మహాభారతం · అధ్యాయం 17.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
17.3.1
ततः सन्नादयञ्शक्रो दिवं भूमिं च सर्वशः ।
रथेनोपययौ पार्थमारोहेत्यब्रवीच्च तम् ॥ १७.३.१ ॥
అప్పుడు శక్రుడు ఆకాశాన్ని, భూమిని అన్నివైపులా ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ రథంతో పార్థుని వద్దకు వచ్చి, "ఎక్కు" అని అతనితో అన్నాడు.
17.3.2
स्वभ्रातॄन्पतितान्दृष्ट्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीच्छोकसंतप्तः सहस्राक्षमिदं वचः ॥ १७.३.२ ॥
తన సోదరులు పడిపోయి ఉండటం చూసి, శోకంతో బాధపడిన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు సహస్రాక్షునితో ఈ మాట అన్నాడు.
17.3.3
भ्रातरः पतिता मेऽत्र गच्छेयुस्ते मया सह ।
न विना भ्रातृभिः स्वर्गमिच्छे गन्तुं सुरेश्वर ॥ १७.३.३ ॥
ఇక్కడ పడిపోయిన నా సోదరులు నాతో రావాలి. ఓ సురేశ్వరా, సోదరులు లేకుండా స్వర్గానికి వెళ్లాలని నేను కోరను.
17.3.4
सुकुमारी सुखार्हा च राजपुत्री पुरंदर ।
साऽस्माभिः सह गच्छेत तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १७.३.४ ॥
ఓ పురందరా, సుకుమారి, సుఖానికి అర్హురాలైన రాజపుత్రి మాతో రావాలి. దానికి మీరు అనుమతించండి.
17.3.5
भ्रातॄन्द्रक्ष्यसि स्वर्गे त्वमग्रतस्त्रिदिवं गतान् ।
कृष्णया सहितान्सर्वान्मा शुचो भरतर्षभ ॥ १७.३.५ ॥
భరతర్షభా, స్వర్గంలో ముందే వెళ్లిన సోదరులందరినీ, కృష్ణతో కలిసిన వారందరినీ నీవు చూస్తావు. దుఃఖించకు.
17.3.6
निक्षिप्य मानुषं देहं गतास्ते भरतर्षभ ।
अनेन त्वं शरीरेण स्वर्गं गन्ता न संशयः ॥ १७.३.६ ॥
భరతర్షభా, వారు మానవ దేహాన్ని విడిచి వెళ్లిపోయారు. ఈ శరీరంతోనే నీవు స్వర్గానికి వెళ్తావు, సందేహం లేదు.
17.3.7
अयं श्वा भूतभव्येश भक्तो मां नित्यमेव ह ।
स गच्छेत मया सार्धमानृशंस्या हि मे मतिः ॥ १७.३.७ ॥
భూత-భవ్యేశా, ఈ కుక్క ఎల్లప్పుడూ నాకు భక్తుడిగా ఉంది. ఇది నాతో కలిసి రావాలి, ఎందుకంటే నా మనసు దయతో నిండి ఉంది.
17.3.8
अमर्त्यत्वं मत्समत्वं च राज-
ञ्श्रियं कृत्स्नां महतीं चैव सिद्धिम्।
संप्राप्तोद्य स्वर्गसुखानि च त्वं ।
त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति ॥ १७.३.८ ॥
రాజా, ఈ రోజు నువ్వు అమరత్వం, నాతో సమానత్వం, సంపూర్ణ మహా శ్రీ, సిద్ధి, స్వర్గసుఖాలు పొందావు. కుక్కను విడిచిపెట్టు; ఇందులో క్రూరత్వం లేదు.
