મહાભારત · અધ્યાય 2.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.24.1
ततस्तं निश्चितात्मानं युद्धाय यदुनन्दनः ।
उवाच वाग्मी राजानं जरासन्धमधोक्षजः ॥ २.२४.१ ॥
ત્યારે યુદ્ધ માટે દૃઢ નિશ્ચયવાળા તે રાજા જરાસંધને યદુનંદન, વાગ્મી અધોક્ષજ (કૃષ્ણ) બોલ્યા.
2.24.2
त्रयाणां केन ते राजन्योद्धुमुत्सहते मनः ।
अस्मदन्यतमेनेह सज्जीभवतु को युधि ॥ २.२४.२ ॥
હે રાજન, ત્રણમાંથી તારું મન કોની સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક છે? અમારામાંથી કોઈ એક સાથે યુદ્ધ માટે અહીં કોણ તૈયાર થશે?
2.24.3
एवमुक्तः स नृपतिर्युद्धं वव्रे महाद्युतिः ।
जरासन्धस्ततो राजा भीमसेनेन मागधः ॥ २.२४.३ ॥
આમ કહેવાયા પછી તે મહાતેજસ્વી રાજા, મગધનો જરાસંધ, ભીમસેન સાથે યુદ્ધ પસંદ કર્યું.
2.24.4
धारयन्तं गदां दिव्यां बलं श्रुत्वा च निर्वृतः ।
अर्जुन वासुदेवं च वजर्यित्वा स मागधः ॥ २.२४.४ ॥
દિવ્ય ગદા ધારણ કરનાર અને બળ વિશે સાંભળીને સંતુષ્ટ થયેલા તે મગધરાજે અર્જુન અને વાસુદેવને છોડી દીધા.
2.24.5
मत्वा देवं गोप इति बालोऽर्जुन इति स्म ह ।
आदाय रोजनां माल्यं मङ्गल्यान्यपराणि च ॥ २.२४.५ ॥
દેવને ગોપ અને અર્જુનને બાળક માનીને, રોચનાની માળા અને બીજી મંગલ વસ્તુઓ લઈને.
2.24.6
धारयन्नगदान्मुख्यान्निर्वृतीर्वेदनानि च ।
उपतस्थे जरासन्धं युयुत्सुं वै पुरोहितः ॥ २.२४.६ ॥
મુખ્ય પર્વતો, સંતોષ અને વેદોને ધારણ કરીને પુરોહિત યુદ્ધોત્સુક જરાસંધ પાસે આવ્યા.
2.24.7
कृतस्वस्त्ययनो राजा ब्राह्मणेन यशस्विना ।
समनह्यज्जरासन्धः क्षात्रं धर्ममनुस्मरन् ॥ २.२४.७ ॥
યશસ્વી બ્રાહ્મણ દ્વારા સ્વસ્તિવાચન કરાવીને રાજા જરાસંધે ક્ષાત્રધર્મનું સ્મરણ કરતાં કવચ ધારણ કર્યું.
2.24.8
अवमुच्य किरीटं स केशान्समनुमृज्य च ।
दतिष्ठज्जरासन्धो वेलातिग इवार्णवः ॥ २.२४.८ ॥
મુગટ ઉતારીને, વાળ સરખા કરીને જરાસંધ ઊભો રહ્યો, જાણે કિનારો ઓળંગતો સમુદ્ર.
2.24.9
उवाच मतिमान्राजा भीमं भीमपराक्रमः ।
भीम योत्स्ये त्वया सार्धं श्रेयसा निर्जितं वरम् ॥ २.२४.९ ॥
બુદ્ધિમાન અને ભીમપરાક્રમી રાજાએ ભીમને કહ્યું - ભીમ, હું તારી સાથે યુદ્ધ કરીશ; શ્રેય માટે જીતવું જ ઉત્તમ છે.
2.24.10
एवमुक्त्वा जरासन्धो भीमसेनमरिन्दमः ।
प्रत्युद्ययौ महातेजाः शक्रं बल इवासुरः ॥ २.२४.१० ॥
આમ કહીને શત્રુદમન મહાતેજસ્વી જરાસંધ ભીમસેન તરફ આગળ વધ્યો, જેમ બલ નામનો અસુર ઇન્દ્ર તરફ ગયો હતો.
