મહાભારત · અધ્યાય 15.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.17.1
ततः प्रासादहर्म्येषु वसुधायां च पार्थिव ।
नारीणां च नराणां च निःस्वनः सुमहानभूत् ॥ १५.१७.१ ॥
ત્યારે મહેલો અને હવેલીઓમાં તથા પૃથ્વી પર, હે રાજન, સ્ત્રીઓ અને પુરુષોનો અતિ મહાન કોલાહલ ઊઠ્યો.
15.17.2
स राजा राजमार्गेण नृनारीसंकुलेन च ।
कथञ्चिन्निर्ययौ धीमान्वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ १५.१७.२ ॥
તે બુદ્ધિમાન રાજા સ્ત્રીપુરુષોથી ભરેલા રાજમાર્ગ પરથી હાથ જોડીને, કંપતા કંપતા કોઈ રીતે બહાર નીકળ્યા.
15.17.3
स वर्धमानद्वारेणि निर्ययौ गजसाह्वयात् ।
विसर्जयामास च तं जनौघं स मुहुर्मुहुः ॥ १५.१७.३ ॥
તે ગજસાહ્વય (હસ્તિનાપુર)માંથી વર્ધમાન દ્વાર થઈને બહાર નીકળ્યા, અને તે લોકસમૂહને વારંવાર વિદાય આપતા રહ્યા.
15.17.4
वनं गन्तुं च विदुरो राज्ञा सह कृतक्षणः ।
संजयश्च महामात्रः सूतो गावल्गणिस्तथा ॥ १५.१७.४ ॥
વનમાં જવા માટે વિદુર રાજાની સાથે તૈયાર થયા; મહામાત્ય સંજય અને સૂત ગાવલ્ગણિ પણ તેમ જ.
15.17.5
ककृपं निवर्तयामास युयुत्सुं च महारथम् ।
धृताराष्ट्रो महीपालः परिदाप्य युधिष्ठिरे ॥ १५.१७.५ ॥
રાજા ધૃતરાષ્ટ્રે કૃપ અને મહારથી યુયુત્સુને પાછા મોકલ્યા; યુધિષ્ઠિરને સોંપી દીધા પછી.
15.17.6
निवृत्ते पौरवर्गे च राजा सान्तःपुरस्तदा ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो निवर्तितुमियेष ह ॥ १५.१७.६ ॥
નગરજનો પાછા ફર્યા પછી, રાજા અંતઃપુર સાથે ધૃતરાષ્ટ્રની અનુમતિ લઈને પાછા ફરવા ઇચ્છતા હતા.
15.17.7
सोब्रवीन्मातरं कुन्तीमुपेत्य भरतर्षभ ।
अहं राजानमन्विष्ये भवती विनिवर्तताम् ॥ १५.१७.७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેણે માતા કુન્તી પાસે જઈને કહ્યું, "હું રાજાની પાછળ જઈશ; આપ પાછા ફરો."
15.17.8
वधूपरिवृता राज्ञि नगरं गन्तुमर्हसि ।
राजा यात्वेष धर्मात्मा तपसे कृतनिश्चयः ॥ १५.१७.८ ॥
હે રાણી, વહુઓથી ઘેરાઈને આપે નગરમાં જવું ઘટે. આ ધર્માત્મા રાજાએ તપનો નિશ્ચય કર્યો છે; તેમને જવા દો.
15.17.9
इत्युक्ता धर्मराजेनि बाष्पव्याकुललोचना ।
जगामैव तदा कुन्ती गान्धारीं परिगृह्य ह ॥ १५.१७.९ ॥
ધર્મરાજે આમ કહ્યું ત્યારે, આંસુથી વ્યાકુળ નેત્રોવાળી કુન્તી ગાંધારીને પકડીને ત્યારે ચાલી ગઈ.
15.17.10
सहदेवे महाराज माऽप्रसादं कृथाः क्वचित् ।
एष मामनुरक्तो हि राजंस्त्वां चैव सर्वदा ॥ १५.१७.१० ॥
હે મહારાજ, સહદેવ પર ક્યારેય અપ્રસન્નતા ન બતાવશો. તે હંમેશાં મારા પ્રત્યે અને તમારા પ્રત્યે અનુરક્ત છે.
15.17.11
कर्णं स्मरेथाः सततं सङ्ग्रामेष्वपलायिनम् ।
अवकीर्णो हि स मया वीरो दुष्प्रज्ञया तदा ॥ १५.१७.११ ॥
યુદ્ધોમાં ક્યારેય પીઠ ન બતાવનાર કર્ણને હંમેશાં યાદ રાખજો. એ વીરને મેં ત્યારે દુષ્ટ બુદ્ધિથી ત્યજી દીધો હતો.
