महाभारत · अध्याय 15.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.5.1
युधिष्ठिर महाबाहो कुरुनन्दनः ।
धृतराष्ट्रो महातेजास्तत्कुरुष्वाविचारयन् ॥ १५.५.१ ॥
हे महाबाहू युधिष्ठिरा, कुरुवंशाचा आनंद! महातेजस्वी धृतराष्ट्राने (सांगितले आहे), विचार न करता तसेच कर.
15.5.2
अयं हि वृद्धो नृपतिर्हतपुत्रो विशेषतः ।
नेदं कृच्छ्रं चिरतरं सहेदिति मतिर्मम ॥ १५.५.२ ॥
हा वृद्ध राजा, विशेषतः ज्याचे पुत्र मारले गेले आहेत, इतके दीर्घ दुःख सहन करू शकणार नाही, असे माझे मत आहे.
15.5.3
गान्धारी च महाभागा प्राज्ञा करुणवेदिनी ।
पुत्रशोकं महाराज धैर्येणोद्वहते भृशम् ॥ १५.५.३ ॥
महाभागा, प्रज्ञावती, करुणा जाणणारी गांधारी, हे महाराजा, पुत्रशोक धैर्याने अत्यंत सहन करीत आहे.
15.5.4
अहमप्येतदेव त्वां ब्रवीमि कुरु मे वचः ।
अनुज्ञां लभतां राजा मां वृथेह मरिष्यति ॥ १५.५.४ ॥
मीही तुला हेच सांगतो—माझे वचन पाळ. राजाने माझी अनुज्ञा घ्यावी; नाहीतर तो येथे व्यर्थ मरेल.
15.5.5
स्वस्थो भवत्वयं धीमान्वनेषु मधुगन्धिषु ।
राजर्षीणां पुराणानामनुयातु गतिं नृपः। ॥ १५.५.५ ॥
हा बुद्धिमान राजा मधुगंधी वनांमध्ये स्वस्थ राहो; प्राचीन राजर्षींच्या मार्गाचे अनुसरण करो.
15.5.6
इत्युक्तः स तदा राजा व्यासेनाद्भुतकर्मणा ।
प्रत्युवाच महातेजा धर्मराजो महामुनिम् ॥ १५.५.६ ॥
अद्भुतकर्मा व्यासांनी असे सांगितल्यावर महातेजस्वी धर्मराजाने त्या महामुनींना उत्तर दिले.
15.5.7
भगवानेव नो मान्यो भगवानेव नो गुरुः ।
भगवानस्य राज्यस्य कुलस्य च परायणम् ॥ १५.५.७ ॥
भगवानच आमचे मान्य आहेत, भगवानच आमचे गुरु आहेत. या राज्याचे आणि कुलाचे भगवानच आधार आहेत.
15.5.8
अहं तु पुत्रो भगवन्पिता राजा गुरुश्च मे ।
निदेशवती च पितुः पुत्रो भवति धर्मतः ॥ १५.५.८ ॥
मी तर पुत्र आहे, हे भगवन्; राजा माझे पिता आणि गुरु आहेत. धर्मानुसार पुत्र पित्याच्या आज्ञेत राहतो.
15.5.9
इत्युक्तः स तु तं प्राह व्यासो वेदविदांवरः ।
युधिष्ठिरं महातेजाः पुनरेव महाकविः ॥ १५.५.९ ॥
असे सांगितल्यावर, वेदज्ञांत श्रेष्ठ, महातेजस्वी महाकवी व्यासांनी युधिष्ठिरांना पुन्हा सांगितले.
15.5.10
एवमेतन्महाभाग यथा वदसिं भारत ।
राजाऽयं वृद्धतां प्राप्तः प्रमाणे परमे स्थितः ॥ १५.५.१० ॥
हे महाभागा, हे भारत, तू म्हणतोस तसेच हे आहे. हे राजे वृद्धावस्था पावले असून परम प्रमाणात स्थित आहेत.
15.5.11
सोयं मयाऽभ्यनुज्ञातस्त्वथा च पृथिवीपतिः ।
करोतु स्वमभिप्रायं मा स्म विघ्नकरो भव ॥ १५.५.११ ॥
हा पृथ्वीपती माझ्याकडून आणि तुझ्याकडून अनुज्ञात आहे. त्याने आपला अभिप्राय पूर्ण करू द्यावा; तू विघ्न करणारा होऊ नकोस.
15.5.12
एष एव परो धर्मो राजर्षीणां युधिष्ठिर ।
समरे वा भवेन्मृत्युर्वने वा विधिपूर्वकम् ॥ १५.५.१२ ॥
हे युधिष्ठिरा, हाच राजर्षींचा परम धर्म आहे: युद्धात किंवा वनात, विधिपूर्वक मृत्यू यावा.
15.5.13
पित्रा तु तव राजेन्द्र पाण्डुना पृथिवीक्षिता ।
शिष्यभूतेन राजाऽयं गुरुवत्पर्युपासितः ॥ १५.५.१३ ॥
हे राजेंद्रा! तुझे पिता, पृथ्वीचे शासक पाण्डू, शिष्य होऊन या राजाची गुरूप्रमाणे सेवा करत होते.
15.5.14
क्रतुभिर्दक्षिणावद्भी रत्नपर्वतशोभितैः ।
महद्भिरिष्टं गौर्भुक्ता प्रजाश्च परिपालिताः ॥ १५.५.१४ ॥
दक्षिणेसह महान यज्ञ करून, रत्नपर्वतांनी शोभणारी पृथ्वी उपभोगली आणि प्रजेचे पालन केले.
15.5.15
पुत्रसंस्यं च विपुलं राज्यं विप्रोषिते त्वयि ।
त्रयोदशसमा भुक्तं दत्तं च विविधं वसु ॥ १५.५.१५ ॥
तू वनवासात असताना, तेरा वर्षे पुत्रांसाठी असलेले विशाल राज्य उपभोगले आणि विविध संपत्ती दान केली.
15.5.16
त्वया चायं नरव्याघ्र गुरुशुश्रूषयाऽनघ ।
आराधितः स भृत्येन गान्धारी च यशस्विनी ॥ १५.५.१६ ॥
हे निष्पाप नरव्याघ्रा! गुरुसेवेने तू याला संतुष्ट केलेस; सेवकाने हा आणि यशस्विनी गांधारी संतुष्ट झाले.
15.5.17
अनुजानीहि पितरं समयोऽस्म तपोविधौ ।
न मन्युर्विद्यते चास्य सुसूक्ष्मोऽपि युधिष्ठिर ॥ १५.५.१७ ॥
तुझ्या पित्याची परवानगी घे; हा तपश्चर्येचा काळ आहे. हे युधिष्ठिरा! त्याच्यात अत्यंत सूक्ष्मही क्रोध नाही.
15.5.18
एतावदुक्त्वा वचनमनुमान्य च पार्थिवम् ।
तथाऽस्त्विति च तेनोक्तः कौतेयेन ययौ वनम् ॥ १५.५.१८ ॥
एवढे बोलून, राजाची अनुमती घेऊन, 'तसेच होवो' असे कुंतीपुत्राने म्हटल्यावर तो वनात गेला.
15.5.19
गते भगवति व्यासे राजा पाण्डुसुतस्तदा ।
प्रोवाच पितरं वृद्धं मन्दंमन्दमिवानतः ॥ १५.५.१९ ॥
भगवान व्यास निघून गेल्यानंतर पांडूचा पुत्र राजा नम्रपणे वाकून वृद्ध पित्याशी हळू आवाजात बोलला.
15.5.20
यदाह भगवान्व्यासो यच्चापि भवतो मतम् ।
यथाऽऽह च महेष्वासः कृपो विदुर एव च ॥ १५.५.२० ॥
भगवान व्यास जे बोलले, तुमचे जे मत आहे, आणि महाधनुर्धर कृप व विदुर जे बोलले, तेच.
15.5.21
युयुत्सुः संजयश्चैव तत्कर्तास्म्यहमञ्जसा ।
सर्व एव हि मान्या मे कुलस्य हि हितैषिणः ॥ १५.५.२१ ॥
युयुत्सू आणि संजयही — ते मी सहज करीन. कुलाचे हितचिंतक सर्व माझ्यासाठी आदरणीय आहेत.
15.5.22
इदं तु याचे नृपते त्वामहं शिरसा नतः ।
क्रियतां तावदाहारस्ततो गच्छाश्रमं प्रति ॥ १५.५.२२ ॥
परंतु हे राजा, मस्तक नमवून मी तुम्हाला हेच विनवतो: आधी आहार घ्या, मग आश्रमाकडे जा.