17.3.9
अनार्यमार्येणि सहस्रनेत्र ।
शक्यं कर्तुं दुष्करमेतदार्य।
मा मे श्रिया सङ्गमनं तयाऽस्तु ।
यस्याः कृते भक्तजनं त्यजेयम् ॥ १७.३.९ ॥
సహస్రనేత్రా, ఆర్యునికి అనార్యమైన పని చేయడం కష్టం; ఓ ఆర్యా! ఏ శ్రీ కోసం భక్తుడిని విడిచిపెట్టాలో, ఆ శ్రీతో నాకు కలయిక ఉండకూడదు.
17.3.10
स्वर्गे लोके श्ववतां नास्ति धिष्ण्य-
मिष्टापूर्तं क्रोधवशा हरन्ति।
ततो विचार्यि क्रियतां धर्मराज ।
त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति। ॥ १७.३.१० ॥
స్వర్గలోకంలో కుక్క ఉన్నవారికి స్థానం లేదు; క్రోధానికి లోనైనవారు ఇష్టపూర్త ఫలాన్ని హరిస్తారు. కాబట్టి, ధర్మరాజా, ఆలోచించి చేయి. కుక్కను విడిచిపెట్టు; ఇందులో క్రూరత్వం లేదు.
17.3.11
भक्तत्यागं प्राहुरत्यन्तपापं ।
तुल्यं लोके ब्रह्मवध्याकृतेन।
तस्मान्नाहं जातु कथञ्चनाद्य ।
त्यक्ष्याम्येनं स्वसुखार्थी महेन्द्रः ॥ १७.३.११ ॥
భక్తుడిని విడిచిపెట్టడం లోకంలో బ్రహ్మహత్యతో సమానమైన అత్యంత పాపమని చెబుతారు. కాబట్టి, ఈ రోజు నేను ఏ విధంగానూ ఇతడిని విడువను; తన సుఖాన్ని కోరే మహేంద్రుడు అలా కోరినా సరే.
17.3.12
भीतं भक्तं नान्यदस्तीति चार्तं ।
प्राप्तं क्षीणं रक्षणे प्राणलिप्सुम्।
प्राणत्यागादप्यहं नैव मोक्तुं ।
यतेयं वै नित्यमेतद्व्रतं मे ॥ १७.३.१२ ॥
భయపడినవాడు, భక్తుడు, వేరే ఆశ్రయం లేనివాడు, బాధపడేవాడు, అలసి రక్షణ కోరి వచ్చినవాడు, ప్రాణాన్ని కోరేవాడు — ప్రాణత్యాగం చేసినా నేను అతడిని విడువను; ఇదే నా నిత్య వ్రతం, దీని కోసమే నేను సదా ప్రయత్నిస్తాను.
17.3.13
शुना दृष्टं क्रोधवशा हरन्ति ।
यद्दत्तमिष्टं विवृतमथो हुतं च।
तस्माच्छुनस्त्यागमिमं कुरुष्व ।
शुनस्त्यागात्प्राप्स्यसे देवलोकम् ॥ १७.३.१३ ॥
కుక్క చూసినదాన్ని, కోపవశులు అపహరిస్తారు — ఇచ్చినది, యజ్ఞం చేసినది, బహిరంగంగా అర్పించినది, హోమం చేసినది కూడా. కాబట్టి ఈ కుక్కను విడిచిపెట్టు; కుక్కను విడిచినందువల్ల దేవలోకాన్ని పొందుతావు.
17.3.14
त्यक्त्वा भ्रातॄन्दयितां चापि कृष्णां ।
प्राप्तो लोकः कर्मणा स्वेन वीर।
श्वानं चैनं न त्यजसे कथं नु ।
त्यागं कृत्स्नं चास्थितो मुह्यसेऽद्य ॥ १७.३.१४ ॥
సోదరులను, ప్రియురాలు కృష్ణను కూడా విడిచి, వీరుడా, నీ స్వకర్మ ద్వారా లోకాన్ని పొందావు; అయితే ఈ కుక్కను ఎందుకు విడువవు? పూర్తి త్యాగాన్ని ఆశ్రయించి కూడా ఈ రోజు ఎందుకు మోహంలో పడుతున్నావు?
