మహాభారతం · అధ్యాయం 2.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.24.1
ततस्तं निश्चितात्मानं युद्धाय यदुनन्दनः ।
उवाच वाग्मी राजानं जरासन्धमधोक्षजः ॥ २.२४.१ ॥
అప్పుడు యుద్ధానికి దృఢనిశ్చయంతో ఉన్న ఆ రాజు జరాసంధునితో యదునందనుడు, వాగ్ధాటి గల అధోక్షజుడు (కృష్ణుడు) ఇలా అన్నాడు.
2.24.2
त्रयाणां केन ते राजन्योद्धुमुत्सहते मनः ।
अस्मदन्यतमेनेह सज्जीभवतु को युधि ॥ २.२४.२ ॥
ఓ రాజా, ముగ్గురిలో నీ మనసు ఎవరితో యుద్ధం చేయాలనుకుంటోంది? మాలో ఎవరితోనైనా యుద్ధానికి ఇక్కడ ఎవరు సిద్ధమౌతారు?
2.24.3
एवमुक्तः स नृपतिर्युद्धं वव्रे महाद्युतिः ।
जरासन्धस्ततो राजा भीमसेनेन मागधः ॥ २.२४.३ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు ఆ మహాతేజస్వి రాజు, మగధుడైన జరాసంధుడు భీమసేనునితో యుద్ధాన్ని ఎన్నుకున్నాడు.
2.24.4
धारयन्तं गदां दिव्यां बलं श्रुत्वा च निर्वृतः ।
अर्जुन वासुदेवं च वजर्यित्वा स मागधः ॥ २.२४.४ ॥
దివ్య గదను ధరించిన, బలం గురించి విని సంతృప్తి చెందిన ఆ మగధుడు అర్జునుడిని, వాసుదేవుడిని విడిచిపెట్టాడు.
2.24.5
मत्वा देवं गोप इति बालोऽर्जुन इति स्म ह ।
आदाय रोजनां माल्यं मङ्गल्यान्यपराणि च ॥ २.२४.५ ॥
దేవుడిని గోపుడిగా, అర్జునుడిని బాలుడిగా భావించి, రోచన మాలను మరియు ఇతర మంగళ వస్తువులను తీసుకున్నాడు.
2.24.6
धारयन्नगदान्मुख्यान्निर्वृतीर्वेदनानि च ।
उपतस्थे जरासन्धं युयुत्सुं वै पुरोहितः ॥ २.२४.६ ॥
ప్రధాన పర్వతాలను, సంతృప్తిని, వేదాలను ధరించిన పురోహితుడు, యుద్ధాన్ని కోరుకునే జరాసంధుని వద్దకు వచ్చాడు.
2.24.7
कृतस्वस्त्ययनो राजा ब्राह्मणेन यशस्विना ।
समनह्यज्जरासन्धः क्षात्रं धर्ममनुस्मरन् ॥ २.२४.७ ॥
యశస్వి అయిన బ్రాహ్మణుడి చేత స్వస్త్యయనం చేయించుకున్న రాజు జరాసంధుడు, క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్మరిస్తూ కవచం ధరించాడు.
2.24.8
अवमुच्य किरीटं स केशान्समनुमृज्य च ।
दतिष्ठज्जरासन्धो वेलातिग इवार्णवः ॥ २.२४.८ ॥
కిరీటాన్ని తీసి, కేశాలను సరిచేసుకొని, ఒడ్డును దాటిన సముద్రంలా జరాసంధుడు నిలిచాడు.
2.24.9
उवाच मतिमान्राजा भीमं भीमपराक्रमः ।
भीम योत्स्ये त्वया सार्धं श्रेयसा निर्जितं वरम् ॥ २.२४.९ ॥
బుద్ధిమంతుడు, భీమ పరాక్రమంగల రాజు భీముడితో ఇలా అన్నాడు - భీమా, నీతో నేను యుద్ధం చేస్తాను; శ్రేయస్సు కోసం జయించడమే శ్రేష్ఠం.
2.24.10
एवमुक्त्वा जरासन्धो भीमसेनमरिन्दमः ।
प्रत्युद्ययौ महातेजाः शक्रं बल इवासुरः ॥ २.२४.१० ॥
ఇలా చెప్పి శత్రునిగ్రహుడైన మహాతేజస్వి జరాసంధుడు భీమసేనుని వైపు ముందుకు సాగాడు, బలుడనే అసురుడు ఇంద్రుని ఎదుర్కొన్నట్లు.
