મહાભારત · અધ્યાય 14.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.94.1
धर्मागतेन त्यागेन भगवन्सर्वमस्ति चेत् ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व कुशलो ह्यसि भाषितुम् ॥ १४.९४.१ ॥
હે ભગવન્, ધર્મથી પ્રાપ્ત ત્યાગથી જો સર્વ કંઈ મળતું હોય, તો તે બધું મને કહો; તમે બોલવામાં કુશળ છો.
14.94.2
तस्योञ्छवृत्तेर्यद्वृत्तं सक्तुदाने फलं महत् ।
कथितं तु मम ब्रह्मंस्तथ्यमेतदसंशयम् ॥ १४.९४.२ ॥
હે બ્રહ્મન્, ઉંછવૃત્તિવાળાના આચરણ અને સત્તુ દાનનું મહાન ફળ મને કહેવાયું; આ સત્ય છે, તેમાં સંશય નથી.
14.94.3
कथं हि सर्वयज्ञेषु निश्चयः परमो भवेत् ।
एतदर्हसि मे वक्तुं निखिलेन द्विजर्षभ ॥ १४.९४.३ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, બધા યજ્ઞોમાં પરમ નિશ્ચય કેવી રીતે થાય? આ સંપૂર્ણપણે મને કહેવા તમે યોગ્ય છો.
14.94.4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अगस्त्यस्य महायज्ञे पुरावृत्तमरिंदम ॥ १४.९४.४ ॥
અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે—અગસ્ત્યના મહાયજ્ઞનો પૂર્વકાલીન વૃત્તાંત, હે શત્રુદમન.
14.94.5
पुराऽगस्त्यो महातेजा दीक्षां द्वादशवार्षिकीम् ।
प्रविवेश महाराज सर्वभूतहिते रतः ॥ १४.९४.५ ॥
પૂર્વે મહાતેજસ્વી અગસ્ત્યે બાર વર્ષની દીક્ષામાં પ્રવેશ કર્યો, હે મહારાજ; તેઓ સર્વ ભૂતોના હિતમાં રત હતા.
14.94.6
तत्राग्निकल्पा होतार आसन्सत्रे महात्मनः ।
मूलाहाराः फलाहाराश्चाश्मकुट्टा मरीचिपाः ॥ १४.९४.६ ॥
ત્યાં તે મહાત્માના સત્રમાં અગ્નિ સમાન હોતાઓ હતા—મૂળ ખાનારા, ફળ ખાનારા, પથ્થરથી કૂટીને ખાનારા અને કિરણો પીનારા.
14.94.7
परिपृष्टिका वैघसिकाः प्रसङ्ख्यानास्तथैव च ।
यतयो भिक्षवश्चात्र बभूवुः पर्यवस्थिताः ॥ १४.९४.७ ॥
પરિપૃષ્ટિકો, વૈઘસિકો, પ્રસંખ્યાનો, તેમજ યતિઓ અને ભિક્ષુઓ ત્યાં ઉપસ્થિત હતા.
14.94.8
सर्वे प्रत्यक्षधर्माणो जितक्रोधा जितेन्द्रियाः ।
दमे स्थिताश्च सर्वे ते हिंसादंभविवर्जिताः ॥ १४.९४.८ ॥
તેઓ સર્વ પ્રત્યક્ષ ધર્મવાળા, ક્રોધ જીતેલા, ઇન્દ્રિયો જીતેલા, દમમાં સ્થિર અને હિંસા-દંભથી રહિત હતા.
14.94.9
वृत्ते शुद्धे स्थिता नित्यमिन्द्रियैश्चाप्यबाधिताः ।
उपातिष्ठन्त तं यज्ञं यजन्तस्ते महर्षयः ॥ १४.९४.९ ॥
શુદ્ધ આચારમાં સદા સ્થિર, ઇન્દ્રિયોથી અબાધિત તે મહર્ષિઓ યજ્ઞ કરતા તે યજ્ઞની સેવા કરતા હતા.
14.94.10
यथाशक्त्या भगवता तदन्नं समुपार्जितम् ।
तस्मिन्सत्रे तु यद्वृत्तं यद्योग्यं च तदाऽभवत् ॥ १४.९४.१० ॥
ભગવાને યથાશક્તિ તે અન્ન એકઠું કર્યું; તે સત્રમાં જે થયું અને જે યોગ્ય હતું તે જ બન્યું.
