มหาภารตะ · อัธยายะ 2.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.25.1
भीमसेनस्ततः कृष्णमुवाच यदुनन्दनम् ।
बुद्धिमास्थाय विपुलां जरासन्धवधोप्सया ॥ २.२५.१ ॥
จากนั้นภีมเสนได้กล่าวกับพระกฤษณะ ผู้เป็นความยินดีของตระกูลยาทพ ด้วยการตั้งจิตมั่นอย่างกว้างไกล ปรารถนาจะสังหารชราสันธะ
2.25.2
नायं पापो मया कृष्ण युक्तः स्यादनुरोधितुम् ।
प्रायेण यदुशार्दूल बान्धवक्षयकृत्तव ॥ २.२५.२ ॥
กฤษณะ การที่ข้าพเจ้าจะวิงวอนต่อคนบาปผู้นี้ย่อมไม่สมควร ข้าแต่เสือแห่งตระกูลยาทพ การกระทำเช่นนี้มักนำความพินาศมาสู่ญาติของท่าน
2.25.3
एवमुक्तस्ततः कृष्णः प्रत्युवाच वृकोदरम् ।
त्वरयन्पुरुषव्याघ्रो जरासन्धवधेप्सया ॥ २.२५.३ ॥
เมื่อได้ฟังดังนั้น พระกฤษณะ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ จึงตอบวฤโกทร โดยเร่งรัดเพื่อจะสังหารชราสันธะ
2.25.4
यत्ते दैवं परं सत्वं यच्च ते मातरिश्वनः ।
बलं भीमं जरासन्धे दर्शयाशु तदद्य वै ॥ २.२५.४ ॥
พลังอันยิ่งใหญ่และพละกำลังอันเป็นทิพย์ที่อยู่ในตัวท่าน และกำลังของมาตริศวันที่อยู่ในท่าน ข้าแต่ภีมะ จงแสดงพลังนั้นต่อชราสันธะโดยเร็ว วันนี้เทียว
2.25.5
तवैष वध्यो दुर्बुद्धिर्जरासन्धो महारथः ।
इत्यन्तरिक्षे त्वश्रौषं यदा वायुरवाप्यते ॥ २.२५.५ ॥
ชราสันธะผู้มีจิตชั่ว นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่นี้ เป็นผู้ที่ท่านจะต้องสังหาร ข้าพเจ้าได้ยินเช่นนั้นกลางอากาศ เมื่อได้ลมเป็นพาหนะ
2.25.6
गोमन्ते पर्वतश्रेष्ठे येनैष परिमोक्षितः ।
बलदेवबलं प्राप्य कोऽन्यो जीवेत्तु मागधात् ॥ २.२५.६ ॥
บนภูเขาโคมันตะอันประเสริฐ ผู้ใดได้ปลดปล่อยเขาไปแล้ว เมื่อได้พละกำลังของพระพลเทพ ใครอื่นเล่าจะรอดจากชาวมคธได้
2.25.7
तदस्य मृत्युर्विहितस्त्वदृते न महाबल ।
वायुं चिन्त्य महाबाहो जहीमं मगधाधिपम् ॥ २.२५.७ ॥
ความตายของเขาได้ถูกกำหนดไว้โดยท่านเท่านั้น ข้าแต่ผู้มีพลังยิ่ง ไม่มีใครอื่นนอกจากท่านที่จะสังหารเขาได้ ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงระลึกถึงพระวายุและสังหารเจ้าแห่งมคธผู้นี้เสีย
2.25.8
एवमुक्तस्ततो भीमो मनसाऽऽचिन्त्य मारुतम् ।
जनार्दनं नमस्कृत्य परिष्वज्य च फल्गुनम् ॥ २.२५.८ ॥
เมื่อได้ฟังดังนั้น ภีมะจึงระลึกถึงพระมารุตในใจ ถวายนมัสการแด่พระชนารทนะ และกอดอรชุนไว้
2.25.9
प्रभञ्जनबलाविष्टो जरासन्धमरिन्दमः ।
उत्क्षिप्य भ्रामयामास बलवन्तं महाबलः ॥ २.२५.९ ॥
ด้วยพละกำลังของพายุ ผู้ปราบศัตรูผู้ยิ่งใหญ่นั้น ยกชราสันธะผู้แข็งแรงขึ้นแล้วเหวี่ยงให้หมุนไปรอบ
2.25.10
भ्रामयित्वा शतगुणं जानुभ्यां भरतर्षभ ।
बभञ्ज पृष्टं सङ्क्षिप्य निष्पिष्य विननाद च ॥ २.२५.१० ॥
ข้าแต่วัวแห่งภรตะ เหวี่ยงเขาหมุนไปร้อยรอบ แล้วหักหลังเขาบนหัวเข่า บีบรัดให้พับเข้าหากันจนแหลก แล้วคำรามลั่น
2.25.11
करे गृहीत्वा चरणं द्विधा चक्रे महाबलः ।
तस्य निष्पिष्यमाणस्य पाण्डवस्य च गर्जतः ॥ २.२५.११ ॥
ผู้มีพลังยิ่งจับขาข้างหนึ่งของเขาไว้ในมือ แล้วฉีกร่างออกเป็นสองซีก ขณะที่เขากำลังถูกบีบแหลก และปาณฑพผู้นั้นก็คำรามอยู่
2.25.12
अभवत्तुमुलो नादः सर्वप्राणिभयङ्करः ।
वित्रेसुर्मागधाः सर्वे स्त्रीणां गर्भाश्च सुस्रुवुः ॥ २.२५.१२ ॥
เสียงโกลาหลดังขึ้น น่าสะพรึงต่อสรรพสัตว์ ชาวมคธทั้งหมดต่างตื่นกลัว และครรภ์ของสตรีทั้งหลายก็แท้งลง
2.25.13
भीमसेनस्य नादेन जरासन्धस्य चैव ह ।
