महाभारत · अध्याय 2.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.10.1
सभा वैश्रवणी राजञ्शतयोजनमायता ।
विस्तीर्णा सप्ततिश्चैव योजनानि सितप्रभा ॥ २.१०.१ ॥
हे राजा! वैश्रवणाची (कुबेराची) ती सभा शंभर योजने लांब आणि सत्तर योजने रुंद असून श्वेत प्रभेने झळकते.
2.10.2
तपसा निर्जिता राजन्स्वयं वैश्रवणेन सा ।
शशिप्रभा प्रावरणा कैलासशिखरोपमा ॥ २.१०.२ ॥
हे राजा! ती सभा वैश्रवणाने स्वतः आपल्या तपाने जिंकली होती; चंद्रप्रभेसारखी आणि कैलास शिखराप्रमाणे आच्छादन असलेली.
2.10.3
गुह्यकैरुह्यमाना सा खे विषक्तेव शोभते ।
दिव्या हेममयैरुच्चैः प्रासादैरुपशोभिता ॥ २.१०.३ ॥
गुह्यक वाहून नेत असलेली ती सभा आकाशात टांगलेली असल्यासारखी शोभते; दिव्य असून उंच सोन्याच्या प्रासादांनी सुशोभित.
2.10.4
महारत्नवती चित्रा दिव्यगन्धा मनोरमा ।
सिताभ्रशिखराकारा प्लवमानेव दृश्यते। ॥ २.१०.४ ॥
महारत्नांनी भरलेली, विचित्र, दिव्य सुगंधी, मनोहर अशी ती सभा पांढऱ्या मेघशिखराच्या आकाराची असून तरंगत असल्यासारखी दिसते.
2.10.5
दिव्या हेममयै रङ्गैर्विद्युद्भिरिव चित्रिता ।
तस्यां वैश्रवणो राजा विचित्राभरणाम्बरः ॥ २.१०.५ ॥
सोन्याने बनलेल्या, दिव्य रंगांनी, विजांनी चित्रित केल्यासारख्या त्या सभेत राजा वैश्रवण विचित्र अलंकार आणि वस्त्रे धारण करून बसला आहे.
2.10.6
स्त्रीसहस्रैर्वृतः श्रीमानास्ते ज्वलितकुण्डलः ।
सह पत्न्या महाराज ऋद्ध्या सह विराजते। ॥ २.१०.६ ॥
हजारो स्त्रियांनी वेढलेला, तेजस्वी कुंडले धारण केलेला श्रीमान वैश्रवण बसला आहे; हे महाराजा! पत्नी आणि ऐश्वर्यासह तो शोभून दिसत आहे.
2.10.7
सर्वाभरणभूषिण्या वपुष्मत्या धनेश्वरः ।
दिवाकरनिभे पुण्ये दिव्यास्तरणसंवृते।
दिव्यपादोपधाने च निषण्णः परमासने ॥ २.१०.७ ॥
सर्व अलंकारांनी शोभणाऱ्या, तेजस्वी देहाच्या पत्नीसह धनेश्वर कुबेर सूर्यासारख्या पवित्र, दिव्य आच्छादनांनी झाकलेल्या आणि दिव्य पादपीठ असलेल्या परम आसनावर बसलेला आहे.
2.10.8
मन्दाराणामुदाराणां वनानि परिलोडयन् ।
सौगन्धीकवनानां च गन्धं गन्धवहो वहन् ॥ २.१०.८ ॥
मंदार वृक्षांच्या उत्तम वनांना हलवत, सौगंधिक वनांचा सुगंध वाहत सुगंधी वारा वाहत आहे.
2.10.9
नलिन्याश्चालकाख्याया नन्दनस्य वनस्य च ।
शीतो हृदयसंह्लादी वायुस्तमुपसेवते ॥ २.१०.९ ॥
अलका नावाच्या कमलसरोवरातून आणि नंदन वनातून येणारा शीतल, मनाला आनंद देणारा वारा त्याची सेवा करतो.
2.10.10
तत्र देवाः सगन्धर्वा गणैरप्सरसां वृताः ।
दिव्यतानैर्महाराज गायन्तिस्म सभागताः ॥ २.१०.१० ॥
तेथे सभेत जमलेले देव आणि गंधर्व अप्सरांच्या गटांनी वेढलेले, हे महाराजा, दिव्य तानांनी गात होते.
2.10.11
मिश्रकेशी च रम्भा च चित्रसेना शुचिस्मिता ।
चारुनेत्रा घृताची च मेनका पुञ्जिकस्थला ॥ २.१०.११ ॥
मिश्रकेशी आणि रंभा, पवित्र हास्य असलेली चित्रसेना, सुंदर नेत्रांची घृताची, मेनका आणि पुञ्जिकस्थला.
2.10.12
विश्वाची सहजन्या च प्रम्लोचा उर्वशी ॥ २.१०.१२ ॥
विश्वाची, सहजन्या, प्रम्लोचा आणि उर्वशी.
2.10.13
वर्गा च सौरभेयी च समीची बुद्बुदा लता ।
एताः सहस्रशश्चान्या नृत्तगीतविशारदाः ॥ २.१०.१३ ॥
वर्गा, सौरभेयी, समीची, बुद्बुदा आणि लता; या आणि हजारो इतर अप्सरा, जे नृत्य व गीतात निपुण आहेत.
2.10.14
उपतिष्ठन्ति धनदं गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
अनिशं दिव्यवादित्रैर्नृत्तगीतैश्च स सभा ॥ २.१०.१४ ॥
गंधर्व आणि अप्सरांचे समूह दिव्य वाद्ये, नृत्य व गीत यांसह सतत धनद कुबेराची सेवा करतात; ती सभाही तशीच आहे.
2.10.15
अशून्या रुचिरा भाति गन्धर्वाप्सरसां गणैः ।
किन्नरा नाम गन्धर्वा नरा नाम तथाऽपरे ॥ २.१०.१५ ॥
गंधर्व व अप्सरांच्या समूहांनी कधीही रिकामी न होणारी ती रमणीय सभा शोभते; तेथे किन्नर नावाचे गंधर्व, नर नावाचे गंधर्व आणि इतरही आहेत.
2.10.16
माणिभद्रोऽथ धनदः श्वेतभद्रश्च गुह्यकः ।
कशेरको गण्डकण्डूः प्रद्योतश्च महाबलः ॥ २.१०.१६ ॥
मणिभद्र, मग धनद, श्वेतभद्र आणि गुह्यक, कशेरक, गंडकंडू आणि महाबलवान प्रद्योत.
2.10.17
कुस्तम्बरुः पिशाचश्च गजकर्णो विशालकः ।
वराहकर्णस्ताम्रौष्ठः फलकक्षः फलोदकः ॥ २.१०.१७ ॥
कुस्तंबरु, पिशाच, गजकर्ण, विशालक, वराहकर्ण, ताम्रौष्ठ, फलकक्ष आणि फलोदक.
2.10.18
हंसचूडः शइखावर्तो हेमनेत्रो विभीषणः ।
पुष्पाननः पिङ्गलकः शोणितोदः प्रवालकः ॥ २.१०.१८ ॥
हंसचूड, शंखावर्त, हेमनेत्र, विभीषण, पुष्पानन, पिंगलक, शोणितोद आणि प्रवालक.
2.10.19
वृक्षवास्यनिकेतश्च चीरवासाश्च भारत ।
एते चान्ये च बहवो यक्षाः शतसहस्रशः ॥ २.१०.१९ ॥
वृक्षवासी आणि चीरवस्त्र परिधान करणारे, हे भारता, हे आणि इतर अनेक यक्ष शेकडो हजारोंच्या संख्येने आहेत.
2.10.20
सदा भगवती लक्ष्मीस्तत्रैव नलकूबरः ।
अहं च बहुशस्तस्यां भवन्त्यन्ये च मद्विधाः ॥ २.१०.२० ॥
तेथे नेहमी भगवती लक्ष्मी असते, तेथेच नलकूबरही असतो. मीही तेथे अनेकदा असतो, आणि माझ्यासारखे इतरही असतात.