2.24.11
ततः संमन्त्र्य कृष्णेन कृतस्वस्त्ययनो बली ।
भीमसेनो जरासन्धमाससाद युयुत्सया ॥ २.२४.११ ॥
అనంతరం కృష్ణునితో ఆలోచించి, స్వస్త్యయనం చేయించుకున్న బలవంతుడు భీమసేనుడు యుద్ధేచ్ఛతో జరాసంధుని సమీపించాడు.
2.24.12
ततस्तौ नरशार्दूलौ बाहुशस्त्रौ समीयतुः ।
वीरौ परमसंहृष्टावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ॥ २.२४.१२ ॥
అప్పుడు బాహువులనే ఆయుధాలుగా కలిగిన ఆ ఇద్దరు నరశార్దూలులు, పరమ ఉత్సాహంతో, ఒకరినొకరు జయించాలని కోరి తలపడ్డారు.
2.24.13
करग्रहणपूर्वं तु कृत्वा पादाभिवन्दनम् ।
कक्षैः कक्षां विधुन्वानावास्फोटं तत्र चक्रतुः ॥ २.२४.१३ ॥
మొదట చేతులు పట్టుకొని, పాదాలకు నమస్కరించి, ఇద్దరూ చంకలతో చంకలను కదిలిస్తూ అక్కడ చప్పట్లు కొట్టారు.
2.24.14
स्कन्धे दोर्भ्यां समाहत्य निहत्य च मुहुर्मुहुः ।
अङ्गमङ्गैः समाश्लिष्य पुनरास्फालनं च चक्रतुः। ॥ २.२४.१४ ॥
భుజాలపై రెండు చేతులతో కొట్టి, మళ్లీ మళ్లీ దెబ్బ తీసి, అంగాంగాలతో గట్టిగా కౌగిలించుకొని, మళ్లీ చప్పట్లు కొట్టారు.
2.24.15
चित्रहस्तादिकं कृत्वा सस्फुलिङ्गेन चाशनिम् ।
गलगण्डाभिघातेन सस्फुलिङ्गेन चाशनिम् ॥ २.२४.१५ ॥
చిత్రమైన చేతి పట్లు మొదలైనవి చేసి, నిప్పురవ్వలతో వజ్రంలా, గొంతుపై, చెంపపై దెబ్బ తీసి, నిప్పురవ్వలతో వజ్రంలా.
2.24.16
बाहुपाशादिकं कृत्वा पादाहतशिरावुभौ ।
उरोहस्तं ततश्चक्रे पूर्णकुम्भौ प्रयुज्य तौ ॥ २.२४.१६ ॥
బాహుపాశాలు మొదలైనవి చేసి, కాలి దెబ్బలతో తలలపై కొట్టుకున్న ఇద్దరూ, తరువాత రొమ్ము-చేతి పట్టు వేసి, నిండు కుండల్లా ఇద్దరూ ఉపయోగించారు.
2.24.17
करसम्पीडनं कृत्वा गर्जन्तौ वारणाविव ।
नर्दन्तौ मेघसङ्काशौ बाहुप्रहरणावुभौ ॥ २.२४.१७ ॥
చేతులతో నొక్కి, గర్జించే రెండు ఏనుగుల్లా, గర్జించే మేఘాల్లా, చేతులనే ఆయుధాలుగా కలిగిన ఇద్దరూ.
2.24.18
तलेनाहन्यमानौ तु अन्योन्यं कृतवीक्षणौ ।
सिंहाविव सुसंङ्क्रुद्धावाकृष्याकृष्य युध्यताम् ॥ २.२४.१८ ॥
అరచేతితో కొట్టబడుతూ, ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, రెండు సింహాల్లా అత్యంత కోపంతో, పదే పదే లాగి లాగి పోరాడారు.
2.24.19
अङ्गेनाङ्गं समापीड्य बाहुभ्यामुभयोरपि ।
आवृत्य बाहुभिश्चापि उदरं च प्रचक्रतुः ॥ २.२४.१९ ॥
ఒకరి అవయవాన్ని మరొకరు తమ అవయవంతో గట్టిగా నొక్కి, ఇద్దరూ బాహువులతో ఒకరిని ఒకరు చుట్టి పొట్టను కూడా బంధించారు.
2.24.20
उभौ कट्यां सुपार्श्वे तु तक्षवन्तौ च शिक्षितौ ।
अधो हस्तं स्वकण्ठे तूदरस्योरसि चाक्षिपत् ॥ २.२४.२० ॥
ఇద్దరూ శిక్షణ పొంది నైపుణ్యం కలవారిగా నడుము, ప్రక్కలను పట్టుకున్నారు; ఒకరు కింద నుండి చేయి పెట్టి తన మెడపై, పొట్ట వైపు నుండి ఛాతిపై ఒత్తిడి చేశారు.