15.17.12
आयसं हृदयं नूनं मन्दाया मम पुत्रक ।
यत्सूर्यजमपश्यन्त्याः शतधा न विदीर्यते ॥ १५.१७.१२ ॥
હે પુત્ર, ચોક્કસ મારું હૃદય લોખંડનું છે; કારણ કે અભાગી હું સૂર્યપુત્રને જોતી નથી છતાં તે સો ટુકડામાં ફાટતું નથી.
15.17.13
एवं गते तु किं शक्यं मया कर्तुमरिंदम ।
मम दोषोऽयमत्यर्थं ख्यापितो यन्न सूर्यजः ॥ १५.१७.१३ ॥
આમ બન્યા પછી, હે શત્રુદમન, હું શું કરી શકું? સૂર્યપુત્રને (પ્રગટ ન કરવો) એ મારો દોષ અતિશય જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
15.17.14
तन्निमित्तं महाबाहो दानं दद्यास्त्वमुत्तमम् ।
सदैव भ्रातृभिः सार्धं सूर्यजस्यारिमर्दन ॥ १५.१७.१४ ॥
તેથી, હે મહાબાહુ, હંમેશાં ભાઈઓ સાથે મળીને સૂર્યપુત્ર નિમિત્તે ઉત્તમ દાન આપવું જોઈએ, હે શત્રુમર્દન.
15.17.15
द्रौपद्याश्च प्रिये नित्यं स्थातव्यमरिकर्शन ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव नकुलश्च कुरूद्वह ॥ १५.१७.१५ ॥
પ્રિય, દ્રૌપદી સાથે હંમેશાં રહેવું જોઈએ, હે શત્રુકર્ષણ. ભીમસેન, અર્જુન અને નકુલ સાથે પણ, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
15.17.16
समाधेयास्त्वया राजंस्त्वय्यद्य कुलधूर्गता ।
श्वश्रूश्वशुरयोः पादाञ्शुश्रूषन्ती वने त्वहम्।
गान्धारीसहिता वत्स्ये तापसी मलपङ्किनी ॥ १५.१७.१६ ॥
હે રાજન, આજે કુળનો ભાર તારા પર આવી પડ્યો છે; તે તારે ઉપાડવો જોઈએ. સાસુ-સસરાના ચરણોની સેવા કરતી, ગાંધારી સાથે, મેલથી ખરડાયેલી તપસ્વિની તરીકે હું વનમાં રહીશ.
15.17.17
एवमुक्तः स धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो वशी ।
विषादमगमद्धीमान्न च किञ्चिदुवाच ह ॥ १५.१७.१७ ॥
આમ કહેવાતાં, ધર્માત્મા, સંયમી અને બુદ્ધિમાન તે ભાઈઓ સાથે વિષાદમાં ડૂબી ગયા અને કંઈ બોલ્યા નહીં.
15.17.18
मुहूर्तमिव तु ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उवाच मतारं दीनश्चिन्ताशोकपरायणः ॥ १५.१७.१८ ॥
ક્ષણભર ધ્યાન કરીને, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર, દીન થઈને, ચિંતા અને શોકમાં ડૂબીને માતાને બોલ્યા.
15.17.19
किमिदं ते व्यवसितं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ।
न त्वामभ्यनुजानामि प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १५.१७.१९ ॥
તારો આ નિશ્ચય શું છે? તારે આમ ન બોલવું જોઈએ. હું તને અનુમતિ આપતો નથી; તારે મારા પર કૃપા કરવી જોઈએ.
15.17.20
व्यचोदयः पुराऽस्माकमुत्साहं शुभदर्शने ।
विदुलाया वचोभिस्त्वं नास्मान्संत्यक्तुमर्हसि ॥ १५.१७.२० ॥
હે શુભદર્શને! પહેલાં વિદુલાના વચનોથી તેં અમને ઉત્સાહ આપ્યો હતો; હવે તારે અમને ત્યજવા ન જોઈએ.
15.17.21
निहत्य पृथिवीपालान्राज्यं प्राप्तमिदं मया ।
तव प्रज्ञामुपश्रुत्य वासुदेवान्नरर्षभात् ॥ १५.१७.२१ ॥
રાજાઓને હણીને મેં આ રાજ્ય મેળવ્યું છે; નરશ્રેષ્ઠ વાસુદેવ પાસેથી તારી બુદ્ધિ સાંભળીને.
15.17.22
क्व सा बुद्धिरियं चाद्य भवत्या या श्रुता मया ।
क्षत्रधर्मे स्थितं त्यक्त्वा न प्रयातुमिहार्हसि ॥ १५.१७.२२ ॥
મેં સાંભળેલી તારી એ બુદ્ધિ આજે ક્યાં છે? ક્ષત્રધર્મમાં સ્થિર રહીને તેને છોડીને અહીંથી જવું તને યોગ્ય નથી.
