มหาภารตะ · อัธยายะ 15.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.17.1
ततः प्रासादहर्म्येषु वसुधायां च पार्थिव ।
नारीणां च नराणां च निःस्वनः सुमहानभूत् ॥ १५.१७.१ ॥
ดูก่อนพระราชา ในบรรดาปราสาทและหมู่มหาปราสาท และบนแผ่นดิน เสียงโกลาหลอันดังยิ่งของสตรีและบุรุษก็ดังขึ้น
15.17.2
स राजा राजमार्गेण नृनारीसंकुलेन च ।
कथञ्चिन्निर्ययौ धीमान्वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ १५.१७.२ ॥
พระราชาผู้มีปัญญานั้น ประนมมือ ตัวสั่นเทา ได้เดินออกไปตามถนนหลวงซึ่งแออัดไปด้วยบุรุษและสตรีอย่างใดอย่างหนึ่งได้
15.17.3
स वर्धमानद्वारेणि निर्ययौ गजसाह्वयात् ।
विसर्जयामास च तं जनौघं स मुहुर्मुहुः ॥ १५.१७.३ ॥
พระองค์เสด็จออกจากคชสาหวยะ (หัสตินาปุระ) ทางประตูวรรธมานะ และทรงบอกให้ฝูงชนนั้นกลับไปครั้งแล้วครั้งเล่า
15.17.4
वनं गन्तुं च विदुरो राज्ञा सह कृतक्षणः ।
संजयश्च महामात्रः सूतो गावल्गणिस्तथा ॥ १५.१७.४ ॥
วิทุระผู้พร้อมจะไปป่ากับพระราชา และเช่นเดียวกันมหาอำมาตย์สัญชัย และสารถีคาวัลคณี
15.17.5
ककृपं निवर्तयामास युयुत्सुं च महारथम् ।
धृताराष्ट्रो महीपालः परिदाप्य युधिष्ठिरे ॥ १५.१७.५ ॥
พระเจ้าธฤตราษฎร์ทรงให้กฤปะและมหารถียุยุตสุกลับไป หลังจากมอบราชอาณาจักรไว้กับยุธิษฐิระ
15.17.6
निवृत्ते पौरवर्गे च राजा सान्तःपुरस्तदा ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो निवर्तितुमियेष ह ॥ १५.१७.६ ॥
เมื่อชาวเมืองกลับไปแล้ว พระราชาพร้อมด้วยฝ่ายในจึงทรงปรารถนาจะกลับ เมื่อได้รับอนุญาตจากธฤตราษฎร์
15.17.7
सोब्रवीन्मातरं कुन्तीमुपेत्य भरतर्षभ ।
अहं राजानमन्विष्ये भवती विनिवर्तताम् ॥ १५.१७.७ ॥
ดูก่อนพระองค์ผู้เป็นวัวจ่าฝูงแห่งภรตะ พระองค์ตรัสกับพระมารดากุนตีที่เข้ามาใกล้ว่า "หม่อมฉันจะตามเสด็จพระราชา ขอพระมารดาจงกลับเถิด"
15.17.8
वधूपरिवृता राज्ञि नगरं गन्तुमर्हसि ।
राजा यात्वेष धर्मात्मा तपसे कृतनिश्चयः ॥ १५.१७.८ ॥
ดูก่อนพระราชินี ท่านควรเสด็จกลับนครพร้อมด้วยสะใภ้ทั้งหลาย ขอให้พระราชาผู้ทรงธรรมนี้เสด็จไปเถิด เพราะพระองค์ทรงตั้งพระทัยมั่นจะบำเพ็ญตบะ
15.17.9
इत्युक्ता धर्मराजेनि बाष्पव्याकुललोचना ।
जगामैव तदा कुन्ती गान्धारीं परिगृह्य ह ॥ १५.१७.९ ॥
