મહાભારત · અધ્યાય 18.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
18.3.1
स्थिते मुहूर्तं पार्थे तु धर्मराजे युधिष्ठिष्ठिरे ।
आजग्मुस्तत्र कौरव्यं देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ १८.३.१ ॥
પાર્થ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ક્ષણભર ત્યાં ઊભા રહ્યા ત્યારે, ઇન્દ્રને આગળ રાખીને દેવો ત્યાં કૌરવ્ય પાસે આવ્યા.
18.3.2
स च विग्रहवान्धर्मो राजानं संपरीक्ष्य तम् ।
तत्राजगाम यत्रासौ कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥ १८.३.२ ॥
મૂર્તિમાન ધર્મ તે રાજાની સારી રીતે પરીક્ષા કરીને, કુરુરાજ યુધિષ્ઠિર જ્યાં હતા ત્યાં આવ્યો.
18.3.3
तेषु भासुरदेहेषु पुण्याभिजनकर्मसु ।
समागतेषु देवेषु व्यगमत्तत्तमो नृप ॥ १८.३.३ ॥
ઝળહળતા દેહ, પુણ્ય કુળ અને પુણ્ય કર્મવાળા તે દેવો એકત્ર થતાં, હે રાજન, તે અંધકાર દૂર થયો.
18.3.4
नादृश्यन्त च तास्तत्र यातनाः पापकर्मणाम् ।
नदी वैतरणी चैव कूटशाल्मलिना सह ॥ १८.३.४ ॥
ત્યાં પાપકર્મીઓની તે યાતનાઓ દેખાઈ નહીં; વૈતરણી નદી અને કૂટશાલ્મલી વૃક્ષ પણ દેખાયાં નહીં.
18.3.5
लोहकुंभ्यः शिलाश्चैव नादृश्यन्त भयानकाः ।
विकृतानि शरीराणि यानि तत्र समन्ततः ॥ १८.३.५ ॥
લોખંડના કઢાઈ અને ભયાનક શિલાઓ પણ દેખાયા નહીં; ત્યાં ચારેબાજુ જે વિકૃત દેહો હતા તે પણ દેખાયા નહીં.
18.3.6
ददर्श राजा कौरव्यस्तान्सर्वान्सुमहाप्रभान् ॥ १८.३.६ ॥
કૌરવ્ય રાજાએ તે બધાને જોયા, જેઓ અત્યંત તેજસ્વી હતા.
18.3.7
ततो वायुः सुखस्पर्शः पुण्यगन्धवहः शुचिः ।
ववौ देवसमीपस्थः शीतलोऽतीव भारत ॥ १८.३.७ ॥
ત્યારે દેવોની સમીપથી, સુખદ સ્પર્શ અને પવિત્ર સુગંધ વહન કરતો શુદ્ધ, અતિ શીતળ પવન વાયો, હે ભારત.
18.3.8
मरुतः सह शक्रेण वसवश्चाश्विनौ सह ।
साध्या रुद्रास्तथाऽऽदित्या ये चान्येऽपिदिवौकसः। ॥ १८.३.८ ॥
ઇન્દ્ર સાથે મરુત, વસુઓ, બે અશ્વિનીકુમારો, સાધ્યો, રુદ્રો, આદિત્યો અને બીજા સ્વર્ગવાસી દેવો.
18.3.9
सर्वे तत्र समाजग्मुः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
यत्र राजा महातेजा धर्मपुत्रः स्थितोऽभवत् ॥ १८.३.९ ॥
મહાતેજસ્વી ધર્મપુત્ર રાજા જ્યાં ઊભા હતા ત્યાં બધા સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓ એકઠા થયા.
18.3.10
ततः शक्रः सुरपतिः श्रिया परमया युतः ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥ १८.३.१० ॥
ત્યારે પરમ શોભાથી યુક્ત દેવરાજ ઇન્દ્ર યુધિષ્ઠિરને સાંત્વનાભર્યા શબ્દોમાં આ વચન બોલ્યા.
