મહાભારત · અધ્યાય 2.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.25.1
भीमसेनस्ततः कृष्णमुवाच यदुनन्दनम् ।
बुद्धिमास्थाय विपुलां जरासन्धवधोप्सया ॥ २.२५.१ ॥
પછી ભીમસેને યદુનંદન કૃષ્ણને કહ્યું; જરાસંધના વધની ઇચ્છાથી વિશાળ બુદ્ધિનો આશ્રય લઈને.
2.25.2
नायं पापो मया कृष्ण युक्तः स्यादनुरोधितुम् ।
प्रायेण यदुशार्दूल बान्धवक्षयकृत्तव ॥ २.२५.२ ॥
હે કૃષ્ણ, આ પાપીને મારે મનાવવો યોગ્ય નથી. હે યદુશાર્દૂલ, આ મોટાભાગે તમારા બાંધવોના વિનાશનું કારણ બને છે.
2.25.3
एवमुक्तस्ततः कृष्णः प्रत्युवाच वृकोदरम् ।
त्वरयन्पुरुषव्याघ्रो जरासन्धवधेप्सया ॥ २.२५.३ ॥
આમ કહેવાયા પછી કૃષ્ણે વૃકોદરને ઉત્તર આપ્યો; જરાસંધના વધની ઇચ્છાથી ઉતાવળ કરતા પુરુષવ્યાઘ્રે.
2.25.4
यत्ते दैवं परं सत्वं यच्च ते मातरिश्वनः ।
बलं भीमं जरासन्धे दर्शयाशु तदद्य वै ॥ २.२५.४ ॥
તારું જે દૈવી પરમ સત્ત્વ છે, અને માતરિશ્વા (વાયુ)નું જે બળ તારામાં છે — હે ભીમ, તે બળ આજે જ જરાસંધ પર ઝડપથી બતાવ.
2.25.5
तवैष वध्यो दुर्बुद्धिर्जरासन्धो महारथः ।
इत्यन्तरिक्षे त्वश्रौषं यदा वायुरवाप्यते ॥ २.२५.५ ॥
આ દુર્બુદ્ધિ જરાસંધ, મહારથી, તારા દ્વારા વધ કરવા યોગ્ય છે — એવું મેં આકાશમાં સાંભળ્યું, જ્યારે વાયુ પ્રાપ્ત થાય છે.
2.25.6
गोमन्ते पर्वतश्रेष्ठे येनैष परिमोक्षितः ।
बलदेवबलं प्राप्य कोऽन्यो जीवेत्तु मागधात् ॥ २.२५.६ ॥
ગોમંત પર્વતશ્રેષ્ઠ પર જેના દ્વારા આ મુક્ત કરાયો — બલદેવનું બળ મેળવીને, માગધથી બીજું કોણ જીવી શકે?
2.25.7
तदस्य मृत्युर्विहितस्त्वदृते न महाबल ।
वायुं चिन्त्य महाबाहो जहीमं मगधाधिपम् ॥ २.२५.७ ॥
હે મહાબલ, તારા સિવાય આનું મૃત્યુ બીજા કોઈના હાથે વિહિત નથી. હે મહાબાહો, વાયુનું ચિંતન કરીને આ મગધાધિપતિને હણ.
2.25.8
एवमुक्तस्ततो भीमो मनसाऽऽचिन्त्य मारुतम् ।
जनार्दनं नमस्कृत्य परिष्वज्य च फल्गुनम् ॥ २.२५.८ ॥
આમ કહેવાયા પછી ભીમે મનમાં મારુતનું ચિંતન કર્યું; જનાર્દનને નમસ્કાર કરીને અને ફાલ્ગુનને આલિંગન આપીને.
2.25.9
प्रभञ्जनबलाविष्टो जरासन्धमरिन्दमः ।
उत्क्षिप्य भ्रामयामास बलवन्तं महाबलः ॥ २.२५.९ ॥
પ્રભંજનના બળથી આવિષ્ટ, શત્રુદમન એવા તે મહાબલે બળવાન જરાસંધને ઊંચકીને ફેરવ્યો.
2.25.10
भ्रामयित्वा शतगुणं जानुभ्यां भरतर्षभ ।
बभञ्ज पृष्टं सङ्क्षिप्य निष्पिष्य विननाद च ॥ २.२५.१० ॥
હે ભરતર્ષભ, તેને સો વાર ફેરવીને ઘૂંટણ પર મૂકી પીઠ ભાંગી; સંકેલીને કચડી અને ગર્જના કરી.
2.25.11
करे गृहीत्वा चरणं द्विधा चक्रे महाबलः ।
तस्य निष्पिष्यमाणस्य पाण्डवस्य च गर्जतः ॥ २.२५.११ ॥
તે મહાબલે તેનો પગ હાથમાં પકડીને બે ટુકડા કર્યા. તેને પીસાતો જોઈને અને પાંડવને ગર્જતો જોઈને.
2.25.12
अभवत्तुमुलो नादः सर्वप्राणिभयङ्करः ।
वित्रेसुर्मागधाः सर्वे स्त्रीणां गर्भाश्च सुस्रुवुः ॥ २.२५.१२ ॥
સર્વ પ્રાણીઓને ભય પમાડે એવો તુમુલ અવાજ થયો. બધા માગધો ડરી ગયા; સ્ત્રીઓના ગર્ભ પડી ગયા.
2.25.13
भीमसेनस्य नादेन जरासन्धस्य चैव ह ।
किं नु स्याद्धिमवान्भिन्नः किंनुस्विद्दीर्यते मही ॥ २.२५.१३ ॥
ભીમસેન અને જરાસંધના નાદથી શું હિમાલય ભાંગી ગયો છે, કે પૃથ્વી જ ફાટી રહી છે?
2.25.14
इति वै मागधा जज्ञुर्भीमसेनस्य निखनात् ।
ततस्तु भगवान्कृष्णो जरासन्धजिघांसया ॥ २.२५.१४ ॥
આ રીતે માગધોએ ભીમસેનના પ્રહારનો અવાજ માન્યો. ત્યારે ભગવાન કૃષ્ણે જરાસંધને મારવાની ઇચ્છાથી.
2.25.15
भीमसेनं समालोक्य नलं जग्राह पाणिना ।
द्विधा चिच्छेद वै तत्तु जरासन्धवधं प्रति ॥ २.२५.१५ ॥
ભીમસેનને જોઈને તેણે હાથમાં એક નળ પકડ્યો અને જરાસંધના વધ માટે તેના બે ટુકડા કર્યા.
2.25.16
ततस्त्वाज्ञाय तस्यैव पादमुत्क्षिप्य मारुतिः ।
द्विधा बभञ्ज तद्गात्रं प्राक्षिपद्विननाद च ॥ २.२५.१६ ॥
ત્યારે તે સમજીને મારુતિ (ભીમે) તેનો પગ ઊંચકી તેનું શરીર બે ભાગમાં તોડી ફેંક્યું અને ગર્જના કરી.
2.25.17
पुनः सन्धाय तु तदा जरान्धः प्रतापवान् ।
भीमेन च समागम्य बाहुयुद्धं चकार ह ॥ २.२५.१७ ॥
ત્યારે ફરી જોડાઈને પ્રતાપી જરાસંધ ભીમ સાથે બાહુયુદ્ધ કર્યું.
2.25.18
तयोः समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
सर्वलोकक्षयकरं सर्वभूतभयावहम् ॥ २.२५.१८ ॥
તે બંને વચ્ચે ભયંકર, રોમાંચ ઉપજાવનારું યુદ્ધ થયું; તે સર્વ લોકોનો વિનાશ કરનારું અને સર્વ પ્રાણીઓને ભય આપનારું હતું.
2.25.19
पुनः कृष्णस्तमिरिणं द्विधा विच्छिद्य माधवः ।
व्यत्यस्य प्राक्षिपत्तत्तु जरासन्धवधेप्सया ॥ २.२५.१९ ॥
પછી કૃષ્ણે તે ઇરિણને બે ભાગમાં ચીરી નાખ્યો, અને જરાસંધને મારવાની ઇચ્છાથી તે બે ટુકડા આડા ફેંક્યા.
2.25.20
भीमसेनस्तदा ज्ञात्वा निर्बिभेद च मागधम् ।
द्विधा व्यत्यस्य पादेन प्राक्षिपच्च ननाद ह ॥ २.२५.२० ॥
ત્યારે ભીમસેને એ સમજીને માગધને ચીરી નાખ્યો, તેના બે ટુકડા કરી પગથી આડા ફેંક્યા અને ગર્જના કરી.
2.25.21
शुष्कमांसास्थिमेदस्त्वग्भिन्नमस्तिष्कपिण्डकटः ।
शवभूतस्तदा राजन्पिण्डीकृत इवाबबौ ॥ २.२५.२१ ॥
સૂકું માંસ, હાડકાં, ચરબી અને ચામડીવાળો, ખોપરી અને મગજનો પિંડ ફૂટી ગયેલો તે શબ બની ગયો. હે રાજન્, ત્યારે તે જાણે પિંડ બનાવાયેલો હોય તેમ દેખાયો.
2.25.22
ततो राज्ञः कुलद्वारि प्रसुप्तमिव तं नृपम् ।
रात्रौ गतासुमुत्सृज्य निश्चक्रमुररिन्दमाः ॥ २.२५.२२ ॥
પછી રાજકુળના દ્વાર પર સૂતેલા જેવા તે રાજાને, રાત્રે પ્રાણહીન થયેલા જાણી છોડીને શત્રુદમન વીરો બહાર નીકળ્યા.
2.25.23
जरासन्धरथं कृष्णो योजयित्वा पताकिनम् ।
आरोप्य भ्रातरौ चैव मोक्षयामास बान्धवान् ॥ २.२५.२३ ॥
કૃષ્ણે જરાસંધના પતાકાવાળા રથને જોતરીને, બંને ભાઈઓને તેમાં ચડાવી બાંધવોને મુક્ત કરાવ્યા.
2.25.24
ते वै रत्नुभुजं कृष्णं रत्नार्हं पृथिवीश्वराः ।
राजानं चक्ररासाद्य मोक्षिता महतो भयात् ॥ २.२५.२४ ॥
તે પૃથ્વીપતિઓએ મહાભયમાંથી મુક્ત થઈને, રત્નભુજ અને રત્નોને યોગ્ય કૃષ્ણની પાસે જઈને તેમને રાજા બનાવ્યા.