किं नु स्याद्धिमवान्भिन्नः किंनुस्विद्दीर्यते मही ॥ २.२५.१३ ॥
หรือหิมาลัยถูกผ่าแยกด้วยเสียงคำรามของภีมเสนและชราสันธะ หรือแผ่นดินกำลังถูกฉีกออกจากกัน
2.25.14
इति वै मागधा जज्ञुर्भीमसेनस्य निखनात् ।
ततस्तु भगवान्कृष्णो जरासन्धजिघांसया ॥ २.२५.१४ ॥
ชาวมคธจึงคิดกันเช่นนั้นว่า นั่นเป็นเสียงการทุบตีของภีมเสน ครั้นแล้ว พระกฤษณะผู้ทรงพระภคะ ด้วยปรารถนาจะสังหารชราสันธะ
2.25.15
भीमसेनं समालोक्य नलं जग्राह पाणिना ।
द्विधा चिच्छेद वै तत्तु जरासन्धवधं प्रति ॥ २.२५.१५ ॥
ทอดพระเนตรภีมเสน จึงทรงหยิบกอไผ่ขึ้นด้วยพระหัตถ์แล้วหักออกเป็นสองท่อน เพื่อให้ชราสันธะถึงแก่ความตาย
2.25.16
ततस्त्वाज्ञाय तस्यैव पादमुत्क्षिप्य मारुतिः ।
द्विधा बभञ्ज तद्गात्रं प्राक्षिपद्विननाद च ॥ २.२५.१६ ॥
ครั้นแล้ว มารุติ (ภีมะ) ทราบสัญญาณนั้น จึงยกเท้าขึ้น ฉีกร่างนั้นออกเป็นสองซีก เหวี่ยงทิ้งไป แล้วคำรามลั่น
2.25.17
पुनः सन्धाय तु तदा जरान्धः प्रतापवान् ।
भीमेन च समागम्य बाहुयुद्धं चकार ह ॥ २.२५.१७ ॥
ต่อมา ชราสันธะผู้มีอานุภาพ ประสานร่างกลับคืนแล้ว เข้าประจันกับภีมะ และต่อสู้ด้วยมือเปล่า
2.25.18
तयोः समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
सर्वलोकक्षयकरं सर्वभूतभयावहम् ॥ २.२५.१८ ॥
การต่อสู้ระหว่างทั้งสองนั้นดุเดือดน่าสยดสยอง ทำให้ขนลุกชัน ทำลายล้างโลกทั้งสิ้น และนำความหวาดกลัวมาสู่สรรพสัตว์ทั้งปวง
2.25.19
पुनः कृष्णस्तमिरिणं द्विधा विच्छिद्य माधवः ।
व्यत्यस्य प्राक्षिपत्तत्तु जरासन्धवधेप्सया ॥ २.२५.१९ ॥
ต่อมา พระกฤษณะ ผู้สืบเชื้อสายมธุ ผ่าอิริณะผู้นั้นออกเป็นสองซีก และด้วยปรารถนาจะสังหารชราสันธะ จึงเหวี่ยงสองซีกนั้นไขว้กันไป
2.25.20
भीमसेनस्तदा ज्ञात्वा निर्बिभेद च मागधम् ।
द्विधा व्यत्यस्य पादेन प्राक्षिपच्च ननाद ह ॥ २.२५.२० ॥
ครั้นภีมเสนทราบเช่นนั้น ก็ฉีกกษัตริย์แห่งมคธออกเป็นสองซีก ใช้เท้าเหวี่ยงสองซีกนั้นไขว้กัน แล้วคำรามลั่น
2.25.21
शुष्कमांसास्थिमेदस्त्वग्भिन्नमस्तिष्कपिण्डकटः ।
शवभूतस्तदा राजन्पिण्डीकृत इवाबबौ ॥ २.२५.२१ ॥
ร่างของเขาแห้งเหือดด้วยเนื้อ กระดูก ไขกระดูก มันข้น และผิวหนัง หัวกะโหลกและสมองแตกทะลาย กลายเป็นศพ ข้าแต่พระราชา ในตอนนั้นเขาปรากฏเหมือนก้อนที่ถูกปั้นขึ้นมา
2.25.22
ततो राज्ञः कुलद्वारि प्रसुप्तमिव तं नृपम् ।
रात्रौ गतासुमुत्सृज्य निश्चक्रमुररिन्दमाः ॥ २.२५.२२ ॥
แล้วทั้งสองก็ละทิ้งกษัตริย์องค์นั้น ซึ่งนอนอยู่ที่ประตูวังของตนราวกับหลับอยู่ แต่ในยามราตรีได้สิ้นลมไปแล้ว ผู้ปราบศัตรูทั้งหลายจึงเดินออกไป
2.25.23
जरासन्धरथं कृष्णो योजयित्वा पताकिनम् ।
आरोप्य भ्रातरौ चैव मोक्षयामास बान्धवान् ॥ २.२५.२३ ॥
พระกฤษณะเทียมรถที่มีธงประดับของชราสันธะ แล้วให้พี่น้องทั้งสองขึ้นนั่งบนรถนั้น และทรงช่วยให้ญาติทั้งหลายพ้นจากการถูกจองจำ
2.25.24
ते वै रत्नुभुजं कृष्णं रत्नार्हं पृथिवीश्वराः ।
राजानं चक्ररासाद्य मोक्षिता महतो भयात् ॥ २.२५.२४ ॥
บรรดาเจ้าแผ่นดินเหล่านั้น พ้นจากความกลัวอันใหญ่หลวง จึงเข้าเฝ้าพระกฤษณะผู้มีแขนประดับด้วยอัญมณี ผู้คู่ควรแก่อัญมณี แล้วทำให้พระองค์เป็นพระราชา
2.25.25
अक्षतः शस्त्रसम्पन्नो जितारिः सह राजभिः ।
रथमास्थाय तं दिव्यं निर्जगाम गिरिव्रजात् ॥ २.२५.२५ ॥
พระองค์ไม่ได้รับบาดเจ็บ มีอาวุธครบมือ และทรงชนะศัตรูแล้ว ได้ขึ้นนั่งบนรถศึกทิพย์นั้นพร้อมกับเหล่ากษัตริย์ แล้วขับออกไปจากคิริวราชะ
2.25.26
यः स सोदर्यवान्नाम द्वियोधी कृष्णसारथिः ।
अभ्यासघाती सन्दृश्यो दुर्जयः सर्वराजभिः ॥ २.२५.२६ ॥
รถศึกนั้นมีโสทรยวานเป็นผู้ต่อสู้ต่อกรกับสองคนพร้อมกัน มีพระกฤษณะเป็นสารถี เป็นนักรบประชิดตัวที่โดดเด่นและปรากฏชัด เป็นผู้ที่บรรดากษัตริย์ทั้งปวงไม่อาจเอาชนะได้
2.25.27
भीमार्जुनाभ्यां योधाभ्यामास्थितः कृष्णसारथिः ।
शुशुभे रथवर्योऽसौ दुर्जयः सर्वधन्विभिः ॥ २.२५.२७ ॥
รถศึกที่ดีที่สุดนั้นมีนักรบสองคนคือภีมะและอรชุนขึ้นประจำ มีพระกฤษณะเป็นสารถี รุ่งเรืองขึ้น เป็นรถที่บรรดานักธนูทั้งปวงไม่อาจเอาชนะได้
2.25.28
शक्रविष्णू हि सङ्ग्रामे चेरतुस्तारकामये ।
रथेन तेन वै कृष्ण उपारुह्य ययौ तदा ॥ २.२५.२८ ॥
เพราะพระอินทร์และพระวิษณุได้ทรงเคลื่อนไปในการสู้รบ ในการศึกกับตารกะ แล้วพระกฤษณะก็ทรงขึ้นรถคันเดียวกันนั้น และเสด็จไปข้างหน้าในตอนนั้น
2.25.29
एवमेतौ महाबाहू तदा दुष्करकारिणौ ।
कृष्णप्रणीतौ लोकेऽस्मिन्नथे को द्रष्टुमर्हति ॥ २.२५.२९ ॥
วีรบุรุษแขนใหญ่ทั้งสองผู้ทำการอันยากยิ่งในตอนนั้น ผู้ที่พระกฤษณะนำทางเช่นนี้ ในโลกนี้ใครเล่าจะกล้ามองดูพวกเขา
2.25.30
इत्यवोचन्व्रजन्तं तं जरासन्धपुरालयाः ।
वासुदेवं नरश्रेष्ठं युक्तं वातजवैर्हयैः ॥ २.२५.३० ॥
ชาวเมืองของชราสันธะพูดกันเช่นนี้ขณะที่วาสุเทพ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ทรงเคลื่อนออกไป โดยมีม้าที่เร็วดั่งลมเทียมอยู่
2.25.31
तप्तचामीकराभेण किङ्किणीजालमालिना ।
मेघनिर्घोषनादेन जैत्रेणामित्रघातिना ॥ २.२५.३१ ॥
รถนั้นเปล่งประกายเหมือนทองคำที่ถูกหลอมไฟ ประดับด้วยตาข่ายกระดิ่งที่กรุ๋งกริ๋ง มีเสียงดังกึกก้องดุจเมฆคำราม เป็นรถแห่งชัยชนะ และเป็นผู้สังหารศัตรู
2.25.32
येन शक्रो दानवानां जघान नवतीर्नव ।
तं प्राप्य समहृष्यन्त रथं ते पुरुषर्थभाः ॥ २.२५.३२ ॥
รถที่พระอินทร์ใช้สังหารทานพเก้าสิบเก้าตน เมื่อได้รถคันนั้นมา บรรดาวีรบุรุษผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ต่างปีติยินดียิ่งนัก
2.25.33
ततः कृष्णं महाबाहुं भ्रातृभ्यां सहितं तदा ।
रथस्थं मागधा दृष्ट्वा समपद्यन्त विस्मिताः ॥ २.२५.३३ ॥
จากนั้น พวกมาคธเห็นพระกฤษณะผู้มีแขนใหญ่ยืนอยู่บนรถพร้อมกับพี่น้องทั้งสอง ก็ตกตะลึงด้วยความประหลาดใจ
2.25.34
हयैर्दिव्यैः समायुक्तो रथो वायुसमो जवे ।
अधिष्ठितः स शुशुभे कृष्णेनातीव भारत ॥ २.२५.३४ ॥
รถที่เทียมด้วยม้าทิพย์และแล่นเร็วดุจลม เมื่อพระกฤษณะประทับอยู่บนรถ ก็เปล่งประกายงดงามยิ่งนัก ข้าแต่ภารตะ
2.25.35
असङ्गो देवविहितस्तस्मिन्रथवरे ध्वजः ।
योजनाद्ददृशे श्रीमानिन्द्रायुधसमप्रभः ॥ २.२५.३५ ॥
บนรถศึกอันประเสริฐนั้นมีธงอันรุ่งโรจน์ที่เทพเจ้าจัดเตรียมไว้ ไม่มีสิ่งใดขัดขวาง มองเห็นได้จากระยะหนึ่งโยชน์ สว่างไสวดุจรุ้งอินทร์
2.25.36
चिन्तयामास कृष्णोऽथ गरुत्मन्तं स चाभ्ययात् ।
क्षणे तस्मिन्स तेनासीच्चैत्यवृक्ष इवोत्थितः ॥ २.२५.३६ ॥
ลำดับนั้นพระกฤษณะทรงระลึกถึงครุฑ และครุฑก็มาถึง ในชั่วขณะนั้นครุฑก็เกาะลงบนธงนั้น ราวกับต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่งอกขึ้นบนธงนั้น
2.25.37
व्यादितास्यैर्महानादैः सह भूतैर्ध्वजालयैः ।
तस्मिन्रथवरे तस्थौ गुरुत्मान्पन्नगाशनः ॥ २.२५.३७ ॥