15.17.23
अस्मानुत्सृज्य राज्यं च स्नुषाहीना यशस्विनि ।
कथं वत्स्यसि दुर्गेषु वनेष्वद्य प्रसीद मे ॥ १५.१७.२३ ॥
હે યશસ્વિની! અમને અને રાજ્યને છોડીને, પુત્રવધૂઓ વિના, દુર્ગમ વનોમાં તું કેવી રીતે રહીશ? હવે મારા પર કૃપા કર.
15.17.24
इति बाष्पकला वाचः कुन्ती पुत्रस्य शृण्वती ।
जगामैवाश्रुपूर्णाक्षी भीमस्तामिदमब्रवीत् ॥ १५.१७.२४ ॥
પુત્રના આંસુ ભરેલા આ શબ્દો સાંભળીને કુંતી આંસુભરી આંખે ચાલી ગઈ; ત્યારે ભીમે તેને આ કહ્યું.
15.17.25
यदा राज्यमिदं कुन्ति भोक्तव्यं पुत्रनिर्जितम् ।
प्राप्तव्या राजधर्माश्च तदेयं ते कुतो मतिः ॥ १५.१७.२५ ॥
હે કુન્તી, તારા પુત્રોએ જીતેલું આ રાજ્ય ભોગવવા યોગ્ય છે અને રાજધર્મો પ્રાપ્ત કરવા યોગ્ય છે, તો તારો આ વિચાર ક્યાંથી આવ્યો?
15.17.26
किं वयं कारिताः पूर्वं भवत्या पृथिवीक्षयम् ।
कस्य हेतोः परित्यज्य वनं गन्तुमभीप्ससि ॥ १५.१७.२६ ॥
પહેલાં તેં અમને પૃથ્વીના વિનાશ માટે કેમ પ્રેર્યા? કયા કારણે અમને છોડીને વનમાં જવા ઇચ્છે છે?
15.17.27
वनाच्चापि किमानीता भवत्या बालका वयम् ।
दुःखशोकसमाविष्टौ माद्रीपुत्राविमौ तथा ॥ १५.१७.२७ ॥
તું અમને બાળકોને અને દુઃખ-શોકથી ઘેરાયેલા માદ્રીના આ બે પુત્રોને વનમાંથી કેમ લાવી હતી?
15.17.28
प्रसीद मातर्मा गास्त्वं वनमद्य यशस्विनि ।
श्रियं यौधिष्ठिरीं मातर्भुङ्क्ष्व पार्थबलार्जिताम् ॥ १५.१७.२८ ॥
હે માતા, પ્રસન્ન થા; આજે તું વનમાં ન જા. હે યશસ્વિની માતા, પાર્થોના બળથી પ્રાપ્ત યુધિષ્ઠિરની સંપત્તિ ભોગવ.
15.17.29
इति सा निश्चितैवाशु वनवासकृततक्षणा ।
लालप्यतां बहुविधं पुत्राणां नाकरोद्वचः ॥ १५.१७.२९ ॥
આ રીતે તેણે તરત જ નિશ્ચય કરી લીધો હતો અને વનવાસ માટે તૈયાર હતી. પુત્રોએ અનેક રીતે વિનંતી કરી છતાં તેણે તેમનું વચન માન્યું નહીં.
15.17.30
द्रौपदी चान्वयाच्छ्वश्रूं विषष्णवदना तदा ।
वनवासाय गच्छन्तीं रुदती भद्रया सह ॥ १५.१७.३० ॥
ત્યારે વિષાદભર્યા મુખે દ્રૌપદી પણ વનવાસ માટે જતી પોતાની સાસુની પાછળ ભદ્રા સાથે રડતી ચાલી.
15.17.31
सा पुत्रान्रुदतः सर्वान्मुहुर्मुहुरवेक्षती ।
जगामैव महाप्राज्ञा वनाय कृतनिश्चया ॥ १५.१७.३१ ॥
તે મહાપ્રજ્ઞા, નિશ્ચય કરીને, રડતા સર્વ પુત્રોને વારંવાર જોતી વનમાં ચાલી ગઈ.
15.17.32
अन्वयुः पाण्डवास्तां तु सभृत्यान्तःपुरास्तथा ।
ततः प्रमृज्य साऽश्रूणि पुत्रान्वचनमब्रवीत् ॥ १५.१७.३२ ॥
પાંડવો સેવકો અને અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ સાથે તેની પાછળ ગયા. પછી આંસુ લૂછીને તેણે પુત્રોને આ વચન કહ્યું.