2.25.25
अक्षतः शस्त्रसम्पन्नो जितारिः सह राजभिः ।
रथमास्थाय तं दिव्यं निर्जगाम गिरिव्रजात् ॥ २.२५.२५ ॥
અક્ષત, શસ્ત્રસજ્જ, શત્રુઓને જીતેલા, રાજાઓ સાથે તે દિવ્ય રથ પર ચઢી ગિરિવ્રજમાંથી નીકળ્યા.
2.25.26
यः स सोदर्यवान्नाम द्वियोधी कृष्णसारथिः ।
अभ्यासघाती सन्दृश्यो दुर्जयः सर्वराजभिः ॥ २.२५.२६ ॥
તે સોદર્યવાન નામનો, બે સાથે લડનાર, કૃષ્ણ જેનો સારથિ છે તે, નજીકથી પ્રહાર કરનાર, દેખાતો, સર્વ રાજાઓ માટે અજેય.
2.25.27
भीमार्जुनाभ्यां योधाभ्यामास्थितः कृष्णसारथिः ।
शुशुभे रथवर्योऽसौ दुर्जयः सर्वधन्विभिः ॥ २.२५.२७ ॥
ભીમ અને અર્જુન એ બે યોદ્ધાઓથી આરૂઢ, કૃષ્ણ જેનો સારથિ હતો તે શ્રેષ્ઠ રથ શોભી ઊઠ્યો; સર્વ ધનુર્ધરો માટે તે અજેય હતો.
2.25.28
शक्रविष्णू हि सङ्ग्रामे चेरतुस्तारकामये ।
रथेन तेन वै कृष्ण उपारुह्य ययौ तदा ॥ २.२५.२८ ॥
ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ તારક સાથેના યુદ્ધમાં વિચર્યા હતા; તે રથ પર ચઢીને કૃષ્ણ ત્યારે આગળ વધ્યો.
2.25.29
एवमेतौ महाबाहू तदा दुष्करकारिणौ ।
कृष्णप्रणीतौ लोकेऽस्मिन्नथे को द्रष्टुमर्हति ॥ २.२५.२९ ॥
એ રીતે તે બે મહાબાહુ તે સમયે દુષ્કર કર્મ કરનારા હતા; કૃષ્ણથી ચલાવાયેલા આ બંનેને આ જગતમાં કોણ જોઈ શકે?
2.25.30
इत्यवोचन्व्रजन्तं तं जरासन्धपुरालयाः ।
वासुदेवं नरश्रेष्ठं युक्तं वातजवैर्हयैः ॥ २.२५.३० ॥
એ રીતે જરાસંધના નગરના રહેવાસીઓ, વાયુવેગી ઘોડાઓથી જોડાયેલા, જતા તે નરશ્રેષ્ઠ વાસુદેવ વિશે બોલ્યા.
2.25.31
तप्तचामीकराभेण किङ्किणीजालमालिना ।
मेघनिर्घोषनादेन जैत्रेणामित्रघातिना ॥ २.२५.३१ ॥
તપાવેલા સોનાની આભાવાળા, ઘૂઘરીઓની જાળથી શોભતા, મેઘગર્જના જેવા નાદવાળા, વિજયી અને શત્રુસંહારક (રથ).
2.25.32
येन शक्रो दानवानां जघान नवतीर्नव ।
तं प्राप्य समहृष्यन्त रथं ते पुरुषर्थभाः ॥ २.२५.३२ ॥
જે રથ વડે ઇન્દ્રે દાનવોમાંથી નવ્વાણું જણનો સંહાર કર્યો હતો, તે રથ પામીને તે પુરુષશ્રેષ્ઠો અત્યંત હર્ષિત થયા.
2.25.33
ततः कृष्णं महाबाहुं भ्रातृभ्यां सहितं तदा ।
रथस्थं मागधा दृष्ट्वा समपद्यन्त विस्मिताः ॥ २.२५.३३ ॥
ત્યારે મહાબાહુ કૃષ્ણને બે ભાઈઓ સાથે રથમાં ઊભેલા જોઈને માગધો વિસ્મિત થઈ ગયા.
2.25.34
हयैर्दिव्यैः समायुक्तो रथो वायुसमो जवे ।
अधिष्ठितः स शुशुभे कृष्णेनातीव भारत ॥ २.२५.३४ ॥
દિવ્ય અશ્વોથી જોડાયેલો, વેગમાં વાયુ સમાન તે રથ કૃષ્ણથી અધિષ્ઠિત થઈ અત્યંત શોભ્યો, હે ભારત.
2.25.35
असङ्गो देवविहितस्तस्मिन्रथवरे ध्वजः ।
योजनाद्ददृशे श्रीमानिन्द्रायुधसमप्रभः ॥ २.२५.३५ ॥
તે શ્રેષ્ઠ રથ પર દેવોએ સ્થાપેલો, અવરોધ વિનાનો, તેજસ્વી ધ્વજ ઇન્દ્રધનુષ્ય જેવી પ્રભાથી એક યોજન દૂરથી દેખાતો હતો.
2.25.36
चिन्तयामास कृष्णोऽथ गरुत्मन्तं स चाभ्ययात् ।
क्षणे तस्मिन्स तेनासीच्चैत्यवृक्ष इवोत्थितः ॥ २.२५.३६ ॥
ત્યારે કૃષ્ણે ગરુડનું સ્મરણ કર્યું; તે પાસે આવ્યો. ક્ષણમાં તે તે ધ્વજ પર ચૈત્યવૃક્ષ ઊગ્યું હોય તેમ ઊભો થયો.
2.25.37
व्यादितास्यैर्महानादैः सह भूतैर्ध्वजालयैः ।
तस्मिन्रथवरे तस्थौ गुरुत्मान्पन्नगाशनः ॥ २.२५.३७ ॥
ખુલ્લા મોઢાવાળા, મહાનાદ કરતા, ધ્વજમાં વસતા પ્રાણીઓ સાથે, તે શ્રેષ્ઠ રથ પર સર્પભક્ષી ગરુડ ઊભો રહ્યો.
2.25.38
दुर्निरीक्ष्यो हि भूतानां तेजसाऽऽभ्याधिकं बभौ ।
आदित्य इव मध्याह्ने सहस्रकिरणावृतः ॥ २.२५.३८ ॥
પ્રાણીઓ માટે જોવું કઠિન એવું તે પોતાના તેજથી અત્યંત ઝળહળ્યું; મધ્યાહ્નના હજાર કિરણોથી ઘેરાયેલા સૂર્ય જેવું.
2.25.39
न सज्जति वृक्षेषु शस्त्रैश्चापि न रिष्यते ।
दिव्यो ध्वजवरो राजन्दृश्यते चेह मानुषैः ॥ २.२५.३९ ॥
તે વૃક્ષોમાં અટકતો નથી અને શસ્ત્રોથી પણ નાશ પામતો નથી. હે રાજન, આ દિવ્ય શ્રેષ્ઠ ધ્વજ અહીં મનુષ્યોને દેખાય છે.
2.25.40
तमास्थाय रथं दिव्यं पर्जन्यसमनिः स्वनम् ।
निर्ययौ पुरुषव्याघ्रः पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः ॥ २.२५.४० ॥
મેઘગર્જના જેવો ઘોષ કરતા તે દિવ્ય રથ પર ચઢીને પુરુષવ્યાઘ્ર અચ્યુત બે પાંડવો સાથે નીકળ્યા.
2.25.41
यं लेभे वासवाद्राजा वसुस्तस्माद्बृहद्रथः ।
बृहद्रथात्क्रमेणैव प्राप्तो बार्हद्रथो रथम् ॥ २.२५.४१ ॥
રાજા વસુએ ઇન્દ્ર પાસેથી જે રથ મેળવ્યો, તે તેમની પાસેથી બૃહદ્રથે, અને બૃહદ્રથ પાસેથી ક્રમે બાર્હદ્રથે મેળવ્યો.
2.25.42
स निर्याय महाबाहुः पुण्डरीकेक्षणस्ततः ।
गिरिव्रजाद्बहिस्तस्थौ समदेशे महायशाः ॥ २.२५.४२ ॥
તે મહાબાહુ, કમળનયન, મહાયશસ્વી ત્યાંથી નીકળી ગિરિવ્રજની બહાર એક સમતલ સ્થાને ઊભા રહ્યા.
2.25.43
तत्रैनं नागराः सर्वे सत्कारेणाभ्ययुस्तदा ।
ब्राह्मणप्रमुखा राजन्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ २.२५.४३ ॥
ત્યાં નગરના સર્વ રહેવાસીઓ, બ્રાહ્મણોને આગળ રાખીને, તે સમયે સન્માનપૂર્વક તેમને મળવા આવ્યા, હે રાજન્, વિધિપૂર્વકના કર્મ સાથે.
2.25.44
बन्धनाद्विप्रमुक्ताश्च राजानो मधुसूदनम् ।
पूजयामासुरूचुश्च स्तुतिपूर्वमिदं वचः ॥ २.२५.४४ ॥
બંધનમાંથી મુક્ત થયેલા રાજાઓએ મધુસૂદનની પૂજા કરી અને સ્તુતિપૂર્વક આ વચનો કહ્યાં.
2.25.45
नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि देवकिनन्दने ।
भीमार्जुनबलोपेते धर्मस्य प्रतिपालनम् ॥ २.२५.४५ ॥
હે મહાબાહુ, દેવકીનંદન, ભીમ અને અર્જુનના બળથી યુક્ત તમારામાં આ આશ્ચર્યજનક નથી — ધર્મનું પાલન.
2.25.46
जरासन्धह्रदे घोरे दुःखपङ्के निमज्जताम् ।
राज्ञां समभ्युद्धरमं यदिदं कृतमद्य वै ॥ २.२५.४६ ॥
જરાસંધના ભયાનક સરોવરમાં, દુઃખના કાદવમાં ડૂબતા રાજાઓનો સંપૂર્ણ ઉદ્ધાર — આજે ખરેખર આ કરવામાં આવ્યું.
2.25.47
विष्णो समवसन्नानां गिरिदुर्गे सुदारुणे ।
दिष्ट्या मोक्षाद्यशो दीप्तमाप्तं ते यदुनन्दन ॥ २.२५.४७ ॥
હે વિષ્ણુ, પર્વતીય દુર્ગમાં અત્યંત ભયાનક સ્થિતિમાં પડેલાઓની મુક્તિથી, હે યદુનંદન, સદ્ભાગ્યે તમને તેજસ્વી યશ પ્રાપ્ત થયો.
2.25.48
किं कर्मः पुरुषव्याघ्र शाधि नः प्रणतिस्थितान् ।
कृतमित्येव तद्विद्वि नृपैर्ययद्यपि दुष्करम् ॥ २.२५.४८ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, નમ્રતાથી ઊભેલા અમને શું કરવું તે આજ્ઞા આપો; જાણો કે આ થઈ ગયું છે, ભલે રાજાઓ માટે તે દુષ્કર હોય.
2.25.49
तानुवाच हृम्पीकेशः समाश्चास्य महामनाः ।
यिधिष्ठिरो राजसूयं क्रतुमार्हतुमिच्छति ॥ २.२५.४९ ॥
મહામના હૃષીકેશે તેમને આશ્વાસન આપીને કહ્યું: યુધિષ્ઠિર રાજસૂય યજ્ઞ કરવા ઇચ્છે છે.
2.25.50
तस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः ।
सर्वैर्भवद्भिर्विज्ञाय साहाय्यं क्रियतामिति ॥ २.२५.५० ॥
ધર્મમાં સ્થિત અને રાજપદ ઇચ્છતા તેને તમે સૌ આ જાણીને સહાય કરો.
2.25.51
ततः सुप्रीतमनसस्ते नृपा नृपसत्तम ।
तथेत्येवाब्रुवन्सर्वे प्रतिगृह्यास्य तां गिरम् ॥ २.२५.५१ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન મનના તે રાજાઓએ, હે નૃપશ્રેષ્ઠ, તેમનું એ વચન સ્વીકારીને સૌએ કહ્યું: એમ જ થાઓ.
2.25.52
रत्नभाजं च दाशार्हं चक्रुस्ते पृथिवीश्वराः ।
कृच्छ्राञ्जग्राह गोविन्दस्तेषां तदनुकम्पया ॥ २.२५.५२ ॥
તે રાજાઓએ દાશાર્હને રત્નોનો ભાગીદાર બનાવ્યો; ગોવિંદે તેમની કૃપાથી મુશ્કેલીથી તે સ્વીકાર્યું.
2.25.53
जरासन्धात्मजश्चैव सहदेवो महामनाः ।
निर्ययौ सजनामात्यः पुरस्कृत्य पुरोहितम् ॥ २.२५.५३ ॥
જરાસંધનો પુત્ર મહામના સહદેવ પોતાના લોકો અને અમાત્યો સાથે, પુરોહિતને આગળ રાખી નીકળ્યો.
2.25.54
स नीचैः प्रणतो भूत्वा बहुरत्नपुरोगमः ।
सहदेवो नृणां देवं वासुदेवमुपस्थितः ॥ २.२५.५४ ॥
તે નમ્રતાથી નમીને, ઘણાં રત્નો આગળ રાખીને, માણસોમાં દેવ વાસુદેવ પાસે હાજર થયો — સહદેવ.
2.25.55
भयार्ताय ततस्तस्मै कृष्णो दत्त्वाऽभयं तदा ।
आददेऽस्य महार्हाणि रत्नानि पुरुषोत्तमः ॥ २.२५.५५ ॥
ત્યારે ભયથી પીડિત એવા તેને કૃષ્ણે અભય આપીને તેનાં અતિ મૂલ્યવાન રત્નો સ્વીકાર્યાં, તે પુરુષોત્તમે.
2.25.56
यत्कृतं पुरुषव्याघ्र मम पित्रा जनार्दन ।
तत्ते हृदि महाबाहो न कार्यं पुरुषोत्तम ॥ २.२५.५६ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, જનાર્દન, મારા પિતાએ જે કર્યું, હે મહાબાહો પુરુષોત્તમ, તે તમારા હૃદયમાં ન રાખશો.
2.25.57
त्वां प्रपन्नोऽस्मि गोविन्द प्रासदं कुरु मे प्रभो ।
पितुरिच्छामि संस्कारं कर्तुं देवकिनन्दन ॥ २.२५.५७ ॥
ગોવિંદ, હું તમારે શરણે છું. પ્રભો, મારા પર કૃપા કરો. દેવકીનંદન, હું પિતાનો અંતિમ સંસ્કાર કરવા ઇચ્છું છું.
2.25.58
त्वत्तोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य भीमसेनात्तथार्जुनात् ।
निर्भयो विचरिष्यामि यथाकामं यथासुखम् ॥ २.२५.५८ ॥
તમારી, ભીમસેન અને અર્જુન પાસેથી અનુમતિ મેળવીને, નિર્ભયપણે, ઇચ્છા પ્રમાણે, સુખેથી હું વિચરીશ.
2.25.59
एवं विज्ञाप्यमानस्य सहदेवस्य मारिष ।
प्रहृष्टो देवकीपुत्रः पाण्डवै च महारथौ ॥ २.२५.५९ ॥
હે મારિષ, આ રીતે વિનંતી કરતા સહદેવથી દેવકીપુત્ર પ્રસન્ન થયા, પાંડવો સાથે બંને મહારથીઓ પણ.