2.24.11
ततः संमन्त्र्य कृष्णेन कृतस्वस्त्ययनो बली ।
भीमसेनो जरासन्धमाससाद युयुत्सया ॥ २.२४.११ ॥
પછી કૃષ્ણ સાથે મંત્રણા કરીને, સ્વસ્તિવાચન કરાવેલ બળવાન ભીમસેન યુદ્ધની ઇચ્છાથી જરાસંધ પાસે પહોંચ્યો.
2.24.12
ततस्तौ नरशार्दूलौ बाहुशस्त्रौ समीयतुः ।
वीरौ परमसंहृष्टावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ॥ २.२४.१२ ॥
પછી હાથને જ શસ્ત્ર બનાવનારા એ બે નરશાર્દૂલ, અત્યંત હર્ષિત વીરો, એકબીજાને જીતવાની ઇચ્છાથી ભેટ્યા.
2.24.13
करग्रहणपूर्वं तु कृत्वा पादाभिवन्दनम् ।
कक्षैः कक्षां विधुन्वानावास्फोटं तत्र चक्रतुः ॥ २.२४.१३ ॥
પ્રથમ હાથ પકડીને, ચરણવંદન કરીને, બંનેએ બગલથી બગલ હલાવીને ત્યાં તાળીઓ પાડી.
2.24.14
स्कन्धे दोर्भ्यां समाहत्य निहत्य च मुहुर्मुहुः ।
अङ्गमङ्गैः समाश्लिष्य पुनरास्फालनं च चक्रतुः। ॥ २.२४.१४ ॥
ખભા પર બંને બાહુથી પ્રહાર કરીને, વારંવાર આઘાત કરીને, અંગેઅંગ ભેટીને આલિંગન કરી, ફરી તાળીઓ પાડી.
2.24.15
चित्रहस्तादिकं कृत्वा सस्फुलिङ्गेन चाशनिम् ।
गलगण्डाभिघातेन सस्फुलिङ्गेन चाशनिम् ॥ २.२४.१५ ॥
વિચિત્ર હાથપ્રયોગ વગેરે કરીને, તણખા સાથે વજ્ર જેવા, ગળા અને ગાલ પર પ્રહાર કરીને, તણખા સાથે વજ્ર જેવા.
2.24.16
बाहुपाशादिकं कृत्वा पादाहतशिरावुभौ ।
उरोहस्तं ततश्चक्रे पूर्णकुम्भौ प्रयुज्य तौ ॥ २.२४.१६ ॥
બાહુપાશ વગેરે કરીને, પગના પ્રહારથી માથા પર આઘાત પામેલા બંને, પછી છાતી અને હાથની પકડ કરી, પૂર્ણ કુંભ જેવા બંનેએ પ્રયોગ કર્યો.
2.24.17
करसम्पीडनं कृत्वा गर्जन्तौ वारणाविव ।
नर्दन्तौ मेघसङ्काशौ बाहुप्रहरणावुभौ ॥ २.२४.१७ ॥
હાથથી દબાવ કરીને, ગર્જતા બે હાથીઓ જેવા, મેઘ જેવા ગર્જતા, બાહુઓને જ શસ્ત્ર બનાવેલા બંને.
2.24.18
तलेनाहन्यमानौ तु अन्योन्यं कृतवीक्षणौ ।
सिंहाविव सुसंङ्क्रुद्धावाकृष्याकृष्य युध्यताम् ॥ २.२४.१८ ॥
હથેળીથી પ્રહાર પામતા, એકબીજા સામે જોતા, બે સિંહો જેવા અતિ ક્રોધિત થઈને, વારંવાર ખેંચી ખેંચીને યુદ્ધ કરતા.
2.24.19
अङ्गेनाङ्गं समापीड्य बाहुभ्यामुभयोरपि ।
आवृत्य बाहुभिश्चापि उदरं च प्रचक्रतुः ॥ २.२४.१९ ॥
એકે બીજાનું અંગ પોતાના અંગથી દૃઢપણે દબાવ્યું, બંનેએ બાહુઓ વડે એકબીજાને વીંટળાઈ પેટને પણ બાંધી દીધું.
