ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.20.1
पतितौ हंसडिभिकौ कंसश्च सगणो हतः ।
जरासन्धस्य निधने कालोऽयं समुपागतः ॥ २.२०.१ ॥
ਹੰਸ ਅਤੇ ਡਿੰਭਕ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਅਤੇ ਕੰਸ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
2.20.2
न शक्योऽसौ रणे जेतुं सर्वैरपि सुरासुरैः ।
प्राणयुद्धेन जेतव्यः स इत्युपलभामहे ॥ २.२०.२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਂਤ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪ੍ਰਾਣਯੁੱਧ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।
2.20.3
मयि नीतिर्बलं भीमे रक्षिता चावयोर्जयः ।
मागधं साधयिष्याम इष्टिं त्रय इवाग्नयः ॥ २.२०.३ ॥
ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ, ਭੀਮ ਵਿੱਚ ਬਲ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਅਗਨੀਆਂ ਯੱਗ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਾਂਗੇ।
2.20.4
त्रिभिरासादितोऽस्माभिर्विजने स नराधिपः ।
न सन्देहो यथा युद्धमेकेनाप्युपयास्यति ॥ २.२०.४ ॥
ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
2.20.5
अवमानाच्च लोभाच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः ।
भीमसेनेन युद्धाय ध्रुवमप्युपयास्यति ॥ २.२०.५ ॥
ਅਪਮਾਨ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਬਾਹੂਆਂ ਦੇ ਬਲ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਵੇਗਾ।
2.20.6
अलं तस्य महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ।
लोकस्य समुदीर्णस्य निधनायान्तको यथा ॥ २.२०.६ ॥
ਉਸ ਲਈ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਯਮ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
2.20.7
यदि भीमबलं वेत्सि यदि ते प्रत्ययो मयि ।
भीमसेनार्जुनौ शीघ्रं न्यासभूतौ प्रयच्छ मे ॥ २.२०.७ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਭੀਮ ਦਾ ਬਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਿਆਸ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇ।
2.20.8
एवमुक्तो भगवता प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
भीमार्जुनौ समालोक्य सम्प्रहृष्टमुखौ स्थितौ ॥ २.२०.८ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
2.20.9
अच्युताच्युत मामैवं व्याहरामित्रकर्शन ।
पाण्डवानां भवान्नाथो भवन्तं चाश्रिता वयम् ॥ २.२०.९ ॥
ਹੇ ਅਚੁਤ, ਹੇ ਅਚੁਤ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬੋਲ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈਂ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਹਾਂ।
2.20.10
यथा वदसि गोविन्द सर्वं तदुपपद्यते ।
नहि त्वमग्रतस्तेषां येषां लक्ष्मीः पराङ्मुखी ॥ २.२०.१० ॥
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
2.20.11
येषामभिमुखी लक्ष्मीस्तेषां कृष्ण त्वमग्रतः ।
निहतश्च जरासन्धो मोक्षिताश्च महीक्षितः।
राजसूयश्च मे लब्धो निदेशे त्व तिष्ठतः ॥ २.२०.११ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਜਰਾਸੰਧ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਜੇ ਛੁੱਟੇ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਸੂਯ ਮਿਲਿਆ।
2.20.12
क्षिप्रमेव यथा त्वेतत्कार्यं समुपपद्यते ।
अप्रमत्तो जगन्नाथ तथा कुरु समुपपद्यते। ॥ २.२०.१२ ॥
ਇਹ ਕੰਮ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ। ਹੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।
2.20.13
त्रिभिर्भवद्भिर्हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे ।
धर्मकामार्थरहितो रोगार्त इव दुःखितः ॥ २.२०.१३ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਜੀਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਮੈਂ ਰੋਗ-ਪੀੜਤ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।
2.20.14
न शौरिणा विना पार्थो न शौरिः पाण्डवं विना ।
नाजेयोस्त्यनयोऽर्लोके कृष्णयोरिति मे मतिः ॥ २.२०.१४ ॥
ਸ਼ੌਰੀ ਬਿਨਾਂ ਪਾਰਥ ਨਹੀਂ, ਪਾਂਡਵ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੌਰੀ ਨਹੀਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਵਰਗਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜੇਯ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
2.20.15
अयं च बलिनां श्रेष्ठः श्रीमानपि वृकोदरः ।
युवाभ्यां सहितो वीर किं न कुर्यान्महायशाः ॥ २.२०.१५ ॥
ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਇਹ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਵੀ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ?
