महाभारत · अध्याय 14.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.95.1
कोसौ नकुलरूपेण शिरसा काञ्चनेन वै ।
प्राह मानुषवद्वाचमेतत्पृष्टो वदस्व मे ॥ १४.९५.१ ॥
नकुलाच्या रूपात, सोनेरी मस्तक असलेला, माणसासारखी वाणी बोललेला तो कोण — विचारलेले मला सांगा.
14.95.2
एतत्पूर्वं न पृष्टोऽहं न चास्माभिः प्रभाषितम् ।
श्रूयतां नकुलो योसौ यथा वाक्तस्य मानुषी ॥ १४.९५.२ ॥
हे पूर्वी मला कुणी विचारले नव्हते, आम्हीही सांगितले नव्हते. ऐका — तो नकुल कसा माणसासारखी वाणी बोलला ते.
14.95.3
श्राद्धं संकल्पयामास जमदग्निः पुरा किल ।
होमधेनुस्तमागाच्च स्वयमेव दुदोह ताम् ॥ १४.९५.३ ॥
पूर्वी जमदग्नीने श्राद्ध करण्याचा संकल्प केला. होमधेनू त्याच्याजवळ आली आणि स्वतःच तिने दूध दिले.
14.95.4
तत्पयः स्थपयामास नवे भाण्डे दृढे शुचौ ।
क्रोधो नकुलरूपेण पिठरं पर्यकर्षयत् ॥ १४.९५.४ ॥
ते दूध त्यांनी नव्या, मजबूत आणि शुद्ध भांड्यात ठेवले. तेव्हा क्रोधाने नकुलाच्या रूपात ते भांडे ओढून नेले.
14.95.5
जिज्ञासुस्तमृषिश्रेष्टं किं कुर्याद्विप्रिये कृते ।
इति सञ्चिन्त्य दुर्मेधा धर्षयामास तत्पयः ॥ १४.९५.५ ॥
त्या श्रेष्ठ ऋषींना अप्रिय झाल्यास ते काय करतील हे जाणण्याच्या इच्छेने असा विचार करून त्या दुर्बुद्धीने ते दूध अशुद्ध केले.
14.95.6
तमाज्ञाय मुनिः क्रोधं नैवास्य स चुकोप ह ।
स तु क्रोधस्ततो राजन्ब्राह्मणीं मूर्तिमास्थितः ॥ १४.९५.६ ॥
हे जाणूनही त्या मुनींना त्याचा राग आला नाही. पण हे राजा, तो क्रोध तेव्हा ब्राह्मणीचे रूप धारण करून आला.
14.95.7
जितोस्मीति भृगुश्रेष्ठ भृगवो ह्यतिरोषणाः ।
लोके मिथ्याप्रवादोयं यत्त्वयाऽस्मि विनिर्जितः ॥ १४.९५.७ ॥
हे भृगुश्रेष्ठा, 'मी पराजित झालो' — भृगू अत्यंत रागीट असतात. जगात ही खोटी म्हण आहे की मी तुझ्याकडून पराजित झालो.
14.95.8
वशे स्थितोऽहं त्वय्यह्य क्षमावति महात्मनि ।
बिभेमि तपसः साधो प्रसादं कुरु मे प्रभो ॥ १४.९५.८ ॥
मी तुझ्या वशात आहे, हे क्षमाशील महात्म्या. मला तुझ्या तपाची भीती वाटते. हे साधो, हे प्रभो, माझ्यावर कृपा कर.
14.95.9
साक्षाद्दृष्टोसि मे क्रध गच्छ त्वं विगतज्वरः ।
न त्वयापकृतं मेऽद्य न च मे मन्युरस्ति वै ॥ १४.९५.९ ॥
मी तुला प्रत्यक्ष पाहिले आहे, हे क्रोधी. तू आपल्या क्रोधज्वरातून मुक्त होऊन जा. आज तू माझे काहीही अपकार केले नाहीस, आणि माझ्या मनातही काही राग नाही.
14.95.10
यान्समुद्दिश्य संकल्पः पयसोस्य कृतो मया ।
पितरस्ते महाभागास्तेभ्यो बुद्ध्यस्व गम्यताम् ॥ १४.९५.१० ॥
या पाण्याच्या अर्पणासाठी मी ज्यांच्या उद्देशाने संकल्प केला होता, ते तुझे महाभाग्यवान पितर आहेत. त्यांना ओळख, आता जा.
14.95.11
इत्युक्तो जातसंत्रासस्तत्रैवान्तरधीयत ।
पितॄणामभिषङ्गाच्च नकुलत्वमुपागतः ॥ १४.९५.११ ॥
असे सांगितले गेल्यावर तो भयभीत होऊन तिथेच अंतर्धान पावला; पितरांच्या संपर्कामुळे तो नकुलत्व (मुंगुसाची अवस्था) पावला.
14.95.12
स तान्प्रसादयामास शापस्यान्तो भवेदिति ।
तैश्चाप्युक्तः क्षिपन्धर्मं सापस्यान्तमवाप्स्यति ॥ १४.९५.१२ ॥
त्याने त्या पितरांना प्रसन्न केले की शापाचा अंत व्हावा. त्यांनीही सांगितले, 'धर्माची निंदा केल्यामुळे तू संततीच्या अंताला प्राप्त होशील.'
14.95.13
तैश्चोक्तो यज्ञियान्देशान्धर्मारण्यं तथैव च ।
जुगुप्समानो धावन्स तं यज्ञं समुपासदत् ॥ १४.९५.१३ ॥
त्यांनी यज्ञयोग्य प्रदेशांकडे आणि धर्मारण्याकडे जाण्यास सांगितल्यावर, तिरस्कार करत धावत तो त्या यज्ञाजवळ पोहोचला.
14.95.14
धर्मपुत्रमथाक्षिप्य सक्तुप्रस्थेन तेन सः ।
मुक्तः सापात्ततः क्रोधो धर्मो ह्यासीद्युधिष्ठिरः ॥ १४.९५.१४ ॥
नंतर धर्मपुत्राची निंदा करून, त्या सक्तुप्रस्थाने तो शापातून मुक्त झाला; तेव्हाचा तो क्रोध खरोखर धर्मरूप युधिष्ठिरच होता.
14.95.15
एवमेतत्तदा वृत्तं यज्ञे तस्य महात्मनः ।
पश्यतां चापि नस्तत्र नकुलोऽन्तर्हितस्तदा। ॥ १४.९५.१५ ॥
त्या महात्म्याच्या यज्ञात तेव्हा असेच घडले; आम्ही पाहत असतानाच तेव्हा नकुल तेथून अंतर्धान पावला.