મહાભારત · અધ્યાય 2.18

2.18.1

जरा नामास्मि भद्रं ते राक्षसी कामरूपिणी ।
तव वेश्मनि राजेन्द्र पूजिता न्यवसं सुखम् ॥ २.१८.१ ॥

હું જરા નામની રાક્ષસી છું, તારું કલ્યાણ થાઓ. ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકું છું. હે રાજેન્દ્ર, તારા ઘરમાં સન્માનિત થઈને હું સુખેથી રહેતી હતી.

गृहे गृहे मनुष्याणां नित्यं तिष्ठामि राक्षसी ।
गृहदेवीति नाम्ना वै पुरा सृष्टा स्वयंम्भुवा ॥ २.१८.२ ॥

હું રાક્ષસી છું, મનુષ્યોના દરેક ઘરમાં હું સદા રહું છું. પૂર્વે સ્વયંભૂએ મને ગૃહદેવી નામે સર્જી હતી.

दानवानां विनाशाय स्थापिता दिव्यरूपिणी ।
यो मां भक्त्या लिखेत्कुड्ये सपुत्रां यौवनान्विताम् ॥ २.१८.३ ॥

દાનવોના વિનાશ માટે હું દિવ્ય રૂપવાળી સ્થાપિત થઈ છું. જે ભક્તિથી દીવાલ પર પુત્રો સહિત યૌવનવતી એવી મને ચિતરશે,

गृहे तस्य भवेद्वृद्धिरन्यथा क्षयमाप्नुयात् ।
त्वद्गृहे तिष्ठमानाऽहं पूजिताऽहं सदा विभो ॥ २.१८.४ ॥

તેના ઘરમાં વૃદ્ધિ થાય છે, નહીંતર તે ક્ષયને પામે છે. તારા ઘરમાં રહીને હું સદા પૂજિત રહી છું, હે વિભો.

लिखिता चैव कुड्येषु पुत्रैर्बहुभिरावृता ।
गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्भक्ष्यभोज्यैः सुपूजिता ॥ २.१८.५ ॥

દીવાલો પર ચિતરાયેલી, ઘણા પુત્રોથી ઘેરાયેલી, ગંધ, પુષ્પ, ધૂપ અને ભક્ષ્ય-ભોજ્યથી સારી રીતે પૂજિત.

साऽहं प्रत्युपकारार्थं चिन्तयन्त्यनिशं नृप ।
तवेमे पुत्रशकले दृष्टवत्यस्मि धार्मिका। ॥ २.१८.६ ॥

પ્રત્યુપકાર કરવા હું સતત વિચારું છું. હે રાજન, તારા પુત્રોના આ ટુકડા મેં જોયા છે, હે ધાર્મિક.

संश्लिषिते मया दैवात्कुमारः समपद्यत ।
तव भाग्यान्महाराज हेतुमात्रमहं त्विह ॥ २.१८.७ ॥

દૈવયોગે મેં તેમને સાંધ્યા ત્યારે તે કુમાર પૂર્ણ થયો. મહારાજ, તમારા ભાગ્યથી જ હું અહીં માત્ર નિમિત્ત છું.

मेरुं वा खादितुं शक्ता किं पुनस्तव बालकम् ।
गृहसम्पूजनात्तुष्ट्या मया प्रत्यर्पितस्तव ॥ २.१८.८ ॥

મેરુ પર્વતને પણ ગળી જવાની મારામાં શક્તિ છે; તમારા બાળકની તો વાત જ શી? ગૃહસત્કારથી સંતુષ્ટ થઈને મેં તે તમને પાછો આપ્યો છે.

मम नाम्ना च लोकेऽस्मिन्ख्यात एव भविष्यति ।
एवमुक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत।
स सङ्गृह्य कुमारं तं प्रविवेश गृहं नृपः ॥ २.१८.९ ॥

મારા નામથી જ તે આ લોકમાં પ્રખ્યાત થશે. હે રાજન, એમ કહીને તે ત્યાં જ અંતર્ધાન થઈ ગઈ. રાજા તે કુમારને લઈને ઘરમાં પ્રવેશ્યા.

तस्य बालस्य यत्कृत्यं तच्चकार नृपस्तदा ।
आज्ञापयच्च राक्षस्या मगधेषु महोत्सवम् ॥ २.१८.१० ॥

તે બાળક માટે જે જે સંસ્કાર કરવાના હતા તે રાજાએ ત્યારે કરાવ્યા. અને રાક્ષસીની આજ્ઞાથી મગધોમાં મહોત્સવનો આદેશ આપ્યો.

तस्य नामाकरोच्चैव पितामहसमः पिता ।
जरया सन्धितो यस्माज्जरासन्धो भवत्वयम् ॥ २.१८.११ ॥

પિતામહ સમાન પિતાએ તેનું નામ પણ પાડ્યું. જરા દ્વારા જોડાયો હોવાથી આ જરાસંધ થાઓ.

सोऽवर्धत महातेजा मागधाधिपतेः सुतः ।
प्रमाणबलसम्पन्नो हुताहुतिरिवानलः ॥ २.१८.१२ ॥

મગધાધિપતિનો તે મહાતેજસ્વી પુત્ર વધવા લાગ્યો—કદ અને બળથી સંપન્ન, આહુતિ પામેલા અગ્નિ સમાન.

एवं स ववृधे राजन्कुमारः पुष्करेक्षणः ।
लेन महता चापि यौवनस्थो बभूव ह
मातापित्रोर्नन्दकरः शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ २.१८.१३ ॥

હે રાજન, એ રીતે એ કમળનયન કુમાર સમય જતાં મોટો થયો અને યૌવનને પામ્યો; શુક્લપક્ષના ચંદ્રની જેમ માતાપિતાને આનંદ આપનારો બન્યો.