महाभारत · अध्याय 15.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.41.1
नासौ वृथाऽग्निना दग्धो यथा तत्र श्रुतं मया ।
वैचित्रवीर्यो नृपतिर्न ते शोच्यो नराधिप ॥ १५.४१.१ ॥
हे नराधिपा, मी तिथे ऐकल्याप्रमाणे, विचित्रवीर्याचा तो राजा व्यर्थ अग्नीने जळाला नाही; त्याच्यासाठी तुम्ही शोक करू नये.
15.41.2
वनं प्रविशतानेन वायुभक्षेण धीमता ।
अग्नयः कारयित्वेष्टिमुत्सृष्टा इति नः श्रुतम् ॥ १५.४१.२ ॥
वायू हेच भक्ष्य असलेल्या त्या बुद्धिमान पुरुषाने वनात प्रवेश करताना यज्ञ करवून अग्नींचा त्याग केला, असे आम्ही ऐकले.
15.41.3
याजकास्तु ततस्तस्य तानग्नीन्निर्जने वने ।
समुत्सृज्य यथाकामं जग्मुर्भरतसत्तम ॥ १५.४१.३ ॥
त्यानंतर त्याचे याजक ते अग्नी निर्जन वनात सोडून इच्छेप्रमाणे निघून गेले, हे भरतश्रेष्ठा.
15.41.4
स विवृद्धस्तदा वह्निर्वने तस्मिन्नभूत्किल ।
तेन तद्वनमादीप्तमिति ते तापसाऽब्रुवन् ॥ १५.४१.४ ॥
तेव्हा तो अग्नी त्या वनात वाढला; त्यामुळे ते वन पेटले, असे त्या तपस्व्यांनी सांगितले.
15.41.5
स राजा जाह्नवीतीरे यथा ते कथितं मया ।
तेनाग्निना समायुक्तः स्वेनैव भरतर्षभ ॥ १५.४१.५ ॥
मी तुला सांगितल्याप्रमाणे तो राजा गंगेच्या तीरावर त्या अग्नीशी, स्वतःच्याच अग्नीशी एकरूप झाला, हे भरतर्षभा.
15.41.6
एवमावेदयामासुर्मुनयस्ते ममानघ ।
ये ते भागीरथीतीरे मया दृष्टा युधिष्ठिर ॥ १५.४१.६ ॥
हे निष्पाप युधिष्ठिरा, भागीरथीच्या तीरावर मी पाहिलेल्या त्या मुनींनी मला असे कळवले.
15.41.7
एवं स्वेनाग्निना राजा समायुक्तो महीपते ।
मा शोचिथास्त्वं नृपतिं गतः स परमां गतिम् ॥ १५.४१.७ ॥
अशा प्रकारे राजा आपल्याच अग्नीशी संयुक्त झाला. हे महीपते, त्या राजासाठी शोक करू नकोस; तो परम गती प्राप्त झाला आहे.
15.41.8
गुरुशुश्रूषया चैव जननी ते जनाधिप ।
प्राप्ता सुमहतीं सिद्धिमिति मे नात्र संशयः ॥ १५.४१.८ ॥
हे जनाधिपा, गुरुसेवेमुळे तुझ्या मातेने अत्यंत महान सिद्धी प्राप्त केली आहे; यात मला संशय नाही.
15.41.9
कर्तुमर्हसि राजेन्द्र तेषां त्वमुदकक्रियाम् ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैरेतदत्र विधीयताम् ॥ १५.४१.९ ॥
हे राजेंद्रा, त्यांच्यासाठी तू उदककर्म करणे योग्य आहे; सर्व बंधूंसह येथे हे विहित केले जावे.
15.41.10
ततः स पृथिवीपालः पाण्डवानां धुरंधरः ।
निर्ययौ सहसोदर्यः सदारश्च नरर्षभः ॥ १५.४१.१० ॥
मग तो पृथ्वीपाल, पांडवांमध्ये धुरंधर, नरश्रेष्ठ आपल्या बंधूंसह व पत्नींसह बाहेर पडला.
15.41.11
पौरजानपदाश्चैव राजभक्तिपुरस्कृताः ।
गङ्गां प्रजग्मुरभितो वाससैकेन संवृताः ॥ १५.४१.११ ॥
नगरवासी व ग्रामवासी यांनीही राजभक्ती पुढे ठेवून, एकाच वस्त्राने आच्छादित होऊन चहूकडून गंगेकडे प्रयाण केले.
15.41.12
ततोऽवगाह्य सलिले सर्वे तु कुरुपुङ्गवाः ।
युयुत्सुमग्रतः कृत्वा ददुस्तोयं महात्मने ॥ १५.४१.१२ ॥
मग सर्व कुरुश्रेष्ठांनी पाण्यात स्नान करून, युयुत्सूला पुढे ठेवून, त्या महात्म्याला उदक अर्पण केले.
15.41.13
गान्धार्याश्च पृथायाश्च विधिवन्नामगोत्रतः ।
शाचं निवर्तयन्तस्ते तत्रोषुर्नगराद्बहिः ॥ १५.४१.१३ ॥
गांधारी आणि पृथा यांची नावे व गोत्रे घेऊन विधिपूर्वक शौचकर्म करीत ते तेथे नगराबाहेर राहिले.