14.94.11
तथा ह्यनेकैर्मुनिभिर्महान्तः क्रतवः कृताः ।
एवंविधे त्वगस्त्यस्य वर्तमाने तथाऽध्वरे।
न ववर्ष सहस्राक्षस्तदा भरतसत्तम ॥ १४.९४.११ ॥
એ જ રીતે ઘણા મુનિઓએ મહાન યજ્ઞો કર્યા હતા; પણ આવી સ્થિતિમાં, અગસ્ત્યનો એ યજ્ઞ ચાલતો હતો ત્યારે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સહસ્રાક્ષે ત્યારે વર્ષા ન કરી.
14.94.12
ततः कर्मान्तरे राजन्नगस्त्यस्य महात्मनः ।
कथेयमभिनिर्वृत्ता मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ १४.९४.१२ ॥
ત્યારે, હે રાજન્, કર્મની વચ્ચે મહાત્મા અગસ્ત્યની આ કથા ભાવિતાત્મા મુનિઓ વચ્ચે ઉદ્ભવી.
14.94.13
अगस्त्यो यजमानोसौ ददात्यन्नं विमत्सरः ।
न च वर्षति पर्जन्यः कथमन्नं भविष्यति ॥ १४.९४.१३ ॥
અગસ્ત્ય યજ્ઞ કરીને ઈર્ષ્યા વિના અન્ન આપે છે; પણ વાદળ વરસતું નથી. તો અન્ન કેવી રીતે થશે?
14.94.14
सत्रं चेदं महद्विप्रा मुनेर्द्वादशवार्षिकम् ।
न वर्षिष्यति देवश्च वर्षाण्येतानि द्वादश ॥ १४.९४.१४ ॥
હે બ્રાહ્મણો, મુનિનું આ મહાન સત્ર બાર વર્ષનું છે; દેવ આ બાર વર્ષ વરસાદ નહીં વરસાવે.
14.94.15
एतद्भवन्तः संचिन्त्य महर्षेरस्य धीमतः ।
अगस्त्यस्यातितपसः कर्तुमर्हन्त्यनुग्रहम् ॥ १४.९४.१५ ॥
બુદ્ધિમાન અને અતિ તપસ્વી એવા આ મહર્ષિ અગસ્ત્યનો સારી રીતે વિચાર કરીને તમે તેમના પર કૃપા કરવી યોગ્ય છે.
14.94.16
इत्येवमुक्ते वचने ततोऽगस्त्यः प्रतापवान् ।
प्रोवाच वाक्यं स तदा प्रसाद्य शिरसा मुनीन् ॥ १४.९४.१६ ॥
આમ કહેવાયા પછી પ્રતાપવાન અગસ્ત્યે મુનિઓને મસ્તક નમાવીને પ્રસન્ન કરીને ત્યારે આ વચન કહ્યું.
14.94.17
यदि द्वादशवर्षाणि न वर्षिष्यति वासवः ।
चिन्तायज्ञं करिष्यामि विधिरेष सनातनः ॥ १४.९४.१७ ॥
જો વાસવ બાર વર્ષ વરસાદ ન વરસાવે તો હું ચિંતાયજ્ઞ કરીશ; આ સનાતન વિધિ છે.
14.94.18
यदि द्वादशवर्षाणि न वर्षिष्यति वासवः ।
स्पर्शयज्ञं करिष्यामि विधिरेष सनातनः ॥ १४.९४.१८ ॥
જો વાસવ બાર વર્ષ વરસાદ ન વરસાવે તો હું સ્પર્શયજ્ઞ કરીશ; આ સનાતન વિધિ છે.
14.94.19
यदि द्वादशवर्षाणि न वर्षिष्यति वासवः ।
व्यायामेनाहरिष्यामि यज्ञानेतान्यतव्रतः ॥ १४.९४.१९ ॥
જો ઇન્દ્ર બાર વર્ષ વર્ષા નહીં કરે, તો હું વ્રતનિષ્ઠ રહીને પરિશ્રમથી આ યજ્ઞો સંપન્ન કરીશ.
14.94.20
बीजयज्ञो मयाऽयं वै बहुवर्षसमाचितः ।
बीजैर्हितं करिष्यामि नात्र विघ्नो भविष्यति ॥ १४.९४.२० ॥
ઘણાં વર્ષોથી સંચિત આ બીજયજ્ઞ હું બીજો વડે હિતકારી રીતે કરીશ; તેમાં કોઈ વિઘ્ન નહીં આવે.
