.१८ ॥
ആ മഹാത്മാക്കൾ ആ കൂടാരങ്ങളിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, കടൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നതുപോലെ ആകാശം തൊടുന്ന ശബ്ദമുണ്ടായി.
14.86.19
प्रत्युद्गम्य नमस्कृत्य ब्राह्मणांश्च न्यवेदयत् ॥ १४.८६.१९ ॥
അവരെ എതിരേറ്റ്, നമസ്കരിച്ച്, അവൻ ബ്രാഹ്മണരെ അറിയിച്ചു.
14.86.20
तेषामभ्यागतानां च स राजा कुरुवर्धनः ।
व्यादिदेशान्नपानानि शय्याश्चाप्यतिमानुषाः ॥ १४.८६.२० ॥
ആ അതിഥികൾക്കായി കുരുവംശവർധനനായ ആ രാജാവ് അന്നപാനങ്ങളും അതിമാനുഷമായ ശയ്യകളും ഒരുക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.
14.86.21
वाहनानां च विविधाः शालाः शालीक्षुगोरसैः ।
उपेता भरतश्रेष्ठो व्यादिदेश स धर्मराट् ॥ १४.८६.२१ ॥
വാഹനങ്ങൾക്കായി വിവിധ ശാലകളും, ശാലിയരി, കരിമ്പ്, പാൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞവയും ആ ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ ധർമരാജൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.
14.86.22
वर्णाः पृथक्सन्निविष्टा ह्युत्तरोत्तरपूजिताः ।
तथा तस्मिन्महायज्ञे धर्मराजस्य धीमतः।
समाजग्मुर्मुनिगणा बहवो ब्रह्मवादिनः ॥ १४.८६.२२ ॥
വിവിധ വർണങ്ങൾ വേർതിരിഞ്ഞ് ഇരുന്നു, ഓരോരുത്തരും അടുത്തവനെക്കാൾ കൂടുതൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ ബുദ്ധിമാനായ ധർമരാജന്റെ അടുത്ത് നിരവധി മുനിസംഘങ്ങളും ബ്രഹ്മവാദികളും സമ്മേളിച്ചു.
14.86.23
ये च द्विजातिप्रवरास्तत्रासन्पृथिवीपते ।
समाजग्मुः सशिष्यांस्तान्प्रतिजग्राह कौरवः ॥ १४.८६.२३ ॥
അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ, ഹേ ഭൂപതേ, ശിഷ്യരോടൊപ്പം സമ്മേളിച്ചു; കൗരവൻ അവരെ സ്വീകരിച്ചു.
14.86.24
सर्वांश्च ताननुययौ यावदावसथान्प्रति ।
स्वयमेव महातेजा दंभं त्यक्त्वा युधिष्ठिरः ॥ १४.८६.२४ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ യുധിഷ്ഠിരൻ അവരെയെല്ലാം അവരുടെ താമസസ്ഥലം വരെ, ഡംഭം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വയം അനുഗമിച്ചു.
14.86.25
ततः कृत्वा स्थपतयः शिल्पिनोऽन्ये च ये तदा ।
कृत्स्नं यज्ञविधिं राजन्धर्मराजे न्यवेदयन ॥ १४.८६.२५ ॥
അപ്പോൾ സ്ഥപതികളും മറ്റ് ശില്പികളും യജ്ഞവിധി മുഴുവൻ ധർമ്മരാജനെ അറിയിച്ചു, രാജാവേ.
14.86.26
तच्छ्रुत्वा धर्मराजस्तु कृतं सर्वमतन्द्रितः ।
हृष्टरूपोऽभवद्राजन्सह भ्रातृभिरादृतः ॥ १४.८६.२६ ॥
അത് കേട്ട് ധർമ്മരാജൻ, എല്ലാം അലസതയില്ലാതെ ചെയ്യപ്പെട്ടത് കണ്ട് സന്തോഷമുഖനായി; രാജാവേ, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
14.86.27
तस्मिन्यज्ञे प्रवृत्ते तु वाग्मिनो हेतुवादिनः ।
हेतुवादान्बहूनाहुः परस्परजिगीषवः ॥ १४.८६.२७ ॥
ആ യജ്ഞം തുടങ്ങിയപ്പോൾ, വാഗ്മികളും തർക്കവാദികളും പരസ്പരം ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പല വാദങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചു.
14.86.28
ददृशुस्तं नृपतयो यज्ञस्य विधिमुत्तमम् ।
देवेन्द्रस्येव विहितं भीमसेनेन भारत ॥ १४.८६.२८ ॥
ഭീമസേനൻ ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ ഒരുക്കിയ ആ ഉത്തമ യജ്ഞവിധി രാജാക്കന്മാർ കണ്ടു, ഭാരത.
14.86.29
ददृशुस्तोरणान्यत्र शातकुंभमयानि ते ।
शय्यासनविहारांश्च सुबहून्रत्नसंचयान् ॥ १४.८६.२९ ॥
അവിടെ അവർ സ്വർണ്ണംകൊണ്ടുള്ള തോരണങ്ങളും കിടക്കകളും ആസനങ്ങളും വിഹാരസ്ഥലങ്ങളും ധാരാളം രത്നക്കൂമ്പാരങ്ങളും കണ്ടു.
14.86.30
घटान्पात्रीः कटाहानि कलशान्वर्धमानकान् ।
न हि किञ्चिदसौवर्णमपश्यन्वसुधाधिपाः ॥ १४.८६.३० ॥
കുടങ്ങളും പാത്രങ്ങളും ചട്ടികളും കലശങ്ങളും വർദ്ധമാനകങ്ങളും — സ്വർണ്ണമല്ലാത്ത ഒന്നും ഭൂപതികൾ അവിടെ കണ്ടില്ല.
