మహాభారతం · అధ్యాయం 2.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत् ॥ २.१.१ ॥
నారాయణునికి, నరులలో ఉత్తముడైన నరునికి నమస్కరించి, దేవి సరస్వతికీ నమస్కరించి, అనంతరం జయాన్ని ఉచ్చరించాలి.
2.1.2
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो मोचयित्वा मयं तदा ।
किं चकार महातेजास्तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम ॥ २.१.२ ॥
జయించిన వారిలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు అప్పుడు మయుని విడిపించి ఏమి చేశాడు? ఓ ద్విజోత్తమా, ఆ సంగతి నాకు చెప్పు.
2.1.3
शृणु राजन्नवहितश्चरितं पूर्वकस्य ते ।
मोक्षयित्वा मयं तत्र पार्थः शस्त्रभृतां वरः ॥ २.१.३ ॥
రాజా, శ్రద్ధగా వినుము. నీ పూర్వీకుని ఆ చరితను — ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన పార్థుడు అక్కడ మయుని విడిపించిన వృత్తాంతాన్ని.
2.1.4
गाण्डिवं कार्मुकश्रेष्ठं तूणी चाक्षयसायकौ ।
दिव्यान्यस्त्राणि राजेन्द्र दुर्लभानि नृपैर्भुवि ॥ २.१.४ ॥
గాండీవం, ధనువులలో శ్రేష్ఠమైనది, అక్షయ బాణాలతో కూడిన రెండు అంబులపొదులు; రాజేంద్రా, భూమిపై రాజులకు దుర్లభమైన దివ్యాస్త్రాలు.
2.1.5
रथध्वजपताकाश्च श्वेताश्वांश्च स वीर्यवान् ।
एतानि पावकात्प्राप्य मुदा परमया युतः।
तस्थौ पार्थो महावीर्यस्तदा सह मयेन सः ॥ २.१.५ ॥
రథ ధ్వజాలు, పతాకలు, తెల్లని అశ్వాలు — వీటిని అగ్ని నుండి పొంది, అత్యంత ఆనందంతో కూడిన ఆ పరాక్రమశాలి పార్థుడు, మహావీరుడు, అప్పుడు మయునితో కలిసి నిలిచాడు.
2.1.6
ततोऽब्रवीन्मयः पार्थं वासुदेवस्य सन्निधौ ।
पाण्डवेन परित्रातस्तत्कृतं प्रत्यनुस्मरन् ॥ २.१.६ ॥
అప్పుడు మయుడు వాసుదేవుని సమక్షంలో పార్థునితో ఇలా అన్నాడు — పాండవునిచే రక్షింపబడి, అతడు చేసిన ఆ ఉపకారాన్ని స్మరిస్తూ.
2.1.7
प्राञ्जलिः श्लक्ष्णया वाचा पूजयित्वा पुनः पुनः ।
अस्माच्च कृष्णात्सङ्क्रुद्धात्पावकाच्च दिधक्षतः ॥ २.१.७ ॥
చేతులు జోడించి, మృదువైన మాటలతో పదే పదే నమస్కరిస్తూ, ఈ కోపోద్రిక్తుడైన కృష్ణుడి నుండి, దహించాలని కోరిన అగ్ని నుండి (నీవు నన్ను రక్షించావు).
2.1.8
त्वया त्रातोऽस्मि कौन्तेय ब्रूहि किं करवाणि ते ।
अहं हि विश्वकर्मा वै असुराणां परन्तप ॥ २.१.८ ॥
కౌంతేయా, నీవు నన్ను రక్షించావు; చెప్పు, నీ కోసం నేను ఏమి చేయాలి? నేనే అసురుల విశ్వకర్మను, శత్రుసంహారకా.
2.1.9
तस्मात्ते विस्मयं किञ्चित्कुर्यामन्यैः सुदुष्करम् ॥ २.१.९ ॥
కాబట్టి, ఇతరులకు చేయడం మిక్కిలి కష్టమైన ఏదో ఒకదాన్ని నీకు ఆశ్చర్యం కలిగించేలా నేను చేస్తాను.
2.1.10
एवमुक्तो महावीर्यः पार्थो मायाविदं मयम् ।
ध्यात्वा मुहूर्तं कौन्तेयः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१.१० ॥
మాయావి అయిన మయునితో ఇలా చెప్పబడగా, మహాపరాక్రమశాలి అయిన పార్థుడు (అర్జునుడు) క్షణకాలం ఆలోచించి, నవ్వుతూ ఈ మాటను పలికాడు.
