મહાભારત · અધ્યાય 15.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.5.1
युधिष्ठिर महाबाहो कुरुनन्दनः ।
धृतराष्ट्रो महातेजास्तत्कुरुष्वाविचारयन् ॥ १५.५.१ ॥
હે મહાબાહુ યુધિષ્ઠિર, કુરુવંશના આનંદ! મહાતેજસ્વી ધૃતરાષ્ટ્રે (કહ્યું છે), વિચાર્યા વિના તે જ કરો.
15.5.2
अयं हि वृद्धो नृपतिर्हतपुत्रो विशेषतः ।
नेदं कृच्छ्रं चिरतरं सहेदिति मतिर्मम ॥ १५.५.२ ॥
આ વૃદ્ધ રાજા, ખાસ કરીને જેના પુત્રો હણાયા છે, તે આટલા લાંબા સમય સુધી આ કષ્ટ સહન નહીં કરી શકે, એવો મારો મત છે.
15.5.3
गान्धारी च महाभागा प्राज्ञा करुणवेदिनी ।
पुत्रशोकं महाराज धैर्येणोद्वहते भृशम् ॥ १५.५.३ ॥
મહાભાગા, પ્રાજ્ઞા, કરુણા સમજનારી ગાંધારી, હે મહારાજ, પુત્રશોકને ધીરજથી અત્યંત સહન કરે છે.
15.5.4
अहमप्येतदेव त्वां ब्रवीमि कुरु मे वचः ।
अनुज्ञां लभतां राजा मां वृथेह मरिष्यति ॥ १५.५.४ ॥
હું પણ તને આ જ કહું છું—મારું વચન માન. રાજા મારી અનુજ્ઞા મેળવે; નહીંતર તે અહીં વ્યર્થ મરશે.
15.5.5
स्वस्थो भवत्वयं धीमान्वनेषु मधुगन्धिषु ।
राजर्षीणां पुराणानामनुयातु गतिं नृपः। ॥ १५.५.५ ॥
આ બુદ્ધિમાન રાજા મધુગંધી વનોમાં સ્વસ્થ રહે; પ્રાચીન રાજર્ષિઓના માર્ગનું અનુસરણ કરે.
15.5.6
इत्युक्तः स तदा राजा व्यासेनाद्भुतकर्मणा ।
प्रत्युवाच महातेजा धर्मराजो महामुनिम् ॥ १५.५.६ ॥
અદ્ભુતકર્મા વ્યાસે એમ કહ્યા પછી મહાતેજસ્વી ધર્મરાજે તે મહામુનિને ઉત્તર આપ્યો.
15.5.7
भगवानेव नो मान्यो भगवानेव नो गुरुः ।
भगवानस्य राज्यस्य कुलस्य च परायणम् ॥ १५.५.७ ॥
ભગવાન જ અમારા માનનીય છે, ભગવાન જ અમારા ગુરુ છે. આ રાજ્ય અને કુળનો આધાર ભગવાન જ છે.
15.5.8
अहं तु पुत्रो भगवन्पिता राजा गुरुश्च मे ।
निदेशवती च पितुः पुत्रो भवति धर्मतः ॥ १५.५.८ ॥
હું તો પુત્ર છું, હે ભગવન્; રાજા મારા પિતા અને ગુરુ છે. ધર્મ પ્રમાણે પુત્ર પિતાની આજ્ઞાને આધીન રહે છે.
15.5.9
इत्युक्तः स तु तं प्राह व्यासो वेदविदांवरः ।
युधिष्ठिरं महातेजाः पुनरेव महाकविः ॥ १५.५.९ ॥
આમ કહેવાતાં, વેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ, મહાતેજસ્વી મહાકવિ વ્યાસે યુધિષ્ઠિરને ફરી કહ્યું.
15.5.10
एवमेतन्महाभाग यथा वदसिं भारत ।
राजाऽयं वृद्धतां प्राप्तः प्रमाणे परमे स्थितः ॥ १५.५.१० ॥
હે મહાભાગ, હે ભારત, તું કહે છે તેમ જ છે. આ રાજા વૃદ્ધાવસ્થાને પામ્યા છે અને પરમ પ્રમાણમાં સ્થિત છે.
15.5.11
सोयं मयाऽभ्यनुज्ञातस्त्वथा च पृथिवीपतिः ।
करोतु स्वमभिप्रायं मा स्म विघ्नकरो भव ॥ १५.५.११ ॥
આ પૃથ્વીપતિ મારા અને તારા દ્વારા અનુમતિ પામેલ છે. તેઓ પોતાનો અભિપ્રાય પૂર્ણ કરે; તું વિઘ્ન કરનાર ન બન.