17.3.15
न विद्यते संधिरथापि विग्रहो ।
मृतैर्मर्त्यैरिति लोकेषु निष्ठा।
न ते मया जीवयितुं हि शक्या-
स्ततस्त्यागस्तेषु कृतो न जीवताम् ॥ १७.३.१५ ॥
లోకాలలో ఇది స్థిరమైన నిశ్చయం — మృతులతోనూ మరణశీలురతోనూ సంధి లేదు, విగ్రహమూ లేదు. వారిని నీ కోసం నేను బ్రతికించలేను; అందువల్ల వారినే విడిచిపెట్టాను, జీవించి ఉన్నవారిని కాదు.
17.3.16
प्रतिप्रदानं शरणागतस्य ।
स्त्रिया वधो ब्राह्मणस्वापहारः।
मित्रद्रोहस्तानि चत्वारि शक्र ।
भक्तत्यागश्चैव समो मतो मे ॥ १७.३.१६ ॥
శరణుజొచ్చినవాని విడనాడుట, స్త్రీని చంపుట, బ్రాహ్మణుని ధనాన్ని అపహరించుట, మిత్రునికి ద్రోహం చేయుట, ఆశ్రితుని త్యజించుట — ఓ శక్రా, ఈ నాలుగూ నా అభిప్రాయంలో సమానమైనవే.
17.3.17
तद्धर्मराजस्य वचो निशम्य ।
धर्मस्वरूपी भगवानुवाच।
युधिष्ठिरं प्रीतियुक्तो नरेन्द्रं ।
श्लक्ष्णैर्वाक्यैः संस्तवसंप्रयुक्तैः ॥ १७.३.१७ ॥
ధర్మరాజు ఆ మాటలు విని, ధర్మస్వరూపుడైన భగవానుడు ప్రీతితో రాజైన యుధిష్ఠిరునితో మృదువైన, స్తుతిపూర్వకమైన మాటలతో పలికెను.
17.3.18
अभिजातोसि राजेन्द्र पितुर्वृत्तेन मेधया ।
अनुक्रोशेनि चानेन सर्वभूतेषु भारत ॥ १७.३.१८ ॥
ఓ రాజేంద్రా, నీవు నీ తండ్రి ఆచారంతో, బుద్ధితో, సర్వప్రాణులపట్ల ఈ కరుణతో ఉత్తమ వంశంలో జన్మించినవాడవు, ఓ భారతా.
17.3.19
पुरा द्वैतवने चासि मया पुत्र परीक्षितः ।
पानीयार्थे पराक्रान्ता यत्र ते भ्रातरो हताः ॥ १७.३.१९ ॥
కుమారా, పూర్వం ద్వైతవనంలో నేను నిన్ను పరీక్షించాను; అక్కడ నీ సోదరులు నీళ్ల కోసం వెళ్లి హతులయ్యారు.
17.3.20
भीमार्जुनौ परित्यज्य यत्र त्वं भ्रातरावुभौ ।
मात्रोः साम्यमभीप्सन्वै नकुलं जीवमिच्छसि ॥ १७.३.२० ॥
అక్కడ నీవు భీమార్జునులు, నీ ఇద్దరు సోదరులను విడిచిపెట్టి, ఇద్దరు తల్లులకు సమానత్వం కోరుతూ నకులుని ప్రాణాన్ని కోరుకున్నావు.
17.3.21
अयं श्वा भक्त इत्येवं त्यक्तो देवरथस्त्वया ।
तस्मात्स्वर्गे न ते तुल्यः कश्चिदस्ति नराधिपः ॥ १७.३.२१ ॥
'ఈ కుక్క నా భక్తుడు' అని చెప్పి నీవు దివ్యరథాన్ని విడిచిపెట్టావు; అందువల్ల, ఓ నరాధిపా, స్వర్గంలో నీకు సమానులు ఎవరూ లేరు.
