మహాభారతం · అధ్యాయం 2.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.34.1
सहदेवस्ततो राजा मन्त्रिभिः सह भारत ।
सम्प्रधार्य महाबाहुः सचिवैर्बुद्धिमत्तरैः ॥ २.३४.१ ॥
భరతవంశీయుడా, అప్పుడు మహాబాహుడైన రాజు సహదేవుడు మంత్రులతో కలిసి, అత్యంత బుద్ధిమంతులైన సచివులతో ఆలోచించి నిర్ణయించాడు.
2.34.2
स विचार्य तदा राजन्सहदेवस्त्वरान्वितः ।
चिन्तयामास राजेन्द्र भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम् ॥ २.३४.२ ॥
రాజా, అప్పుడు సహదేవుడు ఆలోచించి త్వరితుడై, రాజేంద్రా, తన సోదరుని కుమారుడైన ఘటోత్కచుని గురించి తలచాడు.
2.34.3
ततश्चिन्तितमात्रे तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत ।
अतिदीर्घो महाबाहु सर्वाभरणभूषितः ॥ २.३४.३ ॥
అప్పుడు తలచినంతనే ఒక రాక్షసుడు కనిపించాడు; అతిదీర్ఘుడు, మహాబాహుడు, సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడినవాడు.
2.34.4
नीलजीमूतसङ्काशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः ।
विचित्रहारकेयूरः किङ्किणीमणिभूषितः ॥ २.३४.४ ॥
అతడు నీలమేఘంలా ఉన్నాడు; మెరిసే బంగారు కుండలాలు ధరించినవాడు; విచిత్ర హారాలు, భుజకీర్తులు కలవాడు; గంటలు, మణులతో అలంకరించబడినవాడు.
2.34.5
हेममाली महादंष्ट्रः किरीटी कुक्षिबन्धनः ।
ताम्रकेशो हरिश्मश्रुर्भीमाङ्गः कटकाङ्गदः ॥ २.३४.५ ॥
అతడు బంగారు మాలధరించినవాడు; పెద్ద కోరలు కలవాడు; కిరీటధారి; పొట్టకు నడికట్టు కట్టినవాడు; రాగి వర్ణ జుట్టు కలవాడు; పసుపు గడ్డం కలవాడు; భయంకర అవయవాలు కలవాడు; కంకణాలు, భుజకీర్తులు ధరించినవాడు.
2.34.6
रक्तचन्दनदिग्धाङ्गः सूक्ष्माम्बरधरो बली ।
बलेन स ययौ तत्र चालयन्निव मेदिनीम् ॥ २.३४.६ ॥
ఎర్ర చందనం పూసిన అవయవాలు, సన్నని వస్త్రాలు ధరించిన బలవంతుడు తన బలంతో అక్కడికి వెళ్ళాడు; భూమిని కదిలిస్తున్నట్లు.
2.34.7
ततो दृष्ट्वा जना राजन्नायान्तं पर्वतोपमम् ।
भयाद्धि दुद्रुवुः सर्वे सिंहात्क्षुद्रमृगा यथा ॥ २.३४.७ ॥
ఓ రాజా, పర్వతంలా వస్తున్న అతడిని చూసి, సింహాన్ని చూసిన చిన్న జింకల్లా ప్రజలందరూ భయంతో పారిపోయారు.
2.34.8
आससाद च माद्रेयं पुलस्त्यं रावणो यथा ।
अभिवाद्य ततो राजन्सहदेवं घटोत्कचः ॥ २.३४.८ ॥
ఓ రాజా, రావణుడు పులస్త్యుని సమీపించినట్లు, ఘటోత్కచుడు మాద్రి కుమారుడు సహదేవుని చేరి అభివాదం చేశాడు.
2.34.9
प्रह्वः कृताञ्जलिस्तस्थौ किं कार्यमिति चाब्रवीत् ।
तं परिष्वज्य बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पाण्डवः ॥ २.३४.९ ॥
వినయంగా చేతులు జోడించి నిలబడి "నేను చేయవలసిన పని ఏమిటి?" అని అడిగాడు. పాండవుడు అతడిని రెండు చేతులతో కౌగిలించుకొని తల వాసన చూశాడు.
2.34.10
तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः ।
पूजयित्वा सहामात्यः प्रीतो वाक्यमुवाच ह ॥ २.३४.१० ॥
మేరు శిఖరంలా వచ్చిన అతడిని పాండు కుమారుడు మంత్రులతో కలిసి సత్కరించి, సంతోషంగా ఈ మాటలు పలికాడు.
2.34.11
गच्छ लङ्कां पुरीं वत्स करार्थं मम शासनात्॥ ।
तत्र दृष्ट्वा महात्मानं राक्षसेन्द्रं बिभीषणम् ॥ २.३४.११ ॥
వత్సా, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం కప్పం వసూలు చేయడానికి లంకా నగరానికి వెళ్ళు. అక్కడ మహాత్ముడు రాక్షసేంద్రుడు విభీషణుడిని చూసి...
