ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.17.1
ततः प्रासादहर्म्येषु वसुधायां च पार्थिव ।
नारीणां च नराणां च निःस्वनः सुमहानभूत् ॥ १५.१७.१ ॥
ਫਿਰ ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
15.17.2
स राजा राजमार्गेण नृनारीसंकुलेन च ।
कथञ्चिन्निर्ययौ धीमान्वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ १५.१७.२ ॥
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।
15.17.3
स वर्धमानद्वारेणि निर्ययौ गजसाह्वयात् ।
विसर्जयामास च तं जनौघं स मुहुर्मुहुः ॥ १५.१७.३ ॥
ਉਹ ਗਜਸਾਹ੍ਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਤੋਂ ਵਰਧਮਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਦਾ ਰਿਹਾ।
15.17.4
वनं गन्तुं च विदुरो राज्ञा सह कृतक्षणः ।
संजयश्च महामात्रः सूतो गावल्गणिस्तथा ॥ १५.१७.४ ॥
ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਵਿਦੁਰ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ; ਮਹਾਮਾਤ੍ਯ ਸੰਜਯ ਅਤੇ ਸੂਤ ਗਾਵਲ੍ਗਣਿ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
15.17.5
ककृपं निवर्तयामास युयुत्सुं च महारथम् ।
धृताराष्ट्रो महीपालः परिदाप्य युधिष्ठिरे ॥ १५.१७.५ ॥
ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪ ਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਯੁਯੁਤਸੂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ।
15.17.6
निवृत्ते पौरवर्गे च राजा सान्तःपुरस्तदा ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो निवर्तितुमियेष ह ॥ १५.१७.६ ॥
ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਅੰਤਃਪੁਰ ਸਮੇਤ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
15.17.7
सोब्रवीन्मातरं कुन्तीमुपेत्य भरतर्षभ ।
अहं राजानमन्विष्ये भवती विनिवर्तताम् ॥ १५.१७.७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਨੇ ਮਾਤਾ ਕੁੰਤੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।"
15.17.8
वधूपरिवृता राज्ञि नगरं गन्तुमर्हसि ।
राजा यात्वेष धर्मात्मा तपसे कृतनिश्चयः ॥ १५.१७.८ ॥
ਹੇ ਰਾਣੀ, ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਗਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਤਪ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਓ।
15.17.9
इत्युक्ता धर्मराजेनि बाष्पव्याकुललोचना ।
जगामैव तदा कुन्ती गान्धारीं परिगृह्य ह ॥ १५.१७.९ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੰਤੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਚਲੀ ਗਈ।
15.17.10
सहदेवे महाराज माऽप्रसादं कृथाः क्वचित् ।
एष मामनुरक्तो हि राजंस्त्वां चैव सर्वदा ॥ १५.१७.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਹਦੇਵ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਾ ਦਿਖਾਉ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
15.17.11
कर्णं स्मरेथाः सततं सङ्ग्रामेष्वपलायिनम् ।
अवकीर्णो हि स मया वीरो दुष्प्रज्ञया तदा ॥ १५.१७.११ ॥
ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਠ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਣ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ। ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਮੰਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
15.17.12
आयसं हृदयं नूनं मन्दाया मम पुत्रक ।
यत्सूर्यजमपश्यन्त्याः शतधा न विदीर्यते ॥ १५.१७.१२ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦਭਾਗੀ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਟਦਾ।
15.17.13
एवं गते तु किं शक्यं मया कर्तुमरिंदम ।
मम दोषोऽयमत्यर्थं ख्यापितो यन्न सूर्यजः ॥ १५.१७.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਕਰਨਾ) ਮੇਰਾ ਦੋਸ਼ ਅਤਿਅੰਤ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
15.17.14
तन्निमित्तं महाबाहो दानं दद्यास्त्वमुत्तमम् ।
सदैव भ्रातृभिः सार्धं सूर्यजस्यारिमर्दन ॥ १५.१७.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਿਮਿਤ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
15.17.15
द्रौपद्याश्च प्रिये नित्यं स्थातव्यमरिकर्शन ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव नकुलश्च कुरूद्वह ॥ १५.१७.१५ ॥
ਪਿਆਰੀਏ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ। ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਨਕੁਲ ਨਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
15.17.16
समाधेयास्त्वया राजंस्त्वय्यद्य कुलधूर्गता ।
श्वश्रूश्वशुरयोः पादाञ्शुश्रूषन्ती वने त्वहम्।
गान्धारीसहिता वत्स्ये तापसी मलपङ्किनी ॥ १५.१७.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅੱਜ ਕੁਲ ਦਾ ਭਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਤੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੈ। ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤਪਸਵੀ ਵਜੋਂ ਮੈਂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗੀ।