17.3.22
अतस्तवाक्षया लोकाः स्वशरीरेण भारत ।
प्राप्तोसि भरतश्रेष्ठ दिव्यां गतिमनुत्तमाम् ॥ १७.३.२२ ॥
కాబట్టి, భారతా, నీవు నీ శరీరంతోనే అక్షయ లోకాలను పొందావు. భరతశ్రేష్ఠా, అత్యుత్తమమైన దివ్య గతిని నీవు పొందావు.
17.3.23
ततो धर्मश्च शक्रश्च मरुतश्चाश्विनावपि ।
देवा देवर्षयश्चैव रथमारोप्य पाण्डवम् ॥ १७.३.२३ ॥
అప్పుడు ధర్ముడు, ఇంద్రుడు, మరుత్తులు, అశ్వినీదేవతలు, దేవతలు, దేవర్షులు కూడా పాండవుణ్ణి రథంపై ఎక్కించుకున్నారు.
17.3.24
प्रययुः स्वैर्विमानैस्ते सिद्धाः कामविहारिणः ।
सर्वे विरजसः पुण्याः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मिणः ॥ १७.३.२४ ॥
ఇచ్ఛానుసారం విహరించే ఆ సిద్ధులు తమ తమ విమానాలపై వెళ్లారు. వారందరూ నిర్మలులు, పుణ్యులు; వాక్కు, బుద్ధి, కర్మలు పవిత్రమైనవారు.
17.3.25
स तं रथं समास्थाय राजा कुरुकुलोद्वहः ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे शीघ्रं तेजसाऽऽवृत्यरोदसी ॥ १७.३.२५ ॥
కురుకులాన్ని మోసే ఆ రాజు ఆ రథంపై ఆరూఢుడై, తన తేజస్సుతో ద్యావాపృథివులను ఆవరించుతూ వేగంగా పైకి ఎగిరాడు.
17.3.26
ततो देवनिकाय्यस्थो नारदः सर्वलोकवित् ।
उवाचोच्चैस्तदा वाक्यं बृहद्वादी बृहत्तपाः ॥ १७.३.२६ ॥
అప్పుడు దేవసమూహంలో నిలిచిన, సర్వలోకాలను తెలిసిన, మహావక్త, మహాతపస్వి అయిన నారదుడు బిగ్గరగా ఈ మాటలు పలికాడు.
17.3.27
येऽपि राजर्षयः पूर्वे ते चापि समुपस्थिताः ।
कीति प्रच्छाद्य तेषां वै कुरुराजोऽधितिष्ठति ॥ १७.३.२७ ॥
పూర్వకాలపు రాజర్షులు కూడా ఇక్కడ ఉపస్థితులై ఉన్నారు. వారి కీర్తిని కప్పి కురురాజు వారందరినీ అధిగమించి నిలిచాడు.
17.3.28
लोकानावृत्य यशसा तेजसा वृत्तसंपदा ।
स्वशरीरेण सम्प्राप्तं नान्यं शुश्रम पाण्डवात् ॥ १७.३.२८ ॥
కీర్తితో, తేజస్సుతో, సదాచార సంపదతో లోకాలను ఆవరించి, తన శరీరంతోనే చేరుకున్న పాండవుని తప్ప మరొకరిని మేము వినలేదు.
17.3.29
तेजांसि यानि दृष्टानि भूमिष्ठेन त्वया विभो ।
वेश्मानि भुवि देवानां पश्यामूनि सहस्रशः ॥ १७.३.२९ ॥
ఓ విభూ, భూమిపై నిలిచి నీవు చూసిన దేవతల తేజోమయ నివాసాలను ఇప్పుడు వేలకొద్దీ చూడు.
17.3.30
नारदस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत् ।
भ्रातॄनपश्यन्धर्मात्मा स्वपक्षांश्चैव पार्थिवान् ॥ १७.३.३० ॥
నారదుని మాటలు విని, ధర్మాత్ముడైన రాజు తన సోదరులను, తన పక్షపు రాజులను చూడక ఇలా పలికాడు.