15.41.14
प्रेषयामास स नरान्विधिज्ञानाप्तकारिणः ।
गङ्गाद्वारं कुरुश्रेष्ठो यत्र दग्धोऽभवन्नृपः। ॥ १५.४१.१४ ॥
कुरुश्रेष्ठ राजाने विधी जाणणारे व विश्वासू लोक गंगाद्वारास पाठवले, जेथे तो राजा दग्ध झाला होता.
15.41.15
तत्रैव तेषां तुल्यानि गङ्गाद्वारेऽन्वशात्तदा ।
कर्तव्यानीति पुरुषान्दत्तदेयान्महीपतिः ॥ १५.४१.१५ ॥
तेव्हा गंगाद्वारावरच त्यांच्यासाठी समान कर्मे करावी, 'दान देण्यायोग्य पुरुषांनी हे करावे' असे त्या महीपतीने आज्ञापिले.
15.41.16
द्वादशेऽहनि तेभ्यः स कृतशौचो नराधिपः ।
ददौ श्राद्धानि विधिवद्दक्षइणावन्ति पाण्डवः ॥ १५.४१.१६ ॥
बाराव्या दिवशी त्या पाण्डव राजाने शौचकर्म पूर्ण करून त्यांच्यासाठी विधिपूर्वक श्राद्धे केली आणि दक्षिणा दिल्या.
15.41.17
धृतराष्ट्रं समुद्दिश्य ददौ स पृथिवीपतिः ।
सुवर्णं रजतं गाश्च शय्याश्च सुमहाधनाः ॥ १५.४१.१७ ॥
धृतराष्ट्राच्या उद्देशाने त्या पृथ्वीपतीने सोने, चांदी, गायी आणि अतिमौल्यवान शय्या दिल्या.
15.41.18
गान्धार्याश्चैव तेजस्वी पृथायाश्च पृथक्पृथक् ।
सङ्कीर्त्य नामनी राजा ददौ दानमनुत्तमम् ॥ १५.४१.१८ ॥
तेजस्वी राजाने गांधारी आणि पृथा यांची नावे वेगवेगळी उच्चारून उत्तम दान दिले.
15.41.19
यो यदिच्छति यावच्च तावत्स लभते द्विजः ।
शयनं भोजनं यानं मणिरत्नमथो धनम् ॥ १५.४१.१९ ॥
जो द्विज जे इच्छी आणि जितके इच्छी, तितके तो मिळवी — शयन, भोजन, वाहन, मणिरत्ने आणि धन.
15.41.20
यानमाच्छादनं भोगान्दासीश्च समलङ्कृताः ।
ददौ राजा समुद्दिश्य तयोर्मात्रोर्महीपतिः ॥ १५.४१.२० ॥
वाहने, वस्त्रे, भोगसाधने आणि सुशोभित दासी — त्या दोन मातांच्या उद्देशाने राजाने दान दिले.
15.41.21
ततः स पृथिवीपालो दत्त्वा श्राद्धान्यनेकशः ।
प्रविवेश पुनर्धीमान्नगरं वारणाह्वयम् ॥ १५.४१.२१ ॥
नंतर त्या पृथ्वीपालकाने अनेक वेळा श्राद्धे करून, बुद्धिमान् होऊन पुन्हा वारणावत नगरात प्रवेश केला.
15.41.22
ते चापि राजवचनात्पुरुषा ये गताऽभवन् ।
सङ्कल्प्य तेषां कुल्यानि पुनः प्रत्यागमंस्ततः ॥ १५.४१.२२ ॥
राजाच्या आज्ञेने गेलेले ते पुरुषही त्यांची कुले निश्चित करून नंतर परत आले.
15.41.23
माल्यैर्गन्धैश्च विविधैरर्चयित्वा यथाविधि ।
कुल्यानि तेषां संयोज्य तदाचख्युर्महीपतेः ॥ १५.४१.२३ ॥
विविध माळा व सुगंधांनी यथाविधि पूजा करून, त्यांची कुले जोडून, तेव्हा त्यांनी राजाला निवेदन केले.
15.41.24
समाश्वास्य तु राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
नारदोप्यगमत्प्रीतः परमर्षिर्यथोप्सितम् ॥ १५.४१.२४ ॥
धर्मात्मा राजा युधिष्ठिराला धीर देऊन, परमर्षी नारदही प्रसन्न होऊन हवे तिकडे गेले.
15.41.25
एवं वर्षाण्यतीतानि धृतराष्ट्रस्य धीमतः ।
वनवासे तथा त्रीणि नगरे दशपञ्च च ॥ १५.४१.२५ ॥
अशा प्रकारे बुद्धिमान धृतराष्ट्राची वनवासात तीन आणि नगरात पंधरा वर्षे उलटली.
15.41.26
हतपुत्रस्य सङ्ग्रामे दानानि ददतः सदा ।
ज्ञातिसम्बन्धिमित्राणां भ्रातॄणां स्वजनस्य च ॥ १५.४१.२६ ॥
युद्धात पुत्र गमावूनही जो सदैव ज्ञाती, नातेवाईक, मित्र, बंधू आणि आपल्या माणसांना दान देत असे.
15.41.27
युधिष्ठिरस्तु नृपतिर्नातिप्रीतमनास्तदा ।
धारयामास तद्राज्यं निहतज्ञातिबान्धवः ॥ १५.४१.२७ ॥
परंतु राजा युधिष्ठिर तेव्हा फारसे प्रसन्न मनाचे नव्हते; मारले गेलेले ज्ञाती आणि बांधव गमावून त्यांनी ते राज्य सांभाळले.