2.10.21
ब्रह्मर्षयो भवन्त्यत्र तथा देवर्षयोऽपरे ।
क्रव्यादाश्च तथैवान्ये गन्धर्वाश्च महाबलाः ॥ २.१०.२१ ॥
येथे ब्रह्मर्षी असतात, तसेच इतर देवर्षी, मांसभक्षक राक्षस आणि इतरही, आणि महाबलवान गंधर्वही.
2.10.22
उपासते महात्मानं तस्यां धनदमीश्वरम् ।
भगवान्भूतसङ्घैश्च वृतः शतसहस्रशः ॥ २.१०.२२ ॥
तेथे महात्मा, धनदाता ईश्वराची (कुबेराची) उपासना करतात; भगवान (शिव) ही शेकडो हजारो भूतगणांनी वेढलेले असतात.
2.10.23
उमापतिः पशुपतिः शूलभृद्भगनेत्रहा ।
त्र्यम्बको राजशार्दूल देवी च विगतक्लमा ॥ २.१०.२३ ॥
उमापती, पशुपती, त्रिशूलधारी, भगाच्या नेत्रांचा नाश करणारा, त्र्यंबक; हे राजशार्दूला, आणि देवीही श्रमरहित (तेथे आहे).
2.10.24
वामनैर्विकटैः कुब्जैः क्षतजाक्षैर्महारवैः ।
मेदोमांसाशनैरुग्रैरुग्रधन्वा महाबलः ॥ २.१०.२४ ॥
वामन, विकट, कुब्ज, रक्तनेत्र, महानादी, मेद व मांस खाणारे उग्र यांच्यासह—उग्रधन्वा, महाबल (तेथे आहे).
2.10.25
नानाप्रहरणैरुग्रैर्वातैरिव महाजवैः ।
वृतः सखायमन्वास्ते सदैव धनदं नृप ॥ २.१०.२५ ॥
नाना प्रकारच्या भयंकर शस्त्रांनी युक्त, वाऱ्याप्रमाणे अति वेगवान सैन्याने वेढलेला तो सदैव धनदाता (कुबेर) याच्याजवळ असतो, हे नृपा.
2.10.26
प्रहृष्टाः शतशश्चान्ये बहुशः सपरिच्छदाः ।
गन्धर्वाणां च पतयो विश्वावसुर्हहा हुहूः ॥ २.१०.२६ ॥
शेकडो आनंदित इतर लोक, आपल्या परिवारासह, आणि गंधर्वांचे अधिपती विश्वावसू, हाहा व हुहू.
2.10.27
तुम्बुरुः प्रवतश्चैव शैलूषश्च तथाऽपरः ।
चित्रसेनश्च गीतज्ञस्तथा चित्ररथोपि च ॥ २.१०.२७ ॥
तुंबुरू, प्रवत, शैलूष आणि दुसरा, गीतज्ञ चित्रसेन, आणि चित्ररथही.
2.10.28
एते चान्ये च गन्धर्वा धनेश्वरमुपासते ।
विद्याधराधिपश्चैव चक्रधर्मा सहानुजैः ॥ २.१०.२८ ॥
हे आणि इतर गंधर्व धनेश्वर (कुबेर)ची उपासना करतात; विद्याधरांचा अधिपती चक्रधर्मा आपल्या धाकट्या भावांसह.
2.10.29
उपाचरति तत्र स्म धनानामीश्वरं प्रभुम् ।
किन्नराः शतशस्तत्र धनानामीश्वरं प्रभुम् ॥ २.१०.२९ ॥
तेथे तो धनांचा ईश्वर असलेल्या प्रभूची सेवा करतो; तेथे शेकडो किन्नरही धनांचा ईश्वर असलेल्या प्रभूची सेवा करतात.
2.10.30
आसते चापि राजानो भगदत्तपुरोगमाः ।
द्रुमः किम्पुरुषेशश्च उपास्ते धनदेश्वरम् ॥ २.१०.३० ॥
भगदत्त ज्यांच्या अग्रभागी आहे अशा राजांसह तेथे बसतात; आणि किंपुरुषांचा अधिपती द्रुमही धनदाच्या ईश्वराची उपासना करतो.