2.20.16
सुप्रणीतो बलौघो हि कुरुते कार्यमुत्तमम् ।
अन्धं बलं जडं प्राहुः प्रणेतव्यं विचक्षणैः ॥ २.२०.१६ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਈ ਗਈ ਫੌਜ ਯਕੀਨਨ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਲ ਨੂੰ ਸਿਆਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.20.17
यतो हि निम्नं भवति नयन्ति हि ततो जलम् ।
यतश्छिद्रं ततश्चापि नयन्ते धीवरा जलम् ॥ २.२०.१७ ॥
ਜਿੱਥੇ ਨੀਵਾਂ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਮਛੇਰੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2.20.18
तस्मान्नयविधानज्ञं पुरुषं लोकविश्रुतम् ।
वयमाश्रित्य गोविन्दं यतामः कार्यसिद्धये ॥ २.२०.१८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਨੀਤੀ-ਵਿਧਾਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੀਏ।
2.20.19
एवं प्रज्ञानयबलं क्रियोपायसमन्वितम् ।
पुरस्कृर्वीत कार्येषु कृष्णकार्यार्थसिद्धये ॥ २.२०.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ, ਨੀਤੀ, ਬਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.20.20
एवमेव यदुश्रेष्ठ यावत्कार्याथिसिद्धये ।
अर्जुनः कृष्णमन्वेतु भीमोऽन्वेतु धनञ्जयम्।
नयो जयो बलं चैव विक्रमे सिद्धिमेष्यति ॥ २.२०.२० ॥
ਹੇ ਯਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਰਜੁਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ ਅਤੇ ਭੀਮ ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ। ਨੀਤੀ, ਜਿੱਤ, ਬਲ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲੇਗੀ।
2.20.21
एवमुक्तास्ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः ।
वार्ष्णेयः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्मागधं प्रति ॥ २.२०.२१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸਾਰੇ ਭਰਾ, ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਦੋਵੇਂ ਮਗਧ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
2.20.22
वर्चस्विनां ब्राह्मणानां स्नातकानां परिच्छदैः ।
आच्छाद्य सुहृदां वाक्यैर्मनोज्ञैरभिनन्दिताः ॥ २.२०.२२ ॥
ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਨਾਤਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਈ ਪਾਏ ਹੋਏ (ਉਹ ਤੁਰ ਪਏ)।
2.20.23
माधवः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्व्रतधारिणः ।
अमर्षादभितप्तानां ज्ञात्यर्थं मुख्यतेजसाम्।
रविसोमाग्निवपुषां दीप्तमासीत्तदा वपुः ॥ २.२०.२३ ॥
ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਦੋਵੇਂ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਅਮਰਸ਼ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ, ਮੁੱਖ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਜ-ਚੰਦ੍ਰ-ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਮਕ ਉੱਠਿਆ।
2.20.24
इतं मेने जरासन्धं दृष्ट्वा भीमपुरोगमौ ।
एककार्यसमुद्यन्तौ कृष्णौ युद्धेऽपराजितौ ॥ २.२०.२४ ॥
ਭੀਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ, ਇੱਕੋ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤਤਪਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਦੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ।
2.20.25
ईशौ हितौ महात्मानौ सर्वकार्यप्रवर्तिनौ ।
धर्मकामार्थलोकानां कार्याणां च प्रवर्तकौ ॥ २.२०.२५ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮਰੱਥ, ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਸਨ; ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਨ।
2.20.26
कुरुभ्यः प्रस्थितास्ते तु मध्येन कुरुजाङ्गलम् ।
रम्यं पद्मसरो गत्वा कालकूडमतीत्य च ॥ २.२०.२६ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਉਹ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਹੋ ਕੇ ਰਮਣੀਕ ਪਦਮਸਰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਕਾਲਕੂਟ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
2.20.27
गण्डकीं च महाशोणं सदानीरां तथैव च ।
एकपर्वतके नद्यः क्रमेणैत्याव्रजन्त ते ॥ २.२०.२७ ॥
ਗੰਡਕੀ, ਮਹਾਸ਼ੋਣ ਅਤੇ ਸਦਾਨੀਰਾ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਏਕਪਰਵਤਕ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
2.20.28
उत्तीर्य सरयूं रम्यां दृष्ट्वा पूर्वांश्च कोसलान् ।
अतीत्य जग्मुर्मिथिलां मालां चर्मण्वतीं नदीम् ॥ २.२०.२८ ॥
ਰਮਣੀਕ ਸਰਯੂ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਪੂਰਬੀ ਕੋਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਗਏ; ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕੀਤੀ।
2.20.29
अतीत्य गङ्गां शोणं च त्रयस्ते प्राङ्मुखास्तदा ।
कुशचीरच्छदा जग्मुर्मागधं क्षेत्रमच्युताः ॥ २.२०.२९ ॥
ਗੰਗਾ ਤੇ ਸ਼ੋਣ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਤੇ ਛਾਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਗਧ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਗਏ।
2.20.30
ते शश्वद्गोधनाकीर्णमम्बुमन्तं शुभद्रुमम् ।
गोरथं गिरिमासाद्य ददृशुर्मागधं पुरम् ॥ २.२०.३० ॥
ਉਹ ਸਦਾ ਪਸ਼ੂਧਨ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਗੋਰਥ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਗਧ ਨਗਰ ਵੇਖਿਆ।