2.34.12
रत्नानि राजसूयार्थं विविधानि बहूनि च। ॥ २.३४.१२ ॥
రాజసూయ యజ్ఞం కోసం అనేక విధాలైన రత్నాలను, చాలా వాటిని (తీసుకురా).
2.34.13
पाण्डवेनैवमुक्तस्तु मुदा युक्तो घटोत्कचः ।
तथेत्युक्त्वा महाराज प्रतस्ये दक्षिणां दिशम् ॥ २.३४.१३ ॥
పాండవుడు ఇలా చెప్పగా ఘటోత్కచుడు సంతోషంతో 'అలాగే' అని పలికి, మహారాజా, దక్షిణ దిక్కు వైపు బయలుదేరాడు.
2.34.14
प्रययौ दक्षिणं कृत्वा सहदेवं घटोत्कचः ।
लङ्कामभिमुको राजन्समुद्रं स व्यलोकयत् ॥ २.३४.१४ ॥
ఘటోత్కచుడు సహదేవుడిని దక్షిణంగా ఉంచుకుని వెళ్లాడు; రాజా, లంక వైపు తిరిగి అతడు సముద్రాన్ని చూశాడు.
2.34.15
कूर्मग्राहझषाकीर्णं मीननक्रैस्तथाऽऽकुलम् ।
शुक्तिव्रातसमाकीर्णं शङ्कानां निचयाकुलम् ॥ २.३४.१५ ॥
అది తాబేళ్లు, గ్రాహాలు, చేపలతో నిండి, మీనాలు, మొసళ్లతో వ్యాపించి, గవ్వల సమూహాలతో కప్పబడి, శంఖాల రాశులతో నిండి ఉంది.
2.34.16
स दृष्ट्वा रामसेतुं च चिन्तयन्रामविक्रमम् ।
गत्वा पारं समुद्रस्य दक्षिणं स घटोत्कचः ॥ २.३४.१६ ॥
అతడు రామసేతువును చూసి రాముని పరాక్రమాన్ని ధ్యానిస్తూ, సముద్రపు దక్షిణ తీరాన్ని దాటి వెళ్లాడు — ఆ ఘటోత్కచుడు.
2.34.17
ददर्श लङ्कां राजेन्द्र नाकपृष्ठोपमां शुभाम् ।
प्राकारेणावृतां रम्यां शुभद्वारैश्च शोभिताम् ॥ २.३४.१७ ॥
అతడు లంకను చూశాడు — రాజేంద్రా, స్వర్గపు వెనుక భాగం వంటి శుభకరమైనది, ప్రాకారంతో చుట్టబడి, రమణీయమై, శుభ ద్వారాలతో అలంకరించబడినది.
2.34.18
प्रासादैर्बहुसाहस्रैः श्वेतरक्तैश्च सङ्कुलाम् ।
दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादामुद्यानवनशोभिताम् ॥ २.३४.१८ ॥
అనేక వేల తెల్లని, ఎర్రని భవనాలతో నిండి, దివ్య దుందుభుల ధ్వనితో మ్రోగుతూ, ఉద్యానాలు మరియు వనాలతో శోభించేది.
2.34.19
सर्वकालफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम् ।
पुष्पगन्धैश्च सङ्कीर्णां रमणीयमहारथाम् ॥ २.३४.१९ ॥
అన్ని కాలాల్లోనూ ఫలాలనిచ్చే, పూసిన వృక్షాలతో అలంకరించబడిన, పుష్పగంధాలతో నిండిన, రమణీయమైన, మహారథులతో కూడిన (ఆ నగరం).
2.34.20
नानारत्नैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् ।
विवेश स पुरीं लङ्कां राक्षसैश्च निषेविताम् ॥ २.३४.२० ॥
అనేక రత్నాలతో నిండి, ఇంద్రుని అమరావతి వంటి, రాక్షసులు నివసించే ఆ లంకా నగరంలో అతడు ప్రవేశించాడు.
2.34.21
उपादाय च सर्वाणि प्रत्यागच्छ महाबल ।
ददर्श स पुरीं लङ्कां राक्षसैश्च निषेविताम्
नानावेषधरान्दक्षान्नारीश्च प्रियदर्शनाः ॥ २.३४.२१ ॥
మహాబలుడా, అన్నీ తీసుకొని తిరిగి రా అని (చెప్పి); రాక్షసులు నివసించే ఆ లంకా నగరాన్ని అతడు చూశాడు. నానా వేషధారులైన నేర్పరులైన పురుషులను, చూడముచ్చటైన స్త్రీలను (చూశాడు).
2.34.22
दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यभूषणभूषिताः ।
मदरक्तान्तनयनाः पीनश्रोणिपयोधराः ॥ २.३४.२२ ॥
దివ్య మాలలు, వస్త్రాలు ధరించినవారు, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవారు, మదంతో కళ్ళ అంచులు ఎరుపెక్కినవారు, బలిష్ఠమైన తుంటి, స్తనాలు కలవారు (ఉన్నారు).
