મહાભારત · અધ્યાય 2.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.10.1
सभा वैश्रवणी राजञ्शतयोजनमायता ।
विस्तीर्णा सप्ततिश्चैव योजनानि सितप्रभा ॥ २.१०.१ ॥
હે રાજન્! વૈશ્રવણ (કુબેર)ની એ સભા સો યોજન લાંબી અને સિત્તેર યોજન પહોળી છે, શ્વેત પ્રભાથી ઝળહળતી.
2.10.2
तपसा निर्जिता राजन्स्वयं वैश्रवणेन सा ।
शशिप्रभा प्रावरणा कैलासशिखरोपमा ॥ २.१०.२ ॥
હે રાજન્! એ સભા વૈશ્રવણે પોતે પોતાની તપસ્યાથી જીતી હતી; ચંદ્રપ્રભા જેવી, કૈલાસ શિખર સમાન આવરણવાળી છે.
2.10.3
गुह्यकैरुह्यमाना सा खे विषक्तेव शोभते ।
दिव्या हेममयैरुच्चैः प्रासादैरुपशोभिता ॥ २.१०.३ ॥
ગુહ્યકો દ્વારા ઊંચકાયેલી એ સભા આકાશમાં લટકેલી હોય તેમ શોભે છે; દિવ્ય છે, ઊંચા સુવર્ણ મહેલોથી શોભિત.
2.10.4
महारत्नवती चित्रा दिव्यगन्धा मनोरमा ।
सिताभ्रशिखराकारा प्लवमानेव दृश्यते। ॥ २.१०.४ ॥
મહારત્નોથી ભરેલી, વિચિત્ર, દિવ્ય સુગંધવાળી, મનોહર એ સભા સફેદ મેઘ-શિખર જેવા આકારની તરતી દેખાય છે.
2.10.5
दिव्या हेममयै रङ्गैर्विद्युद्भिरिव चित्रिता ।
तस्यां वैश्रवणो राजा विचित्राभरणाम्बरः ॥ २.१०.५ ॥
સુવર્ણમય, દિવ્ય રંગોથી, વીજળીઓથી ચિત્રિત હોય તેવી એ સભામાં રાજા વૈશ્રવણ વિચિત્ર આભૂષણો અને વસ્ત્રો ધારણ કરીને બિરાજે છે.
2.10.6
स्त्रीसहस्रैर्वृतः श्रीमानास्ते ज्वलितकुण्डलः ।
सह पत्न्या महाराज ऋद्ध्या सह विराजते। ॥ २.१०.६ ॥
હજારો સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા, ઝળહળતાં કુંડળ પહેરેલા શ્રીમાન વૈશ્રવણ બિરાજે છે; હે મહારાજ! પત્ની અને ઐશ્વર્ય સાથે તેઓ શોભી રહ્યા છે.
2.10.7
सर्वाभरणभूषिण्या वपुष्मत्या धनेश्वरः ।
दिवाकरनिभे पुण्ये दिव्यास्तरणसंवृते।
दिव्यपादोपधाने च निषण्णः परमासने ॥ २.१०.७ ॥
બધાં આભૂષણોથી શોભતી, તેજસ્વી દેહવાળી પત્ની સાથે ધનેશ્વર કુબેર સૂર્ય સમાન, પવિત્ર, દિવ્ય આસ્તરણથી ઢંકાયેલા અને દિવ્ય પાદપીઠવાળા પરમ આસન પર બેઠેલા છે.
2.10.8
मन्दाराणामुदाराणां वनानि परिलोडयन् ।
सौगन्धीकवनानां च गन्धं गन्धवहो वहन् ॥ २.१०.८ ॥
મંદાર વૃક્ષોનાં ઉત્તમ વનોને હલાવતો, સૌગંધિક વનોની સુગંધ વહન કરતો સુગંધી વાયુ વહે છે.
2.10.9
नलिन्याश्चालकाख्याया नन्दनस्य वनस्य च ।
शीतो हृदयसंह्लादी वायुस्तमुपसेवते ॥ २.१०.९ ॥
અલકા નામના કમળ-સરોવર અને નંદન વનમાંથી આવતો શીતળ, હૃદયને આનંદ આપતો વાયુ તેમની સેવા કરે છે.
2.10.10
तत्र देवाः सगन्धर्वा गणैरप्सरसां वृताः ।
दिव्यतानैर्महाराज गायन्तिस्म सभागताः ॥ २.१०.१० ॥
ત્યાં સભામાં એકત્ર થયેલા દેવો અને ગંધર્વો અપ્સરાઓના સમૂહોથી ઘેરાયેલા, હે મહારાજ, દિવ્ય તાનોમાં ગાઈ રહ્યા હતા.