18.3.11
युधिष्ठिर महाबाहो प्रीता देवगणास्त्वया ।
एह्येहि पुरुषव्याघ्र कृतमेतावता विभो ॥ १८.३.११ ॥
હે મહાબાહુ યુધિષ્ઠિર, તારાથી દેવગણો પ્રસન્ન થયા છે. આવ, આવ, હે પુરુષવ્યાઘ્ર, હે વિભુ, આટલું બસ છે.
18.3.12
सिद्धिः प्राप्ता महाबाहो लोकाश्चाप्यक्षयास्तव ।
भ्रातॄणां सुहृदां चैव गतिर्नित्या सुपूजिता ॥ १८.३.१२ ॥
હે મહાબાહુ, તને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ છે અને તારા લોકો પણ અક્ષય છે. ભાઈઓ અને સુહૃદોની ગતિ પણ નિત્ય અને સારી રીતે પૂજિત છે.
18.3.13
न च मन्युस्त्वया कार्यः शृणु चेदं वचो मम ।
अवश्यं नरकस्तात द्रष्टव्यः सर्वराजभिः ॥ १८.३.१३ ॥
તારે ક્રોધ ન કરવો. મારું આ વચન સાંભળ. હે તાત, સર્વ રાજાઓએ અવશ્ય નરક જોવો પડે છે.
18.3.14
शुभानामनशुभानां च द्वौ राशी पुरुषर्षभ ।
यः पूर्वं सुकृतं भुङ्क्ते पश्चान्निरयमेति सः ॥ १८.३.१४ ॥
હે પુરુષર્ષભ, શુભ અને અશુભ કર્મોની બે રાશિઓ હોય છે. જે પહેલાં સુકૃતનું ફળ ભોગવે છે, તે પછી નરકમાં જાય છે.
18.3.15
पूर्वं नरकभाग्यस्तु पश्चात्स्वर्गमुपैति सः ।
भूयिष्ठं पापकर्मा यः स पूर्वं स्वर्गमश्नुते ॥ १८.३.१५ ॥
જે પહેલાં નરકનો ભાગીદાર થાય છે, તે પછી સ્વર્ગ પામે છે. જે મોટે ભાગે પાપકર્મી છે, તે પહેલાં સ્વર્ગ પામે છે.
18.3.16
भूयिष्ठशुभकर्मा त्वमल्पजिह्मतयाऽच्युत ।
तेन त्वमेवं गमितो मया श्रेयोर्थिना नृप ॥ १८.३.१६ ॥
હે અચ્યુત, તારાં કર્મો મોટે ભાગે શુભ હતાં. થોડી વક્રતાથી, હે રાજન, તારા કલ્યાણની ઇચ્છાથી મેં તને આ રીતે મોકલ્યો.
18.3.17
व्याजेन हि त्वया द्रोण उपचीर्णः सुतं प्रति ।
व्याजेनैव ततो राजन्दर्शितो नरकस्तव ॥ १८.३.१७ ॥
હે રાજન, પુત્ર વિશે તેં છળથી દ્રોણને છેતર્યા. તેથી, હે રાજન, છળથી જ તને નરક બતાવવામાં આવ્યો.
18.3.18
यथैव त्वं तथा भीमस्तथा पार्थो यमौ तथा ।
द्रौपदी च तथा कृष्णा व्याजेन नरकं गताः।
आगच्छ नरशार्दूल मुक्तास्ते चैव कल्मषात् ॥ १८.३.१८ ॥
જેવો તું, તેવો જ ભીમ, પાર્થ, બન્ને યમજ, દ્રૌપદી અને કૃષ્ણા પણ છળથી નરકમાં ગયા. આવ, હે નરશાર્દૂલ, તેઓ પણ પાપથી મુક્ત થયા છે.