2.34.23
भैमसेनिं ततो दृष्ट्वा हृष्टास्ते विस्मयं गताः ।
आससाद गृहं राज्ञ इन्द्रस्य सदनोपमम् ॥ २.३४.२३ ॥
అప్పుడు భీమసేనుని కుమారుని చూసి వారు సంతోషించి ఆశ్చర్యపడి, ఇంద్రుని భవనంతో సమానమైన రాజు గృహాన్ని చేరుకున్నారు.
2.34.24
स द्वारपालमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह। ॥ २.३४.२४ ॥
అతడు ద్వారపాలకుని వద్దకు చేరి ఈ మాటలు పలికాడు.
2.34.26
द्रष्टुमिच्छामि राजेनद्रं त्वं क्षिप्रं मां निवेदय ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्वारपालो महीपते ॥ २.३४.२६ ॥
నేను రాజేంద్రుని చూడాలనుకుంటున్నాను; నువ్వు వెంటనే నన్ను తెలియజేయి. అతని ఆ మాటలు విని, ఓ మహీపతి, ద్వారపాలకుడు...
2.34.27
तथेत्युक्त्वा विवेशाथ भवनं स निवेदकः ।
प्राञ्जलिः स्रवमाचष्ट स्रवां दूतगिरं तदा ॥ २.३४.२७ ॥
"సరే" అని చెప్పి ఆ నివేదకుడు భవనంలోకి ప్రవేశించాడు. అప్పుడు చేతులు జోడించి దూత మాటలను తెలియజేశాడు.
2.34.28
द्वारपालवचः श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।
उवाच वाक्यं धर्मात्मा समीपं मे प्रवेश्यताम् ॥ २.३४.२८ ॥
ద్వారపాలకుని మాటలు విని ధర్మాత్ముడైన రాక్షసేంద్రుడు విభీషణుడు ఇలా అన్నాడు: "అతడిని నా సమీపానికి ప్రవేశపెట్టండి."
2.34.29
एवमुक्तस्तु राज्ञा स धर्मज्ञेन महात्मना ।
अथनिष्कम्य सम्भ्रान्तो द्वार्स्थोहैडिम्बमब्रवीत् ॥ २.३४.२९ ॥
ధర్మజ్ఞుడైన మహాత్ముడైన రాజు ఇలా చెప్పగా, ద్వారస్థుడు కంగారుపడి బయటికి వచ్చి హైడింబుడితో మాట్లాడాడు.
2.34.30
एहि दूत नृपं द्रष्टुं क्षिप्रं प्रविश च स्वयम् ।
द्वारपालवचः श्रुत्वा प्रविवेश घटोत्कचः ॥ २.३४.३० ॥
"రా దూతా, రాజును చూడటానికి వెంటనే నువ్వే లోపలికి ప్రవేశించు." ద్వారపాలకుని మాటలు విని ఘటోత్కచుడు ప్రవేశించాడు.
2.34.31
स प्रविश्य ददर्शाथ राक्षसेन्द्रस्य मन्दिरम् ।
ततः कैलाससङ्काशं तत्पकाञ्चनतोरणम् ॥ २.३४.३१ ॥
అతడు ప్రవేశించి రాక్షసేంద్రుని మందిరాన్ని చూశాడు. అప్పుడది కైలాసంలా ఉంది, దాని తోరణాలు మేలిమి బంగారంతో ఉన్నాయి.
2.34.32
प्राकारेण परिक्षिप्तं गोपुरैश्चापि शोभितम् ।
हर्म्यप्रासादसम्बाधं नानारत्नोपशोभितम् ॥ २.३४.३२ ॥
అది ప్రాకారంతో చుట్టబడి ఉండి, గోపురాలతో శోభిస్తూ, హర్మ్యాలు ప్రాసాదాలతో నిండి, నానా రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
2.34.33
काञ्चनैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि ।
वज्रवैडूर्यजुष्टैश्च स्तम्भैश्च सुमनोहरैः ॥ २.३४.३३ ॥
అది బంగారం, తపించిన బంగారం, స్ఫటికం, వెండితో చేసిన స్తంభాలతో, వజ్రవైడూర్యాలు పొదిగిన అతి మనోహర స్తంభాలతో ఉండెను.
2.34.34
नानाध्वजपताकाभिर्युक्तं मणिविचित्रितम् ।
चित्रमाल्यावृतं रम्यं तप्तकाञ्चनवेदिकम् ॥ २.३४.३४ ॥
అది నానా ధ్వజాలు పతాకలతో కూడి, మణులతో విచిత్రమై, చిత్రమాలలతో కప్పబడి, రమ్యమై, తపించిన బంగారపు వేదికలతో ఉండెను.
