มหาภารตะ · อัธยายะ 17.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
17.3.1
ततः सन्नादयञ्शक्रो दिवं भूमिं च सर्वशः ।
रथेनोपययौ पार्थमारोहेत्यब्रवीच्च तम् ॥ १७.३.१ ॥
จากนั้น ท้าวศักระ ทำให้สวรรค์และแผ่นดินดังก้องไปทุกทิศ ขับรถเข้ามาใกล้พระปารถ แล้วตรัสกับพระองค์ว่า ขึ้นมาเถิด
17.3.2
स्वभ्रातॄन्पतितान्दृष्ट्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीच्छोकसंतप्तः सहस्राक्षमिदं वचः ॥ १७.३.२ ॥
เมื่อยุธิษฐิระ ผู้เป็นพระราชาแห่งธรรม เห็นพี่น้องของตนล้มลงแล้ว จิตจึงเร่าร้อนด้วยความโศก จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แด่ท่านผู้มีพันตา
17.3.3
भ्रातरः पतिता मेऽत्र गच्छेयुस्ते मया सह ।
न विना भ्रातृभिः स्वर्गमिच्छे गन्तुं सुरेश्वर ॥ १७.३.३ ॥
ขอให้พี่น้องที่ล้มลงของข้าพเจ้าไปกับข้าพเจ้าด้วยเถิด ข้าแต่เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะไปสวรรค์โดยปราศจากพี่น้อง
17.3.4
सुकुमारी सुखार्हा च राजपुत्री पुरंदर ।
साऽस्माभिः सह गच्छेत तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १७.३.४ ॥
ข้าแต่พระปุรันทระ ราชธิดาผู้อ่อนโยนและควรแก่ความสุข ควรไปกับพวกเรา ขอพระองค์ทรงอนุญาตด้วยเถิด
17.3.5
भ्रातॄन्द्रक्ष्यसि स्वर्गे त्वमग्रतस्त्रिदिवं गतान् ।
कृष्णया सहितान्सर्वान्मा शुचो भरतर्षभ ॥ १७.३.५ ॥
พระองค์จะได้เห็นพี่น้องของพระองค์ที่ไปสวรรค์ก่อนพระองค์ทั้งหมด พร้อมกับพระกฤษณา อย่าโศกเศร้าเลย ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์
17.3.6
निक्षिप्य मानुषं देहं गतास्ते भरतर्षभ ।
अनेन त्वं शरीरेण स्वर्गं गन्ता न संशयः ॥ १७.३.६ ॥
พวกเขาได้ละทิ้งร่างมนุษย์แล้วจากไป ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ ด้วยร่างนี้เองพระองค์จะไปสวรรค์ ไม่ต้องสงสัยเลย
17.3.7
अयं श्वा भूतभव्येश भक्तो मां नित्यमेव ह ।
स गच्छेत मया सार्धमानृशंस्या हि मे मतिः ॥ १७.३.७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งสิ่งที่เคยเป็นและจะเป็น หมานี้จงรักภักดีต่อข้าพเจ้าอยู่เสมอ ขอให้มันไปกับข้าพเจ้าด้วยเถิด เพราะใจของข้าพเจ้ามุ่งต่อความเมตตา
17.3.8
अमर्त्यत्वं मत्समत्वं च राज-
ञ्श्रियं कृत्स्नां महतीं चैव सिद्धिम्।
संप्राप्तोद्य स्वर्गसुखानि च त्वं ।
त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति ॥ १७.३.८ ॥
ข้าแต่พระราชา วันนี้พระองค์ได้บรรลุความเป็นอมตะ ความเสมอเท่าเทียมกับข้า ความรุ่งเรืองทั้งหมดอันยิ่งใหญ่ และความสำเร็จ พร้อมทั้งความสุขแห่งสวรรค์ จงละทิ้งหมาเถิด ที่นี่ไม่มีความโหดร้าย
17.3.9
अनार्यमार्येणि सहस्रनेत्र ।
शक्यं कर्तुं दुष्करमेतदार्य।
मा मे श्रिया सङ्गमनं तयाऽस्तु ।
यस्याः कृते भक्तजनं त्यजेयम् ॥ १७.३.९ ॥
ข้าแต่ผู้มีพันตา คนที่ไม่ประเสริฐย่อมกระทำการอันไม่ประเสริฐได้ แต่การกระทำนี้ยากนักสำหรับผู้ประเสริฐ ขอให้ข้าพเจ้าอย่าได้ประสบกับความรุ่งเรืองนั้นเลย เพราะเพื่อความรุ่งเรืองนั้น ข้าพเจ้าจะต้องละทิ้งผู้จงรักภักดี
17.3.10
स्वर्गे लोके श्ववतां नास्ति धिष्ण्य-
मिष्टापूर्तं क्रोधवशा हरन्ति।
ततो विचार्यि क्रियतां धर्मराज ।
त्यज श्वानं नात्र नृशंसमस्ति। ॥ १७.३.१० ॥
ในโลกสวรรค์ ไม่มีที่สำหรับผู้เลี้ยงหมา ผู้ที่ถูกความโกรธครอบงำย่อมพรากผลแห่งยัญและทานไป ดังนั้น ข้าแต่พระธรรมราชา จงพิจารณาแล้วกระทำเถิด จงละทิ้งหมาเถิด ที่นี่ไม่มีความโหดร้าย
17.3.11
भक्तत्यागं प्राहुरत्यन्तपापं ।
तुल्यं लोके ब्रह्मवध्याकृतेन।
तस्मान्नाहं जातु कथञ्चनाद्य ।
त्यक्ष्याम्येनं स्वसुखार्थी महेन्द्रः ॥ १७.३.११ ॥
ท่านกล่าวว่า การละทิ้งผู้จงรักภักดีเป็นบาปหนักยิ่งในโลก เทียบเท่ากับการฆ่าพราหมณ์ ดังนั้น วันนี้ข้าพเจ้าจะไม่ละทิ้งมันด้วยประการใดๆ แม้พระมเหนทร์ผู้ยิ่งใหญ่ที่แสวงหาความสุขของตนจะปรารถนาก็ตาม
17.3.12
भीतं भक्तं नान्यदस्तीति चार्तं ।
प्राप्तं क्षीणं रक्षणे प्राणलिप्सुम्।
प्राणत्यागादप्यहं नैव मोक्तुं ।
यतेयं वै नित्यमेतद्व्रतं मे ॥ १७.३.१२ ॥
แม้ต้องแลกด้วยชีวิตของข้าพเจ้าเอง ข้าพเจ้าจะไม่ละทิ้งผู้ที่หวาดกลัว จงรักภักดี ไม่มีที่พึ่งอื่น ทุกข์ระทม อ่อนล้า มาขอความคุ้มครอง ปรารถนาจะมีชีวิต นี่คือคำปฏิญาณของข้าพเจ้าเสมอมา และข้าพเจ้าจะพยายามรักษาไว้ตลอดไป
17.3.13
शुना दृष्टं क्रोधवशा हरन्ति ।
यद्दत्तमिष्टं विवृतमथो हुतं च।
तस्माच्छुनस्त्यागमिमं कुरुष्व ।
शुनस्त्यागात्प्राप्स्यसे देवलोकम् ॥ १७.३.१३ ॥
สิ่งที่หมาได้เห็น ผู้ที่ถูกความโกรธครอบงำย่อมพรากไป สิ่งที่ได้ให้ไป บูชา ประกาศอย่างเปิดเผย และที่ได้ถวายในไฟ ดังนั้น จงละทิ้งหมานี้เสีย เพราะการละทิ้งหมา พระองค์จะได้โลกของเทพทั้งหลาย
17.3.14
त्यक्त्वा भ्रातॄन्दयितां चापि कृष्णां ।
प्राप्तो लोकः कर्मणा स्वेन वीर।
श्वानं चैनं न त्यजसे कथं नु ।
त्यागं कृत्स्नं चास्थितो मुह्यसेऽद्य ॥ १७.३.१४ ॥
พระองค์ได้ละทิ้งพี่น้องและแม้แต่พระกฤษณาผู้เป็นที่รัก ข้าแต่วีรบุรุษ พระองค์บรรลุโลกนั้นด้วยการกระทำของตนเอง ไฉนพระองค์จึงไม่ละทิ้งหมานี้เล่า เมื่อดำรงอยู่ในการละทิ้งอย่างสมบูรณ์แล้ว ไฉนวันนี้พระองค์จึงหลงลืมเล่า
