มหาภารตะ · อัธยายะ 15.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.8.1
सन्धिविग्रहमप्यत्र पश्येथा राजसत्तम ।
द्वियोनिं विविधोपायं बहुकल्पं युधिष्ठिर ॥ १५.८.१ ॥
โอ ผู้เลิศในหมู่กษัตริย์ ยุธิษฐิระ ในที่นี้ท่านพึงพิจารณาทั้งสันธิและวิครหะ ทั้งสองมีต้นกำเนิดสองทาง มีอุบายหลายอย่าง และมีทางเลือกมากมาย
15.8.2
कौरव्य पर्युपासीथाः स्थित्वा द्वैविध्यमात्मनः ।
तुष्टपुष्टजनः शत्रुरर्थवानिति च स्मरेत् ॥ १५.८.२ ॥
โอ ผู้สืบเชื้อสายกุรุ เมื่อตั้งอยู่ในภาวะสองทางของตนแล้ว ท่านพึงรอคอยอยู่ และพึงระลึกว่าศัตรูมีประชาชนที่อิ่มเอิบและแข็งแรง และมีทรัพย์สมบัติ
15.8.3
पर्युपासनकाले तु विपरीतं विधीयते ।
आमर्दकाले राजेन्द्र व्यवसायस्ततोऽपरः ॥ १५.८.३ ॥
โอ จอมกษัตริย์ ในเวลาการรอคอย ทางตรงข้ามจึงถูกกำหนดไว้ ในเวลาเข้าโจมตี หลังจากนั้นจึงใช้แนวทางปฏิบัติอีกอย่างหนึ่ง
15.8.4
व्यसनं भेदनं चैव शत्रूणां कारयेत्ततः ।
कर्षणं भीषणं चैव युद्धे चैव बहुक्षयम् ॥ १५.८.४ ॥
แล้วพึงก่อให้เกิดความวิบัติและความแตกแยกในหมู่ศัตรู และพึงทำให้เกิดการรบกวนที่น่าหวาดหวั่นและการทำลายล้างครั้งใหญ่ในการรบ
15.8.5
प्रयास्यमानो नृपतिस्त्रिविधं परिचिन्तयेत् ।
आत्मनश्चैव शत्रोश्च शक्तिं शास्त्रविशारदः ॥ १५.८.५ ॥
พระราชาผู้กำลังจะยกทัพออกไปพึงพิจารณาสามประการอย่างรอบคอบ คือกำลังของตนเองและกำลังของศัตรู กษัตริย์ผู้ชำนาญในคัมภีร์ศาสตร์พึงทำเช่นนั้น
15.8.6
उत्साहप्रभुशक्तिभ्यां मन्त्रशक्त्या च भारत ।
उपपन्नो नृपो यायाद्विपरीतं च वर्जयेत् ॥ १५.८.६ ॥
โอ ผู้สืบเชื้อสายภรต กษัตริย์ผู้ประกอบด้วยกำลังใจ อำนาจแห่งความเป็นใหญ่ และกำลังแห่งการปรึกษา พึงยกทัพออกไป และพึงหลีกเลี่ยงสิ่งที่ตรงกันข้าม
15.8.7
आददीत बलं राजा मौलं मित्रबलं तथा ।
अटवीबलं भृतं चैव तता श्रेणीबलं प्रभो ॥ १५.८.७ ॥
พระราชาพึงรวบรวมกำลังทหารประจำตระกูล กำลังพันธมิตร เช่นเดียวกับกำลังทหารป่าและกำลังทหารจ้าง และ โอ ผู้เป็นใหญ่ กำลังทหารแห่งสมาคมช่างฝีมือด้วย
15.8.8
मित्रामित्रबलं राजन्न्यायाद्वृद्ध्युदये धृतः ।
तत्र मित्रबलं राजन्मौलं चैव विशिष्यते।
श्रेणीबलं भृतं चैव तुल्ये एवेति मे मतिः ॥ १५.८.८ ॥
โอ พระราชา ในยามที่ความเจริญและความรุ่งเรืองกำลังเกิดขึ้น กำลังของมิตรและศัตรูย่อมดำเนินไปตามหลักการ โอ พระราชา ในบรรดากำลังเหล่านี้ กำลังของพันธมิตรและกำลังทหารประจำตระกูลเป็นสิ่งที่โดดเด่นเป็นพิเศษ ส่วนกำลังทหารสมาคมช่างฝีมือและกำลังทหารจ้างนั้นเท่าเทียมกัน นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
15.8.9
तथाऽऽचारबलं चैव परस्परसमं नृप ।
विज्ञेयं बलकालेषु राज्ञा काल उपस्थिते ॥ १५.८.९ ॥
โอ พระราชา กำลังแห่งความประพฤติก็เท่าเทียมกันในหมู่ทั้งหลายเช่นกัน ในเวลาที่จะใช้กำลัง เมื่อถึงคราวอันเหมาะสม พระราชาต้องรู้เรื่องนี้
15.8.10
आपदश्चापि बोद्धव्या बहुरूपा नराधिप ।
भवन्ति राज्ञा कौरव्य यास्ताः पृथगतः शृणु ॥ १५.८.१० ॥
โอ จอมคน ความวิบัติก็พึงรู้ว่ามีหลายรูปแบบ โอ ผู้สืบเชื้อสายกุรุ ความวิบัติทั้งหลายที่เกิดขึ้นแก่พระราชา จงฟังเรื่องแต่ละอย่างแยกกันเถิด
15.8.11
विकल्पा बहुधा राजन्नापदां पाण्डुनन्दन ।
सामादिभिरुपन्यस्य गमयेत्तान्नृपः सदा ॥ १५.८.११ ॥
โอ พระราชา ทางแก้ไขต่อความวิบัติมีมากมาย โอ บุตรแห่งปาณฑุ เมื่อได้ใช้การประนีประนอมและวิธีอื่น ๆ แล้ว พระราชาพึงทำให้เรื่องเหล่านั้นสิ้นสุดลงเสมอ
15.8.12
यात्रां गच्छेद्बलैर्युक्तो राजा षड्भिः परंतप ।
युक्तश्च देशकालाभ्यां बलैरात्मगुणैस्तथा ॥ १५.८.१२ ॥
โอ ผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น พระราชาพึงยกทัพออกไปรบ โดยประกอบด้วยกองกำลังทั้งหกประการ และสอดคล้องกับสถานที่และเวลา พร้อมทั้งกำลังพลและคุณสมบัติของตนเอง
15.8.13
हृष्टपुष्टबलो गच्छेद्राजा वृद्ध्युदये रतः ।
अकृशश्चाप्यथो यायादनृतावपि पाण्डव ॥ १५.८.१३ ॥
โอ บุตรแห่งปาณฑุ พระราชาที่มีกำลังพลร่าเริง แข็งแรง และสมบูรณ์ ผู้มุ่งมั่นในความรุ่งเรืองที่กำลังเกิดขึ้น พึงยกทัพไป และแม้นอกฤดูกาล หากยังไม่อ่อนแรงก็พึงยกทัพไปได้
15.8.14
तूणाश्मानं वाजिरथप्रवाहां ।
ध्वजद्रुमैः संवृतकूलरोधसम्।
पदातिनागैर्बहुकर्दमां नदीं ।
सपत्नानाशे नृपतिः प्रयोजयेत् ॥ १५.८.१४ ॥
เพื่อหวังจะปราบศัตรู พระราชาพึงใช้แม่น้ำสายนั้น ซึ่งมีเรือและก้อนหิน มีกระแสของม้าและรถศึก มีธงดั่งต้นไม้ ฝั่งทั้งสองถูกปกคลุมด้วยสิ่งเหล่านั้น เต็มไปด้วยทหารราบและช้าง และมีโคลนมาก
15.8.15
अथोपपत्त्या शकटं पद्मवज्रं च भारत ।
उशना वेद यच्छास्त्रं तत्रैतद्विहितं विभो ॥ १५.८.१५ ॥