ครุฑผู้กินงูอ้าปากกว้างและคำรามดัง พร้อมกับภูตทั้งหลายที่อาศัยอยู่ในธง ยืนอยู่บนรถศึกอันประเสริฐคันนั้น
2.25.38
दुर्निरीक्ष्यो हि भूतानां तेजसाऽऽभ्याधिकं बभौ ।
आदित्य इव मध्याह्ने सहस्रकिरणावृतः ॥ २.२५.३८ ॥
ยากที่สัตว์ทั้งหลายจะเพ่งมองได้ ครุฑส่องแสงรุ่งโรจน์ยิ่งนัก ดุจดวงอาทิตย์ยามเที่ยงวันที่ล้อมรอบด้วยรัศมีนับพัน
2.25.39
न सज्जति वृक्षेषु शस्त्रैश्चापि न रिष्यते ।
दिव्यो ध्वजवरो राजन्दृश्यते चेह मानुषैः ॥ २.२५.३९ ॥
ธงนั้นไม่ติดกับต้นไม้ และอาวุธทั้งหลายก็ทำลายไม่ได้ ข้าแต่พระราชา ธงทิพย์อันประเสริฐนี้มนุษย์ทั้งหลายก็มองเห็นได้ที่นี่
2.25.40
तमास्थाय रथं दिव्यं पर्जन्यसमनिः स्वनम् ।
निर्ययौ पुरुषव्याघ्रः पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः ॥ २.२५.४० ॥
พระอจยุตขึ้นประทับบนรถทิพย์ที่มีเสียงดังดุจฝนฟ้าคะนอง บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ เสด็จออกไปพร้อมกับปาณฑพทั้งสอง
2.25.41
यं लेभे वासवाद्राजा वसुस्तस्माद्बृहद्रथः ।
बृहद्रथात्क्रमेणैव प्राप्तो बार्हद्रथो रथम् ॥ २.२५.४१ ॥
รถศึกที่พระราชาวสุได้รับมาจากท้าววาสพ (พระอินทร์) จากพระองค์ พระเจ้าพฤหัทรถได้รับมา และจากพระเจ้าพฤหัทรถ โดยลำดับ โอรสของพระเจ้าพฤหัทรถก็ได้รับรถศึกนั้นตามลำดับ
2.25.42
स निर्याय महाबाहुः पुण्डरीकेक्षणस्ततः ।
गिरिव्रजाद्बहिस्तस्थौ समदेशे महायशाः ॥ २.२५.४२ ॥
พระองค์ผู้มีพระพาหาใหญ่ มีดวงเนตรดุจดอกบัว และมีเกียรติยศยิ่งใหญ่ ได้เสด็จออกจากที่นั้น แล้วประทับอยู่นอกคิริวรชะ ณ ที่ราบแห่งหนึ่ง
2.25.43
तत्रैनं नागराः सर्वे सत्कारेणाभ्ययुस्तदा ।
ब्राह्मणप्रमुखा राजन्विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ २.२५.४३ ॥
ณ ที่นั้น ชาวเมืองทั้งหมด มีพราหมณ์เป็นผู้นำ ได้ออกมาต้อนรับพระองค์ด้วยความเคารพ ตามพิธีกรรมที่กำหนดไว้ ข้าแต่พระราชา
2.25.44
बन्धनाद्विप्रमुक्ताश्च राजानो मधुसूदनम् ।
पूजयामासुरूचुश्च स्तुतिपूर्वमिदं वचः ॥ २.२५.४४ ॥
บรรดากษัตริย์ที่พ้นจากการจองจำ ได้บูชามธุสูทนะ และกล่าววาจาเหล่านี้ โดยเริ่มด้วยการสรรเสริญ
2.25.45
नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि देवकिनन्दने ।
भीमार्जुनबलोपेते धर्मस्य प्रतिपालनम् ॥ २.२५.४५ ॥
ข้าแต่พระองค์ผู้มีพระพาหาใหญ่ ผู้เป็นโอรสของเทวกี การที่พระองค์ทรงคุ้มครองธรรมนี้ไม่น่าอัศจรรย์เลย ในเมื่อพระองค์ประกอบด้วยพลังของภีมะและอรชุน
2.25.46
जरासन्धह्रदे घोरे दुःखपङ्के निमज्जताम् ।
राज्ञां समभ्युद्धरमं यदिदं कृतमद्य वै ॥ २.२५.४६ ॥
การที่พระองค์ได้ช่วยเหล่ากษัตริย์ที่กำลังจมอยู่ในบึงอันน่ากลัวของชรासันธะ ในเปือกตมแห่งความทุกข์ให้พ้นขึ้นมาได้ ก็นับว่าได้สำเร็จลงแล้วในวันนี้
2.25.47
विष्णो समवसन्नानां गिरिदुर्गे सुदारुणे ।
दिष्ट्या मोक्षाद्यशो दीप्तमाप्तं ते यदुनन्दन ॥ २.२५.४७ ॥
ข้าแต่พระวิษณุ ข้าแต่ความยินดีของวงศ์ยาทพ เพราะโชคดีที่คนทั้งหลายซึ่งถูกขังอยู่ในป้อมบนภูเขาอันน่าสะพรึงกลัว ได้รับการปลดปล่อย พระองค์จึงได้รับเกียรติยศอันรุ่งโรจน์
2.25.48
किं कर्मः पुरुषव्याघ्र शाधि नः प्रणतिस्थितान् ।
कृतमित्येव तद्विद्वि नृपैर्ययद्यपि दुष्करम् ॥ २.२५.४८ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นดั่งเสือ ขอทรงบัญชาพวกข้าพระองค์ผู้ยืนอยู่ด้วยความนอบน้อม ว่าจะให้ทำกิจใด ขอทรงทราบไว้ว่าการนี้สำเร็จแล้ว แม้สำหรับกษัตริย์จะเป็นการยากก็ตาม
