মহাভারত · অধ্যায় 15.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.35.1
ततस्ते पुरषश्रेष्ठाः समाजग्मुः परस्परम् ।
विगतक्रोधमात्सर्याः सर्वे विगतकल्मषाः ॥ १५.३५.१ ॥
তারপর সেই পুরুষশ্রেষ্ঠগণ সবাই পরস্পরের সঙ্গে মিলিত হলেন, ক্রোধ ও ঈর্ষা ত্যাগ করে, সমস্ত পাপমুক্ত হয়ে।
15.35.2
विधिं परममास्थाय ब्रह्मर्षिविहितं शुभम् ।
संहृष्टमनसः सर्वे देवलोक इवामराः ॥ १५.३५.२ ॥
ব্রহ্মর্ষি বিহিত সেই পরম শুভ বিধি পালন করে, প্রসন্ন মনে তাঁরা সবাই দেবলোকের অমরদের মতো ছিলেন।
15.35.3
पुत्रः पित्रा च मात्रा च भार्याश्च पतिभिः सह ।
भ्रात्रा भ्राता सखा चैव सख्या राजन्समागताः ॥ १५.३५.३ ॥
পুত্র পিতা ও মাতার সঙ্গে, স্ত্রীরা স্বামীদের সঙ্গে, ভাই ভাইয়ের সঙ্গে, সখা সখার সঙ্গে, হে রাজন্, একত্রিত হয়েছেন।
15.35.4
पाण्डवास्तु महेष्वासं कर्णं सौभद्रमेव च ।
सम्प्रहर्षात्समाजग्मुर्द्रौपदेयांश्चक सर्वशः ॥ १५.३५.४ ॥
পাণ্ডবেরা মহাধনুর্ধর কর্ণ ও সৌভদ্রের সঙ্গে পরম আনন্দে মিলিত হলেন, এবং দ্রৌপদীর পুত্রদের সঙ্গেও সবার সঙ্গে।
15.35.5
ततस्ते प्रीयमाणा वै कर्णेन सह पाण्डवाः ।
समेत्य पृथिवीपाल सौहृदे च स्थिताऽभवन् ॥ १५.३५.५ ॥
তারপর সেই পাণ্ডবেরা কর্ণের সঙ্গে আনন্দিত হয়ে, মিলিত হয়ে, হে পৃথিবীপাল, সৌহার্দ্যে অবস্থান করলেন।
15.35.6
परस्परं समागम्य योधास्ते भरतर्षभ ।
मुनेः प्रसादात्ते ह्येवं क्षत्रिया नष्टमन्यवः ॥ १५.३५.६ ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, পরস্পরের সঙ্গে মিলিত হয়ে সেই যোদ্ধারা, মুনির কৃপায়, এইভাবে ক্রোধ নষ্ট হওয়া ক্ষত্রিয় হলেন।
15.35.7
असौहृदं परित्यज्य सौहृदे पर्यवस्थिताः ।
एवं समागताः सर्वे गुरुभिर्बान्धवैः सह ॥ १५.३५.७ ॥
শত্রুতা ত্যাগ করে সৌহার্দ্যে প্রতিষ্ঠিত হয়ে এইভাবে সকলে গুরুজন ও বান্ধবদের সঙ্গে মিলিত হলেন।
15.35.8
पुत्रैश्च पुरुषव्याघ्राः कुरवोऽन्ये च पार्थिवाः ।
तां रात्रिमकिलामेवं विहृत्य प्रीतमानसाः ॥ १५.३५.८ ॥
পুত্রদের সঙ্গে পুরুষব্যাঘ্র কুরুরা ও অন্যান্য রাজারা সেই সমস্ত রাত এভাবে আনন্দ উপভোগ করে প্রফুল্লচিত্ত হলেন।
15.35.9
मेनिरे परितोषेण नृपाः स्वर्गसदो यथा ।
नात्र शोको भयं त्रासो नारतिर्नायशोऽभवत् ॥ १५.३५.९ ॥