2.1.11
कृतमेव त्वया सर्वं स्वस्ति गच्छ महाऽसुर ।
प्रीतिमान्भव मे नित्यं प्रीतिमन्तो वयं च ते ॥ २.१.११ ॥
నీవు అంతా ఇప్పటికే చేశావు. ఓ మహాసురా, శుభమగుగాక, వెళ్ళు. ఎల్లప్పుడూ నా పట్ల ప్రీతి కలిగి ఉండు; మేమూ నీ పట్ల ప్రీతి కలిగి ఉన్నాము.
2.1.12
प्रोपकारादर्थं हि नादास्यामीति मे व्रतम् ।
युक्तमेतत्त्वयि विभो यदात्थ पुरुषर्षभ ॥ २.१.१२ ॥
ఇతరులకు మేలు చేయడం వల్ల ప్రతిఫలం స్వీకరించను అనేదే నా వ్రతం. ఓ విభూ, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, నీవు చెప్పినది నీకు తగినదే.
2.1.13
प्रीतिपूर्वमहं किञ्चित्कर्तुमिच्छामि तेऽर्जुन ।
अहं हि विश्वकर्मा वै दानवानां महाकविः ॥ २.१.१३ ॥
ప్రీతితో నేను నీకోసం ఏదైనా చేయాలనుకుంటున్నాను, అర్జునా. నేను దానవుల విశ్వకర్మను, మహాకవిని.
2.1.14
सोऽहं वै त्वत्कृते किञ्चित्कर्तुमिच्छामि पाण्डव ।
दानवानां पुरा पार्थ प्रासादा हि मया कृताः ॥ २.१.१४ ॥
అందుకే నేను నీ కోసం ఏదైనా చేయాలనుకుంటున్నాను, పాండవా. పూర్వం దానవుల రాజభవనాలను నేనే నిర్మించాను, పార్థా.
2.1.15
रम्याणि सुखगर्भाणि भोगाढ्यानि सहस्रशः ।
उद्यानानि च रम्याणि सरांसि विविधानि च ॥ २.१.१५ ॥
సుఖాలతో నిండిన, భోగాలతో సమృద్ధమైన వేలకొలది రమణీయ భవనాలు; రమణీయ ఉద్యానవనాలు, వివిధ సరస్సులు.
2.1.16
विचित्राणि च वस्त्राणि कामगानि रथानि च ।
नगराणि विशालानि साट्टप्राकारवन्ति च ॥ २.१.१६ ॥
విచిత్రమైన వస్త్రాలు, ఇష్టానుసారం కదిలే రథాలు; అట్టాలు, ప్రాకారాలతో కూడిన విశాల నగరాలు.
2.1.17
वाहनानि च मुख्यानि विचित्राणि सहस्रशः ।
बिलानि रमणीयानि सुखयुक्तानि वै भृशम्।
एते कृता मया तस्मादिच्छामि फल्गुन ॥ २.१.१७ ॥
వేలకొలది ఉత్తమమైన, విచిత్రమైన వాహనాలు; రమణీయమైన, అత్యంత సుఖవంతమైన భూగర్భ మందిరాలు. ఇవన్నీ నేనే నిర్మించినవి; అందుచేత, ఫల్గునా, నేను కోరుతున్నాను.
2.1.18
प्राणकृच्छ्राद्विनिर्मुक्तमात्मानं मन्यसे मया ।
एवं गते न शक्ष्यामि किञ्चित्कारयितुं त्वया ॥ २.१.१८ ॥
నా ద్వారా నీవు ప్రాణసంకటం నుండి విముక్తుడవయ్యావని నీవు భావిస్తున్నావు. ఇలాంటి స్థితిలో నేను నీతో ఏదీ చేయించలేను.
2.1.19
न चापि तव सङ्कल्पं मोघमिच्छामि दानव ।
कृष्णस्य क्रियतां किञ्चित्तथा प्रतिकृतं मयि ॥ २.१.१९ ॥
ఓ దానవా, నీ సంకల్పం వ్యర్థం కావాలని నేను కోరను. కృష్ణుని కోసం ఏదైనా చేయబడాలి; అలాగే నా పట్ల కూడా ప్రత్యుపకారం చేయబడాలి.
2.1.20
चोदितो वासुदेवस्तु मयं प्रति नरर्षभ ।
मुहूर्तमिव सन्दध्यौ किमयं चोद्यतामिति ॥ २.१.२० ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా, మయునిచే ప్రేరేపించబడిన వాసుదేవుడు ఒక క్షణం ఆలోచించాడు—'ఇప్పుడు ఏమి చేయమని ఇతనికి చెప్పాలి?' అని.
