મહાભારત · અધ્યાય 2.26

2.26.1

ऋषेस्तद्वचनं स्मृत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
धर्म धर्मभृतां श्रेष्ठः कर्तुमिच्छन्परन्तपः। ॥ २.२६.१ ॥

ઋષિના તે વચનોનું સ્મરણ કરીને, ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, શત્રુઓને તપાવનાર યુધિષ્ઠિરે ધર્મ આચરવાની ઇચ્છાથી નિસાસો નાખ્યો.

तस्येङ्गितज्ञो बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
संविवर्तयिषुः कामं पावकात्पाकशासनिः ॥ २.२६.२ ॥

તેના ઇશારાને સમજનાર, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ બીભત્સુ (અર્જુન), અગ્નિ પાસેથી મળેલી ઇચ્છા પૂર્ણ કરવા માગતાં, ઇન્દ્રપુત્રે (આગળ વધ્યો).

प्राप्तं प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी ।
रथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.२६.३ ॥

શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય, અક્ષય બે મોટા ભાથા, રથ, ધ્વજ અને સભા પામીને તેણે યુધિષ્ઠિરને કહ્યું.

धनुरस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम् ।
प्राप्तमेतन्मया राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम् ॥ २.२६.४ ॥

ધનુષ્ય, અસ્ત્ર, બાણ, પરાક્રમ, સહાય, ભૂમિ, યશ, બળ — હે રાજન! દુર્લભ અને ઇચ્છિત એ બધું મને પ્રાપ્ત થયું છે.

तस्य कृत्यमहं मन्ये कोशस्य परिवर्धनम् ।
करमाहारयिष्यामि राज्ञः सर्वान्नृपोत्तम ॥ २.२६.५ ॥

તેનું કર્તવ્ય કોષની વૃદ્ધિ છે એમ હું માનું છું. હે નૃપોત્તમ! હું બધા રાજાઓ પાસેથી કર લાવીશ.

विजयाय प्रयास्यामि दिशं धनदपालिताम् ।
तिथावथ मुहूर्ते च नक्षत्रे चाभिपूजिते ॥ २.२६.६ ॥

વિજય માટે ધનદ (કુબેર) દ્વારા રક્ષિત દિશા તરફ હું પ્રયાણ કરીશ, શુભ તિથિ, મુહૂર્ત અને પૂજિત નક્ષત્રમાં.

धनञ्जयवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
स्निग्धगम्भीरनादिन्यां तं गिरा प्रत्यभाषत ॥ २.२६.७ ॥

ધનંજયના વચનો સાંભળીને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે સ્નિગ્ધ અને ગંભીર સ્વરે તેને ઉત્તર આપ્યો.

स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्प्रयाहि भरतर्षभ ।
दुर्हृदामप्रहर्षाय सुहृदां नन्दनाय च ॥ २.२६.८ ॥

હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યોગ્ય બ્રાહ્મણોને 'સ્વસ્તિ' કહીને આશીર્વાદ આપી પ્રયાણ કર; શત્રુઓને દુઃખ અને મિત્રોને આનંદ થાઓ.

विजयस्ते ध्रुवं पार्थ प्रियं काममवाप्स्यसि ।
इत्युक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतः ॥ २.२६.९ ॥

હે પાર્થ, તને ચોક્કસ વિજય મળશે અને તું પ્રિય મનોરથ પામીશ. આમ કહેવાયા પછી મહાન સૈન્યથી ઘેરાયેલો પાર્થ પ્રયાણ કરી ગયો.

अग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा ।
तथैव भीमसेनोऽपि यमौ च पुरुषर्षभौ ॥ २.२६.१० ॥

અગ્નિએ આપેલા અદ્ભુત કર્મ કરનારા દિવ્ય રથમાં (અર્જુન ગયો); તેવી જ રીતે ભીમસેન પણ અને પુરુષશ્રેષ્ઠ બંને યમજ ભાઈઓ પણ ગયા.

ससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजेन पूजिताः ।
दिशं धनपतेरिष्टामजयत्पाकशासनिः ॥ २.२६.११ ॥

ધર્મરાજ દ્વારા સન્માનિત થઈને સૌ પોતપોતાના સૈન્ય સાથે પ્રયાણ કર્યું; ઇન્દ્રપુત્રે (અર્જુને) કુબેરને પ્રિય દિશા જીતી.

भीमसेनस्तथा प्राचीं सहदेवस्तु दक्षिणाम् ।
प्रतीचीं नकुलो राजन्दिशं व्यजयतास्त्रवित् ॥ २.२६.१२ ॥

ભીમસેને પૂર્વ દિશા જીતી, સહદેવે દક્ષિણ દિશા જીતી; હે રાજન, અસ્ત્રવિદ્યાના જ્ઞાતા નકુલે પશ્ચિમ દિશા જીતી.

खाण्डवप्रस्थमध्यस्थो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
आसीत्परमया लक्ष्म्या सुहृद्गणवृतः प्रभुः ॥ २.२६.१३ ॥

ખાંડવપ્રસ્થના મધ્યભાગમાં રહેલા ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પરમ વૈભવથી યુક્ત હતા, સુહૃદોના સમૂહથી ઘેરાયેલા પ્રભુ હતા.