2.10.11
मिश्रकेशी च रम्भा च चित्रसेना शुचिस्मिता ।
चारुनेत्रा घृताची च मेनका पुञ्जिकस्थला ॥ २.१०.११ ॥
મિશ્રકેશી અને રંભા, પવિત્ર સ્મિતવાળી ચિત્રસેના, સુંદર નેત્રોવાળી ઘૃતાચી, મેનકા અને પુંજિકસ્થલા.
2.10.12
विश्वाची सहजन्या च प्रम्लोचा उर्वशी ॥ २.१०.१२ ॥
વિશ્વાચી, સહજન્યા, પ્રમ્લોચા અને ઉર્વશી.
2.10.13
वर्गा च सौरभेयी च समीची बुद्बुदा लता ।
एताः सहस्रशश्चान्या नृत्तगीतविशारदाः ॥ २.१०.१३ ॥
વર્ગા, સૌરભેયી, સમીચી, બુદ્બુદા અને લતા; આ તથા હજારો અન્ય અપ્સરાઓ, જે નૃત્ય અને ગીતમાં નિપુણ છે.
2.10.14
उपतिष्ठन्ति धनदं गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
अनिशं दिव्यवादित्रैर्नृत्तगीतैश्च स सभा ॥ २.१०.१४ ॥
ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહો દિવ્ય વાદ્યો, નૃત્ય અને ગીત સહિત નિરંતર ધનદ કુબેરની સેવા કરે છે; તે સભા પણ એવી જ છે.
2.10.15
अशून्या रुचिरा भाति गन्धर्वाप्सरसां गणैः ।
किन्नरा नाम गन्धर्वा नरा नाम तथाऽपरे ॥ २.१०.१५ ॥
ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહોથી ક્યારેય ખાલી ન રહેતી તે રમણીય સભા શોભે છે; ત્યાં કિન્નર નામના ગંધર્વો, નર નામના ગંધર્વો અને અન્ય પણ છે.
2.10.16
माणिभद्रोऽथ धनदः श्वेतभद्रश्च गुह्यकः ।
कशेरको गण्डकण्डूः प्रद्योतश्च महाबलः ॥ २.१०.१६ ॥
મણિભદ્ર, પછી ધનદ, શ્વેતભદ્ર અને ગુહ્યક, કશેરક, ગંડકંડૂ, અને મહાબલી પ્રદ્યોત.
2.10.17
कुस्तम्बरुः पिशाचश्च गजकर्णो विशालकः ।
वराहकर्णस्ताम्रौष्ठः फलकक्षः फलोदकः ॥ २.१०.१७ ॥
કુસ્તંબરુ, પિશાચ, ગજકર્ણ, વિશાલક, વરાહકર્ણ, તામ્રૌષ્ઠ, ફલકક્ષ અને ફલોદક.
2.10.18
हंसचूडः शइखावर्तो हेमनेत्रो विभीषणः ।
पुष्पाननः पिङ्गलकः शोणितोदः प्रवालकः ॥ २.१०.१८ ॥
હંસચૂડ, શંખાવર્ત, હેમનેત્ર, વિભીષણ, પુષ્પાનન, પિંગલક, શોણિતોદ અને પ્રવાલક.
2.10.19
वृक्षवास्यनिकेतश्च चीरवासाश्च भारत ।
एते चान्ये च बहवो यक्षाः शतसहस्रशः ॥ २.१०.१९ ॥
વૃક્ષવાસી અને ચીરવસ્ત્રધારી, હે ભારત, આ અને બીજા ઘણા યક્ષો સેંકડો હજારોની સંખ્યામાં છે.
2.10.20
सदा भगवती लक्ष्मीस्तत्रैव नलकूबरः ।
अहं च बहुशस्तस्यां भवन्त्यन्ये च मद्विधाः ॥ २.१०.२० ॥
ત્યાં સદા ભગવતી લક્ષ્મી રહે છે, અને ત્યાં જ નલકૂબર પણ. હું પણ ત્યાં ઘણીવાર હોઉં છું, અને મારા જેવા બીજા પણ.
2.10.21
ब्रह्मर्षयो भवन्त्यत्र तथा देवर्षयोऽपरे ।
क्रव्यादाश्च तथैवान्ये गन्धर्वाश्च महाबलाः ॥ २.१०.२१ ॥
અહીં બ્રહ્મર્ષિઓ છે; એ જ રીતે બીજા દેવર્ષિઓ, માંસાહારી રાક્ષસો અને બીજા, તથા મહાબલી ગંધર્વો પણ.
