ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत् ॥ २.१.१ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਜਯ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.1.2
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो मोचयित्वा मयं तदा ।
किं चकार महातेजास्तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम ॥ २.१.२ ॥
ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਯ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
2.1.3
शृणु राजन्नवहितश्चरितं पूर्वकस्य ते ।
मोक्षयित्वा मयं तत्र पार्थः शस्त्रभृतां वरः ॥ २.१.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ — ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਦਾ ਉਹ ਚਰਿੱਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਰਥ ਨੇ ਮਯ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ।
2.1.4
गाण्डिवं कार्मुकश्रेष्ठं तूणी चाक्षयसायकौ ।
दिव्यान्यस्त्राणि राजेन्द्र दुर्लभानि नृपैर्भुवि ॥ २.१.४ ॥
ਗਾਂਡੀਵ, ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੈ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਤਰਕਸ਼; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਦੁਰਲਭ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰ।
2.1.5
रथध्वजपताकाश्च श्वेताश्वांश्च स वीर्यवान् ।
एतानि पावकात्प्राप्य मुदा परमया युतः।
तस्थौ पार्थो महावीर्यस्तदा सह मयेन सः ॥ २.१.५ ॥
ਰਥ ਦੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ — ਇਹ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਪਾਰਥ, ਮਹਾਵੀਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਯ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
2.1.6
ततोऽब्रवीन्मयः पार्थं वासुदेवस्य सन्निधौ ।
पाण्डवेन परित्रातस्तत्कृतं प्रत्यनुस्मरन् ॥ २.१.६ ॥
ਫਿਰ ਮਯ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਪਾਂਡਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਕੀਤੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ।
2.1.7
प्राञ्जलिः श्लक्ष्णया वाचा पूजयित्वा पुनः पुनः ।
अस्माच्च कृष्णात्सङ्क्रुद्धात्पावकाच्च दिधक्षतः ॥ २.१.७ ॥
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ (ਮਯ ਨੇ ਕਿਹਾ) ਇਸ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾੜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਅੱਗ ਤੋਂ (ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ)।
2.1.8
त्वया त्रातोऽस्मि कौन्तेय ब्रूहि किं करवाणि ते ।
अहं हि विश्वकर्मा वै असुराणां परन्तप ॥ २.१.८ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਹੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ।
2.1.9
तस्मात्ते विस्मयं किञ्चित्कुर्यामन्यैः सुदुष्करम् ॥ २.१.९ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ।
2.1.10
एवमुक्तो महावीर्यः पार्थो मायाविदं मयम् ।
ध्यात्वा मुहूर्तं कौन्तेयः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१.१० ॥
ਮਾਇਆਵੀ ਮਯ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਇੱਕ ਪਲ ਸੋਚ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.1.11
कृतमेव त्वया सर्वं स्वस्ति गच्छ महाऽसुर ।
प्रीतिमान्भव मे नित्यं प्रीतिमन्तो वयं च ते ॥ २.१.११ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ, ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਜਾਓ। ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮਵਾਨ ਰਹੋ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮਵਾਨ ਹਾਂ।
2.1.12
प्रोपकारादर्थं हि नादास्यामीति मे व्रतम् ।
युक्तमेतत्त्वयि विभो यदात्थ पुरुषर्षभ ॥ २.१.१२ ॥
ਪਰੋਪਕਾਰ ਲਈ ਮੈਂ ਕੋਈ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਭੂ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਢੁੱਕਦਾ ਹੈ।
2.1.13
प्रीतिपूर्वमहं किञ्चित्कर्तुमिच्छामि तेऽर्जुन ।
अहं हि विश्वकर्मा वै दानवानां महाकविः ॥ २.१.१३ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਵੱਸ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਕਵੀ ਹਾਂ।
2.1.14
सोऽहं वै त्वत्कृते किञ्चित्कर्तुमिच्छामि पाण्डव ।
दानवानां पुरा पार्थ प्रासादा हि मया कृताः ॥ २.१.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਮੈਂ ਹੀ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਹੇ ਪਾਰਥ।
2.1.15
रम्याणि सुखगर्भाणि भोगाढ्यानि सहस्रशः ।
उद्यानानि च रम्याणि सरांसि विविधानि च ॥ २.१.१५ ॥
ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਭੋਗ-ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ; ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ।
2.1.16
विचित्राणि च वस्त्राणि कामगानि रथानि च ।
नगराणि विशालानि साट्टप्राकारवन्ति च ॥ २.१.१६ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਥ; ਅਟਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਗਰ।
2.1.17
वाहनानि च मुख्यानि विचित्राणि सहस्रशः ।
बिलानि रमणीयानि सुखयुक्तानि वै भृशम्।
एते कृता मया तस्मादिच्छामि फल्गुन ॥ २.१.१७ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤਮ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਵਾਹਨ; ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਇਕ ਭੂਮੀਗਤ ਕਮਰੇ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਬਣਾਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਫਲਗੁਨ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
2.1.18
प्राणकृच्छ्राद्विनिर्मुक्तमात्मानं मन्यसे मया ।
एवं गते न शक्ष्यामि किञ्चित्कारयितुं त्वया ॥ २.१.१८ ॥
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜਾਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਵਾ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ।
2.1.19
न चापि तव सङ्कल्पं मोघमिच्छामि दानव ।
कृष्णस्य क्रियतां किञ्चित्तथा प्रतिकृतं मयि ॥ २.१.१९ ॥
ਹੇ ਦਾਨਵ, ਤੇਰਾ ਸੰਕਲਪ ਵਿਅਰਥ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
2.1.20
चोदितो वासुदेवस्तु मयं प्रति नरर्षभ ।
मुहूर्तमिव सन्दध्यौ किमयं चोद्यतामिति ॥ २.१.२० ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਯ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਸੁਦੇਵ ਇੱਕ ਪਲ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ—'ਹੁਣ ਇਹਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਾਂ?'