17.3.15
न विद्यते संधिरथापि विग्रहो ।
मृतैर्मर्त्यैरिति लोकेषु निष्ठा।
न ते मया जीवयितुं हि शक्या-
स्ततस्त्यागस्तेषु कृतो न जीवताम् ॥ १७.३.१५ ॥
ในโลกทั้งหลาย ย่อมไม่มีทั้งการประนีประนอมและการขัดแย้งกับผู้ตายและมนุษย์ผู้ยังมีชีวิต ข้าพเจ้าไม่อาจชุบชีวิตพวกเขาเพื่อพระองค์ได้ ดังนั้น ผู้ที่ถูกละทิ้งจึงเป็นพวกเขาผู้ตาย มิใช่ผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่
17.3.16
प्रतिप्रदानं शरणागतस्य ।
स्त्रिया वधो ब्राह्मणस्वापहारः।
मित्रद्रोहस्तानि चत्वारि शक्र ।
भक्तत्यागश्चैव समो मतो मे ॥ १७.३.१६ ॥
การคืนสิ่งที่ผู้ขอพึ่งได้ให้แก่ผู้นั้น การฆ่าผู้หญิง การแย่งทรัพย์ของพราหมณ์ การทรยศต่อมิตร และการละทิ้งผู้ที่พึ่งพาตน ข้าแต่ศักระ สี่สิ่งนี้เห็นว่าเสมอกันตามความเห็นของข้าพเจ้า
17.3.17
तद्धर्मराजस्य वचो निशम्य ।
धर्मस्वरूपी भगवानुवाच।
युधिष्ठिरं प्रीतियुक्तो नरेन्द्रं ।
श्लक्ष्णैर्वाक्यैः संस्तवसंप्रयुक्तैः ॥ १७.३.१७ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระธรรมราชานั้นแล้ว พระผู้เป็นเจ้าผู้มีรูปเป็นธรรม ทรงพอพระทัย จึงตรัสกับพระยุธิษฐิระ ผู้เป็นจอมกษัตริย์ ด้วยถ้อยคำอ่อนหวานประกอบด้วยการสรรเสริญ
17.3.18
अभिजातोसि राजेन्द्र पितुर्वृत्तेन मेधया ।
अनुक्रोशेनि चानेन सर्वभूतेषु भारत ॥ १७.३.१८ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ พระองค์เป็นผู้มีชาติกำเนิดอันสูงส่ง ด้วยความประพฤติและปัญญาของพระบิดา และด้วยความกรุณาต่อสรรพสัตว์นี้ ข้าแต่ภารตะ
17.3.19
पुरा द्वैतवने चासि मया पुत्र परीक्षितः ।
पानीयार्थे पराक्रान्ता यत्र ते भ्रातरो हताः ॥ १७.३.१९ ॥
ลูกเอ๋ย เมื่อครั้งก่อนในป่าทไวตะ เราได้ทดสอบเจ้า เมื่อพี่น้องของเจ้าถูกฆ่าตาย ขณะที่พวกเขาออกไปหาน้ำ
17.3.20
भीमार्जुनौ परित्यज्य यत्र त्वं भ्रातरावुभौ ।
मात्रोः साम्यमभीप्सन्वै नकुलं जीवमिच्छसि ॥ १७.३.२० ॥
ที่นั่น เจ้าได้ทอดทิ้งภีมะและอรชุนพี่น้องสองคนของเจ้า ปรารถนาความเสมอภาคระหว่างมารดาทั้งสอง เจ้าจึงปรารถนาชีวิตของนกุล
17.3.21
अयं श्वा भक्त इत्येवं त्यक्तो देवरथस्त्वया ।
तस्मात्स्वर्गे न ते तुल्यः कश्चिदस्ति नराधिपः ॥ १७.३.२१ ॥
กล่าวว่า "สุนัขตัวนี้เป็นผู้ภักดีของข้า" ท่านจึงได้ละทิ้งรถทิพย์ไป ดังนั้น ข้าแต่จอมมนุษย์ ในสวรรค์จึงไม่มีผู้ใดเสมอเหมือนท่าน
17.3.22
अतस्तवाक्षया लोकाः स्वशरीरेण भारत ।