เมื่อพระธรรมราชาตรัสเช่นนี้ กุนตีผู้มีดวงตาเปื่อยด้วยน้ำตา ก็พาคันธารีไปด้วยทันที แล้วก็เสด็จจากไป
15.17.10
सहदेवे महाराज माऽप्रसादं कृथाः क्वचित् ।
एष मामनुरक्तो हि राजंस्त्वां चैव सर्वदा ॥ १५.१७.१० ॥
ดูก่อนมหาราช ขออย่าทรงแสดงความไม่พอพระทัยต่อสหเทพเลย เขารักใคร่หม่อมฉันและพระองค์เสมอมา ดูก่อนพระราชา
15.17.11
कर्णं स्मरेथाः सततं सङ्ग्रामेष्वपलायिनम् ।
अवकीर्णो हि स मया वीरो दुष्प्रज्ञया तदा ॥ १५.१७.११ ॥
ขอให้ทรงระลึกถึงกรรณะอยู่เสมอ ผู้ไม่เคยหนีในการสงคราม เพราะวีรบุรุษผู้นั้นหม่อมฉันได้ขับไล่ไปในเวลานั้น ด้วยปัญญาอันโง่เขลา
15.17.12
आयसं हृदयं नूनं मन्दाया मम पुत्रक ।
यत्सूर्यजमपश्यन्त्याः शतधा न विदीर्यते ॥ १५.१७.१२ ॥
ดูก่อนบุตรรัก หัวใจของแม่คงทำด้วยเหล็กแน่แท้ เพราะแม่ผู้โชคร้ายไม่เห็นบุตรของพระสุริยะแล้ว หัวใจก็ยังไม่แตกเป็นร้อยชิ้น
15.17.13
एवं गते तु किं शक्यं मया कर्तुमरिंदम ।
मम दोषोऽयमत्यर्थं ख्यापितो यन्न सूर्यजः ॥ १५.१७.१३ ॥
เมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว หม่อมฉันจะทำอะไรได้ ดูก่อนผู้ปราบศัตรู ความผิดของหม่อมฉันนี้ถูกประกาศไปอย่างยิ่ง คือที่หม่อมฉันมิได้เปิดเผยบุตรของพระอาทิตย์
15.17.14
तन्निमित्तं महाबाहो दानं दद्यास्त्वमुत्तमम् ।
सदैव भ्रातृभिः सार्धं सूर्यजस्यारिमर्दन ॥ १५.१७.१४ ॥
เพราะเหตุนั้น ดูก่อนผู้มีแขนทรงพลัง ขอเจ้าจงบริจาคทานอันสูงสุดในนามของบุตรพระอาทิตย์ร่วมกับพี่น้องทั้งหลายเสมอไป ดูก่อนผู้ปราบศัตรู
15.17.15
द्रौपद्याश्च प्रिये नित्यं स्थातव्यमरिकर्शन ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव नकुलश्च कुरूद्वह ॥ १५.१७.१५ ॥
และดูก่อนที่รัก เจ้าควรอยู่กับเทราปทีเสมอไป ดูก่อนผู้ปราบศัตรู และกับภีมเสน อรชุน และนกุลด้วย ดูก่อนยอดแห่งกุรุ
15.17.16
समाधेयास्त्वया राजंस्त्वय्यद्य कुलधूर्गता ।
श्वश्रूश्वशुरयोः पादाञ्शुश्रूषन्ती वने त्वहम्।
गान्धारीसहिता वत्स्ये तापसी मलपङ्किनी ॥ १५.१७.१६ ॥
ดูก่อนพระราชา วันนี้ภาระของตระกูลตกอยู่กับพระองค์ และพระองค์ต้องรับไว้ ส่วนหม่อมฉันจะปรนนิบัติพระบาทของแม่สามีและพ่อสามี อยู่ในป่าพร้อมคันธารี เป็นนักพรตหญิงที่เปรอะเปื้อนด้วยธุลี
15.17.17
एवमुक्तः स धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो वशी ।