2.25.49
तानुवाच हृम्पीकेशः समाश्चास्य महामनाः ।
यिधिष्ठिरो राजसूयं क्रतुमार्हतुमिच्छति ॥ २.२५.४९ ॥
หฤษีเกศะผู้มีใจยิ่งใหญ่ ได้ปลอบโยนเหล่ากษัตริย์นั้นแล้วตรัสว่า ยุธิษฐิระปรารถนาจะประกอบราชสูยยัญ
2.25.50
तस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः ।
सर्वैर्भवद्भिर्विज्ञाय साहाय्यं क्रियतामिति ॥ २.२५.५० ॥
เมื่อพวกท่านทั้งหมดทราบว่าพระองค์ผู้ดำเนินตามธรรม ปรารถนาความเป็นจักรพรรดิ ขอให้พวกท่านช่วยเหลือพระองค์เถิด
2.25.51
ततः सुप्रीतमनसस्ते नृपा नृपसत्तम ।
तथेत्येवाब्रुवन्सर्वे प्रतिगृह्यास्य तां गिरम् ॥ २.२५.५१ ॥
จากนั้น บรรดากษัตริย์เหล่านั้นมีใจยินดียิ่ง ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ ต่างรับคำของพระองค์แล้วกล่าวทั้งหมดว่า ให้เป็นเช่นนั้นเถิด
2.25.52
रत्नभाजं च दाशार्हं चक्रुस्ते पृथिवीश्वराः ।
कृच्छ्राञ्जग्राह गोविन्दस्तेषां तदनुकम्पया ॥ २.२५.५२ ॥
บรรดาเจ้าแผ่นดินเหล่านั้นได้ให้ทาศารหะได้มีส่วนในอัญมณี และโควินทะด้วยความเมตตาต่อพวกเขา จึงรับไว้ด้วยความยากลำบาก
2.25.53
जरासन्धात्मजश्चैव सहदेवो महामनाः ।
निर्ययौ सजनामात्यः पुरस्कृत्य पुरोहितम् ॥ २.२५.५३ ॥
และสหเทวะ โอรสของชรासันธะ ผู้มีใจยิ่งใหญ่ ได้เสด็จออกไปพร้อมด้วยประชาชนและอำมาตย์ โดยให้ปุโรหิตนำหน้า
2.25.54
स नीचैः प्रणतो भूत्वा बहुरत्नपुरोगमः ।
सहदेवो नृणां देवं वासुदेवमुपस्थितः ॥ २.२५.५४ ॥
พระองค์ก้มลงต่ำด้วยความนอบน้อม มีอัญมณีมากมายวางไว้เบื้องหน้า สหเทวะได้เข้าเฝ้าวาสุเทพ พระเจ้าแห่งมนุษย์
2.25.55
भयार्ताय ततस्तस्मै कृष्णो दत्त्वाऽभयं तदा ।
आददेऽस्य महार्हाणि रत्नानि पुरुषोत्तमः ॥ २.२५.५५ ॥
จากนั้น กฤษณะ ทรงประทานความปลอดภัยแก่พระองค์ผู้หวาดกลัว แล้วทรงรับอัญมณีอันมีค่ายิ่งของพระองค์ไว้ ข้าแต่บุรุษอันประเสริฐที่สุด
2.25.56
यत्कृतं पुरुषव्याघ्र मम पित्रा जनार्दन ।
तत्ते हृदि महाबाहो न कार्यं पुरुषोत्तम ॥ २.२५.५६ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นดั่งเสือ ข้าแต่ชนารทนะ สิ่งที่บิดาของข้าพระองค์ได้กระทำไว้ ข้าแต่พระองค์ผู้มีพระพาหาใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่บุรุษ ขอไม่ทรงถือสิ่งนั้นไว้ในพระทัยเลย
2.25.57
त्वां प्रपन्नोऽस्मि गोविन्द प्रासदं कुरु मे प्रभो ।
पितुरिच्छामि संस्कारं कर्तुं देवकिनन्दन ॥ २.२५.५७ ॥
ข้าแต่โควินทะ ข้าพระองค์ได้พึ่งพระองค์แล้ว ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ขอทรงแสดงพระเมตตาแก่ข้าพระองค์ ข้าแต่โอรสของเทวกี ข้าพระองค์ปรารถนาจะประกอบพิธีศพแก่บิดา
2.25.58
त्वत्तोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य भीमसेनात्तथार्जुनात् ।
निर्भयो विचरिष्यामि यथाकामं यथासुखम् ॥ २.२५.५८ ॥
เมื่อได้รับอนุญาตจากพระองค์ และเช่นกันจากภีมเสนและอรชุนแล้ว ข้าพระองค์จะท่องเที่ยวไปโดยไม่หวาดกลัว ตามที่ปรารถนา ตามที่สบาย
2.25.59
एवं विज्ञाप्यमानस्य सहदेवस्य मारिष ।
प्रहृष्टो देवकीपुत्रः पाण्डवै च महारथौ ॥ २.२५.५९ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เคารพ เมื่อสหเทวะทูลขอเช่นนี้ โอรสของเทวกีก็ทรงพอพระทัย และบรรดารถมหาเรือนนักรบทั้งสองพร้อมด้วยปาณฑพก็เช่นกัน
2.25.60
क्रियतां संस्क्रिया राजन्पितुस्त इति चाब्रुवन् ।