2.25.60
क्रियतां संस्क्रिया राजन्पितुस्त इति चाब्रुवन् ।
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य पार्थयोश्च स मागधः ॥ २.२५.६० ॥
હે રાજન, તમારા પિતાનો સંસ્કાર કરાય, એમ તેઓ બોલ્યા. વાસુદેવ અને બંને પાર્થોની તે વાત સાંભળીને તે માગધ.
2.25.61
प्रविश्य नगरं तूर्णं सह मन्त्रिभिरप्युत ।
चितां चन्दनकाष्ठैश्च कालेयसरलैस्तथा ॥ २.२५.६१ ॥
નગરમાં ઝડપથી પ્રવેશીને મંત્રીઓ સાથે ચંદનનાં લાકડાં અને કાલેય તથા સરલ લાકડાંથી ચિતા રચી.
2.25.62
कालागरुसुनगन्धैश्च तैलैश्च विविधैरपि ।
घृतधाराशतैश्चैव सुमनोभिश्च भारत ॥ २.२५.६२ ॥
હે ભારત, કાલાગરુ અને સુગંધી દ્રવ્યો, વિવિધ તેલો, સેંકડો ઘીની ધારાઓ અને સુંદર ફૂલોથી પણ.
2.25.63
समन्तादेव कीर्यन्तोऽदहन्त मगधाधिपम् ।
उदकं तस्य चक्रेऽथ सहदेवः सहानुजः ॥ २.२५.६३ ॥
ચારેબાજુથી વેરાતાં તેઓએ મગધાધિપતિને બાળ્યો; પછી સહદેવે નાના ભાઈ સાથે તેને ઉદકક્રિયા કરી.
2.25.64
कृत्वा पितुः स्वर्गगतिं निर्ययौ यत्र केशवः ।
पाण्डवौ च महाभागौ भीमसेनार्जुनावुभौ ॥ २.२५.६४ ॥
પિતાની સ્વર્ગગતિની ક્રિયા કરીને તેઓ જ્યાં કેશવ હતા ત્યાં નીકળ્યા; મહાભાગ્યવાન પાંડવો, ભીમસેન અને અર્જુન બંને.
2.25.65
स प्रह्वः प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ।
इमे रत्नानि भूरिणी गोजाविमहिषादयः ॥ २.२५.६५ ॥
તેણે નમ્રતાથી હાથ જોડીને માધવને વિનંતી કરી: 'આ રત્નો, પુષ્કળ ગાયો, બકરાં, ઘેટાં, ભેંસો વગેરે.'
2.25.66
हस्तिनोऽश्वाश्च गोविन्द वासांसि विविधानि च ।
दीयतां धर्मराजाय यथा वा मन्यते भवान् ॥ २.२५.६६ ॥
હાથીઓ, ઘોડાઓ અને વિવિધ વસ્ત્રો પણ, હે ગોવિંદ; ધર્મરાજને આપવામાં આવે, અથવા તમને યોગ્ય લાગે તે રીતે.
2.25.67
भयार्ताय ततस्तस्मै कृत्वा कृष्णोऽभयं तदा ।
अभ्यषिञ्चत राजानं सहदेवं जनार्दनः ॥ २.२५.६७ ॥
ત્યારે ભયથી પીડાયેલા તેને અભય આપીને જનાર્દન કૃષ્ણે સહદેવને રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો.
2.25.68
मागधानां महीपालं जरासन्धात्मजं तदा ।
आददे च महार्हाणि रत्नानि पुरुषोत्तमः ॥ २.२५.६८ ॥
ત્યારે પુરુષોત્તમે મગધોના રક્ષક અને જરાસંધના પુત્ર પાસેથી અતિ મૂલ્યવાન રત્નો સ્વીકાર્યા.
2.25.69
गत्वैकत्वं स कृष्णेन पार्थाभ्यां चापि सत्कृतः ।
विवेश मतिमान्त्राजा पुनर्बार्हद्रथं पुरम् ॥ २.२५.६९ ॥
કૃષ્ણ અને પૃથાના બંને પુત્રો સાથે એકતા કરીને, તેમના દ્વારા સન્માનિત થઈને તે બુદ્ધિમાન રાજા ફરી બૃહદ્રથના નગરમાં પ્રવેશ્યો.
2.25.70
पार्थाभायं सहितः कृष्णः सर्वैश्च वसुधाधिपैः ।
यथावयः समागम्य विससर्ज नराधिपान् ॥ २.२५.७० ॥
પાર્થ સાથે રહેલા કૃષ્ણે સર્વ ભૂપતિઓને એકઠા કરી, તેમની ઉંમર પ્રમાણે તે રાજાઓને વિદાય આપી.
2.25.71
विसृज्य सर्वान्नृपतीन्राजसूये महात्मभिः ।
आगन्तव्यं भवद्भिश्च धर्मराजप्रियेप्सुभिः। ॥ २.२५.७१ ॥
મહાત્માઓએ સર્વ રાજાઓને વિદાય આપતા કહ્યું, "ધર્મરાજાનું પ્રિય ઇચ્છતા તમે સૌએ રાજસૂયમાં અવશ્ય આવવું."
2.25.72
एवमुक्ता माधवेन सर्वे ते वसुधाधिपाः ।
एवमस्त्विति चाप्युक्त्वा समेताः परया मुदा ॥ २.२५.७२ ॥
માધવે આ પ્રમાણે કહેતાં, તે સર્વ ભૂપતિઓ "એમ જ થાઓ" કહીને પરમ આનંદથી એકત્ર થયા.