2.10.22
उपासते महात्मानं तस्यां धनदमीश्वरम् ।
भगवान्भूतसङ्घैश्च वृतः शतसहस्रशः ॥ २.१०.२२ ॥
ત્યાં મહાત્મા, ધનદાતા ઈશ્વર (કુબેર)ની ઉપાસના થાય છે; ભગવાન પણ સેંકડો હજારો ભૂતગણોથી ઘેરાયેલા રહે છે.
2.10.23
उमापतिः पशुपतिः शूलभृद्भगनेत्रहा ।
त्र्यम्बको राजशार्दूल देवी च विगतक्लमा ॥ २.१०.२३ ॥
ઉમાપતિ, પશુપતિ, ત્રિશૂળધારી, ભગના નેત્રોનો નાશક, ત્ર્યંબક; હે રાજશાર્દૂલ, અને દેવી પણ થાક વગરની (ત્યાં છે).
2.10.24
वामनैर्विकटैः कुब्जैः क्षतजाक्षैर्महारवैः ।
मेदोमांसाशनैरुग्रैरुग्रधन्वा महाबलः ॥ २.१०.२४ ॥
વામનો, વિકટો, કુબ્જો, રક્તનેત્રો, મહાનાદ કરનારા, મેદ અને માંસ ખાનારા ઉગ્રો સાથે—ઉગ્રધન્વા, મહાબલ (ત્યાં છે).
2.10.25
नानाप्रहरणैरुग्रैर्वातैरिव महाजवैः ।
वृतः सखायमन्वास्ते सदैव धनदं नृप ॥ २.१०.२५ ॥
વિવિધ પ્રકારનાં ભયંકર શસ્ત્રોથી સજ્જ, પવન સમાન અતિ વેગવાન સેનાથી ઘેરાયેલો તે સદા ધનદ (કુબેર)ની પાસે રહે છે, હે રાજન્.
2.10.26
प्रहृष्टाः शतशश्चान्ये बहुशः सपरिच्छदाः ।
गन्धर्वाणां च पतयो विश्वावसुर्हहा हुहूः ॥ २.१०.२६ ॥
સેંકડો પ્રસન્ન અન્ય જનો, પોતાના પરિવાર સહિત, અને ગંધર્વોના સ્વામી વિશ્વાવસુ, હાહા તથા હુહૂ.
2.10.27
तुम्बुरुः प्रवतश्चैव शैलूषश्च तथाऽपरः ।
चित्रसेनश्च गीतज्ञस्तथा चित्ररथोपि च ॥ २.१०.२७ ॥
તુંબુરુ, પ્રવત, શૈલૂષ તથા બીજો, ગીતજ્ઞ ચિત્રસેન અને ચિત્રરથ પણ.
2.10.28
एते चान्ये च गन्धर्वा धनेश्वरमुपासते ।
विद्याधराधिपश्चैव चक्रधर्मा सहानुजैः ॥ २.१०.२८ ॥
આ અને અન્ય ગંધર્વો ધનેશ્વર (કુબેર)ની ઉપાસના કરે છે; વિદ્યાધરોનો અધિપતિ ચક્રધર્મા પણ પોતાના નાના ભાઈઓ સહિત.
2.10.29
उपाचरति तत्र स्म धनानामीश्वरं प्रभुम् ।
किन्नराः शतशस्तत्र धनानामीश्वरं प्रभुम् ॥ २.१०.२९ ॥
ત્યાં તે ધનોના ઈશ્વર પ્રભુની સેવા કરે છે; ત્યાં સેંકડો કિન્નરો પણ ધનોના ઈશ્વર પ્રભુની સેવા કરે છે.
2.10.30
आसते चापि राजानो भगदत्तपुरोगमाः ।
द्रुमः किम्पुरुषेशश्च उपास्ते धनदेश्वरम् ॥ २.१०.३० ॥
ભગદત્ત જેમની આગેવાની લે છે તેવા રાજાઓ પણ ત્યાં બેસે છે; અને કિંપુરુષોનો સ્વામી દ્રુમ પણ ધનદના ઈશ્વર (કુબેર)ની ઉપાસના કરે છે.