15.17.17
एवमुक्तः स धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो वशी ।
विषादमगमद्धीमान्न च किञ्चिदुवाच ह ॥ १५.१७.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ।
15.17.18
मुहूर्तमिव तु ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उवाच मतारं दीनश्चिन्ताशोकपरायणः ॥ १५.१७.१८ ॥
ਇੱਕ ਪਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
15.17.19
किमिदं ते व्यवसितं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ।
न त्वामभ्यनुजानामि प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १५.१७.१९ ॥
ਤੇਰਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
15.17.20
व्यचोदयः पुराऽस्माकमुत्साहं शुभदर्शने ।
विदुलाया वचोभिस्त्वं नास्मान्संत्यक्तुमर्हसि ॥ १५.१७.२० ॥
ਹੇ ਸ਼ੁਭਦਰਸ਼ਨੇ! ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੁਲਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
15.17.21
निहत्य पृथिवीपालान्राज्यं प्राप्तमिदं मया ।
तव प्रज्ञामुपश्रुत्य वासुदेवान्नरर्षभात् ॥ १५.१७.२१ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣ ਕੇ।
15.17.22
क्व सा बुद्धिरियं चाद्य भवत्या या श्रुता मया ।
क्षत्रधर्मे स्थितं त्यक्त्वा न प्रयातुमिहार्हसि ॥ १५.१७.२२ ॥
ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣਾ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
15.17.23
अस्मानुत्सृज्य राज्यं च स्नुषाहीना यशस्विनि ।
कथं वत्स्यसि दुर्गेषु वनेष्वद्य प्रसीद मे ॥ १५.१७.२३ ॥
ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ! ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਔਖੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਂਗੀ? ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।
15.17.24
इति बाष्पकला वाचः कुन्ती पुत्रस्य शृण्वती ।
जगामैवाश्रुपूर्णाक्षी भीमस्तामिदमब्रवीत् ॥ १५.१७.२४ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਭਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁੰਤੀ ਅੱਥਰੂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ; ਤਦ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
15.17.25
यदा राज्यमिदं कुन्ति भोक्तव्यं पुत्रनिर्जितम् ।
प्राप्तव्या राजधर्माश्च तदेयं ते कुतो मतिः ॥ १५.१७.२५ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀ, ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਇਹ ਰਾਜ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਮਤਿ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ?
15.17.26
किं वयं कारिताः पूर्वं भवत्या पृथिवीक्षयम् ।
कस्य हेतोः परित्यज्य वनं गन्तुमभीप्ससि ॥ १५.१७.२६ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰੇਰਿਆ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਣ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
15.17.27
वनाच्चापि किमानीता भवत्या बालका वयम् ।
दुःखशोकसमाविष्टौ माद्रीपुत्राविमौ तथा ॥ १५.१७.२७ ॥
ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ?
15.17.28
प्रसीद मातर्मा गास्त्वं वनमद्य यशस्विनि ।
श्रियं यौधिष्ठिरीं मातर्भुङ्क्ष्व पार्थबलार्जिताम् ॥ १५.१७.२८ ॥
ਮਾਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਵਣ ਨਾ ਜਾ। ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਮਾਤਾ, ਪਾਰਥਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਭੋਗ।
15.17.29
इति सा निश्चितैवाशु वनवासकृततक्षणा ।
लालप्यतां बहुविधं पुत्राणां नाकरोद्वचः ॥ १५.१७.२९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਨਾ ਮੰਨਿਆ।
15.17.30
द्रौपदी चान्वयाच्छ्वश्रूं विषष्णवदना तदा ।
वनवासाय गच्छन्तीं रुदती भद्रया सह ॥ १५.१७.३० ॥
ਤਦ ਉਦਾਸ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵੀ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਭਦ੍ਰਾ ਨਾਲ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਤੁਰ ਪਈ।
15.17.31
सा पुत्रान्रुदतः सर्वान्मुहुर्मुहुरवेक्षती ।
जगामैव महाप्राज्ञा वनाय कृतनिश्चया ॥ १५.१७.३१ ॥
ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਜ੍ਞਾ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ, ਰੋਂਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ।
15.17.32
अन्वयुः पाण्डवास्तां तु सभृत्यान्तःपुरास्तथा ।
ततः प्रमृज्य साऽश्रूणि पुत्रान्वचनमब्रवीत् ॥ १५.१७.३२ ॥
ਪਾਂਡਵ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਃਪੁਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੇ। ਫਿਰ ਅੱਥਰੂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।