2.1.21
ततो विचिन्त्य मनसा लोकनाथः प्रजापितः ।
चोदयामास तं कृष्णः सभा वै क्रियतामिति ॥ २.१.२१ ॥
అప్పుడు మనసులో ఆలోచించి లోకనాథుడు, ప్రజాపతి అయిన కృష్ణుడు అతనికి ఆదేశించాడు—'సభ నిర్మించబడాలి' అని.
2.1.22
यदि त्वं कर्तुकामोऽसि प्रियं शिल्पवतां वर ।
धर्मराजस्य दयितां यादृशीमिह मन्यसे ॥ २.१.२२ ॥
ఓ శిల్పుల్లో శ్రేష్ఠుడా, ఇక్కడ నీవు ఆలోచించే విధంగా ధర్మరాజుకు ప్రియమైన సభను నిర్మించాలనుకుంటే—
2.1.23
यां क्रियां नानुकुर्युस्ते मानवाः प्रेक्ष्य विष्ठिताः ।
मनुष्यलोके सकले तादृशीं कुरु वै सभाम् ॥ २.१.२३ ॥
చూచి కూడా మనుషులు అనుకరించలేని, మొత్తం మనుష్యలోకంలో అటువంటి సభను నిర్మించు.
2.1.24
यत्र द्विव्यानभिप्रायान्पश्येम विहितांस्त्वया ।
आसुरान्मानुपांश्चैव तादृशीं कुरु वै सभाम् ॥ २.१.२४ ॥
అక్కడ నీచే అమర్చబడిన దివ్య రూపకల్పనలను, అసురుల మరియు మనుష్యుల రూపకల్పనలను మనం చూడగలిగేలా—అటువంటి సభను నిర్మించు.
2.1.25
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं सम्प्रहृष्टो मयस्तदा ।
विमानप्रतिमां चक्रे पाण्डवस्य शुभां सभाम् ॥ २.१.२५ ॥
ఆ మాటను అంగీకరించిన మయుడు అప్పుడు ఎంతో సంతోషించి, పాండవుల కోసం విమానంలా ఒక అందమైన సభను నిర్మించాడు.
2.1.26
ततः कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
सर्वमेतत्समावेद्य दर्शयामासतुर्मयम् ॥ २.१.२६ ॥
అప్పుడు కృష్ణుడు, అర్జునుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునికి ఇదంతా తెలిపి మయుని ఆయనకు చూపించారు.
2.1.27
तस्मै युधिष्ठिरः पूजां यथार्हमकरोत्तदा ।
स तु तां प्रतिजग्राह मयः सत्कृत्य भारत ॥ २.१.२७ ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు అతనికి తగిన గౌరవం చేశాడు; భారతా, మయుడు ఆ సత్కారాన్ని గౌరవంతో స్వీకరించాడు.
2.1.28
स पूर्वदेवचरितं तदा तत्र विशाम्पते ।
कथयामास दैतेयः पाण्डुपुत्रेषु भारत ॥ २.१.२८ ॥
ప్రజాపతీ, అక్కడ ఆ దైత్యుడు పాండు పుత్రులకు పూర్వ దేవతల చరిత్రలను చెప్పాడు, భారతా.
2.1.29
स कालं कञ्चिदाश्वस्य विश्वकर्मा विचिन्त्य तु ।
सभां प्रचकमे कर्तुं पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ २.१.२९ ॥
అతడు కొంతకాలం విశ్రాంతి తీసుకొని, విశ్వకర్మలా ఆలోచించి మహాత్ములైన పాండవుల కోసం సభను నిర్మించడం ప్రారంభించాడు.
2.1.30
अभिप्रायेण पार्थानां कृष्णस्य च महात्मनः ।
पुण्येऽहनि महातेजाः कृतकौतुकमङ्गलः ॥ २.१.३० ॥
పార్థుల, మహాత్ముడైన కృష్ణుని అభిప్రాయం ప్రకారం, శుభదినాన మహాతేజస్వి మంగళ క్రియలు నిర్వహించాడు.
2.1.31
तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पायसेन सहस्रशः ।
धनं बहुविधं दत्त्वा तेभ्य एव च वीर्यवान्
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां दिव्यरूपां मनोरमाम्। ॥ २.१.३१ ॥
ఆ వీర్యవంతుడు వేలకొద్దీ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను పాయసంతో తృప్తిపరిచి, వారికే అనేక విధాల ధనాన్ని ఇచ్చాడు; సర్వ ఋతువుల గుణాలతో కూడిన, దివ్య రూపంతో మనోహరమైన (సభ)ను నిర్మింపజేశాడు.
2.1.32
दशकिष्कुसहस्रां तां मापयामास सर्वतः ॥ २.१.३२ ॥
ఆ (సభ)ను అన్ని వైపులా పది వేల కిష్కుల కొలతతో కొలిపించాడు.