2.24.20
उभौ कट्यां सुपार्श्वे तु तक्षवन्तौ च शिक्षितौ ।
अधो हस्तं स्वकण्ठे तूदरस्योरसि चाक्षिपत् ॥ २.२४.२० ॥
બંને તાલીમબદ્ધ અને કુશળ હતા, કમર અને બગલ પર પકડ જમાવી; એકે નીચેથી હાથ નાખીને પોતાના ગળા પર અને પેટ તરફથી છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
2.24.21
सर्वातिक्रान्तमर्यादं पृष्ठभङ्गं च चक्रतुः ।
सम्पूर्णमूर्च्छां बाहुभ्यां पूर्णकुम्भं प्रचक्रतुः ॥ २.२४.२१ ॥
બધા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને તેમણે પીઠ ભાંગી નાખે એવો દાવ કર્યો; બાહુઓ વડે સંપૂર્ણ મૂર્છા અને પૂર્ણકુંભ પકડ રચી.
2.24.22
तृणपीडं यथाकामं पूर्णयोगं समुष्टिकम् ।
एवमादीनि युद्धानि प्रकुर्वन्तौ परस्परम् ॥ २.२४.२२ ॥
તૃણપીડ, ઇચ્છા મુજબ, પૂર્ણયોગ, મુષ્ટિપ્રહાર સાથે; આવા બીજા યુદ્ધદાવ તેઓ એકબીજા પર કરતા રહ્યા.
2.24.23
तयोर्युद्धं ततो द्रष्टुं समेताः पुरवासिनाः ।
ब्राह्मणा वणिजश्चैव क्षत्रियाश्च सहस्रशः ॥ २.२४.२३ ॥
તેમનું યુદ્ધ જોવા નગરવાસીઓ એકઠા થયા — બ્રાહ્મણો, વણિકો અને ક્ષત્રિયો, હજારોની સંખ્યામાં.
2.24.24
शूद्राश्च नरशार्दूल स्त्रियो वृद्धाश्च सर्वशः ।
निरन्तरमभूत्तत्र जनौघैरभिसंवृतम् ॥ २.२४.२४ ॥
હે નરશાર્દૂલ! શૂદ્રો, સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધો પણ સર્વ પ્રકારે ત્યાં આવ્યા; જનસમૂહથી તે સ્થાન અવિરત ઘેરાઈ ગયું.
2.24.25
तयोरथ भुजाघातान्निग्रहप्रग्रहात्तथा ।
आसीत्सुभीमसम्पातो वज्रपर्वतयोरिव ॥ २.२४.२५ ॥
પછી તે બંનેના બાહુપ્રહારો અને પકડ-ખેંચથી વજ્ર અને પર્વતની ટક્કર જેવી અતિ ભયંકર અથડામણ થઈ.
2.24.26
उभौ परमसंहृष्टौ बलेन बलिनां वरौ ।
अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ॥ २.२४.२६ ॥
બંને અત્યંત હર્ષિત, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતા; એકબીજામાં અવકાશ શોધતા, પરસ્પરને જીતવા ઇચ્છતા હતા.
2.24.27
शिरोभिरिव तौ मेषौ वृक्षैरिव निशाचरौ ।
पदैरिव शुभावश्वौ तुण्डाभ्यां तित्तिरी इव ॥ २.२४.२७ ॥
તે બંને માથાંથી ઘેટાં જેવા, વૃક્ષોથી નિશાચરો જેવા, પગોથી સુંદર ઘોડા જેવા, ચાંચોથી તેતર જેવા હતા.
2.24.28
तद्भीममुत्सार्य जनं युद्धमासीदुपप्लवे ।
बलिनोः संयुगे राजन्वृत्रवासवयोरिव ॥ २.२४.२८ ॥
હે રાજન્, ત્યારે ભયંકર જનસમુદાયને દૂર હટાવી, ધમાલમાં તે બે બળવાનોનું યુદ્ધ વૃત્ર અને વાસવ (ઇન્દ્ર)ના યુદ્ધ જેવું થયું.
2.24.29
प्रकर्षणाकर्षणाभ्यामनुकर्षविकर्षणैः ।
आचकर्षतुरन्योन्यं जानुभिश्चावजघ्नतुः ॥ २.२४.२९ ॥
એકબીજાને ખેંચીને, ઘસડીને, આગળ-પાછળ ઝટકીને તેમણે ઘૂંટણથી પ્રહાર કર્યા.
2.24.30
ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम् ।
पाषाणसङ्घातनिभैः प्रहारैरभिजघ्नतुः ॥ २.२४.३० ॥
પછી મોટા અવાજે એકબીજાને ધિક્કારતા, પથ્થરોના ઢગલા જેવા પ્રહારોથી તેમણે એકબીજા પર વાર કર્યા.
2.24.31
ततो भीमं जरासन्धो जघानोरसि मुष्टिना ।
भीमोषि तं जरासन्धं वक्षस्यभिजघान ह ॥ २.२४.३१ ॥
પછી જરાસંધે ભીમની છાતી પર મુઠ્ઠીથી પ્રહાર કર્યો. ભીમે પણ જરાસંધની છાતી પર પ્રહાર કર્યો.
2.24.32
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ ।
बाहुभिः समसज्जोतामायसैः परिघैरिव ॥ २.२४.३२ ॥
વિશાળ છાતી અને લાંબી ભુજાવાળા, કુસ્તીમાં કુશળ તે બંને લોખંડની ગદાઓની જેમ હાથોથી ભિડાઈ ગયા.
2.24.33
कार्तिकस्य तु मासस्य प्रवृत्तं प्रथमेऽहनि ।
तदा तद्युद्धमभवद्दिनानि दश पञ्च च।
अनाहारं दिवारात्रमविश्रान्तमवर्तत ॥ २.२४.३३ ॥
કારતક માસના પ્રથમ દિવસે તે શરૂ થયું. ત્યારે તે યુદ્ધ પંદર દિવસ ચાલ્યું. દિવસ-રાત ભોજન વિના અને આરામ વિના તે ચાલુ રહ્યું.
2.24.34
तद्वृत्तं तु त्रयोदश्यां समवेतं महात्मनोः ।
चतुर्दश्यां निशायां तु निवृत्तो मागधः क्लमात् ॥ २.२४.३४ ॥
તે બંને મહાત્માઓનું તે યુદ્ધ ત્રયોદશી સુધી ચાલ્યું. ચતુર્દશીની રાત્રે મગધરાજ થાકથી પાછો હટ્યો.
2.24.35
तं राजानं तथा क्लान्तं दृष्ट्वा राजञ्जनार्दनः ।
उवाच भीमकर्माणं भीमं सम्बोधयन्निव ॥ २.२४.३५ ॥
હે રાજન્! તે થાકેલા રાજાને જોઈને જનાર્દને, ભયંકર કર્મ કરનાર ભીમને જાગૃત કરતા હોય તેમ કહ્યું.
2.24.36
क्लान्तः शत्रुर्हि कौन्तेय शक्यः पीडयितुं रणे ।
पीड्यमानो हि कार्त्स्न्येन जह्याज्जीवितमात्मनः ॥ २.२४.३६ ॥
હે કૌંતેય! થાકેલા શત્રુને યુદ્ધમાં પીડવો શક્ય છે. સંપૂર્ણપણે પીડિત થતાં તે પોતાનો પ્રાણ ત્યજી દેશે.
2.24.37
तस्मात्तेऽद्यैव कौन्तेय पीडनीयो जनाधिपः ।
सममेतेन युध्यस्व बाहुभ्यां भरतर्षभ ॥ २.२४.३७ ॥
તેથી, હે કૌન્તેય, આજે જ તારે આ રાજાને પીડવો જોઈએ. હે ભરતર્ષભ, તેની સાથે સમાનપણે તારા બાહુઓથી યુદ્ધ કર.
2.24.38
एवमुक्तःस कृष्णेन पाण्डवः परवीरहा ।
जरासन्दस्य तद्रन्ध्रं ज्ञात्वा चक्रे मतिं वधे ॥ २.२४.३८ ॥
કૃષ્ણે આમ કહ્યું ત્યારે, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર તે પાંડવે જરાસંધની તે નબળી જગ્યા જાણીને તેના વધનો નિશ્ચય કર્યો.
2.24.39
ततस्तमजितं जेतुं जरासन्दं वृकोदरः ।
संरम्भाद्बलिनां श्रेष्ठो जग्राह कुरुनन्दनः ॥ २.२४.३९ ॥
પછી તે અજેય જરાસંધને જીતવા, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ કુરુનંદન વૃકોદર (ભીમ) ક્રોધથી તેને પકડ્યો.