2.25.73
भीमार्जुनहृषीकेशैः प्रहृष्टाः प्रययुस्तदा ।
रत्नान्यादाय भूरीणी ज्वलन्तो रिपुसूदनाः ॥ २.२५.७३ ॥
ભીમ, અર્જુન અને હૃષીકેશથી પ્રસન્ન થયેલા તેઓ ત્યારે ચાલ્યા; ઘણાં રત્નો લઈને, શત્રુઓનો નાશ કરનારા, ઝળહળતા.
2.25.74
कृष्णस्तु सह पार्थाभ्यां श्रिया परमया युतः ।
रत्नान्यादाय भूरिणी प्रययौ पुरुषर्षभः ॥ २.२५.७४ ॥
પરમ શોભાથી યુક્ત પુરુષશ્રેષ્ઠ કૃષ્ણ પૃથાના પુત્રો સાથે ઘણાં રત્નો લઈને ચાલ્યા.
2.25.75
इन्द्रप्रस्थमुपागम्य पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः ।
समेत्य धर्मराजानं प्रीयमाणोऽभ्यभाषत ॥ २.२५.७५ ॥
પાંડવો સાથે ઇન્દ્રપ્રસ્થ પહોંચીને, અચ્યુત ધર્મરાજને મળીને પ્રસન્ન થઈ બોલ્યા.
2.25.76
दिष्ट्या भीमेन बलवाञ्जरासन्धो निपातितः ।
राजानो मोक्षिताश्चेमे बन्धनान्नृपसत्तम ॥ २.२५.७६ ॥
સૌભાગ્યે ભીમે બળવાન જરાસંધને પાડી દીધો; હે નૃપશ્રેષ્ઠ, આ રાજાઓ બંધનમાંથી મુક્ત થયા.
2.25.77
दिष्ट्या कुशलिनौ चेमौ भीमसेनधनञ्जयौ ।
पुनः स्वनगरं प्राप्तावक्षताविति भारत ॥ २.२५.७७ ॥
સૌભાગ્યે આ ભીમસેન અને ધનંજય સલામત અને અક્ષત થઈ ફરી પોતાના નગરે પહોંચ્યા, હે ભારત.
2.25.78
ततो युधिष्ठिरः कृष्णं पूजयित्वा यथार्हतः ।
भीमसेनार्जुनौ चैव प्रहृष्टः परिषस्वजे ॥ २.२५.७८ ॥
પછી યુધિષ્ઠિરે કૃષ્ણનો યથાયોગ્ય સત્કાર કર્યો અને ભીમસેન તથા અર્જુનને પ્રસન્ન થઈ આલિંગન આપ્યું.
2.25.79
ततः क्षीणे जरासन्धे भ्रातृभ्यां विहितं जयम् ।
अजातशत्रुरासाद्य मुमुदे भ्रातृभिः सह ॥ २.२५.७९ ॥
ત્યારે જરાસંધ નાશ પામતાં, બે ભાઈઓએ મેળવેલો વિજય પામીને અજાતશત્રુ યુધિષ્ઠિર પોતાના ભાઈઓ સાથે આનંદિત થયા.
2.25.80
हृष्टश्च धर्मराड्वाक्यं जनार्दनमभाषत ।
त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्र भीमसेनेन पातितः ॥ २.२५.८० ॥
પ્રસન્ન થયેલા ધર્મરાજે જનાર્દનને કહ્યું: "હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તમને પામીને જ ભીમસેને તેને પાડી નાખ્યો."
2.25.81
मागधोऽसौ बलोन्मत्तो जरासन्धः प्रतापवान् ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं प्राप्स्यामि विगतज्वरः ॥ २.२५.८१ ॥
તે મગધનો રાજા જરાસંધ બળથી ઉન્મત્ત અને પ્રતાપી હતો. હવે ચિંતામુક્ત થઈને હું શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ રાજસૂય પ્રાપ્ત કરીશ.
2.25.82
त्वद्बुद्धिबलमाश्रित्य यागार्होऽस्मि जनार्दन ।
पीतं पृथिव्याः क्रुद्धेन यशस्ते पुरुषोत्तम ॥ २.२५.८२ ॥
તમારી બુદ્ધિ અને બળનો આશ્રય લઈને હું યજ્ઞને યોગ્ય બન્યો છું, હે જનાર્દન. હે પુરુષોત્તમ, ક્રોધથી પૃથ્વી પી જનાર તમારી કીર્તિ...
2.25.83
जरासन्धवधेनैव प्राप्तास्ते विपुलाः श्रियः ।
एवं सम्भाष्य कौन्तेयः प्रादाद्रथवरं प्रभोः ॥ २.२५.८३ ॥
જરાસંધના વધથી જ તમને વિપુલ સમૃદ્ધિ મળી છે. એમ કહીને કૌન્તેયે પ્રભુને એક શ્રેષ્ઠ રથ આપ્યો.
2.25.84
प्रतिगृह्य तु गोविन्दो जरासन्धस्य तं रथम् ॥ २.२५.८४ ॥
ગોવિંદે જરાસંધનો તે રથ સ્વીકાર્યો.