प्राप्तोसि भरतश्रेष्ठ दिव्यां गतिमनुत्तमाम् ॥ १७.३.२२ ॥
ดังนั้น ข้าแต่ภารตะ ท่านได้บรรลุโลกอันไม่เสื่อมสูญด้วยกายของท่านเอง ข้าแต่ภรตศรேษฐ์ ท่านได้มาถึงคติทิพย์อันสูงสุด
17.3.23
ततो धर्मश्च शक्रश्च मरुतश्चाश्विनावपि ।
देवा देवर्षयश्चैव रथमारोप्य पाण्डवम् ॥ १७.३.२३ ॥
ต่อจากนั้น พระธรรม พระศักระ พระมรุต และพระอัศวินทั้งสองด้วย เทพทั้งหลายและเทพฤๅษีทั้งหลาย ได้อัญเชิญปาณฑพขึ้นบนรถ
17.3.24
प्रययुः स्वैर्विमानैस्ते सिद्धाः कामविहारिणः ।
सर्वे विरजसः पुण्याः पुण्यवाग्बुद्धिकर्मिणः ॥ १७.३.२४ ॥
เหล่าสิทธะผู้ท่องเที่ยวไปตามใจปรารถนา ได้เสด็จไปด้วยวิมานของตน ทุกองค์ปราศจากธุลี บริสุทธิ์ มีวาจา ปัญญา และการกระทำอันเป็นบุญ
17.3.25
स तं रथं समास्थाय राजा कुरुकुलोद्वहः ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे शीघ्रं तेजसाऽऽवृत्यरोदसी ॥ १७.३.२५ ॥
พระราชาผู้เป็นยอดแห่งเชื้อสายกุรุนั้น ทรงขึ้นประทับบนรถนั้น แล้วพุ่งขึ้นสู่เบื้องบนอย่างรวดเร็ว ด้วยรัศมีของพระองค์ปกคลุมทั้งสวรรค์และแผ่นดิน
17.3.26
ततो देवनिकाय्यस्थो नारदः सर्वलोकवित् ।
उवाचोच्चैस्तदा वाक्यं बृहद्वादी बृहत्तपाः ॥ १७.३.२६ ॥
ต่อจากนั้น พระนารทะผู้ยืนอยู่ในที่ประชุมของเทพ ผู้รู้ทั่วโลกทั้งปวง ผู้กล่าวมาก และผู้มีตบะยิ่งใหญ่ ได้กล่าวถ้อยคำนี้ออกมาดัง ๆ
17.3.27
येऽपि राजर्षयः पूर्वे ते चापि समुपस्थिताः ।
कीति प्रच्छाद्य तेषां वै कुरुराजोऽधितिष्ठति ॥ १७.३.२७ ॥
แม้บรรดาราชฤๅษีในกาลก่อนก็มาปรากฏอยู่ที่นี่ด้วย พระราชากุรุทรงบดบังเกียรติยศของท่านเหล่านั้นเสีย และประทับอยู่เหนือท่านเหล่านั้น
17.3.28
लोकानावृत्य यशसा तेजसा वृत्तसंपदा ।
स्वशरीरेण सम्प्राप्तं नान्यं शुश्रम पाण्डवात् ॥ १७.३.२८ ॥
เราได้ยินมาว่า ไม่มีผู้ใดนอกจากปาณฑพที่ได้ขึ้นสวรรค์ด้วยกายของตน ทั้งที่ได้ปกคลุมโลกทั้งหลายด้วยเกียรติยศ รัศมี และความมั่งคั่งแห่งความประพฤติดี
17.3.29
तेजांसि यानि दृष्टानि भूमिष्ठेन त्वया विभो ।
वेश्मानि भुवि देवानां पश्यामूनि सहस्रशः ॥ १७.३.२९ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ วิมานอันรุ่งโรจน์ของเทพทั้งหลายซึ่งท่านได้เห็นขณะยืนอยู่บนแผ่นดิน บัดนี้จงดูเถิด มีนับพันหลัง
17.3.30
नारदस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत् ।
भ्रातॄनपश्यन्धर्मात्मा स्वपक्षांश्चैव पार्थिवान् ॥ १७.३.३० ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำของพระนารทะแล้ว พระราชาผู้มีจิตประกอบด้วยธรรม ไม่ทรงเห็นพี่น้องและกษัตริย์ฝ่ายของพระองค์ จึงตรัสถ้อยคำนี้
