ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.26

2.26.1

ऋषेस्तद्वचनं स्मृत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
धर्म धर्मभृतां श्रेष्ठः कर्तुमिच्छन्परन्तपः। ॥ २.२६.१ ॥

ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਧਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲਿਆ।

तस्येङ्गितज्ञो बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
संविवर्तयिषुः कामं पावकात्पाकशासनिः ॥ २.२६.२ ॥

ਉਸ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ), ਅੱਗ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ)।

प्राप्तं प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी ।
रथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.२६.३ ॥

ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਨੁਸ਼, ਅਕਸ਼ੈ ਦੋ ਵੱਡੇ ਤੀਰਦਾਨ, ਰਥ, ਧੁਜਾ ਅਤੇ ਸਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

धनुरस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम् ।
प्राप्तमेतन्मया राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम् ॥ २.२६.४ ॥

ਧਨੁਸ਼, ਅਸਤਰ, ਤੀਰ, ਪਰਾਕਰਮ, ਸਹਾਇਤਾ, ਧਰਤੀ, ਯਸ਼, ਬਲ — ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ।

तस्य कृत्यमहं मन्ये कोशस्य परिवर्धनम् ।
करमाहारयिष्यामि राज्ञः सर्वान्नृपोत्तम ॥ २.२६.५ ॥

ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।

विजयाय प्रयास्यामि दिशं धनदपालिताम् ।
तिथावथ मुहूर्ते च नक्षत्रे चाभिपूजिते ॥ २.२६.६ ॥

ਜਿੱਤ ਲਈ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੈਂ ਤੁਰਾਂਗਾ, ਸ਼ੁਭ ਤਿੱਥੀ, ਮੁਹੂਰਤ ਅਤੇ ਪੂਜਿਤ ਨਛੱਤਰ ਵਿੱਚ।

धनञ्जयवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
स्निग्धगम्भीरनादिन्यां तं गिरा प्रत्यभाषत ॥ २.२६.७ ॥

ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्प्रयाहि भरतर्षभ ।
दुर्हृदामप्रहर्षाय सुहृदां नन्दनाय च ॥ २.२६.८ ॥

ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ 'ਸਵਸਤਿ' ਆਖ ਕੇ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ।

विजयस्ते ध्रुवं पार्थ प्रियं काममवाप्स्यसि ।
इत्युक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतः ॥ २.२६.९ ॥

ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੱਤ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਰਥ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚੱਲ ਪਿਆ।

अग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा ।
तथैव भीमसेनोऽपि यमौ च पुरुषर्षभौ ॥ २.२६.१० ॥

ਅਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਵ ਰੱਥ ਵਿੱਚ (ਅਰਜੁਨ ਗਿਆ); ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਮਸੇਨ ਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ ਵੀ ਗਏ।

ससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजेन पूजिताः ।
दिशं धनपतेरिष्टामजयत्पाकशासनिः ॥ २.२६.११ ॥

ਧਰਮਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਚੱਲ ਪਏ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤੀ।

भीमसेनस्तथा प्राचीं सहदेवस्तु दक्षिणाम् ।
प्रतीचीं नकुलो राजन्दिशं व्यजयतास्त्रवित् ॥ २.२६.१२ ॥

ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤੀ, ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਨਕੁਲ ਨੇ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਜਿੱਤੀ।

खाण्डवप्रस्थमध्यस्थो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
आसीत्परमया लक्ष्म्या सुहृद्गणवृतः प्रभुः ॥ २.२६.१३ ॥

ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪਰਮ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ ਸਨ।