మహాభారతం · అధ్యాయం 15.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.8.1
सन्धिविग्रहमप्यत्र पश्येथा राजसत्तम ।
द्वियोनिं विविधोपायं बहुकल्पं युधिष्ठिर ॥ १५.८.१ ॥
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, యుధిష్ఠిరా! ఇక్కడ నువ్వు సంధిని, విగ్రహాన్ని పరిశీలించాలి; అవి రెండు మూలాలు కలవి, అనేక ఉపాయాలు, అనేక మార్గాలు కలవి.
15.8.2
कौरव्य पर्युपासीथाः स्थित्वा द्वैविध्यमात्मनः ।
तुष्टपुष्टजनः शत्रुरर्थवानिति च स्मरेत् ॥ १५.८.२ ॥
కురు వంశీయుడా, నీ ద్వైధ స్థితిలో నిలిచి వేచి ఉండాలి; శత్రువు సంతుష్టులైన, పుష్టులైన ప్రజలు గలవాడు, ధనవంతుడు అని గుర్తుంచుకోవాలి.
15.8.3
पर्युपासनकाले तु विपरीतं विधीयते ।
आमर्दकाले राजेन्द्र व्यवसायस्ततोऽपरः ॥ १५.८.३ ॥
రాజేంద్రా, వేచి ఉండే కాలంలో దానికి విరుద్ధమైన విధానం చెప్పబడింది; దాడి చేసే కాలంలో అటుపైన మరొక మార్గం అవలంబించాలి.
15.8.4
व्यसनं भेदनं चैव शत्रूणां कारयेत्ततः ।
कर्षणं भीषणं चैव युद्धे चैव बहुक्षयम् ॥ १५.८.४ ॥
అటుపైన శత్రువులలో విపత్తును, భేదాన్ని కలిగించాలి; భయంకరమైన పీడనను, యుద్ధంలో గొప్ప వినాశనాన్ని చేయాలి.
15.8.5
प्रयास्यमानो नृपतिस्त्रिविधं परिचिन्तयेत् ।
आत्मनश्चैव शत्रोश्च शक्तिं शास्त्रविशारदः ॥ १५.८.५ ॥
ప్రయాణం చేయబోయే రాజు మూడు విధాలుగా ఆలోచించాలి — తన శక్తిని, శత్రువు శక్తిని; శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన రాజు అలా చేయాలి.
15.8.6
उत्साहप्रभुशक्तिभ्यां मन्त्रशक्त्या च भारत ।
उपपन्नो नृपो यायाद्विपरीतं च वर्जयेत् ॥ १५.८.६ ॥
భరతవంశీయుడా, ఉత్సాహం, ప్రభుశక్తి, మంత్రశక్తి కలిగిన రాజు ప్రయాణం చేయాలి; దానికి విరుద్ధమైన దానిని వదులుకోవాలి.
15.8.7
आददीत बलं राजा मौलं मित्रबलं तथा ।
अटवीबलं भृतं चैव तता श्रेणीबलं प्रभो ॥ १५.८.७ ॥
రాజు మౌలబలం, మిత్రబలం, అటవీబలం, భృతబలం, మరియు ఓ ప్రభూ, శ్రేణీబలం అనే బలాలను గ్రహించాలి.
15.8.8
मित्रामित्रबलं राजन्न्यायाद्वृद्ध्युदये धृतः ।
तत्र मित्रबलं राजन्मौलं चैव विशिष्यते।
श्रेणीबलं भृतं चैव तुल्ये एवेति मे मतिः ॥ १५.८.८ ॥
రాజా, వృద్ధి, ఉదయ సమయంలో మిత్ర, అమిత్ర బలాలు న్యాయంగా పరిగణించబడతాయి. రాజా, వాటిలో మిత్రబలం, మౌలబలం విశిష్టమైనవి; శ్రేణీబలం, భృతబలం సమానమే అని నా అభిప్రాయం.
15.8.9
तथाऽऽचारबलं चैव परस्परसमं नृप ।
विज्ञेयं बलकालेषु राज्ञा काल उपस्थिते ॥ १५.८.९ ॥
అలాగే ఆచారబలం కూడా పరస్పరం సమానమే, ఓ నృపా. బలాన్ని ప్రయోగించే సమయాల్లో, కాలం వచ్చినప్పుడు రాజు దీనిని తెలుసుకోవాలి.
15.8.10
आपदश्चापि बोद्धव्या बहुरूपा नराधिप ।
भवन्ति राज्ञा कौरव्य यास्ताः पृथगतः शृणु ॥ १५.८.१० ॥
ఓ నరాధిపా, ఆపదలు కూడా అనేక రూపాలు కలిగినవిగా తెలుసుకోవాలి. ఓ కౌరవ్యా, రాజుకు సంభవించే వాటిని వేర్వేరుగా విను.
15.8.11
विकल्पा बहुधा राजन्नापदां पाण्डुनन्दन ।
सामादिभिरुपन्यस्य गमयेत्तान्नृपः सदा ॥ १५.८.११ ॥
ఓ రాజా, ఆపదలకు ప్రతిక్రియలు అనేక విధాలుగా ఉంటాయి, ఓ పాండునందనా. సామాదులను ప్రయోగించి రాజు ఎల్లప్పుడూ వాటిని అధిగమించాలి.
15.8.12
यात्रां गच्छेद्बलैर्युक्तो राजा षड्भिः परंतप ।
युक्तश्च देशकालाभ्यां बलैरात्मगुणैस्तथा ॥ १५.८.१२ ॥
ఓ పరంతపా, రాజు ఆరు రకాల బలాలతో కూడి యాత్రకు వెళ్లాలి. దేశ, కాలాలకు అనుకూలంగా, బలాలతోనూ తన గుణాలతోనూ కూడినవాడై ఉండాలి.