2.34.35
स दृष्ट्वा तत्र सर्वं च भैमसेनिर्मनोहरम् ।
प्रविशन्नेव हैडिम्बः शुश्राव मधुरस्वरम् ॥ २.३४.३५ ॥
భీమసేనుని కుమారుడైన హైడింబుడు అక్కడ అంతా మనోహరంగా చూసి, ప్రవేశిస్తూనే మధుర స్వరం విన్నాడు.
2.34.36
तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समतालमिताक्षरम् ।
दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं वादित्रसततं शुभम् ॥ २.३४.३६ ॥
అది తంత్రీ గీతాలతో నిండి, సమతాళంలో మితాక్షరాలతో, దివ్య దుందుభుల ధ్వనితో, నిరంతరం వాద్యాలతో, శుభమై ఉండెను.
2.34.37
स श्रुत्वा मधुरं शब्दं प्रीतिमानभवत्तदा ।
ततो विगाह्य हैडिम्बो बहुकक्ष्यां मनोरमाम् ॥ २.३४.३७ ॥
ఆ మధుర ధ్వనిని విని అతడు అప్పుడు సంతోషించాడు. తరువాత హైడింబుడు అనేక గదులతో కూడిన ఆ మనోహర భవనంలోకి లోతుగా ప్రవేశించాడు.
2.34.38
स ददर्श महात्मानं द्वार्स्थेन सह भारत ।
तं विभीषणमासीनं काञ्चने परमासने ॥ २.३४.३८ ॥
భారతా, అతడు ద్వారపాలకునితో కలిసి ఆ మహాత్ముని చూశాడు; బంగారు ఉన్నతాసనంపై ఆసీనుడై ఉన్న విభీషణుని.
2.34.39
दिवि भास्करसङ्काशं मुक्तामणिविभूषितम् ।
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपधरं विभुम् ॥ २.३४.३९ ॥
ఆకాశంలో సూర్యునిలా ప్రకాశించేవాడు, ముత్యాలు రత్నాలతో అలంకరించబడినవాడు, దివ్య ఆభరణాలతో చిత్రితమైన శరీరం కలవాడు, దివ్యరూపం ధరించిన ఆ సమర్థుని (చూశాడు).
2.34.40
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धोक्षितं शुभम् ।
विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरप्रभम् ॥ २.३४.४० ॥
దివ్య మాలలు వస్త్రాలు ధరించినవాడు, దివ్య సుగంధంతో అభిషిక్తుడు, శుభుడు, శరీరంతో ప్రకాశించేవాడు, సూర్యాగ్ని కాంతి కలవాడు (అని చూశాడు).
2.34.41
उपोपविष्टं सचिवैर्देवैरिव शतक्रतुम् ।
यक्षैर्महात्मभिर्दिव्यनारीभिर्हृद्यकान्तिभिः ॥ २.३४.४१ ॥
దేవతల మధ్య ఇంద్రునిలా, తన మంత్రులతో కలిసి కూర్చున్నవాడు; మహాత్ములైన యక్షులు, మనోహర కాంతి గల దివ్య స్త్రీలు (అతని చుట్టూ ఉన్నారు).
2.34.42
गीतैर्मङ्गलयुक्तैश्च पूज्यमानं यथा दिवि ।
चामरे व्यजने चाग्र्ये हेमदण्डे महाधने ॥ २.३४.४२ ॥
మంగళ గీతాలతో, స్వర్గంలో వలె పూజించబడుతూ; బంగారు పిడుల గల శ్రేష్ఠమైన విలువైన చామరాలు, విసనకర్రలు (అతనిపై వీచబడ్డాయి).
2.34.43
गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि ।
अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टं कुबेरवरुणोपमम् ॥ २.३४.४३ ॥
ఇద్దరు శ్రేష్ఠ స్త్రీలు పట్టుకొని, తలపై వీచబడుతూ, ప్రకాశిస్తూ, శోభతో కూడినవాడై, కుబేరునికి వరుణునికి సమానుడై (ఉన్నాడు).
2.34.44
धर्मे चैव स्थितं नित्यमद्भुतं राक्षसेस्वरम् ।
राममिक्ष्वाकुनाथं वै स्मरन्तं मनसा सदा ॥ २.३४.४४ ॥
ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో నిలిచినవాడు, అద్భుతుడైన రాక్షసేశ్వరుడు, ఇక్ష్వాకుల నాథుడైన రాముడిని మనసులో ఎల్లప్పుడూ స్మరిస్తూ.
2.34.45
दृष्ट्वा घटोत्कचो राजन्ववन्दे तं कृताञ्जलिः ।
प्रह्वस्तस्थौ महावीर्यः शक्रं चित्ररथो यथा ॥ २.३४.४५ ॥
రాజా! ఘటోత్కచుడు ఆయనను చూసి అంజలి ఘటించి నమస్కరించాడు; మహాపరాక్రమశాలి అయిన అతడు వినయంతో నిలిచాడు, చిత్రరథుడు శక్రుని ముందు నిలిచినట్లు.
2.34.46
तं दूतमागतं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।
पूजयित्वा यथान्यायं सान्त्वपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ २.३४.४६ ॥
వచ్చిన ఆ దూతను చూసి రాక్షసేంద్రుడు విభీషణుడు యథావిధిగా సత్కరించి, మృదువైన మాటలతో ఇలా అన్నాడు.
2.34.47
कस्य वंशे स सञ्जातः करमिच्छन्महीपतिः ।
तस्यानुजान्समस्तांश्च पुरं देशं च तस्य वै ॥ २.३४.४७ ॥
కప్పాన్ని కోరుతున్న ఆ రాజు ఏ వంశంలో జన్మించాడు? అతని తమ్ముళ్లందరినీ, అతని నగరాన్ని దేశాన్ని కూడా చెప్పు.
2.34.48
त्वां च कार्यं च तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ।
विस्तरेण मम ब्रूहि सर्वानेतान्पृथक्पृथक् ॥ २.३४.४८ ॥
నీ గురించి, ఆ కార్యమంతటి గురించి యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను. వీటన్నింటినీ ఒక్కొక్కటిగా విస్తారంగా నాకు చెప్పు.
2.34.49
एवमुक्तस्तु हैडिम्बः पौलस्त्येन महात्मना ।
कृताञ्जलिरुवाचाथ समर्थमिदमुत्तरम् ॥ २.३४.४९ ॥
మహాత్ముడైన పౌలస్త్యుడు (విభీషణుడు) ఇలా అడిగినప్పుడు, హైడింబుడు (ఘటోత్కచుడు) అంజలి ఘటించి ఈ తగిన సమాధానం చెప్పాడు.
2.34.50
सोमवंशोद्भवो राजा पाण्डुर्नाम महाबलः ।
पाण्डोश्च पुत्राः पञ्चासञ्छक्रतुल्यपराक्रमाः ॥ २.३४.५० ॥
చంద్రవంశంలో జన్మించిన పాండు అనే మహాబలుడైన రాజు ఉండేవాడు. పాండుకు ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గల ఐదుగురు కుమారులు ఉన్నారు.
2.34.51
तेषां ज्येष्ठस्तु नाम्ना वै युधिष्ठिर इति श्रुतः ।
अजातशत्रुर्धर्मात्मा धर्मो विग्रहवानिव ॥ २.३४.५१ ॥
వారిలో జ్యేష్ఠుడు యుధిష్ఠిరుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు. అతడు అజాతశత్రువు, ధర్మాత్ముడు, మూర్తీభవించిన ధర్మమే.
2.34.52
ततो युधिष्ठिरो राजा प्राप्य राज्यमकारयत् ।
गङ्गाया दक्षिणे तीरे नगरे नागसाह्वये ॥ २.३४.५२ ॥
అనంతరం యుధిష్ఠిర రాజు రాజ్యాన్ని పొంది, గంగానదికి దక్షిణ తీరంలో నాగసాహ్వయం అనే నగరంలో పాలించాడు.
2.34.53
तद्दत्वा धृतराष्ट्राय शक्रप्रस्थं ययौ ततः ।
भ्रातृभिः सह राजेन्द्र शक्रप्रस्थेऽन्वमोदत ॥ २.३४.५३ ॥
ఆ రాజ్యాన్ని ధృతరాష్ట్రునికి ఇచ్చి, ఓ రాజేంద్రా, అతడు తన సోదరులతో కలిసి ఇంద్రప్రస్థానికి వెళ్లి అక్కడ ఆనందించాడు.
2.34.54
गङ्गायमुनयोर्मध्ये ते उभे नगरोत्तमे ।
नित्यं धर्मे स्थितो राजा शक्रप्रस्थे प्रशास्ति नः ॥ २.३४.५४ ॥
గంగా యమునల మధ్య ఆ రెండు ఉత్తమ నగరాలు ఉన్నాయి. ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో స్థిరుడైన రాజు ఇంద్రప్రస్థంలో మమ్మల్ని పాలిస్తున్నాడు.
2.34.55
तस्यानुजो महाबाहुर्भीमसेन इति श्रुतः ।
महातेजा महाकीर्तिः शक्रतुल्यपराक्रमः ॥ २.३४.५५ ॥
అతని తమ్ముడు మహాబాహువైన భీమసేనుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు. అతడు మహాతేజస్వి, మహాకీర్తిమంతుడు, ఇంద్రునితో సమానమైన పరాక్రమం గలవాడు.
2.34.56
दशनागसहस्राणां बले तुल्यः स पाण्डवः ।
तस्यानुजोऽर्जुनो नाम महाबलपराक्रमः ॥ २.३४.५६ ॥
ఆ పాండవుడు బలంలో పదివేల ఏనుగులతో సమానుడు. అతని తమ్ముడు అర్జునుడు అనే పేరు గలవాడు, మహాబలవంతుడు, పరాక్రమశాలి.