14.94.21
नेदं शक्यं वृथा कर्तुं मम सत्रं कथञ्चन ।
वर्षिष्यतीह वा देवो नवा वर्षं भविष्यति ॥ १४.९४.२१ ॥
મારા આ સત્રને કોઈ પણ રીતે વ્યર્થ કરી શકાય નહીં; અહીં દેવ વર્ષા કરે કે ન કરે, વર્ષા થાય કે ન થાય.
14.94.22
अथवाऽभ्यर्थनामिन्द्रो न करिष्यति कामतः ।
स्वयमिन्द्रो भविष्यामि जीवयिष्यामि च प्रजाः ॥ १४.९४.२२ ॥
અથવા ઇન્દ્ર પ્રાર્થનાને સ્વેચ્છાએ પ્રતિસાદ નહીં આપે, તો હું પોતે ઇન્દ્ર બનીને પ્રજાઓને જીવાડીશ.
14.94.23
यो यदाहारजातश्च स तथैव भविष्यति ।
विशेषं चैव कर्तास्मि पुनः पुनरतीव हि ॥ १४.९४.२३ ॥
જે આહાર-પદાર્થો છે તે એ જ રીતે રહેશે; હું ફરી ફરી વિશેષ રીતે અત્યંત વ્યવસ્થા કરીશ.
14.94.24
अद्येह स्वर्णमभ्येतु यच्चान्यद्वसु दुर्लभम् ।
त्रिषु लोकेषु यच्चास्ति तदिहागम्यतां स्वयम् ॥ १४.९४.२४ ॥
આજે અહીં સુવર્ણ આવે; અને બીજું દુર્લભ ધન, ત્રણ લોકમાં જે કંઈ છે તે બધું પોતે જ અહીં આવે.
14.94.25
दिव्याश्चाप्सरसां सङ्घा गन्धर्वाश्च सकिन्नराः ।
विश्वावसुश्च ये चान्ये तेऽप्युपासन्तु मे मखम् ॥ १४.९४.२५ ॥
દિવ્ય અપ્સરાઓના સમૂહો, કિન્નરો સહિતના ગંધર્વો, વિશ્વાવસુ અને બીજા જેઓ છે, તેઓ પણ મારા યજ્ઞની ઉપાસના કરો.
14.94.26
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च यत्किंचिद्वसु विद्यते ।
सर्वं तदिह यज्ञेषु स्वयमेवोपतिष्ठतु ॥ १४.९४.२६ ॥
ઉત્તર કુરુઓ અને કુરુઓ પાસે જે કંઈ ધન છે, તે બધું અહીં યજ્ઞોમાં આપોઆપ ઉપસ્થિત થાઓ.
14.94.27
स्वर्गः स्वर्गसदश्चैवक धर्मश्च स्वयमेव तु ।
इत्युक्ते सर्वमेवैतदभवत्तपसा मुनेः।
तस्य दीप्ताग्निमहसस्त्वगस्त्यस्यातितेजसः ॥ १४.९४.२७ ॥
સ્વર્ગ, સ્વર્ગ સમાન (સુખ) અને ધર્મ પણ આપોઆપ આવો એમ કહેતાં, તે મુનિના તપના બળથી આ બધું થયું; પ્રદીપ્ત અગ્નિ જેવા તેજસ્વી અગસ્ત્યના તપથી.
14.94.28
ततस्ते मुनयो हृष्टा ददृशुस्तपसो बलम् ।
विस्मिता वचनं प्राहुरिदं सर्वे महार्थवत् ॥ १४.९४.२८ ॥
ત્યારે તે મુનિઓ હર્ષિત થયા, તપનું બળ જોઈને વિસ્મિત થયા, અને સૌ મળીને આ મહાર્થયુક્ત વચન બોલ્યા.
14.94.29
प्रीताः स्म तव वाक्येन न त्विच्छामस्तपोवनम् ।
तैरेव यज्ञैस्तुष्टाः स्य न्यायेनेच्छामहे वयम् ॥ १४.९४.२९ ॥
તમારા વચનથી અમે પ્રસન્ન થયા છીએ, પરંતુ અમને તપોવન જોઈતું નથી. તે જ યજ્ઞોથી અમે સંતુષ્ટ છીએ; ન્યાયપૂર્વક અમે યજ્ઞોની જ ઇચ્છા રાખીએ છીએ.