রাজারা পরিতোষে যেন স্বর্গবাসীর মতো মনে করলেন; এখানে শোক, ভয়, ত্রাস, অরতি বা অযশ কিছুই হল না।
15.35.10
परस्परं समागम्य योधानां भरतर्षभ ।
समागतास्ताः पितृभिर्भ्रातृभिः पतिभिः सुतैः।
मुदं परमिकां प्राप्य नार्यो दुःखमथात्यजन् ॥ १५.३५.१० ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, যোদ্ধারা পরস্পর মিলিত হলে, নারীরা পিতা, ভ্রাতা, স্বামী ও পুত্রদের সঙ্গে মিলিত হয়ে পরম আনন্দ লাভ করে দুঃখ ত্যাগ করল।
15.35.11
देवलोकं गता ये च ये च ब्रह्मसदो गताः ।
ये चापि वारुणं लोकं ये च गोलोकमाश्रिताः ॥ १५.३५.११ ॥
যাঁরা দেবলোকে গিয়েছিলেন, যাঁরা ব্রহ্মসভায় অবস্থান করেছিলেন, যাঁরা বরুণলোকে গিয়েছিলেন এবং যাঁরা গোলোক আশ্রয় করেছিলেন—
15.35.12
तथा वैवस्वतं लोकं ये च यक्षानुपागताः ।
राक्षसांश्च पिशाचांश्च कुरूंश्चापि तथोत्तरान् ॥ १५.३५.१२ ॥
তেমনই যাঁরা বৈবস্বত (যম) লোকে গিয়েছিলেন, যাঁরা যক্ষদের কাছে পৌঁছেছিলেন, রাক্ষস ও পিশাচদের কাছে গিয়েছিলেন, এবং কুরু ও উত্তরকুরুদের লোকে গিয়েছিলেন।
15.35.13
विचित्राश्च गतीरन्ये ये प्राप्ताः कर्मभिर्नराः ।
सर्वे ते तद्वयोरूपवेषास्तत्र समभ्ययुः ॥ १५.३५.१३ ॥
কর্মফলে বিচিত্র গতি লাভ করা অন্য মানুষেরা, তাঁরা সকলে একই বয়স, রূপ ও বেশে সেখানে সমবেত হলেন।
15.35.14
एकां रात्रिं विहृत्यैवं ते वीरास्ताश्च योषितः ।
आमन्त्र्यान्योन्यमाश्लिष्य ततो जग्मुर्यथागतं ॥ १५.३५.१४ ॥
এভাবে এক রাত্রি কাটিয়ে সেই বীরেরা ও নারীরা পরস্পরের কাছে বিদায় নিয়ে, আলিঙ্গন করে, যেভাবে এসেছিলেন সেভাবেই ফিরে গেলেন।
15.35.15
ततो विसर्जयामास लोकांस्तान्मुनिपुङ्गवः ।
क्षणेनान्तर्हिताश्चैव प्रेक्षतामेव तेऽभवन् ॥ १५.३५.१५ ॥
তারপর সেই মুনিশ্রেষ্ঠ সেই লোকগুলিকে বিদায় দিলেন; ক্ষণকালের মধ্যেই তাঁরা দেখতে দেখতে অন্তর্হিত হলেন।
15.35.16
अवगाह्य महात्मानः पुण्यां भागीरथीं नदीम् ।
सरथाः सध्वजाश्चैव स्वानि वेश्मानि भेजिरे ॥ १५.३५.१६ ॥
মহাত্মারা পুণ্যসলিলা ভাগীরথী নদীতে অবগাহন করে, রথ ও ধ্বজাসহ নিজ নিজ গৃহে ফিরে গেলেন।
15.35.17
देवलोकं ययुः केचित्केचिद्ब्रह्मसदस्तथा ।
केचिच्च वारुणं लोकं केचित्कौबेरमाप्नुवन् ॥ १५.३५.१७ ॥
কেউ দেবলোকে গেলেন, কেউ ব্রহ্মসভায়; কেউ বরুণলোক এবং কেউ কুবেরলোক লাভ করলেন।
