มหาภารตะ · อัธยายะ 15.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.5.1
युधिष्ठिर महाबाहो कुरुनन्दनः ।
धृतराष्ट्रो महातेजास्तत्कुरुष्वाविचारयन् ॥ १५.५.१ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้มีแขนทรงพลัง ความยินดีแห่งกุรุวงศ์ จงทำตามนี้โดยไม่ต้องลังเล ดังที่พระธฤตราษฎร์ผู้มีเดชรุ่งโรจน์ได้ตรัสไว้
15.5.2
अयं हि वृद्धो नृपतिर्हतपुत्रो विशेषतः ।
नेदं कृच्छ्रं चिरतरं सहेदिति मतिर्मम ॥ १५.५.२ ॥
พระราชาผู้ชรานี้ โดยเฉพาะผู้ที่โอรสถูกสังหารแล้ว จะไม่อาจทนทุกข์นี้ไปได้นานเช่นนั้น นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
15.5.3
गान्धारी च महाभागा प्राज्ञा करुणवेदिनी ।
पुत्रशोकं महाराज धैर्येणोद्वहते भृशम् ॥ १५.५.३ ॥
ส่วนพระคานธารี ผู้มีบุญยิ่ง ทั้งฉลาดและเห็นอกเห็นใจ ข้าแต่มหาราช ย่อมทรงอดกลั้นความโศกเศร้าเพราะโอรสด้วยความมั่นคงอย่างยิ่ง
15.5.4
अहमप्येतदेव त्वां ब्रवीमि कुरु मे वचः ।
अनुज्ञां लभतां राजा मां वृथेह मरिष्यति ॥ १५.५.४ ॥
แม้ข้าพเจ้าเองก็กล่าวแก่ท่านเช่นเดียวกันนี้ จงทำตามคำของข้าพเจ้า ให้พระราชาได้รับอนุญาต มิฉะนั้นท่านจะสิ้นพระชนม์ที่นี่อย่างไร้ประโยชน์
15.5.5
स्वस्थो भवत्वयं धीमान्वनेषु मधुगन्धिषु ।
राजर्षीणां पुराणानामनुयातु गतिं नृपः। ॥ १५.५.५ ॥
ขอให้พระราชาผู้ปัญญาดีนี้มีความสงบสุขในป่าที่หอมด้วยน้ำผึ้ง และดำเนินตามรอยของราชฤๅษีโบราณทั้งหลาย
15.5.6
इत्युक्तः स तदा राजा व्यासेनाद्भुतकर्मणा ।
प्रत्युवाच महातेजा धर्मराजो महामुनिम् ॥ १५.५.६ ॥
เมื่อพระวยาสผู้มีกรรมอันน่าอัศจรรย์กล่าวเช่นนั้น พระราชาผู้มีเดชรุ่งโรจน์ พระธรรมราชา ก็ทรงตอบต่อมหาฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่
15.5.7
भगवानेव नो मान्यो भगवानेव नो गुरुः ।
भगवानस्य राज्यस्य कुलस्य च परायणम् ॥ १५.५.७ ॥
พระผู้เป็นเจ้าเท่านั้นที่เป็นผู้ควรแก่การเคารพของพวกข้าพเจ้า พระผู้เป็นเจ้าเท่านั้นที่เป็นครูของพวกข้าพเจ้า พระผู้เป็นเจ้าเป็นที่พึ่งของแผ่นดินนี้และของวงศ์ตระกูลนี้
15.5.8
अहं तु पुत्रो भगवन्पिता राजा गुरुश्च मे ।
निदेशवती च पितुः पुत्रो भवति धर्मतः ॥ १५.५.८ ॥
ส่วนข้าพเจ้าเป็นบุตร ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า พระราชาคือบิดาและครูของข้าพเจ้า ตามธรรม บุตรย่อมต้องเชื่อฟังคำสั่งของบิดา
15.5.9
इत्युक्तः स तु तं प्राह व्यासो वेदविदांवरः ।
युधिष्ठिरं महातेजाः पुनरेव महाकविः ॥ १५.५.९ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น พระวยาสผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้พระเวท ผู้มีเดชยิ่งใหญ่ และเป็นมหากวี ได้ตรัสกับยุธิษฐิระอีกครั้ง
15.5.10
एवमेतन्महाभाग यथा वदसिं भारत ।
राजाऽयं वृद्धतां प्राप्तः प्रमाणे परमे स्थितः ॥ १५.५.१० ॥
ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง ข้าแต่ภารตะ เป็นดังที่ท่านกล่าวนั้นจริงแล้ว พระราชาองค์นี้ได้บรรลุความชราและดำรงอยู่ในอำนาจสูงสุด
15.5.11
सोयं मयाऽभ्यनुज्ञातस्त्वथा च पृथिवीपतिः ।
करोतु स्वमभिप्रायं मा स्म विघ्नकरो भव ॥ १५.५.११ ॥
