મહાભારત · અધ્યાય 2.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.20.1
पतितौ हंसडिभिकौ कंसश्च सगणो हतः ।
जरासन्धस्य निधने कालोऽयं समुपागतः ॥ २.२०.१ ॥
હંસ અને ડિમ્ભક પડ્યા, અને કંસ પોતાના ગણો સહિત માર્યો ગયો. જરાસંધના વિનાશનો સમય હવે આવી ગયો છે.
2.20.2
न शक्योऽसौ रणे जेतुं सर्वैरपि सुरासुरैः ।
प्राणयुद्धेन जेतव्यः स इत्युपलभामहे ॥ २.२०.२ ॥
યુદ્ધમાં બધા સુરો અને અસુરો ભેગા થાય તો પણ તેને જીતી શકાય નહીં. પ્રાણયુદ્ધથી જ તેને જીતવો જોઈએ, એમ અમે સમજીએ છીએ.
2.20.3
मयि नीतिर्बलं भीमे रक्षिता चावयोर्जयः ।
मागधं साधयिष्याम इष्टिं त्रय इवाग्नयः ॥ २.२०.३ ॥
મારામાં નીતિ, ભીમમાં બળ; અમારા બંનેના રક્ષણમાં વિજય છે. ત્રણ અગ્નિઓ જેમ યજ્ઞ સિદ્ધ કરે છે, તેમ અમે મગધના રાજાને સિદ્ધ કરીશું.
2.20.4
त्रिभिरासादितोऽस्माभिर्विजने स नराधिपः ।
न सन्देहो यथा युद्धमेकेनाप्युपयास्यति ॥ २.२०.४ ॥
અમે ત્રણ જણ એકાંતમાં તે રાજા પાસે જઈએ તો, તે એકની સાથે પણ યુદ્ધ કરવા આવશે, તેમાં સંદેહ નથી.
2.20.5
अवमानाच्च लोभाच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः ।
भीमसेनेन युद्धाय ध्रुवमप्युपयास्यति ॥ २.२०.५ ॥
અપમાન, લોભ અને બાહુબળના ગર્વથી ઉદ્ધત થઈને તે ચોક્કસ ભીમસેન સાથે યુદ્ધ માટે આવશે.
2.20.6
अलं तस्य महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ।
लोकस्य समुदीर्णस्य निधनायान्तको यथा ॥ २.२०.६ ॥
તેને માટે મહાબાહુ, મહાબળવાન ભીમસેન જ પૂરતા છે; જેમ ઊછળેલા જગતના વિનાશ માટે યમ પૂરતા છે.
2.20.7
यदि भीमबलं वेत्सि यदि ते प्रत्ययो मयि ।
भीमसेनार्जुनौ शीघ्रं न्यासभूतौ प्रयच्छ मे ॥ २.२०.७ ॥
જો તું ભીમનું બળ જાણે છે, જો તને મારા પર વિશ્વાસ છે, તો ભીમસેન અને અર્જુનને તરત જ ન્યાસ તરીકે મને સોંપ.
2.20.8
एवमुक्तो भगवता प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
भीमार्जुनौ समालोक्य सम्प्रहृष्टमुखौ स्थितौ ॥ २.२०.८ ॥
ભગવાને આમ કહ્યું ત્યારે યુધિષ્ઠિરે ઉત્તર આપ્યો; પ્રસન્ન મુખે ઊભેલા ભીમ અને અર્જુન તરફ જોયું.
2.20.9
अच्युताच्युत मामैवं व्याहरामित्रकर्शन ।
पाण्डवानां भवान्नाथो भवन्तं चाश्रिता वयम् ॥ २.२०.९ ॥
હે અચ્યુત, હે અચ્યુત, મારી સાથે આમ ન બોલ. હે શત્રુનાશક, તું જ પાંડવોનો નાથ છે; અમે તારા જ આશ્રિત છીએ.
2.20.10
यथा वदसि गोविन्द सर्वं तदुपपद्यते ।
नहि त्वमग्रतस्तेषां येषां लक्ष्मीः पराङ्मुखी ॥ २.२०.१० ॥
હે ગોવિંદ, તું કહે છે તે બધું યોગ્ય છે; પણ જેમનાથી લક્ષ્મી વિમુખ છે તેમની આગળ તું હોતો નથી.
2.20.11
येषामभिमुखी लक्ष्मीस्तेषां कृष्ण त्वमग्रतः ।
निहतश्च जरासन्धो मोक्षिताश्च महीक्षितः।
राजसूयश्च मे लब्धो निदेशे त्व तिष्ठतः ॥ २.२०.११ ॥
હે કૃષ્ણ, જેમના પર લક્ષ્મી અનુકૂળ છે તેમની આગળ તું હોય છે; જરાસંધ હણાયો, રાજાઓ મુક્ત થયા, અને તારી આજ્ઞામાં ઊભા રહેવાથી મને રાજસૂય યજ્ઞ મળ્યો.