विषादमगमद्धीमान्न च किञ्चिदुवाच ह ॥ १५.१७.१७ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนี้ ยุธิษฐิระผู้ทรงธรรม ผู้ข่มใจได้ ผู้มีปัญญา พร้อมด้วยพี่น้อง ก็เกิดความเศร้าโศก มิได้ตรัสสิ่งใดเลย
15.17.18
मुहूर्तमिव तु ध्यात्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उवाच मतारं दीनश्चिन्ताशोकपरायणः ॥ १५.१७.१८ ॥
พระธรรมราชายุธิษฐิระทรงคิดอยู่ครู่หนึ่งราวกับเพียงชั่วขณะ แล้วตรัสกับพระมารดา ด้วยพระองค์ผู้ทุกข์ระทมและเต็มไปด้วยความกังวลและความโศก
15.17.19
किमिदं ते व्यवसितं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ।
न त्वामभ्यनुजानामि प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १५.१७.१९ ॥
การตัดสินใจนี้ของแม่คืออะไร แม่ไม่ควรตรัสเช่นนี้เลย ลูกไม่อนุญาตให้แม่ไป ขอแม่โปรดแสดงความเมตตาเถิด
15.17.20
व्यचोदयः पुराऽस्माकमुत्साहं शुभदर्शने ।
विदुलाया वचोभिस्त्वं नास्मान्संत्यक्तुमर्हसि ॥ १५.१७.२० ॥
ดูก่อนผู้มีพระพักตร์อันเป็นมงคล ครั้งก่อนด้วยถ้อยคำของวิทุลา แม่เคยปลุกใจพวกเราให้มีความกระตือรือร้น แม่ไม่ควรทอดทิ้งพวกเราบัดนี้เลย
15.17.21
निहत्य पृथिवीपालान्राज्यं प्राप्तमिदं मया ।
तव प्रज्ञामुपश्रुत्य वासुदेवान्नरर्षभात् ॥ १५.१७.२१ ॥
ข้าพเจ้าสังหารผู้พิทักษ์แผ่นดินเสียแล้ว และได้ราชสมบัตินี้มา เพราะได้ฟังคำแนะนำของท่านจากวาสุเทพ ผู้เป็นวัวกระทิงแห่งมนุษย์
15.17.22
क्व सा बुद्धिरियं चाद्य भवत्या या श्रुता मया ।
क्षत्रधर्मे स्थितं त्यक्त्वा न प्रयातुमिहार्हसि ॥ १५.१७.२२ ॥
ความคิดนั้นของท่านที่ข้าพเจ้าเคยได้ยินนั้นอยู่ที่ไหนในวันนี้ ท่านไม่สมควรจะละทิ้งหน้าที่ของกษัตริย์แล้วจากไปจากที่นี่
15.17.23
अस्मानुत्सृज्य राज्यं च स्नुषाहीना यशस्विनि ।
कथं वत्स्यसि दुर्गेषु वनेष्वद्य प्रसीद मे ॥ १५.१७.२३ ॥
ผู้ทรงเกียรติเอ๋ย ท่านจะละทิ้งพวกเราและราชสมบัติ ไร้สะใภ้ จะอยู่ในป่าอันทุรกันดารได้อย่างไร บัดนี้ขอท่านได้โปรดเมตตาข้าพเจ้าเถิด
15.17.24
इति बाष्पकला वाचः कुन्ती पुत्रस्य शृण्वती ।
जगामैवाश्रुपूर्णाक्षी भीमस्तामिदमब्रवीत् ॥ १५.१७.२४ ॥
กุนตีได้ฟังถ้อยคำของบุตรที่ปนด้วยน้ำตาเช่นนั้น ก็เดินจากไปด้วยดวงตาเต็มไปด้วยน้ำตา ภีมะจึงกล่าวกับนางดังนี้