2.24.21
सर्वातिक्रान्तमर्यादं पृष्ठभङ्गं च चक्रतुः ।
सम्पूर्णमूर्च्छां बाहुभ्यां पूर्णकुम्भं प्रचक्रतुः ॥ २.२४.२१ ॥
అన్ని నియమాలను అతిక్రమించి వెన్ను విరిచే పట్టు వేశారు; బాహువులతో పూర్ణ మూర్ఛను, పూర్ణకుంభ పట్టును ప్రయోగించారు.
2.24.22
तृणपीडं यथाकामं पूर्णयोगं समुष्टिकम् ।
एवमादीनि युद्धानि प्रकुर्वन्तौ परस्परम् ॥ २.२४.२२ ॥
తృణపీడనం, ఇష్టానుసారం, పూర్ణయోగం, ముష్టిఘాతంతో; ఇటువంటి ఇతర యుద్ధ పట్టులను వారు ఒకరిపై ఒకరు ప్రయోగిస్తూ ఉన్నారు.
2.24.23
तयोर्युद्धं ततो द्रष्टुं समेताः पुरवासिनाः ।
ब्राह्मणा वणिजश्चैव क्षत्रियाश्च सहस्रशः ॥ २.२४.२३ ॥
వారిద్దరి యుద్ధాన్ని చూడటానికి పట్టణ ప్రజలు గుమిగూడారు — బ్రాహ్మణులు, వ్యాపారులు, క్షత్రియులు, వేలాదిగా.
2.24.24
शूद्राश्च नरशार्दूल स्त्रियो वृद्धाश्च सर्वशः ।
निरन्तरमभूत्तत्र जनौघैरभिसंवृतम् ॥ २.२४.२४ ॥
ఓ నరశార్దూలా! శూద్రులు, స్త్రీలు, వృద్ధులు కూడా అన్ని వర్గాల వారు అక్కడ చేరారు; జనసమూహంతో ఆ ప్రదేశం ఎడతెగకుండా చుట్టుముట్టబడింది.
2.24.25
तयोरथ भुजाघातान्निग्रहप्रग्रहात्तथा ।
आसीत्सुभीमसम्पातो वज्रपर्वतयोरिव ॥ २.२४.२५ ॥
అప్పుడు వారిద్దరి భుజాల దెబ్బలతో, పట్టుకోవడం లాగడంతో, వజ్రమూ పర్వతమూ ఢీకొన్నట్లు అతి భయంకరమైన ఘర్షణ జరిగింది.
2.24.26
उभौ परमसंहृष्टौ बलेन बलिनां वरौ ।
अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ ॥ २.२४.२६ ॥
ఇద్దరూ ఎంతో ఉత్సాహంగా ఉన్నారు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠులు; ఒకరిలో ఒకరు అవకాశం వెతుకుతూ, పరస్పరం జయించాలని కోరుకున్నారు.
2.24.27
शिरोभिरिव तौ मेषौ वृक्षैरिव निशाचरौ ।
पदैरिव शुभावश्वौ तुण्डाभ्यां तित्तिरी इव ॥ २.२४.२७ ॥
వారిద్దరూ తలలతో పొట్టేళ్ల వలె, వృక్షాలతో రాక్షసుల వలె, కాళ్లతో అందమైన గుర్రాల వలె, ముక్కులతో కౌజు పిట్టల వలె ఉన్నారు.
2.24.28
तद्भीममुत्सार्य जनं युद्धमासीदुपप्लवे ।
बलिनोः संयुगे राजन्वृत्रवासवयोरिव ॥ २.२४.२८ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు ఆ భయంకర గుంపును పక్కకు తోసి, గందరగోళంలో ఆ ఇద్దరు బలవంతుల యుద్ధం వృత్రుడు, ఇంద్రుల యుద్ధంలా జరిగింది.
2.24.29
प्रकर्षणाकर्षणाभ्यामनुकर्षविकर्षणैः ।
आचकर्षतुरन्योन्यं जानुभिश्चावजघ्नतुः ॥ २.२४.२९ ॥
ఒకరినొకరు లాగుతూ, ఈడ్చుతూ, అటు ఇటు కుదిపుతూ, మోకాళ్లతో కొట్టుకున్నారు.