15.5.12
एष एव परो धर्मो राजर्षीणां युधिष्ठिर ।
समरे वा भवेन्मृत्युर्वने वा विधिपूर्वकम् ॥ १५.५.१२ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, આ જ રાજર્ષિઓનો પરમ ધર્મ છે: યુદ્ધમાં કે વનમાં, વિધિપૂર્વક મૃત્યુ થાય.
15.5.13
पित्रा तु तव राजेन्द्र पाण्डुना पृथिवीक्षिता ।
शिष्यभूतेन राजाऽयं गुरुवत्पर्युपासितः ॥ १५.५.१३ ॥
હે રાજેન્દ્ર! તારા પિતા, પૃથ્વીના શાસક પાંડુએ, શિષ્ય બનીને આ રાજાની ગુરુ સમાન સેવા કરી હતી.
15.5.14
क्रतुभिर्दक्षिणावद्भी रत्नपर्वतशोभितैः ।
महद्भिरिष्टं गौर्भुक्ता प्रजाश्च परिपालिताः ॥ १५.५.१४ ॥
દક્ષિણા સાથેના મહાન યજ્ઞો કરીને, રત્નપર્વતોથી શોભતી પૃથ્વીનો ઉપભોગ કરીને, પ્રજાનું પાલન કર્યું.
15.5.15
पुत्रसंस्यं च विपुलं राज्यं विप्रोषिते त्वयि ।
त्रयोदशसमा भुक्तं दत्तं च विविधं वसु ॥ १५.५.१५ ॥
તું વનવાસમાં હતો ત્યારે, તેર વર્ષ સુધી પુત્રો માટેનું વિશાળ રાજ્ય ભોગવ્યું અને વિવિધ ધન દાનમાં આપ્યું.
15.5.16
त्वया चायं नरव्याघ्र गुरुशुश्रूषयाऽनघ ।
आराधितः स भृत्येन गान्धारी च यशस्विनी ॥ १५.५.१६ ॥
હે નિષ્પાપ નરવ્યાઘ્ર! ગુરુસેવાથી તેં એમને પ્રસન્ન કર્યા; સેવકથી એ અને યશસ્વિની ગાંધારી પ્રસન્ન થયાં.
15.5.17
अनुजानीहि पितरं समयोऽस्म तपोविधौ ।
न मन्युर्विद्यते चास्य सुसूक्ष्मोऽपि युधिष्ठिर ॥ १५.५.१७ ॥
તારા પિતાની અનુમતિ માગ; આ તપનો સમય છે. હે યુધિષ્ઠિર! તેમનામાં અતિ સૂક્ષ્મ ક્રોધ પણ નથી.
15.5.18
एतावदुक्त्वा वचनमनुमान्य च पार्थिवम् ।
तथाऽस्त्विति च तेनोक्तः कौतेयेन ययौ वनम् ॥ १५.५.१८ ॥
આટલું કહીને, રાજાની અનુમતિ લઈને, 'એમ જ થાઓ' એમ કુંતીપુત્રે કહ્યું, ત્યારે તે વનમાં ગયો.
15.5.19
गते भगवति व्यासे राजा पाण्डुसुतस्तदा ।
प्रोवाच पितरं वृद्धं मन्दंमन्दमिवानतः ॥ १५.५.१९ ॥
ભગવાન વ્યાસ ચાલ્યા ગયા પછી પાંડુપુત્ર રાજાએ નમ્રતાથી નમીને વૃદ્ધ પિતાને ધીમેથી કહ્યું.
15.5.20
यदाह भगवान्व्यासो यच्चापि भवतो मतम् ।
यथाऽऽह च महेष्वासः कृपो विदुर एव च ॥ १५.५.२० ॥
ભગવાન વ્યાસે જે કહ્યું, તમારો જે મત છે, અને મહાધનુર્ધર કૃપ તથા વિદુરે જે કહ્યું, તે જ.
15.5.21
युयुत्सुः संजयश्चैव तत्कर्तास्म्यहमञ्जसा ।
सर्व एव हि मान्या मे कुलस्य हि हितैषिणः ॥ १५.५.२१ ॥
યુયુત્સુ અને સંજય પણ — તે હું સહેલાઈથી કરીશ. કુળના હિતૈષી સૌ મારે માટે માનનીય છે.
15.5.22
इदं तु याचे नृपते त्वामहं शिरसा नतः ।
क्रियतां तावदाहारस्ततो गच्छाश्रमं प्रति ॥ १५.५.२२ ॥
પણ હે રાજા, માથું નમાવીને હું તમને આ જ વિનંતી કરું છું: પહેલાં ભોજન લો, પછી આશ્રમ તરફ જાઓ.