14.94.30
यज्ञं दीक्षां तथा होमान्यच्चान्यन्मृगयामहे ।
तयोस्संधर्षितैर्यज्ञैर्नान्यतो मृगयामहे ॥ १४.९४.३० ॥
યજ્ઞ, દીક્ષા, તેમજ હોમ અને બીજું જે કંઈ છે, તેને અમે શોધીએ છીએ. એ બંનેના સંઘર્ષથી થતા યજ્ઞોથી જ અમે શોધીએ છીએ; બીજા કોઈ માર્ગથી નહીં.
14.94.31
न्यायेनोपार्जिताहाराः स्वकर्माभिरता वयम् ।
वेदांश्च ब्रह्मचर्येण न्यायतः प्रार्थयामहे ॥ १४.९४.३१ ॥
ન્યાયથી મેળવેલા આહારથી અમે જીવીએ છીએ અને પોતપોતાના કર્મમાં રત છીએ; બ્રહ્મચર્યથી વેદો ન્યાયપૂર્વક મેળવવા પ્રાર્થીએ છીએ.
14.94.32
न्यायेनोत्तरकालं च गृहेभ्यो निःसृता वयम् ।
धर्मदृष्टैर्विधिद्वारैस्तपस्तप्स्यामहे वयम् ॥ १४.९४.३२ ॥
ન્યાયથી, પછી ઘરેથી નીકળીને ધર્મસંમત વિધિઓ દ્વારા અમે તપ કરીશું.
14.94.33
भवतः सम्यगिष्टा तु बुद्धिर्हिसाविवर्जिता ।
एतामहिंसा यज्ञेषु ब्रूयास्त्वं सततं प्रभो ॥ १४.९४.३३ ॥
તમારી બુદ્ધિ સારી રીતે પ્રિય છે, હિંસાવિહોણી છે; હે પ્રભુ, યજ્ઞોમાં તમે હંમેશા આ અહિંસાનો જ ઉપદેશ આપજો.
14.94.34
प्रीतास्ततो भविष्यामो वयं तु द्विजसत्तम ।
विसर्जिताः समाप्तौ च सत्रादस्माद्व्रजामहे ॥ १४.९४.३४ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ત્યારે અમે પ્રસન્ન થઈશું; સમાપ્તિ પર વિદાય લઈને આ સત્રથી ચાલ્યા જઈશું.
14.94.35
तथा कथयतां तेषां देवराजः पुरंदरः ।
ववर्ष सुमहातेजा दृष्ट्वा तस्य तपोबलम् ॥ १४.९४.३५ ॥
તેઓ એ રીતે વાત કરતા હતા ત્યારે, મહાતેજસ્વી દેવરાજ પુરંદરે તેમનું તપોબળ જોઈને વરસાદ વરસાવ્યો.
14.94.36
आसमाप्तेश्च यज्ञस्य तस्यामितपराक्रमः ।
निकामवर्षी पर्जन्यो बभूव जनमेजय ॥ १४.९४.३६ ॥
યજ્ઞ સમાપ્ત થયો ત્યાં સુધી, હે જનમેજય, એ અમિતપરાક્રમીનો મેઘ ઇચ્છા મુજબ વરસનારો બન્યો.
14.94.37
प्रसादयामास च तमगस्त्यं त्रिदशेश्वरः ।
स्वयमभ्येत्य राजर्षे पुरस्कृत्य बृहस्पतिम् ॥ १४.९४.३७ ॥
દેવોના અધિપતિ ઇન્દ્રે પોતે આવીને, બૃહસ્પતિને આગળ રાખીને અગસ્ત્યને પ્રસન્ન કર્યા. હે રાજર્ષિ!
14.94.38
ततो यज्ञसमाप्तौ तान्विससर्ज महामुनीन् ।
अगस्त्यः परमप्रीतः पूजयित्वा यथाविधि ॥ १४.९४.३८ ॥
પછી યજ્ઞ પૂરો થયો ત્યારે, અત્યંત પ્રસન્ન અગસ્ત્યે વિધિપૂર્વક તેમનું પૂજન કરીને એ મહામુનિઓને વિદાય આપી.