2.24.30
ततः शब्देन महता भर्त्सयन्तौ परस्परम् ।
पाषाणसङ्घातनिभैः प्रहारैरभिजघ्नतुः ॥ २.२४.३० ॥
అప్పుడు గొప్ప శబ్దంతో ఒకరినొకరు నిందిస్తూ, రాళ్ల గుట్టల వంటి దెబ్బలతో కొట్టుకున్నారు.
2.24.31
ततो भीमं जरासन्धो जघानोरसि मुष्टिना ।
भीमोषि तं जरासन्धं वक्षस्यभिजघान ह ॥ २.२४.३१ ॥
అప్పుడు జరాసంధుడు భీముని రొమ్ముపై ముష్టితో కొట్టాడు. భీముడు కూడా జరాసంధుని రొమ్ముపై కొట్టాడు.
2.24.32
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ ।
बाहुभिः समसज्जोतामायसैः परिघैरिव ॥ २.२४.३२ ॥
విశాల వక్షస్థలాలు, దీర్ఘ బాహువులు కలిగి, మల్లయుద్ధంలో నైపుణ్యం గల ఆ ఇద్దరూ ఇనుప గదల్లా తమ బాహువులతో ఢీకొన్నారు.
2.24.33
कार्तिकस्य तु मासस्य प्रवृत्तं प्रथमेऽहनि ।
तदा तद्युद्धमभवद्दिनानि दश पञ्च च।
अनाहारं दिवारात्रमविश्रान्तमवर्तत ॥ २.२४.३३ ॥
కార్తిక మాసం మొదటి రోజున అది మొదలైంది. అప్పుడు ఆ యుద్ధం పదిహేను రోజులు సాగింది. పగలు రాత్రి ఆహారం లేకుండా, విశ్రాంతి లేకుండా అది కొనసాగింది.
2.24.34
तद्वृत्तं तु त्रयोदश्यां समवेतं महात्मनोः ।
चतुर्दश्यां निशायां तु निवृत्तो मागधः क्लमात् ॥ २.२४.३४ ॥
ఆ మహాత్ముల ఆ యుద్ధం త్రయోదశి వరకు కొనసాగింది. చతుర్దశి రాత్రి మాగధుడు అలసటతో వెనుకకు తగ్గాడు.
2.24.35
तं राजानं तथा क्लान्तं दृष्ट्वा राजञ्जनार्दनः ।
उवाच भीमकर्माणं भीमं सम्बोधयन्निव ॥ २.२४.३५ ॥
రాజా! అలా అలసిపోయిన ఆ రాజును చూసి జనార్దనుడు, భయంకర కర్మలు చేసే భీముడిని మేల్కొలుపుతున్నట్లుగా ఇలా అన్నాడు.
2.24.36
क्लान्तः शत्रुर्हि कौन्तेय शक्यः पीडयितुं रणे ।
पीड्यमानो हि कार्त्स्न्येन जह्याज्जीवितमात्मनः ॥ २.२४.३६ ॥
కౌంతేయా! అలసిన శత్రువును యుద్ధంలో బాధించడం సాధ్యమే. పూర్తిగా బాధింపబడితే అతడు తన ప్రాణాన్ని విడిచిపెడతాడు.
2.24.37
तस्मात्तेऽद्यैव कौन्तेय पीडनीयो जनाधिपः ।
सममेतेन युध्यस्व बाहुभ्यां भरतर्षभ ॥ २.२४.३७ ॥
కాబట్టి, కౌంతేయా, ఈ రోజే నువ్వు ఈ రాజును పీడించాలి. భరతశ్రేష్ఠా, అతనితో సమానంగా నీ బాహువులతో యుద్ధం చెయ్యి.
2.24.38
एवमुक्तःस कृष्णेन पाण्डवः परवीरहा ।
जरासन्दस्य तद्रन्ध्रं ज्ञात्वा चक्रे मतिं वधे ॥ २.२४.३८ ॥
కృష్ణుడు ఇలా చెప్పగా, శత్రువీరులను సంహరించే ఆ పాండవుడు జరాసంధుని ఆ బలహీనతను తెలుసుకుని అతని వధకు నిశ్చయించుకున్నాడు.
2.24.39
ततस्तमजितं जेतुं जरासन्दं वृकोदरः ।
संरम्भाद्बलिनां श्रेष्ठो जग्राह कुरुनन्दनः ॥ २.२४.३९ ॥
అప్పుడు ఓడించడానికి వీలుకాని ఆ జరాసంధుని జయించడానికి, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన కురునందనుడు వృకోదరుడు (భీముడు) కోపంతో అతన్ని పట్టుకున్నాడు.