15.35.18
ततो वैवस्वतं लोकं केचिच्चैवाप्नुवन्नृपाः ।
राक्षसानां पिशाचानां केचिच्चाप्युत्तरान्कुरून् ॥ १५.३५.१८ ॥
তারপর কোনো কোনো রাজা বৈবস্বত যমলোক লাভ করলেন; কেউ রাক্ষস ও পিশাচদের লোকে, আবার কেউ উত্তরকুরুতে গেলেন।
15.35.19
विचित्रगतयः सर्वे यानवाप्यामरैः सह ।
आजग्मुस्ते महात्मानः सवाहाः सपदानुगाः ॥ १५.३५.१९ ॥
বিচিত্র গতি লাভকারী সেই মহাত্মারা সকলে দেবতাদের সঙ্গে, নিজ বাহন ও পদাতিক অনুচরদের সহ সেখানে এলেন।
15.35.20
गतेषु तेषु सर्वेषु सलिलस्थो महामुनिः ।
धर्मसीलो महातेजाः कुरूणां हितकृतदा।
ततः प्रोवाच ताः सर्वाः क्षत्रिया निहतेश्वराः। ॥ १५.३५.२० ॥
তারা সকলে চলে গেলে, জলে দাঁড়িয়ে থাকা ধর্মশীল, মহাতেজা, কুরুদের হিতকারী মহামুনি তখন নিহত-স্বামী সেই ক্ষত্রিয় নারীদের সকলকে বললেন।
15.35.21
यायाः पतिकृताँल्लोकानिच्छनति परमस्त्रियः ।
ता जाह्नवीजलं क्षिप्रमवगाहन्त्वतन्द्रिताः ॥ १५.३५.२१ ॥
যে উত্তম নারীরা স্বামীর দ্বারা লাভ্য লোক কামনা করেন, তারা অলসতা ছাড়াই দ্রুত জাহ্নবীর জলে অবগাহন করুন।
15.35.22
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्रद्दधाना वराङ्गनाः ।
श्वशुरं समनुज्ञाप्य विविशुर्जाह्नवीजलम् ॥ १५.३५.२२ ॥
তখন তাঁর কথা শুনে শ্রদ্ধাশীলা সেই শ্রেষ্ঠ নারীরা শ্বশুরের অনুমতি নিয়ে জাহ্নবীর জলে প্রবেশ করলেন।
15.35.23
विमुक्ता मानुषैर्देहैस्ततस्ता भर्तृभिः सह ।
समाजग्मुस्तदा साध्व्यः सर्वा एवं विशाम्पते ॥ १५.३५.२३ ॥
মানব দেহ থেকে মুক্ত হয়ে তখন সেই সাধ্বী নারীরা স্বামীদের সঙ্গে মিলিত হলেন; হে প্রজাপতি, এভাবেই তারা সকলে মিলিত হলেন।
15.35.24
एवं क्रमेणि सर्वास्ताः शीलवत्यः पतिव्रताः ।
प्रविश्य तोयं निर्मुक्ता जग्मुर्भर्तृसलोकताम् ॥ १५.३५.२४ ॥
এভাবে ক্রমানুসারে সেই সুশীলা, পতিব্রতা নারীরা সকলে জলে প্রবেশ করে, দেহমুক্ত হয়ে স্বামীর লোকে গমন করলেন।
15.35.25
दिव्यरूपसमायुक्ता दिव्याभरणभूषिताः ।
दिव्यमाल्यांबरधरा यथाऽऽसां पतयस्तथा ॥ १५.३५.२५ ॥
দিব্যরূপে যুক্ত, দিব্য অলংকারে ভূষিত, দিব্য মালা ও বস্ত্র ধারণকারী; তাঁদের স্বামীরাও তেমনই।
15.35.26
ताः शीलगुणसम्पन्ना विमानस्था गतक्लुमाः ।
सर्वाः सर्वगुणोपेताः स्वस्थानं प्रतिपेदिरे ॥ १५.३५.२६ ॥