15.8.13
हृष्टपुष्टबलो गच्छेद्राजा वृद्ध्युदये रतः ।
अकृशश्चाप्यथो यायादनृतावपि पाण्डव ॥ १५.८.१३ ॥
ఓ పాండవా, ఆనందంగా బలంగా ఉన్న రాజు, అభ్యుదయ వృద్ధిలో నిమగ్నుడై ప్రయాణించాలి; బలహీనుడు కాకుండా, ఋతువు కాని కాలంలోనూ ప్రయాణించవచ్చు.
15.8.14
तूणाश्मानं वाजिरथप्रवाहां ।
ध्वजद्रुमैः संवृतकूलरोधसम्।
पदातिनागैर्बहुकर्दमां नदीं ।
सपत्नानाशे नृपतिः प्रयोजयेत् ॥ १५.८.१४ ॥
శత్రువులను జయించాలనే ఆశతో రాజు ఆ నదిని ఉపయోగించాలి; పడవలు, రాళ్లు ఉన్న, గుర్రాలు రథాల ప్రవాహం కలిగిన, చెట్లలా జెండాలు ఉన్న, తీరాలు కప్పబడిన, కాలిబాట సైనికులు ఏనుగులతో నిండిన, బహు బురద కలిగిన నది అది.
15.8.15
अथोपपत्त्या शकटं पद्मवज्रं च भारत ।
उशना वेद यच्छास्त्रं तत्रैतद्विहितं विभो ॥ १५.८.१५ ॥
భరత వంశీయుడా, ఇప్పుడు యుక్తితో శకట వ్యూహం, పద్మ-వజ్ర వ్యూహం కూడా ఉన్నాయి; ఉశనసుడు తెలిసిన శాస్త్రంలో ఇది విధించబడింది, ఓ ప్రభూ.
15.8.16
चारयित्वा परबलं कृत्वा स्वबलदर्शनम् ।
स्वभूमौ योजयेद्युद्धं परभूमौ तथैव च ॥ १५.८.१६ ॥
శత్రు సైన్యాన్ని గూఢచారులతో పంపించి పరిశీలించి, తన సైన్య ప్రదర్శన చేసి, తన భూమిపై యుద్ధం చేయాలి; అలాగే శత్రు భూమిలోనూ.
15.8.17
बलं प्रसादयेद्राजा निक्षिपेद्बलनो नरान् ।
ज्ञात्वा स्वविषयं तत्र सामादिभिरुपक्रमेत् ॥ १५.८.१७ ॥
రాజు సైన్యాన్ని ప్రసన్నం చేయాలి, బలవంతులైన మనుషులను అక్కడ నియమించాలి; తన రాజ్యాన్ని తెలుసుకొని అక్కడ సామం మొదలైన ఉపాయాలతో ప్రారంభించాలి.
15.8.18
सर्वथैव महाराज शरीरं धारयेदिह ।
प्रेत्य चेह च कर्तव्यमात्मनिःश्रेयसं परम् ॥ १५.८.१८ ॥
ఓ మహారాజా, అన్ని విధాలుగా ఇక్కడ శరీరాన్ని పోషించాలి; మరణానంతరం, ఇక్కడ కూడా ఆత్మకు పరమ శ్రేయస్సును చేయాలి.
15.8.19
एवं कुर्वञ्शुभा वाचो लोकेऽस्मिञ्शृणु ते नृप ।
प्रेत्य स्वर्गमवाप्नोति प्रजा धर्मेणि पालयन् ॥ १५.८.१९ ॥
ఈ విధంగా శుభవాక్యాలను అనుసరించి, ఓ రాజా, ఈ లోకంలో వినుము: ప్రజలను ధర్మంతో పాలించేవాడు మరణానంతరం స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
15.8.20
एवं त्वया कुरुश्रेष्ठ वर्तितव्यं प्रजासु वै ।
उभयोर्लोकयोस्तात प्राप्तये नित्यमेव हि ॥ १५.८.२० ॥
ఈ విధంగానే, కురువంశ శ్రేష్ఠా, నీవు ప్రజల మధ్య ప్రవర్తించాలి; ఓ తాతా, రెండు లోకాలనూ పొందడానికి ఎల్లప్పుడూ ఇదే మార్గం.
15.8.21
भीष्मेण सर्वमुक्तोसि कृष्णेन विदुरेण च ।
मयाऽप्यवश्यं वक्तव्यं प्रीत्या ते नृपसत्तम ॥ १५.८.२१ ॥
భీష్ముడు, కృష్ణుడు, విదురుడు నీకు అన్నీ చెప్పారు; అయినా, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ప్రీతితో నేను కూడా నీకు తప్పక చెప్పాలి.
15.8.22
एतत्सर्वं यथान्यायं कुर्वीथा भूरिदक्षिण ।
प्रियस्तथा प्रजानां त्वं स्वर्गे सुखमवाप्स्यसि ॥ १५.८.२२ ॥
ఓ భూరిదక్షిణా, ఇవన్నీ న్యాయంగా చేయి; ఈ విధంగా నీవు ప్రజలకు ప్రియుడవై స్వర్గంలో సుఖం పొందుతావు.
15.8.23
अश्वमेधसहस्रेण यो यजेत्पृथिवीपतिः ।
पालयेद्वाऽपि धर्मेणि प्रजास्तुल्यं फलं लभेत् ॥ १५.८.२३ ॥
వెయ్యి అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేసే భూపతి, లేదా ప్రజలను ధర్మంతో పాలించేవాడు, ఇద్దరూ సమాన ఫలాన్ని పొందుతారు.