2.25.85
प्रहृष्टस्तस्य मुमुदे फल्गुनेन जनार्दनः ।
प्रीतिमानभवद्राजन्धर्मराजपुरस्कृतः ॥ २.२५.८५ ॥
જનાર્દન ફાલ્ગુન સાથે આનંદિત થયા. હે રાજન્, ધર્મરાજ દ્વારા સન્માનિત થઈને તેઓ પ્રેમથી ભરાઈ ગયા.
2.25.86
यथावयः समागम्य भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
सत्कृत्य पूजयित्वा च विससर्ज नराधिपान् ॥ २.२५.८६ ॥
વય પ્રમાણે ભાઈઓ સાથે મળીને પાંડવે સત્કાર અને પૂજા કરીને રાજાઓને વિદાય આપી.
2.25.87
युधिष्ठिराभ्यनुज्ञातास्ते नृपा हृष्टमानसाः ।
जग्मुः स्वदेशांस्त्वरिता यानैरुच्चावचैस्ततः ॥ २.२५.८७ ॥
યુધિષ્ઠિરની અનુમતિ મળતાં તે રાજાઓ હર્ષિત મનથી ઝડપથી વિવિધ વાહનોમાં પોતાના દેશ તરફ ગયા.
2.25.88
एवं पुरुषशार्दूलो महाबुद्धिर्जनार्दनः ।
पाण्डवैर्घातयामास जरासन्धमरिं तदा ॥ २.२५.८८ ॥
આ રીતે મહાબુદ્ધિમાન પુરુષશ્રેષ્ઠ જનાર્દને ત્યારે પાંડવો દ્વારા શત્રુ જરાસંધનો વધ કરાવ્યો.
2.25.89
घातयित्वा जरासन्धं बुद्धिपूर्वमरिन्दमः ।
धर्मराजमनुज्ञाप्य पृथां कृष्णां च भारत ॥ २.२५.८९ ॥
હે ભારત, જરાસંધનો ઇરાદાપૂર્વક વધ કરાવીને શત્રુદમન જનાર્દને ધર્મરાજની અનુમતિ લઈને પૃથા અને કૃષ્ણાની પણ વિદાય લીધી.
2.25.90
सुभद्रां भीमसेनं च फाल्गुनं यमजौ तथा ।
धौम्यमामन्त्रयित्वा च प्रययौ स्वां पुरीं प्रति ॥ २.२५.९० ॥
સુભદ્રા, ભીમસેન, ફાલ્ગુન, યમજ જોડિયા અને ધૌમ્યની પણ વિદાય લઈને તેઓ પોતાની નગરી તરફ ચાલ્યા ગયા.
2.25.91
पाण्डवैरनुधावद्भिर्युधिष्ठिरपुरोगमैः ।
हर्षेण महता युक्तः प्राप्य चानुत्तमं यशः।
जगाम हृष्टः कृष्णस्तु पुनर्द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.२५.९१ ॥
યુધિષ્ઠિરને આગળ રાખીને અનુસરતા પાંડવો સાથે, મહાન હર્ષથી ભરેલા અને અત્યંત ઉત્તમ યશ પામેલા આનંદિત કૃષ્ણ ફરી દ્વારવતી નગરીએ ગયા.
2.25.92
तेनैव रथमुख्येन मनसस्तुल्यगामिना ।
धर्मराजविसृष्टेन दिव्येनानादयन्दिशः ॥ २.२५.९२ ॥
મનના વેગ સમાન ચાલતા, ધર્મરાજે મોકલેલા તે ઉત્તમ દિવ્ય રથ વડે, દિશાઓને ગજાવતા.
2.25.93
ततो युधिष्ठिरमुखाः पाण्डवा भरतर्षभ ।
प्रदक्षिणमकुर्वन्त कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ॥ २.२५.९३ ॥
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યુધિષ્ઠિરને આગળ રાખીને પાંડવોએ સહેલાઈથી કાર્ય કરનાર કૃષ્ણની પ્રદક્ષિણા કરી.
2.25.94
ततो गते भगवति कृष्णे देवकिनन्दने ।
जयं लब्ध्वा सुविपुलं राज्ञां दत्त्वाऽभयं तदा ॥ २.२५.९४ ॥
પછી, ભગવાન દેવકીનંદન કૃષ્ણ ચાલ્યા ગયા પછી, અત્યંત મોટો વિજય મેળવીને અને રાજાઓને અભય આપીને.
2.25.95
संवर्धितं यशो भूयः कर्मणा तेन भारत ।
द्रौपद्याः पाण्डवा राजन्परां प्रीतिमवर्धयन् ॥ २.२५.९५ ॥
તે કર્મથી યશ ફરી વધ્યો, હે ભારત. હે રાજન, પાંડવોએ દ્રૌપદી પ્રત્યે પરમ પ્રીતિ વધારી.
2.25.96
तस्मिन्काले तु यद्युक्तं धर्मकामार्थसंहितम् ।
तद्राजा धर्मतश्चक्रे प्रजापालनकीर्तनम् ॥ २.२५.९६ ॥
તે સમયે જે યોગ્ય હતું, જે ધર્મ, કામ અને અર્થથી યુક્ત હતું, તે રાજાએ ધર્મપૂર્વક કર્યું, પ્રજાપાલનની કીર્તિ ગાતાં.