2.20.12
क्षिप्रमेव यथा त्वेतत्कार्यं समुपपद्यते ।
अप्रमत्तो जगन्नाथ तथा कुरु समुपपद्यते। ॥ २.२०.१२ ॥
આ કાર્ય જલદી સિદ્ધ થાય તેમ કર. હે જગન્નાથ, સાવધાનીથી તે જ રીતે કર, જેથી આ કાર્ય સિદ્ધ થાય.
2.20.13
त्रिभिर्भवद्भिर्हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे ।
धर्मकामार्थरहितो रोगार्त इव दुःखितः ॥ २.२०.१३ ॥
તમારા ત્રણ વિના હું જીવવાનું સાહસ કરી શકતો નથી; ધર્મ, કામ અને અર્થથી વંચિત હું રોગથી પીડિત જેવો દુઃખી છું.
2.20.14
न शौरिणा विना पार्थो न शौरिः पाण्डवं विना ।
नाजेयोस्त्यनयोऽर्लोके कृष्णयोरिति मे मतिः ॥ २.२०.१४ ॥
શૌરિ વિના પાર્થ નથી, પાંડવ વિના શૌરિ નથી; આ બે કૃષ્ણો જેવા જગતમાં અજેય કોઈ નથી, એવો મારો મત છે.
2.20.15
अयं च बलिनां श्रेष्ठः श्रीमानपि वृकोदरः ।
युवाभ्यां सहितो वीर किं न कुर्यान्महायशाः ॥ २.२०.१५ ॥
બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, તેજસ્વી અને મહાયશસ્વી આ વૃકોદર પણ, હે વીર, તમે બંને સાથે હોય તો શું ન કરી શકે?
2.20.16
सुप्रणीतो बलौघो हि कुरुते कार्यमुत्तमम् ।
अन्धं बलं जडं प्राहुः प्रणेतव्यं विचक्षणैः ॥ २.२०.१६ ॥
સારી રીતે દોરવાયેલી સેના ખરેખર ઉત્તમ કાર્ય કરે છે; અંધ અને જડ બળને ડાહ્યા લોકોએ દોરવું જોઈએ એમ કહેવાય છે.
2.20.17
यतो हि निम्नं भवति नयन्ति हि ततो जलम् ।
यतश्छिद्रं ततश्चापि नयन्ते धीवरा जलम् ॥ २.२०.१७ ॥
જ્યાં નીચાણ હોય ત્યાં જ લોકો પાણી વાળે છે; અને જ્યાં છિદ્ર હોય ત્યાંથી જ માછીમારો પણ પાણી વાળે છે.
2.20.18
तस्मान्नयविधानज्ञं पुरुषं लोकविश्रुतम् ।
वयमाश्रित्य गोविन्दं यतामः कार्यसिद्धये ॥ २.२०.१८ ॥
તેથી નીતિવિધાન જાણનારા, જગતપ્રસિદ્ધ ગોવિંદનો આશ્રય લઈને આપણે કાર્યસિદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરીએ.
2.20.19
एवं प्रज्ञानयबलं क्रियोपायसमन्वितम् ।
पुरस्कृर्वीत कार्येषु कृष्णकार्यार्थसिद्धये ॥ २.२०.१९ ॥
આ રીતે પ્રજ્ઞા, નય, બળ તથા કર્મ અને ઉપાયોથી યુક્ત પુરુષને કૃષ્ણના કાર્યની સિદ્ધિ માટે કાર્યોમાં આગળ રાખવો જોઈએ.
2.20.20
एवमेव यदुश्रेष्ठ यावत्कार्याथिसिद्धये ।
अर्जुनः कृष्णमन्वेतु भीमोऽन्वेतु धनञ्जयम्।
नयो जयो बलं चैव विक्रमे सिद्धिमेष्यति ॥ २.२०.२० ॥
હે યદુશ્રેષ્ઠ, આ રીતે જ્યાં સુધી કાર્યસિદ્ધિ ન થાય ત્યાં સુધી અર્જુન કૃષ્ણની પાછળ ચાલે અને ભીમ ધનંજયની પાછળ ચાલે. નય, જય, બળ અને પરાક્રમથી સિદ્ધિ મળશે.