14.86.31
यूपांश्च शास्त्रपठितान्दारवान्हेमभूषितान् ।
उपक्लृप्तान्यथाकालं विधिवद्भूरिवर्चसः ॥ १४.८६.३१ ॥
ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള മരയൂപങ്ങൾ കാലോചിതമായി വിധിപ്രകാരം ഒരുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവർ മഹാതേജസ്വികളായിരുന്നു.
14.86.32
स्थलजाक जलजा ये च पशवः केचन प्रभो ।
सर्वानेव समानीतानपश्यंस्तत्र ते नृपाः ॥ १४.८६.३२ ॥
ഹേ പ്രഭോ, കരയിലും വെള്ളത്തിലുമുള്ള സകല മൃഗങ്ങളും അവിടെ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ആ രാജാക്കന്മാർ കണ്ടു.
14.86.33
गाश्चैव महिषीश्चैव तथा वृद्धस्त्रियोपि च ।
औदकानि च सत्वानि श्वापदानि वयांसि च ॥ १४.८६.३३ ॥
പശുക്കളും എരുമകളും, വൃദ്ധ സ്ത്രീകളും; ജലജീവികളും ഹിംസ്ര മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
14.86.34
जरायुजाण्डजातानि स्वेदजान्युद्भिदानि च ।
पर्वतानूपजातानि भूतानि ददृशुश्च ते ॥ १४.८६.३४ ॥
ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവ, മുട്ടയിൽ ജനിച്ചവ, വിയർപ്പിൽ ജനിച്ചവ, ഭൂമിയിൽ മുളയ്ക്കുന്നവ, പർവതങ്ങളിലും ചതുപ്പുകളിലും ജനിച്ചവ എന്നീ ജീവികളെയും അവർ കണ്ടു.
14.86.35
एवं प्रमुदितं सर्वं पशुगोधनधान्यतः ।
यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा परं विस्मयमागताः ॥ १४.८६.३५ ॥
ഇങ്ങനെ പശുക്കളാലും ധനധാന്യങ്ങളാലും എല്ലാം സന്തോഷഭരിതമായ യജ്ഞശാലയെ കണ്ട് രാജാക്കന്മാർ അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു.
14.86.36
अनिशं दीयते च स्म तत्र भोज्यं पृथग्विधम् ।
ब्राह्मणानां विशां चैव बहुमृष्टान्नमृद्धिमत् ॥ १४.८६.३६ ॥
അവിടെ ബ്രാഹ്മണർക്കും വൈശ്യർക്കും നിരന്തരം പലവിധ ഭക്ഷണവും, വളരെ രുചികരവും സമൃദ്ധവുമായ അന്നവും നൽകിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
14.86.37
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां तत्रि भुञ्जताम् ।
दुन्दुभिर्मेघनिर्घोषो मुहुर्मुहुरताड्यत।
विननादासकृच्चापि दिवसेदिवसे गते ॥ १४.८६.३७ ॥
ഒരു ലക്ഷം ബ്രാഹ്മണർ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു തീർന്നപ്പോൾ, മേഘഗർജ്ജനം പോലെ ദുന്ദുഭി പലതവണ മുഴക്കപ്പെട്ടു; ദിവസം തോറും കഴിഞ്ഞപ്പോഴും അത് വീണ്ടും വീണ്ടും മുഴങ്ങി.
14.86.38
एवं स ववृते यज्ञो धर्मराजस्य धीमतः ।
अन्नस्य सुबहून्राजन्नुत्सर्गान्पर्वतोपमान्।
दधिकुल्याशअच ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः ॥ १४.८६.३८ ॥
ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജന്റെ യജ്ഞം നടന്നു. രാജാവേ, ജനങ്ങൾ അവിടെ പർവതങ്ങൾ പോലുള്ള അന്നക്കൂമ്പാരങ്ങളും തൈരിന്റെ നദികളും നെയ്യിന്റെ തടാകങ്ങളും കണ്ടു.
14.86.39
जंबूद्वीपो हि सकलो नानजनपदायुतः ।
राजन्नदृस्यतैकस्थो राज्ञस्तस्य महामखे ॥ १४.८६.३९ ॥
രാജാവേ, സമസ്ത ജംബൂദ്വീപവും അനേകം ജനപദങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; ആ രാജാവിന്റെ മഹായജ്ഞത്തിൽ അത് ഒരിടത്തുതന്നെ ഒന്നിച്ചുകൂടിയതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു.
14.86.40
तत्र जातिसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः ।
गृहीत्वा धमाजग्मुर्बहूनि भरतर्षभ ॥ १४.८६.४० ॥
അവിടവിടെ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് ജാതികളിൽപ്പെട്ട അനേകം പുരുഷന്മാർ കാഴ്ചകളുമായി വന്നു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
14.86.41
स्रग्विणश्तापि ते सर्वे सुमुष्टमणिकुण्डलाः ।
पर्यवेषन्द्विजातींस्ताञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १४.८६.४१ ॥
പൂമാലകളണിഞ്ഞ്, നന്നായി മിനുക്കിയ മണികുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച അവരെല്ലാം നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ആയി ആ ദ്വിജന്മാർക്ക് വിളമ്പി.
14.86.42
विविधान्यन्नपानानि पुरुषा येऽनुयायिनः ।
ते वै नृपोपभोज्यानि ब्राह्मणानां ददुश्च ह ॥ १४.८६.४२ ॥
പരിചാരകരായ പുരുഷന്മാർ രാജാവ് ഭുജിക്കാൻ യോഗ്യമായ വിവിധ അന്നപാനങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകി.