Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 2.30

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

2.30.1

एतस्मिन्नेव काले तु भीमसेनोऽपि वीर्यवान् ।
धर्मराजमनुज्ञाप्य ययौ प्राचीं दिशं प्रति ॥ २.३०.१ ॥

उसी समय वीर भीमसेन भी धर्मराज से आज्ञा लेकर पूर्व दिशा की ओर चले।

2.30.2

महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना ।
हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान्। ॥ २.३०.२ ॥

शत्रु राज्यों को कुचलने वाली, हाथी, घोड़े और रथों से भरी विशाल सेना के साथ, कवचधारी वह प्रतापी (भीमसेन गए)।

2.30.3

वृतो भरतशार्दूलो द्विषच्छोकविवर्धनः ।
स गत्वा नरशार्दूलः पञ्चालानां पुरं महत् ॥ २.३०.३ ॥

शत्रुओं का शोक बढ़ाने वाला, भरतवंश का व्याघ्र वह नरश्रेष्ठ पांचालों के विशाल नगर में पहुँचकर घिरा हुआ था।

2.30.4

पञ्चालान्विविधोपायैः सान्त्वयामास पाण्डवः ।
किञ्चित्करं समादाय विदेहानां पुरं ययौ
ततः स गण्डकाञ्शूरो विदेहान्भरतर्षभः ॥ २.३०.४ ॥

पाण्डव ने विविध उपायों से पांचालों को शांत किया और कुछ कर लेकर विदेहों के नगर को गए। फिर वह शूर भरतश्रेष्ठ गण्डकों और विदेहों के (देश में गए)।

2.30.5

विजित्याल्पेन कालेन दशार्णानजयत्प्रभुः ।
तत्र दाशार्णको राजा सुधर्मा रोमहर्षणम्।
कृतवान्भीमसेनेम महद्युद्धं निरायुधम्। ॥ २.३०.५ ॥

उस स्वामी ने थोड़े ही समय में विजय प्राप्त कर दशार्णों को जीत लिया। वहाँ दशार्ण राजा सुधर्मा ने भीमसेन के साथ रोंगटे खड़े कर देने वाला, निरायुध महान युद्ध किया।

2.30.6

भीमसेनस्तु तद्दृष्ट्वा तस्य कर्म महात्मनः ।
अधिसेनापतिं चक्रे सुधर्माणं महाबलम् ॥ २.३०.६ ॥

परन्तु भीमसेन ने उस महात्मा के पराक्रम को देखकर उस महाबली सुधर्मा को सेनापति बना दिया।

2.30.7

ततः प्राचीं दिशं भीमो ययौ भीमपराक्रमः ।
सैन्येन महता राजन्कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ २.३०.७ ॥

तब भीमपराक्रमी भीम पूर्व दिशा की ओर गए। हे राजन्, विशाल सेना के साथ वे मानो पृथ्वी को कंपाते हुए चले।

2.30.8

सोऽश्वमेधेश्वरं राजन्रोचमानं सहानुगम् ।
जिगाय समरे वीरो बलेन बलिनां वरः ॥ २.३०.८ ॥

हे राजन्, उस वीर ने, जो बलवानों में श्रेष्ठ था, युद्ध में अपने अनुचरों सहित तेजस्वी अश्वमेधेश्वर को बल से जीत लिया।

2.30.9

स तं निर्जित्य कौन्तेयो नातितीव्रेण कर्मणा ।
पूर्वदेशं महावीर्यं विजिग्ये कुरनन्दनः ॥ २.३०.९ ॥

उसे जीतकर कुंतीपुत्र ने, कुरुवंश के आनंद उस महापराक्रमी ने, अधिक कठोर कर्म किए बिना पूर्व देश को जीत लिया।

2.30.10

ततो दक्षिणमागम्य पुलिन्दनगरं महत् ।
सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम् ॥ २.३०.१० ॥

फिर दक्षिण दिशा में जाकर उन्होंने पुलिंदों की महान नगरी को अपने वश में किया, तथा सुकुमार और राजा सुमित्र को भी अधीन कर लिया।

2.30.11

ततस्तु धर्मराजस्य शासनाद्भरतर्षभः ।
शिशुपालं महावीर्यमभ्यगाज्जनमेजय ॥ २.३०.११ ॥

फिर धर्मराज की आज्ञा से भरतश्रेष्ठ ने महापराक्रमी शिशुपाल की ओर प्रस्थान किया, हे जनमेजय।

2.30.12

चेदिराजोऽपि तच्छ्रुत्वा पाण्डवस्य चिकीर्षितम् ।
उपनिष्कम्य नगरात्प्रत्यगृह्णात्परन्तप ॥ २.३०.१२ ॥

चेदिराज ने भी पाण्डव की इच्छा सुनकर नगर से बाहर आकर उनका स्वागत किया, हे परंतप।

2.30.13

तौ समेत्य महाराज कुरुचेदिवृषौ तदा ।
उभयोरात्मकुलयोः कौशलं पर्यपृच्छताम् ॥ २.३०.१३ ॥

हे महाराज, तब कुरुओं और चेदियों के वे दोनों वृषभ मिलकर अपने-अपने कुलों का कुशल-क्षेम एक-दूसरे से पूछने लगे।

2.30.14

ततो निवेद्य तद्राष्ट्रं चेदिराजो विशाम्पते ।
उवाच भीमं प्रहसन्किमिदं कुरुषेऽनघ। ॥ २.३०.१४ ॥

फिर, हे प्रजापति, चेदिराज ने अपना राज्य निवेदित करके हँसते हुए भीम से कहा, "हे निष्पाप, यह तुम क्या कर रहे हो?"

2.30.15

तस्य भीमस्तदाचख्यौ धर्मराजचिकीर्षितम् ।
स च तं प्रतिगृह्यैव तथा चक्रे नराधिपः ॥ २.३०.१५ ॥

तब भीम ने उसे धर्मराज की इच्छा बताई, और राजा ने उसे ग्रहण करके वैसा ही किया।

2.30.16

ततो भीमस्तत्र राजन्निषित्वा त्रिदशाः क्षपाः ।
सत्कृतः शिशुपालेन ययौ सबलवाहनः ॥ २.३०.१६ ॥

हे राजन्, फिर भीम वहाँ तीस रातें ठहरे, शिशुपाल द्वारा सत्कृत होकर वे अपनी सेना और वाहनों सहित चले गए।