2.34.57
सुकुमारो महासत्वो लोके वीर्येण विश्रुतः ।
कार्तवीर्यसमो वीर्ये सागरप्रतिमो बले ॥ २.३४.५७ ॥
అతడు సుకుమారుడు, మహాసత్త్వం గలవాడు; లోకంలో తన వీర్యంతో ప్రసిద్ధుడు. వీర్యంలో కార్తవీర్యునితో సమానుడు, బలంలో సముద్రంతో సమానుడు.
2.34.58
जामदग्न्यसमश्चास्त्रे सङ्ख्ये रामसमोऽर्जुनः ।
रूपे शक्रसमः पार्थस्तेजसा भास्करोपमः ॥ २.३४.५८ ॥
అస్త్రాలలో అతడు జమదగ్ని కుమారునితో సమానుడు; యుద్ధంలో రాముడితో సమానుడు అర్జునుడు. రూపంలో ఇంద్రునితో సమానుడు పార్థుడు; తేజస్సులో సూర్యునితో సమానుడు.
2.34.59
देवदानवगन्धर्वैः पिशाचोरगराक्षसैः ।
मानुषैश्च समस्तैस्तु अजेयः फल्गुनो रणे ॥ २.३४.५९ ॥
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, ఉరగులు, రాక్షసులు, అలాగే మనుషులందరూ కలిసినా యుద్ధంలో ఫల్గుణుడు అజేయుడు.
2.34.60
तेन तत्खण्डवं दावं तर्पितं जातवेदसे ।
विजित्य तरसा शक्रं युधि देवगणैः सह ॥ २.३४.६० ॥
అతడు ఆ ఖాండవ వనాన్ని దహించే అగ్నిని జాతవేదసునికి (అగ్నికి) తృప్తి కలిగించాడు; యుద్ధంలో దేవగణాలతో కూడిన ఇంద్రుడిని వేగంగా జయించి.
2.34.61
लब्धान्यस्त्राणि दिव्यानि तर्पयित्वा हुताशनम् ।
तेन लब्धा महाराज दुर्लभा दैवतैरपि ॥ २.३४.६१ ॥
అగ్నిని తృప్తిపరచి అతడు దివ్య అస్త్రాలను పొందాడు. ఓ మహారాజా! అతనికి లభించినవి దేవతలకు కూడా దుర్లభమైనవి.
2.34.62
वासुदेवस्य भगिनी सुभद्रा नाम विश्रुता ।
अर्जुनस्यानुजो राजन्नकुलश्चेति विश्रुतः ॥ २.३४.६२ ॥
వాసుదేవుని సోదరి సుభద్ర అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలు. రాజా, అర్జునుని తమ్ముడు నకులుడు కూడా ప్రసిద్ధుడు.
2.34.63
दर्शनीयतमो लोके मूर्तिमानिव मन्मथः ।
तस्यानुजो महातेजाः सहदेव इति श्रुतः ॥ २.३४.६३ ॥
లోకంలో అత్యంత సుందరుడు, రూపం దాల్చిన మన్మథునిలా ఉంటాడు. ఆయన తమ్ముడు మహాతేజస్వి సహదేవుడు అని ప్రసిద్ధుడు.
2.34.64
तेनाहं प्रेषितो राजन्कुमारेण समो रणे ।
अहं घटोत्कचो नाम भीमसेनसुतो बली ॥ २.३४.६४ ॥
రాజా, యుద్ధంలో ఆయనతో సమానుడైన ఆ కుమారునిచే నేను పంపబడ్డాను. నేను భీమసేనుని బలవంతుడైన కుమారుడు ఘటోత్కచుడు.
2.34.65
मम माता महाभागा हिडिम्बा नाम राक्षसी ।
पार्थानामुपकारार्थं चरामि पृथिवीमिमाम् ॥ २.३४.६५ ॥
నా తల్లి మహాభాగ్యవతి హిడింబ అనే రాక్షసి. పృథ పుత్రులకు సహాయం చేయడానికి నేను ఈ భూమిపై సంచరిస్తున్నాను.
2.34.66
आसीत्पृथिव्याः सर्वस्या महीपालो युधिष्ठिरः ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठमाहर्तुमुपचक्रमे ॥ २.३४.६६ ॥
సమస్త భూమికి రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఉన్నాడు. యజ్ఞాలలో శ్రేష్ఠమైన రాజసూయ యాగాన్ని ఆయన ప్రారంభించాడు.
2.34.67
सन्दिदेश च स भ्रातृन्करार्थं सर्वतोदिशम् ।
वृष्णिवीरेण सहितः सन्दिदेशानुजान्नृपः ॥ २.३४.६७ ॥
ఆ రాజు కప్పం వసూలు కోసం అన్ని దిశలకు తన సోదరులకు వర్తమానం పంపాడు. వృష్ణివీరునితో కూడి ఆ రాజు తన తమ్ములకు ఆజ్ఞాపించాడు.
