महाभारत · अध्याय 15.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.13.1
भीम ज्येष्ठो गुरुर्मे त्वं नातोऽन्यद्वमुक्तुमुत्सहे ।
धृताराष्ट्रस्तु राजर्षिः सर्वथा मानमर्हति ॥ १५.१३.१ ॥
अर्जुन म्हणाला: भीमा, तू माझा ज्येष्ठ आणि गुरु आहेस, म्हणून यापेक्षा अधिक काही बोलण्याचे धाडस मी करत नाही. परंतु राजर्षी धृतराष्ट्र सर्वथा सन्मानास पात्र आहेत.
15.13.2
न स्मरन्त्यपराद्धानि स्मरन्ति सुकृतान्यपि ।
असंभिन्नार्थमर्यादाः साधवः पुरुषोत्तमाः ॥ १५.१३.२ ॥
अर्जुन म्हणाला: सज्जन अपराध लक्षात ठेवत नाहीत, सत्कर्मांचेच स्मरण करतात. वचन आणि मर्यादा अखंड राखणारे ते पुरुषोत्तम असतात.
15.13.3
इति तस्य वचः श्रुत्वा फल्गुनस्य महात्मनः ।
विदुरं प्राह धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ १५.१३.३ ॥
महात्मा फल्गुनाचे (अर्जुनाचे) हे बोलणे ऐकून धर्मात्मा कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने विदुराला म्हटले.
15.13.4
इदं मद्वचनात्क्षत्तः कौरवं ब्रूहि पार्थिवम् ।
यावदिच्छति पुत्राणां दातुं तावद्ददाम्यहम् ॥ १५.१३.४ ॥
हे क्षत्ता (विदुरा), माझ्या सांगण्यावरून कौरव राजाला हे सांग: तो आपल्या पुत्रांना जितके देऊ इच्छितो तितके मी देईन.
15.13.5
भीष्मादीनां च सर्वेषां सुहृदामुपकारिणाम् ।
मम कोशादिति विभो मा भूद्भीमः सुदुर्मनाः ॥ १५.१३.५ ॥
भीष्मादी सर्व उपकारी सुहृदांना माझ्या कोषातून (द्यावे). हे विभो, भीम अत्यंत खिन्न होऊ नये.
15.13.6
इत्युक्त्वा धर्मराजस्तमर्जुनं प्रत्यपूजयत् ।
भीमसेनः कटाक्षेण वीक्षांचक्रे धनंजयम् ॥ १५.१३.६ ॥
असे बोलून धर्मराजाने अर्जुनाचा सन्मान केला. भीमसेनाने कटाक्षाने धनंजयाकडे पाहिले.
15.13.7
ततः स विदुरं धीमान्वाक्यमाह युधिष्ठिरः ।
न भीमसेन कोपं स नृपतिः कर्तुमर्हति ॥ १५.१३.७ ॥
तेव्हा बुद्धिमान युधिष्ठिर विदुराला म्हणाला, "हे भीमसेना, तो राजा कोप करण्यास योग्य नाही."
15.13.8
परिक्लिष्टो हि भीमस्तु हिमवृष्ट्यातपादिभिः ।
दुःखैर्बहुविधैर्धीमानरण्ये विदितं तव ॥ १५.१३.८ ॥
हिम, पाऊस, ऊन इत्यादींनी आणि अनेक प्रकारच्या दुःखांनी भीम अरण्यात अत्यंत कष्टी झाला होता; हे बुद्धिमान, हे तुम्हाला ठाऊक आहे.
15.13.9
किंतु मद्वचनाद्ब्रूहि राजानं भरतर्षभम् ।
यद्यदिच्छसि यावच्च गृह्यतां मद्गृहादिति ॥ १५.१३.९ ॥
पण माझ्या सांगण्यावरून भरतश्रेष्ठ राजाला सांग—तुला जे जे आणि जितके हवे असेल ते माझ्या घरातून घ्यावे.
15.13.10
यन्मात्सर्यमयं भीमः करोति भृशदुःखितः ।
न तन्मनसि कर्तव्यमिति वाच्यः स पार्थिवः ॥ १५.१३.१० ॥
अत्यंत दुःखी झालेला भीम मत्सरातून जे करतो, ते मनात ठेवू नये—हे त्या राजाला सांगावे.
15.13.11
यन्ममास्ति धनं किञ्चिदर्जुनस्य च वेश्मनि ।
तस्य स्वामी महाराज इति वाच्यः स पार्थिवः ॥ १५.१३.११ ॥
माझ्या घरात जे काही धन आहे आणि अर्जुनाच्या घरातही जे आहे, त्याचा स्वामी हे महाराज आपण आहात—हे त्या राजाला सांगावे.
15.13.12
ददातु राजा विप्रेभ्यो यथेष्टं क्रियतां व्ययः ।
पुत्राणां सुहृदां चैव गच्छत्वानृण्यमद्य सः ॥ १५.१३.१२ ॥
राजाने आपल्या इच्छेप्रमाणे ब्राह्मणांना दान द्यावे आणि इच्छेप्रमाणे खर्च करावा; आज तो पुत्रांच्या आणि मित्रांच्या ऋणातून मुक्त होवो.
15.13.13
इदं चापि शरीरं मे तवायत्तं जनाधिप ।
धनानि चेति विद्धि त्वं क्षत्तर्नास्त्यत्र संशयः ॥ १५.१३.१३ ॥
हे जनाधिपा, हे माझे शरीर आणि धनही तुमच्या अधीन आहे. हे क्षत्ता, यात काही संशय नाही, हे जाणा.