17.3.31
शुभं वा यदि वा पापं भ्रातॄणां स्थानमद्य मे ।
तदेव प्राप्तुमिच्छामि लोकान्यान्न कामये ॥ १७.३.३१ ॥
సోదరుల స్థానం శుభమైనదైనా అశుభమైనదైనా, ఈ రోజు నాకు అదే కావాలి. దానినే పొందగోరుతాను; కోరని లోకాలను కాదు.
17.3.32
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा देवराजः पुरंदरः ।
आनृशंस्यसमायुक्तं प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ॥ १७.३.३२ ॥
రాజు మాటలు విని, దేవరాజు పురందరుడు కారుణ్యంతో కూడిన యుధిష్ఠిరునికి ఇలా బదులిచ్చాడు.
17.3.33
स्थानेऽस्मिन्वस राजेन्द्र कर्मभिर्निर्जिते शुभैः ।
किं त्वं मानुष्यकं स्नेहमद्यापि परिकर्षसि ॥ १७.३.३३ ॥
ఓ రాజేంద్రా, శుభ కర్మలతో గెలిచిన ఈ స్థానంలో నివసించు. మానుషమైన ఈ స్నేహాన్ని ఇంకా ఎందుకు లాగుతున్నావు?
17.3.34
सिद्धिं प्राप्तोसि परमां यता नान्यः पुमान्क्वचित् ।
नैव ते भ्रातरः स्थानं सम्प्राप्ताः कुरुनन्दन ॥ १७.३.३४ ॥
నీవు పరమ సిద్ధిని పొందావు; ప్రయత్నంతో ఇంతవరకు మరే పురుషుడూ పొందలేదు. ఓ కురునందనా, నీ సోదరులు ఇంకా తమ స్థానాన్ని చేరుకోలేదు.
17.3.35
अद्यापि मानुषो भावः स्पृशते त्वां नराधिप ।
स्वर्गोऽयं पश्य देवर्षीन्सिद्धांश्च त्रिदिवालयान् ॥ १७.३.३५ ॥
ఓ నరాధిపా, ఇంకా మానవ భావం నిన్ను తాకుతోంది. ఇదిగో స్వర్గం; దేవర్షులను, సిద్ధులను, త్రిదివ నివాసులను చూడు.
17.3.36
युधिष्ठिरस्तु देवेन्द्रमेवंवादिनमीश्वरम् ।
पुनरेवाब्रवीद्धीमानिदं वचनमर्थवत् ॥ १७.३.३६ ॥
అయితే బుద్ధిమంతుడైన యుధిష్ఠిరుడు, ఇలా మాట్లాడిన దేవేంద్రుడు ఈశ్వరునితో మళ్ళీ ఈ అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
17.3.37
तैर्विना नोत्सहे वस्तुमिह दैत्यनिबर्हण ।
गन्तुमिच्छामि तत्राहं यत्र मे भ्रातरो गताः ॥ १७.३.३७ ॥
ఓ దైత్యనిబర్హణా, వారు లేకుండా ఇక్కడ ఉండడానికి నేను ఇష్టపడను. నా సోదరులు వెళ్ళిన చోటికే నేను వెళ్ళాలనుకుంటున్నాను.
17.3.38
यत्र सा बृहती श्यामा बुद्धिसत्त्वगुणान्विता ।
द्रौपदी योषितांश्रेष्ठा यत्र चैव सुता मम ॥ १७.३.३८ ॥
బుద్ధి, సత్త్వగుణాలతో కూడిన ఆ విశాలమైన శ్యామ ద్రౌపది ఎక్కడ ఉందో, స్త్రీలలో శ్రేష్ఠురాలైన ఆమె ఎక్కడ ఉందో, అక్కడే నా కుమారులు కూడా ఉన్నారు.