15.17.25
यदा राज्यमिदं कुन्ति भोक्तव्यं पुत्रनिर्जितम् ।
प्राप्तव्या राजधर्माश्च तदेयं ते कुतो मतिः ॥ १५.१७.२५ ॥
ข้าแต่กุนตี เมื่อใดราชสมบัตินี้ซึ่งบุตรของท่านชนะมา จะต้องถูกเสวย และหน้าที่ของกษัตริย์จะต้องได้รับการปฏิบัติ ความคิดนี้ของท่านมาจากที่ใดกัน
15.17.26
किं वयं कारिताः पूर्वं भवत्या पृथिवीक्षयम् ।
कस्य हेतोः परित्यज्य वनं गन्तुमभीप्ससि ॥ १५.१७.२६ ॥
เหตุใดท่านจึงเคยให้พวกเราทำลายแผ่นดินมาก่อน และเพราะเหตุใดท่านจึงปรารถนาจะละทิ้งพวกเราไปสู่ป่า
15.17.27
वनाच्चापि किमानीता भवत्या बालका वयम् ।
दुःखशोकसमाविष्टौ माद्रीपुत्राविमौ तथा ॥ १५.१७.२७ ॥
เหตุใดท่านจึงพาพวกเรา เด็ก ๆ กลับมาจากป่า และบุตรทั้งสองของมาทรีนี้ด้วย ผู้ที่ถูกความทุกข์และความโศกครอบงำ
15.17.28
प्रसीद मातर्मा गास्त्वं वनमद्य यशस्विनि ।
श्रियं यौधिष्ठिरीं मातर्भुङ्क्ष्व पार्थबलार्जिताम् ॥ १५.१७.२८ ॥
ข้าแต่มารดาผู้ทรงเกียรติ ขอได้โปรดเมตตาเถิด อย่าเพิ่งไปสู่ป่าในวันนี้เลย ขอมารดาจงเสวยสมบัติของยุธิษฐิระ ที่ได้มาด้วยพละกำลังของปารถะ
15.17.29
इति सा निश्चितैवाशु वनवासकृततक्षणा ।
लालप्यतां बहुविधं पुत्राणां नाकरोद्वचः ॥ १५.१७.२९ ॥
นางมีความแน่วแน่และเตรียมพร้อมที่จะเข้าป่าโดยทันที ถึงแม้บุตรทั้งหลายจะวิงวอนด้วยวิธีต่าง ๆ มากมาย นางก็มิได้เชื่อฟังถ้อยคำของพวกเขา
15.17.30
द्रौपदी चान्वयाच्छ्वश्रूं विषष्णवदना तदा ।
वनवासाय गच्छन्तीं रुदती भद्रया सह ॥ १५.१७.३० ॥
ครั้งนั้น เทราปทีผู้มีใบหน้าหม่นหมอง ได้ติดตามพระแม่ย่าของนางซึ่งกำลังจะเข้าป่า ร้องไห้พร้อมกับภัทรา
15.17.31
सा पुत्रान्रुदतः सर्वान्मुहुर्मुहुरवेक्षती ।
जगामैव महाप्राज्ञा वनाय कृतनिश्चया ॥ १५.१७.३१ ॥
นางผู้มีปัญญาอย่างยิ่งและตั้งใจมั่นแล้ว ได้เดินมุ่งหน้าสู่ป่า โดยหันกลับมามองบุตรทั้งหลายที่กำลังร้องไห้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
15.17.32
अन्वयुः पाण्डवास्तां तु सभृत्यान्तःपुरास्तथा ।
ततः प्रमृज्य साऽश्रूणि पुत्रान्वचनमब्रवीत् ॥ १५.१७.३२ ॥
ปาณฑพทั้งหลายพร้อมด้วยข้าราชบริวารและเหล่านางในได้ติดตามนางไป ครั้นแล้วนางก็เช็ดน้ำตาและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่บุตรทั้งหลาย