2.34.68
उदीचीमर्जुनस्तूर्णं गत्वा मेरोरथोत्तमः ।
गत्वा शतसहस्राणि योजनानि महाबलः ॥ २.३४.६८ ॥
అర్జునుడు వేగంగా ఉత్తర దిక్కుకు వెళ్లాడు. మేరువు దాటి మహాబలుడైన ఆ ఉత్తమ వీరుడు లక్షల యోజనాలు ప్రయాణించాడు.
2.34.69
त्वा सर्वान्नृपान्युद्धे हत्वा च तरसा वशी ।
स्वर्गद्वारमुपागम्य रत्नान्यादाय वै भृशम् ॥ २.३४.६९ ॥
స్వీయ నిగ్రహం గల అర్జునుడు యుద్ధంలో రాజులందరినీ బలంగా ఓడించాడు. స్వర్గద్వారం చేరి అనేక రత్నాలను స్వీకరించాడు.
2.34.70
अश्वांश्च विविधान्दिव्यान्सर्वानादाय फल्गुनः ।
धनं बहुविधं राजन्धर्मपुत्राय वै ददौ ॥ २.३४.७० ॥
రాజా, అర్జునుడు వివిధ దివ్య అశ్వాలన్నింటినీ తీసుకొని, అనేక విధాలైన ధనాన్ని ధర్మపుత్రునికి ఇచ్చాడు.
2.34.71
भीमसेनो हि राजेन्द्र जित्वा प्राचीं दिशं बलात् ।
वशे कृत्वा महीपालान्पाण्डवाय धनं ददौ ॥ २.३४.७१ ॥
రాజేంద్రా, భీమసేనుడు తూర్పు దిక్కును బలంతో జయించి రాజులను వశపరచుకొని పాండవునికి ధనం ఇచ్చాడు.
2.34.72
दिशं प्रतीचीं नकुलः करार्थं प्रययौ तथा ।
सहदेवो दिशं याम्यां जित्वा सर्वान्महीक्षितः ॥ २.३४.७२ ॥
నకులుడు కప్పం కోసం పశ్చిమ దిక్కుకు వెళ్లాడు. అదేవిధంగా సహదేవుడు దక్షిణ దిక్కుకు వెళ్లి రాజులందరినీ జయించాడు.
2.34.73
मां सन्दिदेश राजेन्द्र करार्थमिह सत्कृतः ।
पार्थानां चरितं तुभ्यं सङ्क्षेपात्समुदाहृतम् ॥ २.३४.७३ ॥
రాజేంద్రా, ఇక్కడ గౌరవించబడి వారు కప్పం కోసం నన్ను పంపారు. పార్థుల చరిత్రను నీకు సంక్షిప్తంగా చెప్పాను.
2.34.74
तमवेक्ष्य महाराज धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
पावनं राजसूयं च भगवन्तं हरिं प्रभुम्।
एतानवेक्ष्य धर्मज्ञ करं दातुमिहार्हसि ॥ २.३४.७४ ॥
మహారాజా, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని చూసి, పావనమైన రాజసూయాన్ని, భగవంతుడైన ప్రభువు హరిని చూసి, ధర్మజ్ఞుడా, ఇక్కడ నువ్వు కప్పం చెల్లించాలి.
2.34.75
तेन तद्भाषितं श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो बिभीषणः ।
शासनं प्रतिजग्राह धर्मात्मा राक्षसैः सह ॥ २.३४.७५ ॥
అతడు పలికిన మాటలు విని, రాక్షసేంద్రుడు ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు రాక్షసులతో కలిసి ఆ ఆజ్ఞను అంగీకరించాడు.
2.34.76
तच्च कृष्णकृतं धीमानित्यमन्यत स प्रभुः ।
ततो ददौ विचित्राणि कम्बलानि कुथानि च ॥ २.३४.७६ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన ప్రభువు దానిని కృష్ణుడు చేసినదిగా భావించి అలాగే అనుకున్నాడు; తరువాత అతడు వైవిధ్యమైన కంబళులు, తివాచీలు ఇచ్చాడు.
2.34.77
दान्तकाञ्चनपर्यङ्कान्मणिहेमविचित्रितान् ।
भूषणानि महार्हाणि प्रवालानि मणींश्च सः ॥ २.३४.७७ ॥
దంతము, బంగారంతో చేసిన మంచాలు, మణులు బంగారంతో అలంకరించినవి, అమూల్యమైన ఆభరణాలు, పగడాలు, మణులు కూడా అతడు ఇచ్చాడు.
2.34.78
काञ्चनानि च भाण्डनि कलशानि घटानि च ।
कटाहानि विचित्रानि द्रोण्यश्चैव सहस्रशः ॥ २.३४.७८ ॥
బంగారు పాత్రలు, కలశాలు, కుండలు, వైవిధ్యమైన గిన్నెలు, వేలకొలది తొట్టెలు కూడా.