18.3.19
स्वपक्ष्याश्चैव ये तुभ्यं पार्थिवा निहता रणे ।
सर्वे स्वर्गमनुप्राप्तास्तान्पश्य भरतर्षभ ॥ १८.३.१९ ॥
તારા પોતાના પક્ષના જે રાજાઓ યુદ્ધમાં માર્યા ગયા, તેઓ બધા સ્વર્ગને પામ્યા છે; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેમને જુઓ.
18.3.20
कर्णश्चैव महेष्वासः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
स गतः परमां सिद्धिं यदर्थं परितप्यसे ॥ १८.३.२० ॥
મહાન ધનુર્ધર કર્ણ, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તે પણ જેના માટે તું શોક કરે છે તે પરમ સિદ્ધિ પામ્યો છે.
18.3.21
तं पश्य पुरुषव्याघ्रमादित्यतनयं विभो ।
स्वस्थानस्थं महाबाहो जहि शोकं नरर्षभ ॥ १८.३.२१ ॥
તે પુરુષવ્યાઘ્ર, સૂર્યપુત્રને જુઓ, હે વિભો. પોતાના સ્થાને સ્થિત તેમને જુઓ; હે મહાબાહો, હે નરશ્રેષ્ઠ, શોક ત્યજો.
18.3.22
भ्रातॄन्पुत्रांस्तथा पश्य स्वपक्ष्यांश्चैव पार्थिवान् ।
स्वंस्वं स्थानमनुप्राप्तान्व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ १८.३.२२ ॥
ભાઈઓ, પુત્રો અને તારા પક્ષના રાજાઓને પણ જુઓ; તેઓ સૌ પોતપોતાના સ્થાને પહોંચ્યા છે. તારો માનસિક તાવ દૂર થાઓ.
18.3.23
कृच्छ्रं पूर्वं चानुभूय इतःप्रभृति कौरव ।
विहारस्व मया सार्धं गतशोको निरामयः ॥ १८.३.२३ ॥
પહેલાં તેં કષ્ટો ભોગવ્યાં છે. હવેથી, હે કૌરવ, મારી સાથે આનંદ માણ; શોકરહિત અને રોગરહિત થઈને.
18.3.24
कर्मणां तात पुण्यानां ज्ञानानां तपसां स्वयम् ।
दानानां च महाबाहो फलं प्राप्नुहि पार्थिवः ॥ १८.३.२४ ॥
હે વત્સ, હે મહાબાહો, હે રાજન, પુણ્યકર્મો, જ્ઞાન, તપ અને દાનનું ફળ તું સ્વયં પ્રાપ્ત કર.
18.3.25
अद्य त्वां देवगन्दर्वा दिव्याश्चाप्सरसो दिवि ।
उपसेवन्तु कल्याणं विरजंबरभूषणाः ॥ १८.३.२५ ॥
આજે દેવો, ગંધર્વો અને સ્વર્ગની દિવ્ય અપ્સરાઓ, નિર્મળ વસ્ત્રાભૂષણ ધારણ કરીને, હે કલ્યાણ, તમારી સેવા કરો.
18.3.26
राजसूयजितां लोकानश्वमेधभिनिर्मितान् ।
प्राप्नुहि त्वं महाबाहो तपसश्च महाफलम् ॥ १८.३.२६ ॥
હે મહાબાહો, રાજસૂય યજ્ઞથી જીતેલા અને અશ્વમેધ યજ્ઞથી રચાયેલા લોકો તું પ્રાપ્ત કર; તપનું મહાન ફળ પણ પ્રાપ્ત કર.
18.3.27
उपर्युपरि राज्ञां हि तव लोकाः युधिष्टिर ।
हरिश्चन्द्रमसः पार्थ येषु त्वं विहरिष्यसि ॥ १८.३.२७ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, રાજાઓના લોકો એકની ઉપર એક છે; તારા લોકો પણ ત્યાં જ છે. હે પાર્થ, જ્યાં હરિશ્ચંદ્ર વિહરે છે તે લોકોમાં તું પણ વિહરીશ.
