મહાભારત · અધ્યાય 2.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.34.1
सहदेवस्ततो राजा मन्त्रिभिः सह भारत ।
सम्प्रधार्य महाबाहुः सचिवैर्बुद्धिमत्तरैः ॥ २.३४.१ ॥
હે ભરતવંશી, ત્યારે મહાબાહુ રાજા સહદેવે મંત્રીઓ અને અતિ બુદ્ધિમાન સચિવો સાથે વિચારવિમર્શ કર્યો.
2.34.2
स विचार्य तदा राजन्सहदेवस्त्वरान्वितः ।
चिन्तयामास राजेन्द्र भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम् ॥ २.३४.२ ॥
હે રાજન, ત્યારે સહદેવે વિચારીને ઉતાવળથી, હે રાજેન્દ્ર, પોતાના ભાઈના પુત્ર ઘટોત્કચનું સ્મરણ કર્યું.
2.34.3
ततश्चिन्तितमात्रे तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत ।
अतिदीर्घो महाबाहु सर्वाभरणभूषितः ॥ २.३४.३ ॥
ત્યારે વિચારતાં જ એક રાક્ષસ પ્રગટ થયો; અતિ ઊંચો, મહાબાહુ, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત.
2.34.4
नीलजीमूतसङ्काशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः ।
विचित्रहारकेयूरः किङ्किणीमणिभूषितः ॥ २.३४.४ ॥
તે નીલ વાદળ સમાન હતો; તપેલા સોનાનાં કુંડળ ધારણ કરેલો; વિચિત્ર હાર અને બાજુબંધ પહેરેલો; ઘૂઘરીઓ અને મણિઓથી શોભિત.
2.34.5
हेममाली महादंष्ट्रः किरीटी कुक्षिबन्धनः ।
ताम्रकेशो हरिश्मश्रुर्भीमाङ्गः कटकाङ्गदः ॥ २.३४.५ ॥
તે સુવર્ણની માળા ધારણ કરેલો; મોટી દાઢવાળો; મુકુટધારી; પેટે કમરબંધ બાંધેલો; તાંબા રંગના વાળવાળો; ભૂરી દાઢીવાળો; ભયાનક અંગોવાળો; કંકણ અને અંગદ પહેરેલો.
2.34.6
रक्तचन्दनदिग्धाङ्गः सूक्ष्माम्बरधरो बली ।
बलेन स ययौ तत्र चालयन्निव मेदिनीम् ॥ २.३४.६ ॥
લાલ ચંદનથી લેપાયેલા અંગવાળો, સૂક્ષ્મ વસ્ત્રો પહેરેલો એ બળવાન બળ સાથે ત્યાં ગયો, જાણે પૃથ્વીને હલાવતો હોય.
2.34.7
ततो दृष्ट्वा जना राजन्नायान्तं पर्वतोपमम् ।
भयाद्धि दुद्रुवुः सर्वे सिंहात्क्षुद्रमृगा यथा ॥ २.३४.७ ॥
હે રાજન, પર્વત જેવો આવતો તેને જોઈને સિંહથી ડરેલાં નાનાં હરણોની જેમ બધા લોકો ભયથી ભાગ્યા.
2.34.8
आससाद च माद्रेयं पुलस्त्यं रावणो यथा ।
अभिवाद्य ततो राजन्सहदेवं घटोत्कचः ॥ २.३४.८ ॥
હે રાજન, જેમ રાવણ પુલસ્ત્ય પાસે ગયો હતો તેમ ઘટોત્કચ માદ્રીપુત્ર સહદેવ પાસે પહોંચીને તેમને અભિવાદન કર્યું.
2.34.9
प्रह्वः कृताञ्जलिस्तस्थौ किं कार्यमिति चाब्रवीत् ।
तं परिष्वज्य बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पाण्डवः ॥ २.३४.९ ॥
વિનયથી હાથ જોડીને ઊભા રહીને તેણે પૂછ્યું, "મારું કાર્ય શું છે?" ત્યારે પાંડવે તેને બંને હાથે આલિંગન આપી તેનું માથું સૂંઘ્યું.
2.34.10
तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः ।
पूजयित्वा सहामात्यः प्रीतो वाक्यमुवाच ह ॥ २.३४.१० ॥
મેરુ શિખર જેવા આકારે આવેલા તેમનો પાંડુપુત્રે અમાત્યો સાથે સત્કાર કરી પ્રસન્ન થઈને આ વચન કહ્યું.
2.34.11
गच्छ लङ्कां पुरीं वत्स करार्थं मम शासनात्॥ ।
तत्र दृष्ट्वा महात्मानं राक्षसेन्द्रं बिभीषणम् ॥ २.३४.११ ॥
વત્સ, મારી આજ્ઞાથી કર લેવા લંકા નગરી જા. ત્યાં મહાત્મા રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણને જોઈને...
2.34.12
रत्नानि राजसूयार्थं विविधानि बहूनि च। ॥ २.३४.१२ ॥
રાજસૂય યજ્ઞ માટે અનેક પ્રકારના ઘણા રત્નો (લાવ).
2.34.13
पाण्डवेनैवमुक्तस्तु मुदा युक्तो घटोत्कचः ।
तथेत्युक्त्वा महाराज प्रतस्ये दक्षिणां दिशम् ॥ २.३४.१३ ॥
પાંડવે આમ કહ્યું ત્યારે ઘટોત્કચ આનંદથી 'એમ જ' કહીને, હે મહારાજ, દક્ષિણ દિશા તરફ પ્રયાણ કર્યું.
2.34.14
प्रययौ दक्षिणं कृत्वा सहदेवं घटोत्कचः ।
लङ्कामभिमुको राजन्समुद्रं स व्यलोकयत् ॥ २.३४.१४ ॥
ઘટોત્કચ સહદેવને જમણી બાજુ રાખીને ચાલ્યો; હે રાજન, લંકા તરફ મુખ કરીને તેણે સમુદ્ર જોયો.
2.34.15
कूर्मग्राहझषाकीर्णं मीननक्रैस्तथाऽऽकुलम् ।
शुक्तिव्रातसमाकीर्णं शङ्कानां निचयाकुलम् ॥ २.३४.१५ ॥
તે સમુદ્ર કાચબા, ગ્રાહ અને માછલીઓથી ભરેલો, મત્સ્ય અને મગરોથી વ્યાપ્ત, છીપોના સમૂહોથી આકીર્ણ અને શંખોના ઢગલાથી ભરેલો હતો.
2.34.16
स दृष्ट्वा रामसेतुं च चिन्तयन्रामविक्रमम् ।
गत्वा पारं समुद्रस्य दक्षिणं स घटोत्कचः ॥ २.३४.१६ ॥
તેણે રામસેતુ જોયો અને રામના પરાક્રમનો વિચાર કરતાં સમુદ્રના દક્ષિણ કિનારા સુધી પહોંચી ગયો — તે ઘટોત્કચ.
2.34.17
ददर्श लङ्कां राजेन्द्र नाकपृष्ठोपमां शुभाम् ।
प्राकारेणावृतां रम्यां शुभद्वारैश्च शोभिताम् ॥ २.३४.१७ ॥
તેણે લંકા જોઈ — હે રાજેન્દ્ર, સ્વર્ગના પૃષ્ઠભાગ જેવી સુંદર, પ્રાકારથી ઘેરાયેલી, રમણીય અને શુભ દ્વારોથી શોભતી.
2.34.18
प्रासादैर्बहुसाहस्रैः श्वेतरक्तैश्च सङ्कुलाम् ।
दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादामुद्यानवनशोभिताम् ॥ २.३४.१८ ॥
હજારો સફેદ અને લાલ મહેલોથી ભરેલી, દિવ્ય દુંદુભિઓના નાદથી ગૂંજતી, ઉદ્યાનો અને વનોથી શોભતી.
2.34.19
सर्वकालफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम् ।
पुष्पगन्धैश्च सङ्कीर्णां रमणीयमहारथाम् ॥ २.३४.१९ ॥
બધી ઋતુઓમાં ફળ આપતાં, ફૂલેલાં વૃક્ષોથી શોભિત, પુષ્પસુગંધથી ભરેલી, રમણીય, મહારથીઓથી યુક્ત (તે નગરી).
2.34.20
नानारत्नैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् ।
विवेश स पुरीं लङ्कां राक्षसैश्च निषेविताम् ॥ २.३४.२० ॥
વિવિધ રત્નોથી પરિપૂર્ણ, ઇન્દ્રની અમરાવતી જેવી, રાક્ષસોથી સેવાયેલી તે લંકા નગરીમાં તે પ્રવેશ્યો.
2.34.21
उपादाय च सर्वाणि प्रत्यागच्छ महाबल ।
ददर्श स पुरीं लङ्कां राक्षसैश्च निषेविताम्
नानावेषधरान्दक्षान्नारीश्च प्रियदर्शनाः ॥ २.३४.२१ ॥
હે મહાબલ, બધું લઈને પાછો આવ એમ (કહીને); રાક્ષસોથી સેવાયેલી તે લંકા નગરી તેણે જોઈ. વિવિધ વેષ ધરનારા કુશળ પુરુષો અને પ્રિયદર્શન સ્ત્રીઓ (જોઈ).
2.34.22
दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यभूषणभूषिताः ।
मदरक्तान्तनयनाः पीनश्रोणिपयोधराः ॥ २.३४.२२ ॥
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્રો ધારણ કરેલી, દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત, મદથી આંખના ખૂણા લાલ થયેલા, પુષ્ટ કટિ અને સ્તનવાળી (સ્ત્રીઓ હતી).
2.34.23
भैमसेनिं ततो दृष्ट्वा हृष्टास्ते विस्मयं गताः ।
आससाद गृहं राज्ञ इन्द्रस्य सदनोपमम् ॥ २.३४.२३ ॥
ત્યારે ભૈમસેનિને જોઈને તેઓ હર્ષિત અને વિસ્મિત થયા, અને ઇન્દ્રના ભવન જેવા રાજાના ગૃહે પહોંચ્યા.
2.34.24
स द्वारपालमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह। ॥ २.३४.२४ ॥
તે દ્વારપાલ પાસે પહોંચીને આ વચન બોલ્યો.
2.34.26
द्रष्टुमिच्छामि राजेनद्रं त्वं क्षिप्रं मां निवेदय ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्वारपालो महीपते ॥ २.३४.२६ ॥
હું રાજેન્દ્રને જોવા ઇચ્છું છું; તું ઝડપથી મારી જાણ કર. તેના એ વચનો સાંભળીને, હે મહીપતિ, દ્વારપાલ...
2.34.27
तथेत्युक्त्वा विवेशाथ भवनं स निवेदकः ।
प्राञ्जलिः स्रवमाचष्ट स्रवां दूतगिरं तदा ॥ २.३४.२७ ॥
"ઠીક" કહીને તે નિવેદક મહેલમાં પ્રવેશ્યો. ત્યારે હાથ જોડીને તેણે દૂતના શબ્દો કહ્યા.
2.34.28
द्वारपालवचः श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।
उवाच वाक्यं धर्मात्मा समीपं मे प्रवेश्यताम् ॥ २.३४.२८ ॥
દ્વારપાલનાં વચન સાંભળીને ધર્માત્મા રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણે કહ્યું: "તેને મારી પાસે પ્રવેશ આપો."
2.34.29
एवमुक्तस्तु राज्ञा स धर्मज्ञेन महात्मना ।
अथनिष्कम्य सम्भ्रान्तो द्वार्स्थोहैडिम्बमब्रवीत् ॥ २.३४.२९ ॥
ધર્મજ્ઞ મહાત્મા રાજાએ એમ કહેતાં, દ્વાર પર ઊભેલો તે ગભરાઈને બહાર આવ્યો અને હૈડિંબને બોલ્યો.
2.34.30
एहि दूत नृपं द्रष्टुं क्षिप्रं प्रविश च स्वयम् ।
द्वारपालवचः श्रुत्वा प्रविवेश घटोत्कचः ॥ २.३४.३० ॥
"આવ દૂત, રાજાને જોવા તું પોતે ઝડપથી પ્રવેશ કર." દ્વારપાલનાં વચન સાંભળીને ઘટોત્કચ પ્રવેશ્યો.
2.34.31
स प्रविश्य ददर्शाथ राक्षसेन्द्रस्य मन्दिरम् ।
ततः कैलाससङ्काशं तत्पकाञ्चनतोरणम् ॥ २.३४.३१ ॥
તે પ્રવેશીને રાક્ષસેન્દ્રનો મહેલ જોવા લાગ્યો. તે કૈલાસ સમાન હતો, જેના તોરણ શુદ્ધ સોનાના હતા.
2.34.32
प्राकारेण परिक्षिप्तं गोपुरैश्चापि शोभितम् ।
हर्म्यप्रासादसम्बाधं नानारत्नोपशोभितम् ॥ २.३४.३२ ॥
તે પ્રાકારથી ઘેરાયેલું હતું, ગોપુરોથી શોભતું હતું, હર્મ્ય અને પ્રાસાદોથી ભરેલું હતું અને નાના રત્નોથી અલંકૃત હતું.
2.34.33
काञ्चनैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि ।
वज्रवैडूर्यजुष्टैश्च स्तम्भैश्च सुमनोहरैः ॥ २.३४.३३ ॥
તે સોનું, તપ્ત સોનું, સ્ફટિક અને ચાંદીના તથા વજ્ર-વૈડૂર્યથી જડેલા અતિ મનોહર સ્તંભોથી યુક્ત હતું.
2.34.34
नानाध्वजपताकाभिर्युक्तं मणिविचित्रितम् ।
चित्रमाल्यावृतं रम्यं तप्तकाञ्चनवेदिकम् ॥ २.३४.३४ ॥
તે નાના ધ્વજ અને પતાકાઓથી યુક્ત, મણિઓથી વિચિત્ર, રંગબેરંગી માળાઓથી ઢંકાયેલું, રમણીય અને તપ્ત સોનાની વેદિકાઓવાળું હતું.
2.34.35
स दृष्ट्वा तत्र सर्वं च भैमसेनिर्मनोहरम् ।
प्रविशन्नेव हैडिम्बः शुश्राव मधुरस्वरम् ॥ २.३४.३५ ॥
ભીમસેનનો પુત્ર, હિડિંબાનો પુત્ર ત્યાંનું બધું મનોહર જોઈને પ્રવેશતાં જ મધુર સ્વર સાંભળ્યો.
2.34.36
तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समतालमिताक्षरम् ।
दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं वादित्रसततं शुभम् ॥ २.३४.३६ ॥
તે તંત્રીગીતોથી ભરેલું, સમતાલ અને મિત અક્ષરોમાં બંધાયેલું, દિવ્ય દુંદુભિના નાદથી ગુંજતું, સતત વાદ્યોથી શુભ હતું.
2.34.37
स श्रुत्वा मधुरं शब्दं प्रीतिमानभवत्तदा ।
ततो विगाह्य हैडिम्बो बहुकक्ष्यां मनोरमाम् ॥ २.३४.३७ ॥
તે મધુર શબ્દ સાંભળીને તે ત્યારે પ્રસન્ન થયો. પછી હિડિંબાનો પુત્ર અનેક ઓરડાઓવાળા તે મનોરમ ભવનમાં ઊંડે પ્રવેશ્યો.
2.34.38
स ददर्श महात्मानं द्वार्स्थेन सह भारत ।
तं विभीषणमासीनं काञ्चने परमासने ॥ २.३४.३८ ॥
હે ભારત, તેણે દ્વારપાળ સાથે તે મહાત્માને જોયા; સોનાના ઉત્તમ આસન પર બેઠેલા વિભીષણને.
2.34.39
दिवि भास्करसङ्काशं मुक्तामणिविभूषितम् ।
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपधरं विभुम् ॥ २.३४.३९ ॥
આકાશમાં સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, મોતી અને મણિથી શોભિત, દિવ્ય આભૂષણોથી ચિત્રિત અંગોવાળા, દિવ્યરૂપ ધારણ કરનાર તે સમર્થને (તેણે જોયા).
2.34.40
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धोक्षितं शुभम् ।
विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरप्रभम् ॥ २.३४.४० ॥
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્રો ધારણ કરનાર, દિવ્ય સુગંધથી સિંચિત, શુભ, શરીરે ઝળહળતા, સૂર્ય અને અગ્નિ સમાન પ્રભાવાળા (તેણે જોયા).
2.34.41
उपोपविष्टं सचिवैर्देवैरिव शतक्रतुम् ।
यक्षैर्महात्मभिर्दिव्यनारीभिर्हृद्यकान्तिभिः ॥ २.३४.४१ ॥
દેવોની વચ્ચે ઇન્દ્રની જેમ, પોતાના મંત્રીઓ સાથે બેઠેલા; તેમની આસપાસ મહાત્મા યક્ષો અને મનોહર કાંતિની દિવ્ય નારીઓ (હતી).
2.34.42
गीतैर्मङ्गलयुक्तैश्च पूज्यमानं यथा दिवि ।
चामरे व्यजने चाग्र्ये हेमदण्डे महाधने ॥ २.३४.४२ ॥
મંગળ ગીતોથી સ્વર્ગની જેમ પૂજાતો; સોનાના દાંડાવાળા શ્રેષ્ઠ, અતિ મૂલ્યવાન ચામર અને પંખા (તેના પર ઢોળાતા હતા).
2.34.43
गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि ।
अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टं कुबेरवरुणोपमम् ॥ २.३४.४३ ॥
બે શ્રેષ્ઠ નારીઓએ પકડેલ, માથા પર ઢોળાતો, તેજસ્વી, શોભાયુક્ત, કુબેર અને વરુણ સમાન (એ હતો).
2.34.44
धर्मे चैव स्थितं नित्यमद्भुतं राक्षसेस्वरम् ।
राममिक्ष्वाकुनाथं वै स्मरन्तं मनसा सदा ॥ २.३४.४४ ॥
હંમેશા ધર્મમાં સ્થિત, અદ્ભુત રાક્ષસેશ્વર, ઇક્ષ્વાકુનાથ રામનું મનથી સદા સ્મરણ કરતા.
2.34.45
दृष्ट्वा घटोत्कचो राजन्ववन्दे तं कृताञ्जलिः ।
प्रह्वस्तस्थौ महावीर्यः शक्रं चित्ररथो यथा ॥ २.३४.४५ ॥
હે રાજન્! ઘટોત્કચે તેમને જોઈને હાથ જોડી વંદન કર્યા; મહાપરાક્રમી તે નમ્રતાથી ઊભો રહ્યો, જેમ ચિત્રરથ ઇન્દ્ર સામે ઊભો રહે.
2.34.46
तं दूतमागतं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।
पूजयित्वा यथान्यायं सान्त्वपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ २.३४.४६ ॥
આવેલા તે દૂતને જોઈ રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણે યથાવિધિ સત્કાર કરી, સાંત્વનાપૂર્વક આ વચન કહ્યું.
2.34.47
कस्य वंशे स सञ्जातः करमिच्छन्महीपतिः ।
तस्यानुजान्समस्तांश्च पुरं देशं च तस्य वै ॥ २.३४.४७ ॥
કર ઇચ્છતો તે રાજા કયા વંશમાં જન્મ્યો છે? તેના સર્વ નાના ભાઈઓ, તેનું નગર અને દેશ પણ કહો.
2.34.48
त्वां च कार्यं च तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ।
विस्तरेण मम ब्रूहि सर्वानेतान्पृथक्पृथक् ॥ २.३४.४८ ॥
તારા વિશે અને તે સંપૂર્ણ કાર્ય વિશે યથાર્થ રીતે સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે. આ બધું એક પછી એક વિસ્તારથી મને કહે.
2.34.49
एवमुक्तस्तु हैडिम्बः पौलस्त्येन महात्मना ।
कृताञ्जलिरुवाचाथ समर्थमिदमुत्तरम् ॥ २.३४.४९ ॥
મહાત્મા પૌલસ્ત્ય (વિભીષણ)એ એમ કહ્યું ત્યારે હૈડિંબ (ઘટોત્કચ) હાથ જોડી આ યોગ્ય ઉત્તર બોલ્યો.
2.34.50
सोमवंशोद्भवो राजा पाण्डुर्नाम महाबलः ।
पाण्डोश्च पुत्राः पञ्चासञ्छक्रतुल्यपराक्रमाः ॥ २.३४.५० ॥
ચંદ્રવંશમાં જન્મેલા પાંડુ નામના મહાબળવાન રાજા હતા. પાંડુને ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી પાંચ પુત્રો હતા.
2.34.51
तेषां ज्येष्ठस्तु नाम्ना वै युधिष्ठिर इति श्रुतः ।
अजातशत्रुर्धर्मात्मा धर्मो विग्रहवानिव ॥ २.३४.५१ ॥
તેમનામાં જ્યેષ્ઠ યુધિષ્ઠિર નામે પ્રસિદ્ધ છે. તે અજાતશત્રુ, ધર્માત્મા છે, જાણે મૂર્તિમંત ધર્મ.
2.34.52
ततो युधिष्ठिरो राजा प्राप्य राज्यमकारयत् ।
गङ्गाया दक्षिणे तीरे नगरे नागसाह्वये ॥ २.३४.५२ ॥
પછી રાજા યુધિષ્ઠિરે રાજ્ય મેળવીને ગંગાના દક્ષિણ તટે નાગસાહ્વય નગરમાં રાજ્ય કર્યું.
2.34.53
तद्दत्वा धृतराष्ट्राय शक्रप्रस्थं ययौ ततः ।
भ्रातृभिः सह राजेन्द्र शक्रप्रस्थेऽन्वमोदत ॥ २.३४.५३ ॥
તે રાજ્ય ધૃતરાષ્ટ્રને આપીને, હે રાજેન્દ્ર, તે ભાઈઓ સાથે ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયો અને ત્યાં આનંદ પામ્યો.
2.34.54
गङ्गायमुनयोर्मध्ये ते उभे नगरोत्तमे ।
नित्यं धर्मे स्थितो राजा शक्रप्रस्थे प्रशास्ति नः ॥ २.३४.५४ ॥
ગંગા અને યમુનાની વચ્ચે તે બે ઉત્તમ નગરો છે. સદા ધર્મમાં સ્થિર રાજા ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં અમારું શાસન કરે છે.
2.34.55
तस्यानुजो महाबाहुर्भीमसेन इति श्रुतः ।
महातेजा महाकीर्तिः शक्रतुल्यपराक्रमः ॥ २.३४.५५ ॥
તેમના નાના ભાઈ મહાબાહુ ભીમસેન નામે પ્રસિદ્ધ છે. તે મહાતેજસ્વી, મહાકીર્તિમાન અને ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી છે.
2.34.56
दशनागसहस्राणां बले तुल्यः स पाण्डवः ।
तस्यानुजोऽर्जुनो नाम महाबलपराक्रमः ॥ २.३४.५६ ॥
તે પાંડવ બળમાં દસ હજાર હાથીઓ સમાન છે. તેમનો નાનો ભાઈ અર્જુન નામનો છે, મહાબળ અને પરાક્રમવાળો.
2.34.57
सुकुमारो महासत्वो लोके वीर्येण विश्रुतः ।
कार्तवीर्यसमो वीर्ये सागरप्रतिमो बले ॥ २.३४.५७ ॥
તે સુકુમાર અને મહાસત્ત્વવાળો છે, જગતમાં પોતાના વીર્યથી વિખ્યાત. વીર્યમાં કાર્તવીર્ય સમાન, બળમાં સાગર સમાન.
2.34.58
जामदग्न्यसमश्चास्त्रे सङ्ख्ये रामसमोऽर्जुनः ।
रूपे शक्रसमः पार्थस्तेजसा भास्करोपमः ॥ २.३४.५८ ॥
અસ્ત્રમાં તે જમદગ્નિપુત્ર સમાન; યુદ્ધમાં રામ સમાન અર્જુન. રૂપમાં ઇન્દ્ર સમાન પાર્થ; તેજમાં સૂર્ય સમાન.
2.34.59
देवदानवगन्धर्वैः पिशाचोरगराक्षसैः ।
मानुषैश्च समस्तैस्तु अजेयः फल्गुनो रणे ॥ २.३४.५९ ॥
દેવો, દાનવો, ગંધર્વો, પિશાચો, નાગો, રાક્ષસો અને સર્વ મનુષ્યો દ્વારા પણ યુદ્ધમાં ફલ્ગુન અજેય છે.
2.34.60
तेन तत्खण्डवं दावं तर्पितं जातवेदसे ।
विजित्य तरसा शक्रं युधि देवगणैः सह ॥ २.३४.६० ॥
તેણે ખાંડવ વનના તે દાવાનળને જાતવેદસ (અગ્નિ)ને તૃપ્ત કર્યો; યુદ્ધમાં દેવગણો સહિત ઇન્દ્રને વેગથી જીતીને.
2.34.61
लब्धान्यस्त्राणि दिव्यानि तर्पयित्वा हुताशनम् ।
तेन लब्धा महाराज दुर्लभा दैवतैरपि ॥ २.३४.६१ ॥
અગ્નિને તૃપ્ત કરીને તેણે દિવ્ય અસ્ત્રો મેળવ્યાં. હે મહારાજ! તેને મળેલાં તે દેવોને પણ દુર્લભ છે.
2.34.62
वासुदेवस्य भगिनी सुभद्रा नाम विश्रुता ।
अर्जुनस्यानुजो राजन्नकुलश्चेति विश्रुतः ॥ २.३४.६२ ॥
વાસુદેવની બહેન સુભદ્રા નામે વિખ્યાત છે. રાજન, અર્જુનના નાના ભાઈ નકુલ પણ વિખ્યાત છે.
2.34.63
दर्शनीयतमो लोके मूर्तिमानिव मन्मथः ।
तस्यानुजो महातेजाः सहदेव इति श्रुतः ॥ २.३४.६३ ॥
જગતમાં સૌથી સુંદર, જાણે મૂર્તિમંત મન્મથ. તેમના નાના ભાઈ મહાતેજસ્વી સહદેવ નામે વિખ્યાત છે.
2.34.64
तेनाहं प्रेषितो राजन्कुमारेण समो रणे ।
अहं घटोत्कचो नाम भीमसेनसुतो बली ॥ २.३४.६४ ॥
રાજન, રણમાં તેમના સમાન એવા તે કુમારે મને મોકલ્યો છે. હું ભીમસેનનો બળવાન પુત્ર ઘટોત્કચ છું.
2.34.65
मम माता महाभागा हिडिम्बा नाम राक्षसी ।
पार्थानामुपकारार्थं चरामि पृथिवीमिमाम् ॥ २.३४.६५ ॥
મારી માતા મહાભાગા હિડિંબા નામની રાક્ષસી છે. પાર્થોના ઉપકાર માટે હું આ પૃથ્વી પર વિચરું છું.
2.34.66
आसीत्पृथिव्याः सर्वस्या महीपालो युधिष्ठिरः ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठमाहर्तुमुपचक्रमे ॥ २.३४.६६ ॥
સમગ્ર પૃથ્વીના રાજા યુધિષ્ઠિર હતા. યજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાજસૂય યજ્ઞનો તેમણે આરંભ કર્યો.
2.34.67
सन्दिदेश च स भ्रातृन्करार्थं सर्वतोदिशम् ।
वृष्णिवीरेण सहितः सन्दिदेशानुजान्नृपः ॥ २.३४.६७ ॥
તે રાજાએ કર ઉઘરાવવા સર્વ દિશાઓમાં પોતાના ભાઈઓને સંદેશો મોકલ્યો. વૃષ્ણિવીર સાથે રાજાએ પોતાના નાના ભાઈઓને આજ્ઞા આપી.
2.34.68
उदीचीमर्जुनस्तूर्णं गत्वा मेरोरथोत्तमः ।
गत्वा शतसहस्राणि योजनानि महाबलः ॥ २.३४.६८ ॥
અર્જુન ઝડપથી ઉત્તર દિશામાં ગયો. મેરુની પેલે પાર તે શ્રેષ્ઠ મહાબળવાન સેંકડો હજારો યોજન ચાલ્યો.
2.34.69
त्वा सर्वान्नृपान्युद्धे हत्वा च तरसा वशी ।
स्वर्गद्वारमुपागम्य रत्नान्यादाय वै भृशम् ॥ २.३४.६९ ॥
સંયમી અર્જુને યુદ્ધમાં બધા રાજાઓને બળપૂર્વક હરાવ્યા. સ્વર્ગદ્વાર પહોંચીને તેણે ઘણાં રત્નો લીધાં.
2.34.70
अश्वांश्च विविधान्दिव्यान्सर्वानादाय फल्गुनः ।
धनं बहुविधं राजन्धर्मपुत्राय वै ददौ ॥ २.३४.७० ॥
હે રાજન, અર્જુને વિવિધ દિવ્ય અશ્વો બધા લઈને અનેક પ્રકારનું ધન ધર્મપુત્રને આપ્યું.
2.34.71
भीमसेनो हि राजेन्द्र जित्वा प्राचीं दिशं बलात् ।
वशे कृत्वा महीपालान्पाण्डवाय धनं ददौ ॥ २.३४.७१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ભીમસેને બળપૂર્વક પૂર્વ દિશા જીતી રાજાઓને વશ કરી પાંડવને ધન આપ્યું.
2.34.72
दिशं प्रतीचीं नकुलः करार्थं प्रययौ तथा ।
सहदेवो दिशं याम्यां जित्वा सर्वान्महीक्षितः ॥ २.३४.७२ ॥
નકુલ કર લેવા પશ્ચિમ દિશામાં ગયો. એ જ રીતે સહદેવ દક્ષિણ દિશામાં જઈ બધા રાજાઓને જીત્યા.
2.34.73
मां सन्दिदेश राजेन्द्र करार्थमिह सत्कृतः ।
पार्थानां चरितं तुभ्यं सङ्क्षेपात्समुदाहृतम् ॥ २.३४.७३ ॥
હે રાજેન્દ્ર, અહીં સત્કાર પામીને તેમણે કર લેવા મને મોકલ્યો. પાર્થોનું ચરિત્ર મેં તમને સંક્ષેપમાં કહ્યું.
2.34.74
तमवेक्ष्य महाराज धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
पावनं राजसूयं च भगवन्तं हरिं प्रभुम्।
एतानवेक्ष्य धर्मज्ञ करं दातुमिहार्हसि ॥ २.३४.७४ ॥
હે મહારાજ, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને જોઈને, પાવન રાજસૂય અને ભગવાન પ્રભુ હરિને જોઈને, હે ધર્મજ્ઞ, અહીં તમારે કર આપવો જોઈએ.
2.34.75
तेन तद्भाषितं श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो बिभीषणः ।
शासनं प्रतिजग्राह धर्मात्मा राक्षसैः सह ॥ २.३४.७५ ॥
તેમનું કહેલું સાંભળીને, રાક્ષસેન્દ્ર ધર્માત્મા બિભીષણે રાક્ષસો સાથે તે આજ્ઞાનો સ્વીકાર કર્યો.
2.34.76
तच्च कृष्णकृतं धीमानित्यमन्यत स प्रभुः ।
ततो ददौ विचित्राणि कम्बलानि कुथानि च ॥ २.३४.७६ ॥
તે બુદ્ધિમાન પ્રભુએ તે કૃષ્ણે કરેલું માન્યું; પછી તેમણે વિચિત્ર ધાબળા અને ગાદલાં આપ્યાં.
2.34.77
दान्तकाञ्चनपर्यङ्कान्मणिहेमविचित्रितान् ।
भूषणानि महार्हाणि प्रवालानि मणींश्च सः ॥ २.३४.७७ ॥
હાથીદાંત અને સોનાના પલંગ, મણિ અને સોનાથી વિચિત્ર કરેલા, અત્યંત મૂલ્યવાન આભૂષણો, પરવાળાં અને મણિઓ તેમણે આપ્યાં.
2.34.78
काञ्चनानि च भाण्डनि कलशानि घटानि च ।
कटाहानि विचित्रानि द्रोण्यश्चैव सहस्रशः ॥ २.३४.७८ ॥
સોનાનાં વાસણ, કળશ, ઘડા, વિચિત્ર કઢાઈઓ અને હજારો દ્રોણીઓ.
2.34.79
राजतानि च भाण्डानि रत्नगर्भांश्च कुण्डलान् ।
हेमपुष्पानि चान्यानि रुक्ममुख्यानि चापरान्। ॥ २.३४.७९ ॥
ચાંદીનાં વાસણ, રત્નોથી ભરેલાં કુંડળ, સોનાનાં ફૂલો અને સોના મુખ્ય એવી બીજી વસ્તુઓ.
2.34.80
शङ्खांश्च चन्द्रसङ्काशांश्चित्रावर्तविचित्रितान् ।
यज्ञस्य तोरणे युक्तान्ददौ तालांश्चतुर्दश ॥ २.३४.८० ॥
ચંદ્ર જેવા ઉજળા, વમળ-ભાતથી વિચિત્ર શંખો અને યજ્ઞના તોરણમાં જોડવા યોગ્ય ચૌદ તાડપત્રના પંખા તેણે આપ્યા.
2.34.81
रुक्मपङ्कजपुष्पाणि शिबिका मणिभूषिताः ।
मुकुटानि महार्हाणि रत्नगर्भांश्च कङ्कणान् ॥ २.३४.८१ ॥
સોનાના કમળ-પુષ્પો, મણિઓથી શણગારેલી પાલખીઓ, અતિ મૂલ્યવાન મુકુટો અને રત્નજડિત કંકણો.
2.34.82
चन्दनानि च मुख्यानि वासांसि विविधानि च ।
स ददौ सहदेवाय तदा राजा विभीषणाः ॥ २.३४.८२ ॥
ઉત્તમ ચંદન અને વિવિધ પ્રકારનાં વસ્ત્રો — ત્યારે રાજાએ ભયંકર (તેમને) સહદેવને આપ્યાં.
2.34.83
तानि सर्वाणि रत्नानि आजह्रुस्ते निशाचराः ।
अष्टाशीतिसहस्राणि समदा रक्तलोचनाः ॥ २.३४.८३ ॥
તે સર્વ રત્નો તે નિશાચરો લાવ્યા — અઠ્યાસી હજાર, મદોન્મત્ત અને લાલ નેત્રવાળા.
2.34.84
रत्नान्यादाय सर्वाणि प्रतस्थे स घटोत्कचः ।
विभीषणं च राजानमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ २.३४.८४ ॥
બધાં રત્નો લઈને તે ઘટોત્કચ ચાલ્યો; હાથ જોડીને રાજા વિભીષણને પ્રણામ કર્યા.
2.34.85
प्रदक्षिणं परीत्यैव निर्जगाम घटोत्कचः ।
ततो रत्नान्युपादाय हैडिम्बो राक्षसैः सह ॥ २.३४.८५ ॥
પ્રદક્ષિણા કરીને ઘટોત્કચ બહાર નીકળ્યો; પછી રત્નો લઈને હિડિંબાપુત્ર રાક્ષસો સાથે ગયો.
2.34.86
जगाम तूर्णं लङ्कायाः सहदेवपदं प्रति ।
आसेदुः पाण्डवं सर्वे लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥ २.३४.८६ ॥
તેઓ બધા ઝડપથી લંકાથી સહદેવના સ્થાન તરફ ગયા. મહાસાગર ઓળંગીને તેઓ પાંડવ પાસે પહોંચ્યા.
2.34.87
सहदेवो ददर्शाथ रत्नाहारान्निशाचरान् ।
आगतान्भीमसङ्काशान्हैडिम्बं च तथा नृप ॥ २.३४.८७ ॥
હે રાજન્, ત્યારે સહદેવે ભીમ જેવા, રત્નો લાવેલા નિશાચરો અને હૈડિંબ (ઘટોત્કચ)ને જોયા.
2.34.88
द्रमिला नैऋतान्दृष्ट्वा दुद्रुवुस्ते भयार्दिताः ।
भैमसेनिस्ततो गत्वा मार्देयं प्राञ्जलिः स्थितः ॥ २.३४.८८ ॥
નૈરૃતોને જોઈને દ્રમિલો ભયથી પીડિત થઈને ભાગ્યા. પછી ભીમસેનનો પુત્ર મારદેય (સહદેવ) પાસે જઈને હાથ જોડીને ઊભો રહ્યો.
2.34.89
प्रीतिमानभवद्दृष्ट्वा रत्नौधं तं च पाण्डवः ।
तं परिष्वज्य पाणिभ्यां दृष्ट्वा तान्प्रीतिमानभूत् ॥ २.३४.८९ ॥
રત્નોના ઢગલાને અને તેને જોઈને પાંડવ પ્રસન્ન થયા. તેને બન્ને હાથે આલિંગન આપીને, તેમને જોઈને તેઓ ફરી પ્રસન્ન થયા.
2.34.90
विसृज्य द्रविडान्सर्वान्गमनायोपचक्रमे ।
न्यवर्तम ततो धीमान्सहदेवो नराधिपः ॥ २.३४.९० ॥
બધા દ્રવિડોને વિદાય આપીને તેઓ પ્રસ્થાનની તૈયારી કરવા લાગ્યા. પછી બુદ્ધિમાન સહદેવ, નરાધિપ, પાછા ફર્યા.
2.34.91
एवं विजित्य तरसा सान्त्वेन विजयेन च ।
करदान्पार्थिवान्कृत्वा प्रत्यागच्छदरिन्दमः ॥ २.३४.९१ ॥
આ રીતે બળથી, સાંત્વનથી અને વિજયથી જીતીને, રાજાઓને કર આપનારા બનાવીને શત્રુદમન પાછો ફર્યો.
2.34.92
रत्नसालमुपादाय ययौ सहनिशाचरः ।
इन्द्रप्रस्थं विवेशाथ कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ २.३४.९२ ॥
રત્નસાલ લઈને તે રાક્ષસો સાથે ગયો; પૃથ્વીને ધ્રુજાવતો હોય તેમ ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં પ્રવેશ્યો.
2.34.93
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं राजन्सहदेवः कृताञ्जलिः ।
प्रह्वोऽभिवाद्य तस्थौ स पूजितश्चापि तेन वै ॥ २.३४.९३ ॥
હે રાજન, યુધિષ્ઠિરને જોઈને સહદેવે હાથ જોડ્યા, નમીને પ્રણામ કરીને ઊભો રહ્યો; તેણે પણ તેનો સત્કાર કર્યો.
2.34.94
लङ्काप्राप्तान्धनौघांश्च दृष्ट्वा तान्दुर्लभान्बहून् ।
प्रीतिमानभवद्राजा विस्मयं परमं ययौ ॥ २.३४.९४ ॥
લંકાથી લાવેલા દુર્લભ અનેક ધનના ઢગલા જોઈને રાજા પ્રસન્ન થયો અને અત્યંત આશ્ચર્ય પામ્યો.
2.34.95
धर्मराजाय तत्सर्वं निवेद्य भरतर्षभ ।
कोटीसहस्रमधिकं हिरण्यस्य महात्मने ॥ २.३४.९५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે સર્વ ધર્મરાજને નિવેદન કરીને, મહાત્માને એક હજાર કરોડથી પણ વધુ સોનું (અર્પણ કર્યું).
2.34.96
विविधानि च रत्नानि गोजाविमहिषांस्तथा ।
कृतकर्मा सुखं राजन्नुवास जनमेजय ॥ २.३४.९६ ॥
વિવિધ રત્નો અને ગાય, બકરી, ઘેટાં અને ભેંસો (આપ્યાં). હે જનમેજય, પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને તે સુખેથી રહ્યો.