2.10.31
राक्षसाधिपतिश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः ।
सह यक्षैः सगन्धर्वैः सह सर्वैर्निशाचरैः ॥ २.१०.३१ ॥
રાક્ષસાધિપતિ, મહેન્દ્ર અને ગંધમાદન, યક્ષો, ગંધર્વો અને સર્વ નિશાચરો સહિત.
2.10.32
विभीषणश्च धर्मिष्ठ उपास्ते भ्रातरं प्रभुम् ।
हिमवान्पारियात्रश्च विन्ध्यकैलासमन्दराः ॥ २.१०.३२ ॥
અત્યંત ધર્મિષ્ઠ વિભીષણ પોતાના ભાઈ પ્રભુની ઉપાસના કરે છે; હિમવાન, પારિયાત્ર, વિંધ્ય, કૈલાસ અને મંદર પણ.
2.10.33
मलयो दर्दुरश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः ।
इन्द्रकीलः सुनाभश्च तथा दिव्यौ च पर्वतौ ॥ २.१०.३३ ॥
મલય, દર્દુર, મહેન્દ્ર, ગંધમાદન, ઇન્દ્રકીલ, સુનાભ તથા બે દિવ્ય પર્વતો પણ.
2.10.34
एते चान्ये च बहवः सर्वे मेरुपुरोगमाः ।
उपासते महात्मानं धनानामीश्वरं प्रभुम् ॥ २.१०.३४ ॥
આ અને બીજા ઘણા, મેરુ જેમાં અગ્રણી છે તે સૌ મહાત્મા, ધનના ઈશ્વર પ્રભુની ઉપાસના કરે છે.
2.10.35
नन्दीश्वरश्च भगवान्महाकालस्तथैव च ।
शङ्कुकर्णमुखाः सर्वे दिव्याः पारिषदास्तथा ॥ २.१०.३५ ॥
નંદીશ્વર અને ભગવાન મહાકાલ, તેમજ શંકુકર્ણ જેમાં મુખ્ય છે તેવા સર્વ દિવ્ય પાર્ષદો પણ.
2.10.36
काष्ठः कुटी मुखो दन्ती विजयश्च तपोधिकः ।
श्वेतश्च वृषभस्तत्र नर्दन्नास्ते महाबलः ॥ २.१०.३६ ॥
કાષ્ઠ, કુટી, મુખ, દંતી, વિજય, તપોધિક, શ્વેત અને વૃષભ—ત્યાં ગર્જના કરતો મહાબળવાન.
2.10.37
धनदं राक्षसाश्चान्ये पिशाचाश्च उपासते ।
पारिषदैः परिवृतमुपायान्तं महेश्वरम् ॥ २.१०.३७ ॥
ધનદની રાક્ષસો, બીજા અને પિશાચો ઉપાસના કરે છે; પારિષદોથી ઘેરાયેલા આવી રહેલા મહેશ્વરની.
2.10.38
सदा हि देवदेवेशं शिवं त्रैलोक्यभावनम् ।
प्रणम्य मूर्ध्ना पौलस्त्यो बहुरूपमुमापतिम् ॥ २.१०.३८ ॥
સદા દેવદેવેશ, ત્રણેય લોકના સર્જક શિવને, બહુરૂપી ઉમાપતિને પૌલસ્ત્ય (કુબેર) મસ્તક નમાવીને પ્રણામ કરે છે.
2.10.39
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य महादेवाद्धनेश्वरः ।
आस्ते कदाचिद्भगवान्भवो धनपतेः सखा ॥ २.१०.३९ ॥
પછી મહાદેવ પાસેથી અનુમતિ મેળવીને ધનેશ્વર (કુબેર) ક્યારેક રહે છે; ધનપતિના મિત્ર ભગવાન ભવ પણ.
2.10.40
निधिप्रवरमुख्यौ च शङ्खपद्मौ धनेश्वरौ ।
सर्वान्निधीन्प्रगृह्याथ उपास्तां वै धनेश्वरम् ॥ २.१०.४० ॥
નિધિઓમાં શ્રેષ્ઠ શંખ અને પદ્મ નામના બે ધનેશ્વરો, બધા નિધિઓ લઈને ધનેશ્વરની ઉપાસના કરતા હતા.
2.10.41
सा सभा तादृशी रम्या मया दृष्टान्तरिक्षगा ।
पितामहसभां राजन्कीर्तयिष्ये निबोध ताम् ॥ २.१०.४१ ॥
તે સભા એવી જ સુંદર છે; મેં આકાશમાં ફરતી તે જોઈ. રાજન્, પિતામહની સભાનું હું વર્ણન કરીશ; તે સાંભળો.