18.3.28
मान्धाता यत्र राजर्षिर्यत्र राजा भगीरथः ।
दौष्यन्तिर्यत्र भरतस्तत्र त्वं विहरिष्यसि ॥ १८.३.२८ ॥
જ્યાં રાજર્ષિ માંધાતા છે, જ્યાં રાજા ભગીરથ છે, જ્યાં દુષ્યંતપુત્ર ભરત છે, ત્યાં જ તું વિહરીશ.
18.3.29
एषा देवनदी पुण्या पार्थ त्रैलोक्यपावनी ।
आकाशगङ्गा राजेन्र्र तत्राप्लुत्य गमिष्यसि ॥ १८.३.२९ ॥
હે પાર્થ, આ પવિત્ર દેવનદી છે, ત્રણે લોકને પાવન કરનારી આકાશગંગા. હે રાજેન્દ્ર, ત્યાં સ્નાન કરીને તું આગળ જઈશ.
18.3.30
अत्र स्नातस्य भावस्ते मानुषो विगमिष्यति ।
गतशोको निरायासो मुक्तवैरो भविष्यसि ॥ १८.३.३० ॥
અહીં સ્નાન કરવાથી તારો માનવ સ્વભાવ દૂર થશે; શોકરહિત, થાકરહિત, વૈરમુક્ત તું થઈશ.
18.3.31
एवं ब्रुवति देवेन्द्रे कौरवेन्द्रं युधिष्ठिरम् ।
धर्मो विग्रहवान्साक्षादुवाच सुतमात्मनः ॥ १८.३.३१ ॥
દેવેન્દ્ર આ પ્રમાણે બોલતા હતા ત્યારે, સાક્ષાત મૂર્તિમાન ધર્મે કૌરવેન્દ્ર યુધિષ્ઠિરને, પોતાના પુત્રને, કહ્યું.
18.3.32
भोभो राजन्महाप्राज्ञ प्रीतोस्मि तव पुत्रक ।
मद्भक्त्या सत्यवाक्यैश्च क्षमया च दमेन च ॥ १८.३.३२ ॥
હે રાજન, હે મહાપ્રાજ્ઞ, પુત્ર, હું તારાથી પ્રસન્ન છું. મારા પ્રત્યેની તારી ભક્તિથી, સત્યવચનોથી, ક્ષમાથી અને દમથી.
18.3.33
एषा तृतीया जिज्ञासा तव राजन्कृता मया ।
न शक्यसे चालयितुं स्वभावात्पार्थ हेतुतः ॥ १८.३.३३ ॥
હે રાજન, આ તારી મેં લીધેલી ત્રીજી કસોટી છે. હે પાર્થ, તારા સ્વભાવથી કોઈ પણ કારણે તું ડગાવી શકાય તેમ નથી.
18.3.34
पूर्वं परीक्षितो हि त्वं प्रश्नाद्द्वैतवने मया ।
अरणीसहितस्यार्थे तच्च निस्तीर्णवानसि ॥ १८.३.३४ ॥
પહેલાં દ્વૈતવનમાં પ્રશ્ન દ્વારા મેં તારી પરીક્ષા લીધી હતી. અરણી સાથે જોડાયેલી બાબત માટેની તે પરીક્ષા તેં પાર કરી હતી.
18.3.35
सोदर्येषु विनष्टेषु द्रौपद्या तत्र भारत ।
श्वरूपधारिणा तत्र पुनस्त्वं मे परीक्षितः ॥ १८.३.३५ ॥
હે ભારત, ભાઈઓ નાશ પામ્યા ત્યારે, દ્રૌપદીને કારણે, ત્યાં શ્વાનનું રૂપ ધારણ કરેલા મારા દ્વારા તું ફરીથી પરખાયો.
18.3.36
इदं तृतीयं भ्रातॄणामर्थे यतस्थातुमिच्छसि ।
विशुद्धोसि महाभाग सुखी विगतकल्मषः ॥ १८.३.३६ ॥
ભાઈઓ માટે તું અહીં રહેવા ઇચ્છે છે તે આ ત્રીજી વાર છે. હે મહાભાગ, તું શુદ્ધ, સુખી અને પાપરહિત છે.