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य पार्थयोश्च स मागधः ॥ २.२५.६० ॥
"ขอให้ประกอบพิธีศพแก่บิดาของท่านเถิด ข้าแต่พระราชา" พวกเขากล่าว เมื่อพระกฤษณะและโอรสทั้งสองของปฤถาได้ยินดังนั้น กษัตริย์มคธพระองค์นั้น
2.25.61
प्रविश्य नगरं तूर्णं सह मन्त्रिभिरप्युत ।
चितां चन्दनकाष्ठैश्च कालेयसरलैस्तथा ॥ २.२५.६१ ॥
เขาเข้าไปในเมืองอย่างรวดเร็วพร้อมกับเหล่าอำมาตย์ แล้วให้จัดเชิงตะกอนด้วยไม้จันทน์และไม้กาเลยะกับไม้สรละ
2.25.62
कालागरुसुनगन्धैश्च तैलैश्च विविधैरपि ।
घृतधाराशतैश्चैव सुमनोभिश्च भारत ॥ २.२५.६२ ॥
ข้าแต่ภารตะ ด้วยกฤษณาคุรุที่มีกลิ่นหอมดี และด้วยน้ำมันหลายชนิด ด้วยสายน้ำเนยใสนับร้อย และด้วยดอกไม้หอมด้วย
2.25.63
समन्तादेव कीर्यन्तोऽदहन्त मगधाधिपम् ।
उदकं तस्य चक्रेऽथ सहदेवः सहानुजः ॥ २.२५.६३ ॥
ผู้คนโปรยปรายอยู่รอบด้าน แล้วจึงเผาเจ้าแห่งมคธ จากนั้นสหเทวะพร้อมด้วยน้องชายได้ถวายน้ำทักษิณาแด่เขา
2.25.64
कृत्वा पितुः स्वर्गगतिं निर्ययौ यत्र केशवः ।
पाण्डवौ च महाभागौ भीमसेनार्जुनावुभौ ॥ २.२५.६४ ॥
เมื่อประกอบพิธีเพื่อให้บิดาได้ไปสู่สวรรค์แล้ว พวกเขาก็ออกเดินทางไปยังที่ที่พระเกศวะประทับอยู่ ทั้งปาณฑพผู้มีโชคยิ่ง คือภีมเสนและอรชุนทั้งสองพระองค์
2.25.65
स प्रह्वः प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ।
इमे रत्नानि भूरिणी गोजाविमहिषादयः ॥ २.२५.६५ ॥
เขาน้อมตัวลงด้วยความนอบน้อม ประนมมือ แล้วกราบทูลให้พระมาธวะทราบว่า "รัตนะเหล่านี้ โคและแพะแกะกับควายเป็นจำนวนมาก และสิ่งอื่นๆ เหล่านี้"
2.25.66
हस्तिनोऽश्वाश्च गोविन्द वासांसि विविधानि च ।
दीयतां धर्मराजाय यथा वा मन्यते भवान् ॥ २.२५.६६ ॥
ข้าแต่พระโควินทะ ช้าง ม้า และผ้านุ่งห่มหลายชนิด ขอให้มอบแก่พระธรรมราช หรือตามที่พระองค์เห็นสมควรเถิด
2.25.67
भयार्ताय ततस्तस्मै कृत्वा कृष्णोऽभयं तदा ।
अभ्यषिञ्चत राजानं सहदेवं जनार्दनः ॥ २.२५.६७ ॥
ต่อจากนั้น พระกฤษณะทรงให้ความคุ้มครองแก่ผู้ที่หวาดกลัวนั้น แล้วพระชนารทนะก็อภิเษกสหเทวะให้เป็นกษัตริย์
2.25.68
मागधानां महीपालं जरासन्धात्मजं तदा ।
आददे च महार्हाणि रत्नानि पुरुषोत्तमः ॥ २.२५.६८ ॥
ครั้งนั้น บุรุษผู้ประเสริฐสุดได้รับรัตนะอันมีค่ายิ่งจากโอรสของชราสันธ์ ผู้เป็นกษัตริย์ผู้ปกครองชาวมาคธ
2.25.69
गत्वैकत्वं स कृष्णेन पार्थाभ्यां चापि सत्कृतः ।
विवेश मतिमान्त्राजा पुनर्बार्हद्रथं पुरम् ॥ २.२५.६९ ॥
เมื่อได้รวมเป็นหนึ่งเดียวกับพระกฤษณะและบุตรทั้งสองของปฤถา และได้รับการให้เกียรติจากทั้งสองแล้ว กษัตริย์ผู้มีปัญญานั้นก็เข้าสู่เมืองของพารหัทรถอีกครั้ง
2.25.70
पार्थाभायं सहितः कृष्णः सर्वैश्च वसुधाधिपैः ।
यथावयः समागम्य विससर्ज नराधिपान् ॥ २.२५.७० ॥
พระกฤษณะพร้อมด้วยบุตรของปฤถาและเจ้าแผ่นดินทั้งปวง ได้เรียกประชุมกษัตริย์เหล่านั้นตามลำดับอายุ แล้วจึงปล่อยให้กลับไป
2.25.71
विसृज्य सर्वान्नृपतीन्राजसूये महात्मभिः ।
आगन्तव्यं भवद्भिश्च धर्मराजप्रियेप्सुभिः। ॥ २.२५.७१ ॥
ท่านผู้ยิ่งใหญ่ได้ปล่อยกษัตริย์ทั้งปวงให้กลับไปแล้วตรัสว่า "พวกท่านต้องมาร่วมพิธีราชสูยะ ท่านผู้ปรารถนาความโปรดปรานของพระธรรมราช"
2.25.72
एवमुक्ता माधवेन सर्वे ते वसुधाधिपाः ।
एवमस्त्विति चाप्युक्त्वा समेताः परया मुदा ॥ २.२५.७२ ॥
