ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.18

2.18.1

जरा नामास्मि भद्रं ते राक्षसी कामरूपिणी ।
तव वेश्मनि राजेन्द्र पूजिता न्यवसं सुखम् ॥ २.१८.१ ॥

ਮੈਂ ਜਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।

गृहे गृहे मनुष्याणां नित्यं तिष्ठामि राक्षसी ।
गृहदेवीति नाम्ना वै पुरा सृष्टा स्वयंम्भुवा ॥ २.१८.२ ॥

ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸਵੈਂਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹਦੇਵੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਿਰਜਿਆ ਸੀ।

दानवानां विनाशाय स्थापिता दिव्यरूपिणी ।
यो मां भक्त्या लिखेत्कुड्ये सपुत्रां यौवनान्विताम् ॥ २.१८.३ ॥

ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਾਂ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮੈਨੂੰ ਲਿਖੇਗਾ,

गृहे तस्य भवेद्वृद्धिरन्यथा क्षयमाप्नुयात् ।
त्वद्गृहे तिष्ठमानाऽहं पूजिताऽहं सदा विभो ॥ २.१८.४ ॥

ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਪੂਜੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਭੋ।

लिखिता चैव कुड्येषु पुत्रैर्बहुभिरावृता ।
गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्भक्ष्यभोज्यैः सुपूजिता ॥ २.१८.५ ॥

ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿਤਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਗੰਧ, ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਭੱਖ-ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜੀ ਗਈ।

साऽहं प्रत्युपकारार्थं चिन्तयन्त्यनिशं नृप ।
तवेमे पुत्रशकले दृष्टवत्यस्मि धार्मिका। ॥ २.१८.६ ॥

ਮੈਂ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਟੁਕੜੇ ਮੈਂ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਹੇ ਧਾਰਮਿਕ।

संश्लिषिते मया दैवात्कुमारः समपद्यत ।
तव भाग्यान्महाराज हेतुमात्रमहं त्विह ॥ २.१८.७ ॥

ਦੈਵ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੇਵਲ ਨਿਮਿਤ ਮਾਤਰ ਹਾਂ।

मेरुं वा खादितुं शक्ता किं पुनस्तव बालकम् ।
गृहसम्पूजनात्तुष्ट्या मया प्रत्यर्पितस्तव ॥ २.१८.८ ॥

ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਬਾਲਕ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਘਰ ਦੇ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

मम नाम्ना च लोकेऽस्मिन्ख्यात एव भविष्यति ।
एवमुक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत।
स सङ्गृह्य कुमारं तं प्रविवेश गृहं नृपः ॥ २.१८.९ ॥

ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਉਸ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।

तस्य बालस्य यत्कृत्यं तच्चकार नृपस्तदा ।
आज्ञापयच्च राक्षस्या मगधेषु महोत्सवम् ॥ २.१८.१० ॥

ਉਸ ਬਾਲਕ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਸਨ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਦੋਂ ਸਭ ਕਰਵਾਏ। ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਆਖਣ ਤੇ ਮਗਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਉਤਸਵ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

तस्य नामाकरोच्चैव पितामहसमः पिता ।
जरया सन्धितो यस्माज्जरासन्धो भवत्वयम् ॥ २.१८.११ ॥

ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ। ਜਰਾ ਨੇ ਜੋੜਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਰਾਸੰਧ ਹੋਵੇ।

सोऽवर्धत महातेजा मागधाधिपतेः सुतः ।
प्रमाणबलसम्पन्नो हुताहुतिरिवानलः ॥ २.१८.१२ ॥

ਮਗਧ-ਅਧਿਪਤੀ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ—ਕੱਦ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਹੂਤੀ ਪਾਏ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ।

एवं स ववृधे राजन्कुमारः पुष्करेक्षणः ।
लेन महता चापि यौवनस्थो बभूव ह
मातापित्रोर्नन्दकरः शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ २.१८.१३ ॥

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਕੁਮਾਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਬਣ ਗਿਆ।