18.3.37
न च ते भ्रातरः पार्थ नरकार्हा विशांपतै ।
मायैषा देवराजेन महेन्द्रेणि प्रयोजिता ॥ १८.३.३७ ॥
હે પાર્થ, તારા ભાઈઓ નરકને યોગ્ય નથી, હે રાજન. આ માયા દેવરાજ મહેન્દ્ર (ઇન્દ્ર) દ્વારા રચાયેલી છે.
18.3.38
अवश्यं नरकास्तात द्रष्टव्याः सर्वराजभिः ।
ततस्त्वया प्राप्तमिदं मुहूर्तं दुःखमुत्तमम् ॥ १८.३.३८ ॥
હે તાત, સર્વ રાજાઓએ અવશ્ય નરક જોવા પડે છે. પછી તને આ ઉત્તમ દુઃખ ક્ષણભર પ્રાપ્ત થયું.
18.3.39
न सव्यसाची भीमो वा यमौ वा पुरुषर्षभौ ।
कर्णो वा सत्यवाक् शूरो नरकार्हाश्चिरं नृप ॥ १८.३.३९ ॥
સવ્યસાચી (અર્જુન), ભીમ, પુરુષશ્રેષ્ઠ જોડિયા ભાઈઓ, સત્યવાદી શૂર કર્ણ — આમાંથી કોઈ, હે રાજન, લાંબા સમય સુધી નરકને યોગ્ય નથી.
18.3.40
न कृष्णा राजपुत्री च नरकार्हा कथञ्चन ।
एह्येहि भरतश्रेष्ठ पश्य चेमांस्त्रिलोकगान् ॥ १८.३.४० ॥
રાજકુમારી કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) કોઈ પણ રીતે નરકને યોગ્ય નથી. આવ, આવ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, અને ત્રિલોકમાં વિચરતા આમને જો.
18.3.41
एवमुक्तः स राजर्षिस्तव पूर्वपितामहः ।
जगाम सह धर्मेणि सवैश्च त्रिदिवालयैः ॥ १८.३.४१ ॥
આમ કહેવાયેલા તે રાજર્ષિ, તારા પૂર્વ પિતામહ, ધર્મ સાથે અને સ્વર્ગવાસીઓ સાથે ચાલ્યા ગયા.
18.3.42
गङ्गां देवनदीं पुण्यां पावनीमृषिसंस्तुताम् ।
अवगाह्य ततो राजा तनुं तत्याज मानुषीम् ॥ १८.३.४२ ॥
દેવનદી, પવિત્ર અને પાવન ગંગામાં, જેની ઋષિઓએ સ્તુતિ કરી છે, સ્નાન કરીને પછી રાજાએ માનવ દેહ ત્યજ્યો.
18.3.43
ततो विव्यवपुर्भूत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
निर्वैरो गतसंतापो जले तस्मिन्समाप्लुतः ॥ १८.३.४३ ॥
પછી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે દિવ્ય રૂપ ધારણ કરીને, વેર અને સંતાપ છોડી તે જળમાં સંપૂર્ણ ડૂબકી લગાવી.
18.3.44
ततो ययौ वृतो देवैः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
धर्मेण सहितो धीमांस्तूयमानो महर्षिभिः ॥ १८.३.४४ ॥
પછી દેવોથી ઘેરાયેલા કુરુરાજ યુધિષ્ઠિર ધર્મ સાથે ચાલ્યા; તે ધીમાન રાજાની મહર્ષિઓ સ્તુતિ કરતા હતા.
18.3.45
यत्र ते पुरुषव्याघ्राः शूरा विगतमन्यवः ।
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च स्वानि स्थानानि भेजिरे ॥ १८.३.४५ ॥
જ્યાં તે પુરુષવ્યાઘ્ર, ક્રોધ વિનાના શૂરવીર પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો પોતાના સ્થાને પહોંચ્યા.