เมื่อพระมาธวะตรัสดังนี้แล้ว เจ้าแผ่นดินทั้งปวงนั้นกล่าวว่า "ขอให้เป็นเช่นนั้น" แล้วมาประชุมกันด้วยความยินดียิ่ง
2.25.73
भीमार्जुनहृषीकेशैः प्रहृष्टाः प्रययुस्तदा ।
रत्नान्यादाय भूरीणी ज्वलन्तो रिपुसूदनाः ॥ २.२५.७३ ॥
ด้วยภีมะ อรชุน และหฤษีเกศะ ทุกพระองค์ต่างปีติยินดี จึงเสด็จออกไปในครานั้น นำรัตนะจำนวนมากไปด้วย ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู ผู้เรืองรองด้วยเดช
2.25.74
कृष्णस्तु सह पार्थाभ्यां श्रिया परमया युतः ।
रत्नान्यादाय भूरिणी प्रययौ पुरुषर्षभः ॥ २.२५.७४ ॥
พระกฤษณะผู้ประเสริฐสุดในหมู่บุรุษ ทรงประกอบด้วยสิริอันยิ่งใหญ่ ได้เสด็จไปพร้อมกับบุตรทั้งสองของปฤถา โดยนำรัตนะจำนวนมากไปด้วย
2.25.75
इन्द्रप्रस्थमुपागम्य पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः ।
समेत्य धर्मराजानं प्रीयमाणोऽभ्यभाषत ॥ २.२५.७५ ॥
เมื่อถึงอินทรปรัสถ์พร้อมกับปาณฑพแล้ว พระอัจยุตะได้พบพระธรรมราชและตรัสด้วยพระทัยที่เปี่ยมด้วยความยินดี
2.25.76
दिष्ट्या भीमेन बलवाञ्जरासन्धो निपातितः ।
राजानो मोक्षिताश्चेमे बन्धनान्नृपसत्तम ॥ २.२५.७६ ॥
โชคดีที่ภีมะได้สังหารชราสันธ์ผู้ทรงพลังลงได้ และกษัตริย์เหล่านี้ได้รับการปลดจากการจองจำแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในหมู่กษัตริย์
2.25.77
दिष्ट्या कुशलिनौ चेमौ भीमसेनधनञ्जयौ ।
पुनः स्वनगरं प्राप्तावक्षताविति भारत ॥ २.२५.७७ ॥
โชคดีที่ทั้งสองพระองค์ คือภีมเสนและธนัญชัยปลอดภัยดี และได้กลับมายังเมืองของตนอย่างไม่มีบาดแผลเลย ข้าแต่ภารตะ
2.25.78
ततो युधिष्ठिरः कृष्णं पूजयित्वा यथार्हतः ।
भीमसेनार्जुनौ चैव प्रहृष्टः परिषस्वजे ॥ २.२५.७८ ॥
ครั้งนั้น ยุธิษฐิระถวายการบูชาพระกฤษณะตามสมควร และด้วยความยินดี ยังได้โอบกอดภีมเสนกับอรชุนด้วย
2.25.79
ततः क्षीणे जरासन्धे भ्रातृभ्यां विहितं जयम् ।
अजातशत्रुरासाद्य मुमुदे भ्रातृभिः सह ॥ २.२५.७९ ॥
เมื่อชราสันธ์สิ้นพระชนม์แล้ว ยุธิษฐิระผู้ไม่มีศัตรูได้รับชัยชนะที่พี่น้องทั้งสองสร้างขึ้น จึงเปี่ยมด้วยความปีติยินดีร่วมกับพี่น้องทั้งหลาย
2.25.80
हृष्टश्च धर्मराड्वाक्यं जनार्दनमभाषत ।
त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्र भीमसेनेन पातितः ॥ २.२५.८० ॥
พระธรรมราชทรงยินดีจึงตรัสถ้อยคำนี้แก่พระชนารทนะว่า "ข้าแต่บุรุษผู้เป็นดั่งพยัคฆ์ เมื่อได้พระองค์มาแล้ว ภีมเสนจึงสามารถปราบเขาลงได้"
2.25.81
मागधोऽसौ बलोन्मत्तो जरासन्धः प्रतापवान् ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं प्राप्स्यामि विगतज्वरः ॥ २.२५.८१ ॥
มคธราชชรสันธะผู้นั้น ผู้เมามันด้วยกำลังและทรงอานุภาพ สิ้นไปแล้ว บัดนี้ข้าพเจ้าจะได้ราชสูยยัญ ซึ่งประเสริฐที่สุดในบรรดายัญทั้งหลาย โดยปราศจากความกระวนกระวายใจ
2.25.82
त्वद्बुद्धिबलमाश्रित्य यागार्होऽस्मि जनार्दन ।
पीतं पृथिव्याः क्रुद्धेन यशस्ते पुरुषोत्तम ॥ २.२५.८२ ॥
อาศัยปัญญาและกำลังของพระองค์ ข้าพเจ้าจึงคู่ควรแก่การบูชายัญ ข้าแต่พระชนารทนะ ข้าแต่บุรุษอุดม ยศของพระองค์ซึ่งผู้โกรธเกรี้ยวดื่มกลืนไปจากแผ่นดิน
2.25.83
जरासन्धवधेनैव प्राप्तास्ते विपुलाः श्रियः ।
एवं सम्भाष्य कौन्तेयः प्रादाद्रथवरं प्रभोः ॥ २.२५.८३ ॥
ความเจริญรุ่งเรืองอันไพศาลของพระองค์ได้มาด้วยการสังหารชรสันธะเพียงอย่างเดียว
2.25.84
प्रतिगृह्य तु गोविन्दो जरासन्धस्य तं रथम् ॥ २.२५.८४ ॥