พระราชาแห่งแผ่นดินนี้ได้รับอนุญาตจากข้าพเจ้าและจากท่านแล้ว ขอให้ท่านดำเนินตามความปรารถนาของตนเถิด อย่าเป็นอุปสรรคเลย
15.5.12
एष एव परो धर्मो राजर्षीणां युधिष्ठिर ।
समरे वा भवेन्मृत्युर्वने वा विधिपूर्वकम् ॥ १५.५.१२ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ นี่คือธรรมอันสูงสุดของราชฤๅษีทั้งหลาย คือความตายจะมาถึงตามวิธีการ ไม่ว่าในสงครามหรือในป่า
15.5.13
पित्रा तु तव राजेन्द्र पाण्डुना पृथिवीक्षिता ।
शिष्यभूतेन राजाऽयं गुरुवत्पर्युपासितः ॥ १५.५.१३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ บิดาของท่านคือพระปาณฑุ ผู้ปกครองแผ่นดิน ได้เป็นศิษย์ และได้รับใช้พระราชาองค์นี้เสมือนครู
15.5.14
क्रतुभिर्दक्षिणावद्भी रत्नपर्वतशोभितैः ।
महद्भिरिष्टं गौर्भुक्ता प्रजाश्च परिपालिताः ॥ १५.५.१४ ॥
ด้วยการบูชายัญอันยิ่งใหญ่ที่มีการถวายทักษิณาแก่ปุโรหิต และประดับด้วยภูเขาแห่งรัตนะ พระองค์ทรงได้รับแผ่นดินและปกป้องประชาชน
15.5.15
पुत्रसंस्यं च विपुलं राज्यं विप्रोषिते त्वयि ।
त्रयोदशसमा भुक्तं दत्तं च विविधं वसु ॥ १५.५.१५ ॥
ขณะที่ท่านถูกเนรเทศ พระองค์ทรงครอบครองราชอาณาจักรอันกว้างใหญ่ที่เป็นของบุตรเป็นเวลาสิบสามปี และทรงบริจาคทรัพย์สมบัติต่าง ๆ
15.5.16
त्वया चायं नरव्याघ्र गुरुशुश्रूषयाऽनघ ।
आराधितः स भृत्येन गान्धारी च यशस्विनी ॥ १५.५.१६ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐดุจเสือ ผู้ไร้บาป ท่านได้ทำให้พระองค์พอพระทัยด้วยการรับใช้ครู และพระคานธารีผู้มีเกียรติยศก็ทรงพอพระทัยด้วยผู้รับใช้เช่นกัน
15.5.17
अनुजानीहि पितरं समयोऽस्म तपोविधौ ।
न मन्युर्विद्यते चास्य सुसूक्ष्मोऽपि युधिष्ठिर ॥ १५.५.१७ ॥
จงขอพรจากบิดาของท่าน บัดนี้ถึงเวลาแห่งการบำเพ็ญตบะแล้ว ข้าแต่ยุธิษฐิระ ในพระองค์แม้ความโกรธอันละเอียดที่สุดก็ไม่มีอยู่
15.5.18
एतावदुक्त्वा वचनमनुमान्य च पार्थिवम् ।
तथाऽस्त्विति च तेनोक्तः कौतेयेन ययौ वनम् ॥ १५.५.१८ ॥
เมื่อกล่าวเพียงเท่านี้ และลาพระราชาแล้ว เมื่อบุตรของกุนตีรับคำว่า จงเป็นเช่นนั้นเถิด ท่านก็เสด็จเข้าป่าไป
15.5.19
गते भगवति व्यासे राजा पाण्डुसुतस्तदा ।
प्रोवाच पितरं वृद्धं मन्दंमन्दमिवानतः ॥ १५.५.१९ ॥
เมื่อพระผู้มีบุญวยาสเสด็จไปแล้ว พระราชาโอรสของพระปาณฑุ ก้มศีรษะลง ได้กล่าวเบา ๆ แก่บิดาผู้ชราของพระองค์
15.5.20
यदाह भगवान्व्यासो यच्चापि भवतो मतम् ।
यथाऽऽह च महेष्वासः कृपो विदुर एव च ॥ १५.५.२० ॥
สิ่งที่พระผู้มีบุญวยาสได้กล่าว และความเห็นของท่านเอง รวมทั้งสิ่งที่พระกฤปผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่และพระวิทุระได้กล่าวไว้ ล้วนเป็นสิ่งเดียวกัน
15.5.21
युयुत्सुः संजयश्चैव तत्कर्तास्म्यहमञ्जसा ।
सर्व एव हि मान्या मे कुलस्य हि हितैषिणः ॥ १५.५.२१ ॥
ยุยุตสุและสัญชัยด้วย ข้าพเจ้าจะทำสิ่งนั้นโดยง่ายดาย ทุกคนที่ปรารถนาประโยชน์แก่วงศ์ตระกูลล้วนเป็นที่ข้าพเจ้านับถือ
15.5.22
इदं तु याचे नृपते त्वामहं शिरसा नतः ।
क्रियतां तावदाहारस्ततो गच्छाश्रमं प्रति ॥ १५.५.२२ ॥
แต่ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าขอร้องสิ่งนี้ต่อพระองค์ ก้มศีรษะลง ขอให้เสวยอาหารก่อน แล้วจึงเสด็จไปยังอาศรมต่อไป