2.1.21
ततो विचिन्त्य मनसा लोकनाथः प्रजापितः ।
चोदयामास तं कृष्णः सभा वै क्रियतामिति ॥ २.१.२१ ॥
ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ ਲੋਕਨਾਥ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ—'ਸਭਾ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।'
2.1.22
यदि त्वं कर्तुकामोऽसि प्रियं शिल्पवतां वर ।
धर्मराजस्य दयितां यादृशीमिह मन्यसे ॥ २.१.२२ ॥
ਹੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਤਿਵੇਂ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸਭਾ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ—
2.1.23
यां क्रियां नानुकुर्युस्ते मानवाः प्रेक्ष्य विष्ठिताः ।
मनुष्यलोके सकले तादृशीं कुरु वै सभाम् ॥ २.१.२३ ॥
ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੀ ਨਕਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਸਭਾ ਬਣਾ।
2.1.24
यत्र द्विव्यानभिप्रायान्पश्येम विहितांस्त्वया ।
आसुरान्मानुपांश्चैव तादृशीं कुरु वै सभाम् ॥ २.१.२४ ॥
ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਰਚੇ ਦਿਵਿਆ ਨਕਸ਼ੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਸਕੀਏ—ਐਸੀ ਸਭਾ ਬਣਾ।
2.1.25
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सम्प्रहृष्टो मयस्तदा ।
विमानप्रतिमां चक्रे पाण्डवस्य शुभां सभाम् ॥ २.१.२५ ॥
ਉਸ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਕੇ ਮਯ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਵਿਮਾਨ ਵਰਗੀ ਸੁੰਦਰ ਸਭਾ ਬਣਾਈ।
2.1.26
ततः कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
सर्वमेतत्समावेद्य दर्शयामासतुर्मयम् ॥ २.१.२६ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਕੇ ਮਯ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
2.1.27
तस्मै युधिष्ठिरः पूजां यथार्हमकरोत्तदा ।
स तु तां प्रतिजग्राह मयः सत्कृत्य भारत ॥ २.१.२७ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮਯ ਨੇ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ।
2.1.28
स पूर्वदेवचरितं तदा तत्र विशाम्पते ।
कथयामास दैतेयः पाण्डुपुत्रेषु भारत ॥ २.१.२८ ॥
ਹੇ ਜਨਪਤੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਸੁਣਾਏ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
2.1.29
स कालं कञ्चिदाश्वस्य विश्वकर्मा विचिन्त्य तु ।
सभां प्रचकमे कर्तुं पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ २.१.२९ ॥
ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਾਂਗ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਸਭਾ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਾ।
2.1.30
अभिप्रायेण पार्थानां कृष्णस्य च महात्मनः ।
पुण्येऽहनि महातेजाः कृतकौतुकमङ्गलः ॥ २.१.३० ॥
ਪਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ 'ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਮੰਗਲ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
2.1.31
तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पायसेन सहस्रशः ।
धनं बहुविधं दत्त्वा तेभ्य एव च वीर्यवान्
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां दिव्यरूपां मनोरमाम्। ॥ २.१.३१ ॥
ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਧਨ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ (ਸਭਾ) ਬਣਵਾਈ।
2.1.32
दशकिष्कुसहस्रां तां मापयामास सर्वतः ॥ २.१.३२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉਸ (ਸਭਾ) ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਸ਼ਕੂ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮਪਾਇਆ।