મહાભારત · અધ્યાય 14.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.95.1
कोसौ नकुलरूपेण शिरसा काञ्चनेन वै ।
प्राह मानुषवद्वाचमेतत्पृष्टो वदस्व मे ॥ १४.९५.१ ॥
નકુલના રૂપમાં, સોનેરી માથાવાળો, માણસની જેમ વાણી બોલ્યો — પૂછ્યું છે, મને કહો.
14.95.2
एतत्पूर्वं न पृष्टोऽहं न चास्माभिः प्रभाषितम् ।
श्रूयतां नकुलो योसौ यथा वाक्तस्य मानुषी ॥ १४.९५.२ ॥
આ પહેલાં મને કોઈએ પૂછ્યું નહોતું, અમે પણ કહ્યું નહોતું. સાંભળો — તે નકુલની વાણી માણસ જેવી કેવી હતી તે.
14.95.3
श्राद्धं संकल्पयामास जमदग्निः पुरा किल ।
होमधेनुस्तमागाच्च स्वयमेव दुदोह ताम् ॥ १४.९५.३ ॥
પૂર્વે જમદગ્નિએ શ્રાદ્ધ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો. હોમધેનુ તેમની પાસે આવી અને પોતે જ દૂધ આપ્યું.
14.95.4
तत्पयः स्थपयामास नवे भाण्डे दृढे शुचौ ।
क्रोधो नकुलरूपेण पिठरं पर्यकर्षयत् ॥ १४.९५.४ ॥
તે દૂધ તેમણે નવા, મજબૂત અને શુદ્ધ પાત્રમાં મૂક્યું. ત્યારે ક્રોધે નકુલના રૂપે તે ઘડાને ખેંચી નાખ્યો.
14.95.5
जिज्ञासुस्तमृषिश्रेष्टं किं कुर्याद्विप्रिये कृते ।
इति सञ्चिन्त्य दुर्मेधा धर्षयामास तत्पयः ॥ १४.९५.५ ॥
તે શ્રેષ્ઠ ઋષિ અપ્રિય થયા પછી શું કરશે તે જાણવાની ઇચ્છાથી એમ વિચારી તે દુર્બુદ્ધિએ તે દૂધ અશુદ્ધ કર્યું.
14.95.6
तमाज्ञाय मुनिः क्रोधं नैवास्य स चुकोप ह ।
स तु क्रोधस्ततो राजन्ब्राह्मणीं मूर्तिमास्थितः ॥ १४.९५.६ ॥
આ જાણીને પણ તે મુનિ તેના પર ક્રોધિત ન થયા. પરંતુ હે રાજન્, તે ક્રોધે ત્યારે બ્રાહ્મણીનું રૂપ ધારણ કર્યું.
14.95.7
जितोस्मीति भृगुश्रेष्ठ भृगवो ह्यतिरोषणाः ।
लोके मिथ्याप्रवादोयं यत्त्वयाऽस्मि विनिर्जितः ॥ १४.९५.७ ॥
હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, 'હું પરાજિત થયો' — ભૃગુઓ અત્યંત ક્રોધી હોય છે. જગતમાં આ ખોટી વાત છે કે હું તારાથી પરાજિત થયો.
14.95.8
वशे स्थितोऽहं त्वय्यह्य क्षमावति महात्मनि ।
बिभेमि तपसः साधो प्रसादं कुरु मे प्रभो ॥ १४.९५.८ ॥
હું તારા વશમાં છું, હે ક્ષમાશીલ મહાત્મા. મને તારા તપનો ભય લાગે છે. હે સાધુ, હે પ્રભુ, મારા પર કૃપા કર.
14.95.9
साक्षाद्दृष्टोसि मे क्रध गच्छ त्वं विगतज्वरः ।
न त्वयापकृतं मेऽद्य न च मे मन्युरस्ति वै ॥ १४.९५.९ ॥
મેં તને પ્રત્યક્ષ જોયો છે, હે ક્રોધી. તારા ક્રોધના જ્વરથી મુક્ત થઈને જા. આજે તેં મારું કોઈ અપકાર કર્યું નથી, અને મારા મનમાં પણ કોઈ ક્રોધ નથી.
14.95.10
यान्समुद्दिश्य संकल्पः पयसोस्य कृतो मया ।
पितरस्ते महाभागास्तेभ्यो बुद्ध्यस्व गम्यताम् ॥ १४.९५.१० ॥
આ જળાર્પણ માટે મેં જેમના ઉદ્દેશથી સંકલ્પ કર્યો હતો, તે તારા મહાભાગ્યવાન પિતૃઓ છે. તેમને ઓળખ, હવે જા.
14.95.11
इत्युक्तो जातसंत्रासस्तत्रैवान्तरधीयत ।
पितॄणामभिषङ्गाच्च नकुलत्वमुपागतः ॥ १४.९५.११ ॥
એમ કહેવાયેલો તે ભયથી કંપી ઊઠ્યો અને ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો; પિતૃઓના સંપર્કથી તે નકુલત્વ (નોળિયાનું રૂપ) પામ્યો.
14.95.12
स तान्प्रसादयामास शापस्यान्तो भवेदिति ।
तैश्चाप्युक्तः क्षिपन्धर्मं सापस्यान्तमवाप्स्यति ॥ १४.९५.१२ ॥
તેણે તે પિતૃઓને પ્રસન્ન કર્યા કે શાપનો અંત આવે. તેમણે પણ કહ્યું, 'ધર્મની નિંદા કરવાથી તું સંતાનના અંતને પ્રાપ્ત થઈશ.'
14.95.13
तैश्चोक्तो यज्ञियान्देशान्धर्मारण्यं तथैव च ।
जुगुप्समानो धावन्स तं यज्ञं समुपासदत् ॥ १४.९५.१३ ॥
તેમણે યજ્ઞયોગ્ય પ્રદેશો અને ધર્મારણ્ય તરફ જવાનું કહ્યું ત્યારે, ઘૃણા કરતો દોડીને તે તે યજ્ઞ પાસે પહોંચ્યો.
14.95.14
धर्मपुत्रमथाक्षिप्य सक्तुप्रस्थेन तेन सः ।
मुक्तः सापात्ततः क्रोधो धर्मो ह्यासीद्युधिष्ठिरः ॥ १४.९५.१४ ॥
પછી ધર્મપુત્રની નિંદા કરીને, તે સક્તુપ્રસ્થ વડે તે શાપથી મુક્ત થયો; ત્યારનો તે ક્રોધ ખરેખર ધર્મરૂપ યુધિષ્ઠિર હતો.
14.95.15
एवमेतत्तदा वृत्तं यज्ञे तस्य महात्मनः ।
पश्यतां चापि नस्तत्र नकुलोऽन्तर्हितस्तदा। ॥ १४.९५.१५ ॥
તે મહાત્માના યજ્ઞમાં તે સમયે આવું જ બન્યું; અમે જોતા હતા ત્યારે જ નકુલ ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો.