ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 15.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.8.1
सन्धिविग्रहमप्यत्र पश्येथा राजसत्तम ।
द्वियोनिं विविधोपायं बहुकल्पं युधिष्ठिर ॥ १५.८.१ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏଠାରେ ତୁମେ ସନ୍ଧି ଓ ବିଗ୍ରହ ଉଭୟ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ; ଯାହା ଦୁଇ ଉତ୍ସବିଶିଷ୍ଟ, ବିବିଧ ଉପାୟବିଶିଷ୍ଟ ଓ ବହୁ ବିକଳ୍ପବିଶିଷ୍ଟ।
15.8.2
कौरव्य पर्युपासीथाः स्थित्वा द्वैविध्यमात्मनः ।
तुष्टपुष्टजनः शत्रुरर्थवानिति च स्मरेत् ॥ १५.८.२ ॥
ହେ କୁରୁବଂଶଜ, ନିଜର ଦ୍ୱୈଧ ସ୍ଥିତିରେ ଠିଆ ହୋଇ ତୁମେ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ ଯେ ଶତ୍ରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପୁଷ୍ଟ ପ୍ରଜାଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଧନବାନ।
15.8.3
पर्युपासनकाले तु विपरीतं विधीयते ।
आमर्दकाले राजेन्द्र व्यवसायस्ततोऽपरः ॥ १५.८.३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଅପେକ୍ଷାର ସମୟରେ ତହିଁର ବିପରୀତ ବିଧାନ କରାଯାଏ; ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଅବଲମ୍ବିତ ହୁଏ।
15.8.4
व्यसनं भेदनं चैव शत्रूणां कारयेत्ततः ।
कर्षणं भीषणं चैव युद्धे चैव बहुक्षयम् ॥ १५.८.४ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପତ୍ତି ଓ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରାଇବା ଉଚିତ; ଭୟଙ୍କର ପୀଡ଼ନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ କ୍ଷୟ କରିବା ଉଚିତ।
15.8.5
प्रयास्यमानो नृपतिस्त्रिविधं परिचिन्तयेत् ।
आत्मनश्चैव शत्रोश्च शक्तिं शास्त्रविशारदः ॥ १५.८.५ ॥
ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ରାଜା ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ — ନିଜର ଓ ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତି; ଶାସ୍ତ୍ରନିପୁଣ ରାଜା ସେହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
15.8.6
उत्साहप्रभुशक्तिभ्यां मन्त्रशक्त्या च भारत ।
उपपन्नो नृपो यायाद्विपरीतं च वर्जयेत् ॥ १५.८.६ ॥
ହେ ଭରତ, ଉତ୍ସାହ, ପ୍ରଭୁଶକ୍ତି ଓ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ରାଜା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିପରୀତକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
15.8.7
आददीत बलं राजा मौलं मित्रबलं तथा ।
अटवीबलं भृतं चैव तता श्रेणीबलं प्रभो ॥ १५.८.७ ॥
ରାଜା ମୌଳବଳ, ମିତ୍ରବଳ, ଅଟବୀବଳ, ଭୃତବଳ ଏବଂ ହେ ପ୍ରଭୋ, ଶ୍ରେଣୀବଳ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
15.8.8
मित्रामित्रबलं राजन्न्यायाद्वृद्ध्युदये धृतः ।
तत्र मित्रबलं राजन्मौलं चैव विशिष्यते।
श्रेणीबलं भृतं चैव तुल्ये एवेति मे मतिः ॥ १५.८.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଉଦୟ ସମୟରେ ମିତ୍ର ଓ ଅମିତ୍ରଙ୍କ ବଳ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ବିବେଚିତ। ହେ ରାଜନ୍, ସେଥିରେ ମିତ୍ରବଳ ଓ ମୌଳବଳ ବିଶେଷ, ଶ୍ରେଣୀବଳ ଓ ଭୃତବଳ ସମାନ ବୋଲି ମୋ ମତ।
15.8.9
तथाऽऽचारबलं चैव परस्परसमं नृप ।
विज्ञेयं बलकालेषु राज्ञा काल उपस्थिते ॥ १५.८.९ ॥
ସେହିପରି ଆଚାରବଳ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ସମାନ, ହେ ନୃପ। ବଳ ପ୍ରୟୋଗର ସମୟରେ, କାଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ରାଜା ଏହା ଜାଣିବା ଉଚିତ।
15.8.10
आपदश्चापि बोद्धव्या बहुरूपा नराधिप ।
भवन्ति राज्ञा कौरव्य यास्ताः पृथगतः शृणु ॥ १५.८.१० ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଆପଦ ମଧ୍ୟ ବହୁରୂପ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ହେ କୌରବ୍ୟ, ରାଜାଙ୍କୁ ଯାହା ଘଟେ ସେଗୁଡ଼ିକ ପୃଥକ ଭାବେ ଶୁଣ।
15.8.11
विकल्पा बहुधा राजन्नापदां पाण्डुनन्दन ।
सामादिभिरुपन्यस्य गमयेत्तान्नृपः सदा ॥ १५.८.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆପଦର ବିକଳ୍ପ ବହୁବିଧ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ। ସାମ ଆଦି ଉପାୟ ପ୍ରୟୋଗ କରି ରାଜା ସର୍ବଦା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ।
15.8.12
यात्रां गच्छेद्बलैर्युक्तो राजा षड्भिः परंतप ।
युक्तश्च देशकालाभ्यां बलैरात्मगुणैस्तथा ॥ १५.८.१२ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ରାଜା ଛଅ ପ୍ରକାର ବଳ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ଦେଶ ଓ କାଳ ଅନୁକୂଳ ହୋଇ, ବଳ ଓ ନିଜ ଗୁଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ।
15.8.13
हृष्टपुष्टबलो गच्छेद्राजा वृद्ध्युदये रतः ।
अकृशश्चाप्यथो यायादनृतावपि पाण्डव ॥ १५.८.१३ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ହୃଷ୍ଟ ଓ ପୁଷ୍ଟ ବଳବାନ ରାଜା, ସମୃଦ୍ଧିର ଉଦୟରେ ରତ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କରିବେ; ଦୁର୍ବଳ ନ ହୋଇ, ଋତୁ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କରିପାରେ।
15.8.14
तूणाश्मानं वाजिरथप्रवाहां ।
ध्वजद्रुमैः संवृतकूलरोधसम्।
पदातिनागैर्बहुकर्दमां नदीं ।
सपत्नानाशे नृपतिः प्रयोजयेत् ॥ १५.८.१४ ॥
ଶତ୍ରୁ ପରାଜୟର ଆଶାରେ ରାଜା ସେହି ନଦୀକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ; ନୌକା ଓ ପଥର ଥିବା, ଘୋଡା-ରଥର ସ୍ରୋତ ଥିବା, ବୃକ୍ଷ ସଦୃଶ ପତାକା ଥିବା, କୂଳ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ପଦାତି ଓ ହାତୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟଧିକ କାଦୁଆ ନଦୀ।
15.8.15
अथोपपत्त्या शकटं पद्मवज्रं च भारत ।
उशना वेद यच्छास्त्रं तत्रैतद्विहितं विभो ॥ १५.८.१५ ॥
ହେ ଭରତବଂଶୀ, ଏବେ ଯୁକ୍ତିରେ ଶକଟ ଓ ପଦ୍ମ-ବଜ୍ର ବ୍ୟୂହ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଉଶନା ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେଥିରେ ଏହା ବିହିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
15.8.16
चारयित्वा परबलं कृत्वा स्वबलदर्शनम् ।
स्वभूमौ योजयेद्युद्धं परभूमौ तथैव च ॥ १५.८.१६ ॥
ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଗୁପ୍ତଚର ପଠାଇ ଜାଣି, ନିଜ ସେନା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ନିଜ ଭୂମିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ; ସେହିପରି ଶତ୍ରୁ ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ।
15.8.17
बलं प्रसादयेद्राजा निक्षिपेद्बलनो नरान् ।
ज्ञात्वा स्वविषयं तत्र सामादिभिरुपक्रमेत् ॥ १५.८.१७ ॥
ରାଜା ସେନାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ ରଖିବେ, ବଳବାନ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ; ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଜାଣି ସେଠାରେ ସାମ ଆଦି ଉପାୟରେ ଆରମ୍ଭ କରିବେ।
15.8.18
सर्वथैव महाराज शरीरं धारयेदिह ।
प्रेत्य चेह च कर्तव्यमात्मनिःश्रेयसं परम् ॥ १५.८.१८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଏଠାରେ ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏବଂ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାର ପରମ କଲ୍ୟାଣ କରିବା ଉଚିତ।
15.8.19
एवं कुर्वञ्शुभा वाचो लोकेऽस्मिञ्शृणु ते नृप ।
प्रेत्य स्वर्गमवाप्नोति प्रजा धर्मेणि पालयन् ॥ १५.८.१९ ॥
ଏହିପରି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ପାଳନ କରି, ହେ ରାଜନ, ଏ ଲୋକରେ ଶୁଣ: ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ପାଳନ କରୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ।
15.8.20
एवं त्वया कुरुश्रेष्ठ वर्तितव्यं प्रजासु वै ।
उभयोर्लोकयोस्तात प्राप्तये नित्यमेव हि ॥ १५.८.२० ॥
ଏହିପରି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; ହେ ତାତ, ଉଭୟ ଲୋକ ପାଇବା ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଏହା ହିଁ ପଥ।
15.8.21
भीष्मेण सर्वमुक्तोसि कृष्णेन विदुरेण च ।
मयाऽप्यवश्यं वक्तव्यं प्रीत्या ते नृपसत्तम ॥ १५.८.२१ ॥
ଭୀଷ୍ମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବିଦୁର ତୁମକୁ ସବୁ କହିଛନ୍ତି; ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ନେହବଶରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅବଶ୍ୟ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
15.8.22
एतत्सर्वं यथान्यायं कुर्वीथा भूरिदक्षिण ।
प्रियस्तथा प्रजानां त्वं स्वर्गे सुखमवाप्स्यसि ॥ १५.८.२२ ॥
ହେ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣ, ଏ ସବୁ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ କରିବ; ଏହିପରି ତୁମେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେବ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖ ପାଇବ।
15.8.23
अश्वमेधसहस्रेण यो यजेत्पृथिवीपतिः ।
पालयेद्वाऽपि धर्मेणि प्रजास्तुल्यं फलं लभेत् ॥ १५.८.२३ ॥
ଯେ ପୃଥିବୀପତି ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରେ, କିମ୍ବା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ପାଳନ କରେ, ଉଭୟେ ସମାନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।