শীল ও গুণে সম্পন্ন তাঁরা সকলে বিমানে অধিষ্ঠিত, ক্লান্তিহীন, সর্বগুণযুক্ত হয়ে নিজ নিজ স্থানে গমন করলেন।
15.35.27
यस्य यस्य तु यः कामस्तस्मिन्काले बभूव ह ।
तंतं विसृष्टवान्व्यासो वरदो धर्मवत्सलः ॥ १५.३५.२७ ॥
সেই সময়ে যাঁর যে কামনা জেগেছিল, ধর্মপ্রিয় বরদাতা ব্যাস তাঁকে তাই প্রদান করলেন।
15.35.28
तच्छ्रुत्वा नरदेवानां पुनरागमनं नराः ।
जहृषुर्मुदिताश्चासन्नानादेशगता अपि ॥ १५.३५.२८ ॥
রাজাদের পুনরাগমনের কথা শুনে, নানা দেশে গিয়েছিলেন যে মানুষেরা, তাঁরাও হর্ষিত ও আনন্দিত হলেন।
15.35.29
ते नष्टभयसङ्कल्पा नरा विगतकल्मषाः ।
बभूवुः पौरवाःसर्वे तद्दृष्ट्वाऽऽश्चर्यमुत्तमम् ॥ १५.३५.२९ ॥
ভয় ও সংকল্প-চিন্তা বিলুপ্ত, পাপমুক্ত সেই পৌরবেরা সকলে এই পরম আশ্চর্য দর্শন করে তেমনই হলেন।
15.35.30
प्रियैः समागमं तेषां यः सम्यक् शृणुयान्नरः ।
प्रियाणि लभते नित्यमिह च प्रेत्य चैव सः।
इष्टबान्धवसंयोगमनायासमनामयम् ॥ १५.३५.३० ॥
তাঁদের প্রিয়জনদের মিলনকাহিনি যে মানুষ সম্যক শোনে, সে ইহলোকে ও মৃত্যুর পরেও সর্বদা প্রিয় বস্তু লাভ করে — প্রিয় আত্মীয়দের সংযোগ, পরিশ্রম ও রোগ ছাড়া।
15.35.31
यश्चैतच्छ्रावयेद्विद्वान्विदुषो धर्मवित्तमः ।
स यशः प्राप्नुयाल्लोके परत्र च शुभां गतिम् ॥ १५.३५.३१ ॥
যে ধর্মজ্ঞদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ বিদ্বান এটি বিদ্বানদের শোনান, তিনি এই লোকে যশ এবং পরলোকে শুভ গতি লাভ করেন।
15.35.32
स्वाध्याययुक्ता मनुजास्तपोयुक्ताश्च भारत ।
साध्वाचारा दमोपेता दाननिर्धूतकल्मषाः ॥ १५.३५.३२ ॥
হে ভারত! স্বাধ্যায় ও তপস্যায় নিবিষ্ট মানুষ, সদাচারী, সংযমী, দানে যাদের পাপ ধৌত হয়েছে।
15.35.33
ऋजवः शुचयः शान्ता हिंसानृतविवर्जिताः ।
आस्तिकाः श्रद्दधानाश्च धृतिमन्तश्च मानवाः।
श्रुत्वाऽऽश्चर्यमिदं पर्व ह्यवाप्स्यन्ति परां गतिम् ॥ १५.३५.३३ ॥
সরল, শুচি, শান্ত, হিংসা ও মিথ্যা বর্জিত, আস্তিক, শ্রদ্ধাবান ও ধৈর্যশীল মানুষ এই অদ্ভুত পর্ব শুনে পরম গতি লাভ করবে।
15.35.34
पुनस्ते दर्शनं प्राप्ताः पुनश्च परिकीर्तिताः ।
पुनःपुनः प्रयच्छन्ति शृण्वतामभयं सदा ॥ १५.३५.३४ ॥
তাঁরা আবার দর্শন লাভ করেছেন, আবার কীর্তিত হয়েছেন; শ্রোতাদের বারবার সর্বদা অভয় দেন।