2.20.21
एवमुक्तास्ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः ।
वार्ष्णेयः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्मागधं प्रति ॥ २.२०.२१ ॥
આ રીતે કહેવાયા પછી, મહાતેજસ્વી સર્વ ભાઈઓ, વાર્ષ્ણેય અને પાંડવ બંને મગધ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
2.20.22
वर्चस्विनां ब्राह्मणानां स्नातकानां परिच्छदैः ।
आच्छाद्य सुहृदां वाक्यैर्मनोज्ञैरभिनन्दिताः ॥ २.२०.२२ ॥
તેજસ્વી બ્રાહ્મણો અને સ્નાતકોના પરિવારથી આચ્છાદિત, હિતૈષીઓના મનોહર વચનોથી અભિનંદિત થઈને (તેઓ નીકળ્યા).
2.20.23
माधवः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्व्रतधारिणः ।
अमर्षादभितप्तानां ज्ञात्यर्थं मुख्यतेजसाम्।
रविसोमाग्निवपुषां दीप्तमासीत्तदा वपुः ॥ २.२०.२३ ॥
માધવ અને પાંડવ બંને વ્રતધારી થઈને નીકળ્યા. ક્રોધથી તપેલા, સ્વજનો માટે, મુખ્ય તેજવાળા, સૂર્ય-ચંદ્ર-અગ્નિ જેવા શરીરવાળા તેઓનું શરીર ત્યારે દીપ્ત થયું.
2.20.24
इतं मेने जरासन्धं दृष्ट्वा भीमपुरोगमौ ।
एककार्यसमुद्यन्तौ कृष्णौ युद्धेऽपराजितौ ॥ २.२०.२४ ॥
ભીમને આગળ રાખેલા, એક જ કાર્ય માટે તત્પર, યુદ્ધમાં અપરાજિત બે કૃષ્ણોને જોઈને જરાસંધે માન્યું કે તેનું કામ થઈ ગયું.
2.20.25
ईशौ हितौ महात्मानौ सर्वकार्यप्रवर्तिनौ ।
धर्मकामार्थलोकानां कार्याणां च प्रवर्तकौ ॥ २.२०.२५ ॥
તે બંને સમર્થ, હિતૈષી, મહાત્મા હતા; સર્વ કાર્યોના પ્રવર્તક હતા; ધર્મ, કામ અને અર્થ લોકોના તથા કાર્યોના પ્રવર્તક હતા.
2.20.26
कुरुभ्यः प्रस्थितास्ते तु मध्येन कुरुजाङ्गलम् ।
रम्यं पद्मसरो गत्वा कालकूडमतीत्य च ॥ २.२०.२६ ॥
કુરુઓથી પ્રસ્થાન કરીને તેઓ કુરુજાંગલની વચ્ચેથી જઈ, રમણીય પદ્મસરોવર પહોંચ્યા અને કાલકૂટ ઓળંગ્યું.
2.20.27
गण्डकीं च महाशोणं सदानीरां तथैव च ।
एकपर्वतके नद्यः क्रमेणैत्याव्रजन्त ते ॥ २.२०.२७ ॥
ગંડકી, મહાશોણ અને સદાનીરા નદીઓ તથા એકપર્વતકની નદીઓ તેઓ ક્રમશઃ ઓળંગીને ગયા.
2.20.28
उत्तीर्य सरयूं रम्यां दृष्ट्वा पूर्वांश्च कोसलान् ।
अतीत्य जग्मुर्मिथिलां मालां चर्मण्वतीं नदीम् ॥ २.२०.२८ ॥
રમણીય સરયૂ ઓળંગીને, પૂર્વના કોસલોને જોઈને તેઓ મિથિલા ગયા; માલા અને ચર્મણ્વતી નદી ઓળંગી.
2.20.29
अतीत्य गङ्गां शोणं च त्रयस्ते प्राङ्मुखास्तदा ।
कुशचीरच्छदा जग्मुर्मागधं क्षेत्रमच्युताः ॥ २.२०.२९ ॥
ગંગા અને શોણ ઓળંગીને તે ત્રણે પૂર્વાભિમુખ થઈ, કુશ અને વલ્કલ વસ્ત્ર ધારણ કરી, ત્યારે મગધ ક્ષેત્રમાં ગયા.
2.20.30
ते शश्वद्गोधनाकीर्णमम्बुमन्तं शुभद्रुमम् ।
गोरथं गिरिमासाद्य ददृशुर्मागधं पुरम् ॥ २.२०.३० ॥
તેઓ હંમેશાં ગોધનથી ભરેલા, જળસમૃદ્ધ, સુંદર વૃક્ષોવાળા ગોરથ પર્વત પર પહોંચીને મગધનગર જોયું.