2.10.31
राक्षसाधिपतिश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः ।
सह यक्षैः सगन्धर्वैः सह सर्वैर्निशाचरैः ॥ २.१०.३१ ॥
राक्षसाधिपती, महेंद्र आणि गंधमादन, यक्ष, गंधर्व आणि सर्व निशाचरांसह.
2.10.32
विभीषणश्च धर्मिष्ठ उपास्ते भ्रातरं प्रभुम् ।
हिमवान्पारियात्रश्च विन्ध्यकैलासमन्दराः ॥ २.१०.३२ ॥
अत्यंत धर्मिष्ठ विभीषण आपल्या बंधू प्रभूची उपासना करतो; हिमवान, पारियात्र, विंध्य, कैलास व मंदर.
2.10.33
मलयो दर्दुरश्चैव महेन्द्रो गन्धमादनः ।
इन्द्रकीलः सुनाभश्च तथा दिव्यौ च पर्वतौ ॥ २.१०.३३ ॥
मलय, दर्दुर, महेंद्र, गंधमादन, इंद्रकील, सुनाभ आणि दोन दिव्य पर्वत.
2.10.34
एते चान्ये च बहवः सर्वे मेरुपुरोगमाः ।
उपासते महात्मानं धनानामीश्वरं प्रभुम् ॥ २.१०.३४ ॥
हे आणि इतर अनेक, मेरू ज्यांत अग्रणी आहे ते सर्व महात्मा, धनाधीश्वर प्रभूची उपासना करतात.
2.10.35
नन्दीश्वरश्च भगवान्महाकालस्तथैव च ।
शङ्कुकर्णमुखाः सर्वे दिव्याः पारिषदास्तथा ॥ २.१०.३५ ॥
नंदीश्वर आणि भगवान महाकाल, तसेच शंकुकर्ण ज्यांत प्रमुख आहे असे सर्व दिव्य पार्षदही.
2.10.36
काष्ठः कुटी मुखो दन्ती विजयश्च तपोधिकः ।
श्वेतश्च वृषभस्तत्र नर्दन्नास्ते महाबलः ॥ २.१०.३६ ॥
काष्ठ, कुटी, मुख, दंती, विजय, तपोधिक, श्वेत आणि वृषभ—तेथे गर्जना करीत उभा असलेला महाबल.
2.10.37
धनदं राक्षसाश्चान्ये पिशाचाश्च उपासते ।
पारिषदैः परिवृतमुपायान्तं महेश्वरम् ॥ २.१०.३७ ॥
धनदाची राक्षस व इतर तसेच पिशाच उपासना करतात; पारिषदांनी वेढलेल्या येणाऱ्या महेश्वराची.
2.10.38
सदा हि देवदेवेशं शिवं त्रैलोक्यभावनम् ।
प्रणम्य मूर्ध्ना पौलस्त्यो बहुरूपमुमापतिम् ॥ २.१०.३८ ॥
नेहमी देवदेवेश, त्रैलोक्याची निर्मिती करणाऱ्या शिवाला, बहुरूपी उमापतीला पौलस्त्य (कुबेर) मस्तक नमवून वंदन करतो.
2.10.39
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य महादेवाद्धनेश्वरः ।
आस्ते कदाचिद्भगवान्भवो धनपतेः सखा ॥ २.१०.३९ ॥
नंतर महादेवाची अनुज्ञा मिळवून धनेश्वर (कुबेर) कधी कधी राहतो; धनपतीचा मित्र भगवान भवही (तेथे राहतो).
2.10.40
निधिप्रवरमुख्यौ च शङ्खपद्मौ धनेश्वरौ ।
सर्वान्निधीन्प्रगृह्याथ उपास्तां वै धनेश्वरम् ॥ २.१०.४० ॥
निधींमध्ये श्रेष्ठ शंख व पद्म हे दोन धनेश्वर सर्व निधी घेऊन धनेश्वराची उपासना करीत.
2.10.41
सा सभा तादृशी रम्या मया दृष्टान्तरिक्षगा ।
पितामहसभां राजन्कीर्तयिष्ये निबोध ताम् ॥ २.१०.४१ ॥
ती सभा तशीच सुंदर आहे; मी आकाशात फिरणारी ती पाहिली. राजा, पितामहाच्या सभेचे वर्णन करीन; ते ऐका.