โอ ผู้สืบเชื้อสายภรต ต่อไปนี้ด้วยเหตุผล มีรูปกระบวนทัพรถเกวียนและสายฟ้าดอกบัวด้วย โอ ผู้ยิ่งใหญ่ สิ่งนี้ถูกกำหนดไว้ในคัมภีร์ที่อุศนัสรู้ ณ ที่นั้น
15.8.16
चारयित्वा परबलं कृत्वा स्वबलदर्शनम् ।
स्वभूमौ योजयेद्युद्धं परभूमौ तथैव च ॥ १५.८.१६ ॥
เมื่อส่งสายสืบออกไปเพื่อประเมินกองทัพข้าศึก และแสดงกำลังของกองทัพตนแล้ว พระราชาพึงทำการรบในแดนของตน และพึงทำเช่นเดียวกันในแดนของข้าศึก
15.8.17
बलं प्रसादयेद्राजा निक्षिपेद्बलनो नरान् ।
ज्ञात्वा स्वविषयं तत्र सामादिभिरुपक्रमेत् ॥ १५.८.१७ ॥
พระราชาพึงทำให้กองทัพเกิดความพอใจ และพึงวางคนแข็งแรงไว้ในกองทัพ เมื่อรู้จักแดนของตนแล้ว พึงเริ่มต้นที่นั่นด้วยการประนีประนอมและวิธีการอื่น ๆ
15.8.18
सर्वथैव महाराज शरीरं धारयेदिह ।
प्रेत्य चेह च कर्तव्यमात्मनिःश्रेयसं परम् ॥ १५.८.१८ ॥
โอ มหาราช ในทุกกรณี ต้องรักษาร่างกายไว้ในโลกนี้ หลังความตายและในโลกนี้ ต้องทำสิ่งที่เป็นความดีสูงสุดแห่งตนเอง
15.8.19
एवं कुर्वञ्शुभा वाचो लोकेऽस्मिञ्शृणु ते नृप ।
प्रेत्य स्वर्गमवाप्नोति प्रजा धर्मेणि पालयन् ॥ १५.८.१९ ॥
โอ พระราชา เมื่อทำเช่นนี้ จงฟังถ้อยคำอันเป็นมงคลในโลกนี้ ผู้ที่คุ้มครองประชาราษฎร์ด้วยธรรม เมื่อละโลกไปแล้วย่อมได้บรรลุสวรรค์
15.8.20
एवं त्वया कुरुश्रेष्ठ वर्तितव्यं प्रजासु वै ।
उभयोर्लोकयोस्तात प्राप्तये नित्यमेव हि ॥ १५.८.२० ॥
โอ ผู้เลิศแห่งกุรุ ท่านพึงประพฤติตนต่อประชาชนเช่นนี้ โอ ลูกรัก เพื่อบรรลุทั้งสองโลก นี่เป็นทางที่แน่นอนเสมอไป
15.8.21
भीष्मेण सर्वमुक्तोसि कृष्णेन विदुरेण च ।
मयाऽप्यवश्यं वक्तव्यं प्रीत्या ते नृपसत्तम ॥ १५.८.२१ ॥
ภีษมะ กฤษณะ และวิทุระ ได้บอกท่านไปทุกอย่างแล้ว แต่ด้วยความรักใคร่ ข้าก็ต้องกล่าวกับท่านบ้างเป็นแน่ โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์
15.8.22
एतत्सर्वं यथान्यायं कुर्वीथा भूरिदक्षिण ।
प्रियस्तथा प्रजानां त्वं स्वर्गे सुखमवाप्स्यसि ॥ १५.८.२२ ॥
โอ ผู้ให้ทานอันอุดม จงทำทั้งหมดนี้ให้ถูกต้องตามธรรม ดังนั้นท่านจะเป็นที่รักของประชาราษฎร์ และจะได้รับความสุขในสวรรค์
15.8.23
अश्वमेधसहस्रेण यो यजेत्पृथिवीपतिः ।
पालयेद्वाऽपि धर्मेणि प्रजास्तुल्यं फलं लभेत् ॥ १५.८.२३ ॥
ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินที่บูชายัญอัศวเมธนับพันครั้ง หรือผู้ที่ปกป้องประชาราษฎร์ด้วยธรรม ย่อมได้รับผลเสมอกัน