พระโควินทะรับรถศึกอันประเสริฐของชรสันธะนั้นไว้
2.25.85
प्रहृष्टस्तस्य मुमुदे फल्गुनेन जनार्दनः ।
प्रीतिमानभवद्राजन्धर्मराजपुरस्कृतः ॥ २.२५.८५ ॥
พระชนารทนะทรงปีติยินดีร่วมกับพระผู้มีรัศมีดุจทองคำ ข้าแต่พระราชา พระองค์ทรงเป็นที่เคารพของพระธรรมราช และทรงเปี่ยมด้วยความรักใคร่
2.25.86
यथावयः समागम्य भ्रातृभिः सह पाण्डवः ।
सत्कृत्य पूजयित्वा च विससर्ज नराधिपान् ॥ २.२५.८६ ॥
พระปาณฑพทรงพบปะเหล่านั้นตามลำดับอายุ พร้อมด้วยพี่น้อง ทรงให้เกียรติและบูชาแล้วจึงส่งเจ้าผู้ปกครองมนุษย์เหล่านั้นกลับไป
2.25.87
युधिष्ठिराभ्यनुज्ञातास्ते नृपा हृष्टमानसाः ।
जग्मुः स्वदेशांस्त्वरिता यानैरुच्चावचैस्ततः ॥ २.२५.८७ ॥
กษัตริย์เหล่านั้นได้รับอนุญาตจากยุธิษฐิระ ก็มีใจเบิกบาน รีบเดินทางกลับไปยังแดนของตนด้วยยานพาหนะหลากชนิด
2.25.88
एवं पुरुषशार्दूलो महाबुद्धिर्जनार्दनः ।
पाण्डवैर्घातयामास जरासन्धमरिं तदा ॥ २.२५.८८ ॥
ดังนั้น พระชนารทนะผู้เป็นบุรุษอุดมดังราชสีห์ ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ จึงได้ให้พวกปาณฑพสังหารศัตรูคือชรสันธะในครั้งนั้น
2.25.89
घातयित्वा जरासन्धं बुद्धिपूर्वमरिन्दमः ।
धर्मराजमनुज्ञाप्य पृथां कृष्णां च भारत ॥ २.२५.८९ ॥
ข้าแต่ภารตะ พระผู้ปราบศัตรูทรงให้ชรสันธะถูกสังหารโดยตั้งใจ แล้วทรงลาพระธรรมราช พระปฤถา และพระกฤษณา
2.25.90
सुभद्रां भीमसेनं च फाल्गुनं यमजौ तथा ।
धौम्यमामन्त्रयित्वा च प्रययौ स्वां पुरीं प्रति ॥ २.२५.९० ॥
ทรงลาพระสุภัทรา ภีมเสนะ ผู้ยศบุตร ฝาแฝดบุตรของยม และธามยะด้วย แล้วเสด็จออกไปยังนครของพระองค์
2.25.91
पाण्डवैरनुधावद्भिर्युधिष्ठिरपुरोगमैः ।
हर्षेण महता युक्तः प्राप्य चानुत्तमं यशः।
जगाम हृष्टः कृष्णस्तु पुनर्द्वारवतीं पुरीम् ॥ २.२५.९१ ॥
พวกปาณฑพตามเสด็จไป มียุธิษฐิระเป็นผู้นำ ทรงเปี่ยมด้วยความยินดีอย่างยิ่ง และได้รับเกียรติยศอันสูงสุด พระกฤษณาผู้ทรงปีติยินดีจึงเสด็จกลับไปยังนครทวารกา
2.25.92
तेनैव रथमुख्येन मनसस्तुल्यगामिना ।
धर्मराजविसृष्टेन दिव्येनानादयन्दिशः ॥ २.२५.९२ ॥
ด้วยรถศึกอันประเสริฐคันนั้นเอง ซึ่งแล่นเร็วดุจใจ และได้รับมอบจากพระธรรมราช เป็นรถทิพย์ที่ทำให้ทิศทั้งหลายดังกึกก้อง
2.25.93
ततो युधिष्ठिरमुखाः पाण्डवा भरतर्षभ ।
प्रदक्षिणमकुर्वन्त कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ॥ २.२५.९३ ॥
ข้าแต่ภรตรรษภะ ครั้งนั้น พวกปาณฑพมียุธิษฐิระเป็นประธาน ได้เดินประทักษิณรอบพระกฤษณา ผู้ทรงกระทำสิ่งต่าง ๆ โดยไม่ต้องลำบาก
2.25.94
ततो गते भगवति कृष्णे देवकिनन्दने ।
जयं लब्ध्वा सुविपुलं राज्ञां दत्त्वाऽभयं तदा ॥ २.२५.९४ ॥
เมื่อพระภควานกฤษณะ โอรสของเทวกี เสด็จไปแล้ว ครั้งนั้นได้รับชัยชนะอันไพศาลยิ่ง และได้ประทานความไม่กลัวแก่พระราชาทั้งหลาย
2.25.95
संवर्धितं यशो भूयः कर्मणा तेन भारत ।
द्रौपद्याः पाण्डवा राजन्परां प्रीतिमवर्धयन् ॥ २.२५.९५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ด้วยการกระทำนั้น ยศจึงได้รับการเพิ่มพูนยิ่งขึ้น ข้าแต่พระราชา พวกปาณฑพจึงเพิ่มความรักอันสูงสุดที่มีต่อเทราปที
2.25.96
तस्मिन्काले तु यद्युक्तं धर्मकामार्थसंहितम् ।
तद्राजा धर्मतश्चक्रे प्रजापालनकीर्तनम् ॥ २.२५.९६ ॥
ในกาลนั้น สิ่งใดที่เหมาะสม ประกอบด้วยธรรม กาม และอรรถ พระราชาก็ทรงกระทำตามธรรม พร้อมกับประกาศคุณแห่งการปกป้องประชาชน