17.3.31
शुभं वा यदि वा पापं भ्रातॄणां स्थानमद्य मे ।
तदेव प्राप्तुमिच्छामि लोकान्यान्न कामये ॥ १७.३.३१ ॥
ไม่ว่าสถานที่ของพี่น้องจะดีหรือชั่ว ขอให้วันนี้สถานที่นั้นเป็นของข้า ข้าปรารถนาจะบรรลุสถานที่นั้นเท่านั้น ส่วนโลกที่ข้าไม่ปรารถนา ข้าไม่ต้องการ
17.3.32
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा देवराजः पुरंदरः ।
आनृशंस्यसमायुक्तं प्रत्युवाच युधिष्ठिरम् ॥ १७.३.३२ ॥
ครั้นได้ฟังพระดำรัสของพระราชาแล้ว พระอินทร์ผู้เป็นจอมเทพ ผู้มีพระนามว่าปุรันทระ ได้ตรัสตอบยุธิษฐิระผู้ประกอบด้วยความเมตตา
17.3.33
स्थानेऽस्मिन्वस राजेन्द्र कर्मभिर्निर्जिते शुभैः ।
किं त्वं मानुष्यकं स्नेहमद्यापि परिकर्षसि ॥ १७.३.३३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ จงประทับอยู่ในสถานที่นี้ ซึ่งได้มาด้วยกรรมอันดีงาม เหตุใดท่านจึงยังลากความรักแบบมนุษย์นี้ไว้แม้บัดนี้เล่า
17.3.34
सिद्धिं प्राप्तोसि परमां यता नान्यः पुमान्क्वचित् ।
नैव ते भ्रातरः स्थानं सम्प्राप्ताः कुरुनन्दन ॥ १७.३.३४ ॥
ท่านได้บรรลุความสำเร็จอันสูงสุดแล้ว ซึ่งไม่มีบุรุษอื่นใดเคยบรรลุด้วยความเพียร ข้าแต่ความยินดีของกุรุ พี่น้องของท่านยังมิได้มาถึงสถานที่ของตนเลย
17.3.35
अद्यापि मानुषो भावः स्पृशते त्वां नराधिप ।
स्वर्गोऽयं पश्य देवर्षीन्सिद्धांश्च त्रिदिवालयान् ॥ १७.३.३५ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ความเป็นมนุษย์ยังคงแตะต้องท่านอยู่ในบัดนี้ นี่คือสวรรค์ จงดูเถิด เหล่าเทพฤๅษี สิทธะ และผู้อยู่ในสวรรค์ทั้งสามชั้น
17.3.36
युधिष्ठिरस्तु देवेन्द्रमेवंवादिनमीश्वरम् ।
पुनरेवाब्रवीद्धीमानिदं वचनमर्थवत् ॥ १७.३.३६ ॥
ส่วนยุธิษฐิระผู้มีปัญญา เมื่อพระอินทร์จอมเทพผู้เป็นใหญ่ได้ตรัสดังนั้นแล้ว จึงได้ตรัสถ้อยคำอันมีความหมายนี้อีกครั้งหนึ่ง
17.3.37
तैर्विना नोत्सहे वस्तुमिह दैत्यनिबर्हण ।
गन्तुमिच्छामि तत्राहं यत्र मे भ्रातरो गताः ॥ १७.३.३७ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบอสูร ข้าไม่ปรารถนาจะอยู่ที่นี่โดยปราศจากพวกเขา ข้าปรารถนาจะไปยังที่ซึ่งพี่น้องของข้าได้ไปแล้ว
17.3.38
यत्र सा बृहती श्यामा बुद्धिसत्त्वगुणान्विता ।
द्रौपदी योषितांश्रेष्ठा यत्र चैव सुता मम ॥ १७.३.३८ ॥
ที่ซึ่งนางเทราปทีผู้มีผิวคล้ำ งดงาม ประกอบด้วยปัญญาและคุณธรรม ผู้เป็นยอดของสตรีทั้งปวงประทับอยู่ และที่ซึ่งบุตรของข้าก็อยู่ที่นั่นด้วย