2.34.79
राजतानि च भाण्डानि रत्नगर्भांश्च कुण्डलान् ।
हेमपुष्पानि चान्यानि रुक्ममुख्यानि चापरान्। ॥ २.३४.७९ ॥
వెండి పాత్రలు, రత్నాలు నిండిన కుండలాలు, బంగారు పూలు, ప్రధానంగా బంగారంతో చేసిన ఇతర వస్తువులు కూడా.
2.34.80
शङ्खांश्च चन्द्रसङ्काशांश्चित्रावर्तविचित्रितान् ।
यज्ञस्य तोरणे युक्तान्ददौ तालांश्चतुर्दश ॥ २.३४.८० ॥
చంద్రునిలా తెల్లని, సుడుల చిత్రాలతో అలంకరించిన శంఖాలను, యజ్ఞ తోరణంలో అమర్చదగిన పదునాలుగు తాళవృంత అలంకారాలను ఆయన ఇచ్చాడు.
2.34.81
रुक्मपङ्कजपुष्पाणि शिबिका मणिभूषिताः ।
मुकुटानि महार्हाणि रत्नगर्भांश्च कङ्कणान् ॥ २.३४.८१ ॥
బంగారు పద్మ పుష్పాలు, మణులతో అలంకరించిన పల్లకీలు, అత్యంత విలువైన కిరీటాలు, రత్నాలు పొదిగిన కంకణాలు.
2.34.82
चन्दनानि च मुख्यानि वासांसि विविधानि च ।
स ददौ सहदेवाय तदा राजा विभीषणाः ॥ २.३४.८२ ॥
ఉత్తమ చందనాలు, అనేక విధాల వస్త్రాలు — అప్పుడు రాజు భయంకరులైన (వారిని) సహదేవునికి ఇచ్చాడు.
2.34.83
तानि सर्वाणि रत्नानि आजह्रुस्ते निशाचराः ।
अष्टाशीतिसहस्राणि समदा रक्तलोचनाः ॥ २.३४.८३ ॥
ఆ రత్నాలన్నిటినీ ఆ రాక్షసులు తెచ్చారు — ఎనభై ఎనిమిది వేలమంది, మదోన్మత్తులు, ఎర్రని కళ్ళు కలవారు.
2.34.84
रत्नान्यादाय सर्वाणि प्रतस्थे स घटोत्कचः ।
विभीषणं च राजानमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ २.३४.८४ ॥
అన్ని రత్నాలను తీసుకొని ఆ ఘటోత్కచుడు బయలుదేరాడు; రాజు విభీషణునికి చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.
2.34.85
प्रदक्षिणं परीत्यैव निर्जगाम घटोत्कचः ।
ततो रत्नान्युपादाय हैडिम्बो राक्षसैः सह ॥ २.३४.८५ ॥
ప్రదక్షిణం చేసి ఘటోత్కచుడు బయటకు వెళ్లాడు; తరువాత రత్నాలను తీసుకొని హిడింబ కుమారుడు రాక్షసులతో కలిసి వెళ్లాడు.
2.34.86
जगाम तूर्णं लङ्कायाः सहदेवपदं प्रति ।
आसेदुः पाण्डवं सर्वे लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥ २.३४.८६ ॥
వారందరూ వేగంగా లంక నుండి సహదేవుని స్థానం వైపు వెళ్లారు. మహాసముద్రాన్ని దాటి పాండవుని వద్దకు చేరుకున్నారు.
2.34.87
सहदेवो ददर्शाथ रत्नाहारान्निशाचरान् ।
आगतान्भीमसङ्काशान्हैडिम्बं च तथा नृप ॥ २.३४.८७ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు సహదేవుడు భీముని పోలిన, రత్నాలను తెచ్చిన నిశాచరులను, హైడింబుడిని చూశాడు.
2.34.88
द्रमिला नैऋतान्दृष्ट्वा दुद्रुवुस्ते भयार्दिताः ।
भैमसेनिस्ततो गत्वा मार्देयं प्राञ्जलिः स्थितः ॥ २.३४.८८ ॥
నైరృతులను చూసి ద్రవిళులు భయంతో పీడితులై పారిపోయారు. అప్పుడు భీమసేనుని కుమారుడు మార్దేయుని (సహదేవుని) వద్దకు వెళ్లి చేతులు జోడించి నిలిచాడు.
2.34.89
प्रीतिमानभवद्दृष्ट्वा रत्नौधं तं च पाण्डवः ।
तं परिष्वज्य पाणिभ्यां दृष्ट्वा तान्प्रीतिमानभूत् ॥ २.३४.८९ ॥
పాండవుడు ఆ రత్నరాశిని, అతనిని చూసి సంతోషించాడు. అతనిని రెండు చేతులతో కౌగిలించుకొని, వారిని చూసి మరల సంతోషించాడు.
2.34.90
विसृज्य द्रविडान्सर्वान्गमनायोपचक्रमे ।
न्यवर्तम ततो धीमान्सहदेवो नराधिपः ॥ २.३४.९० ॥
ద్రావిడులందరినీ పంపివేసి వారు ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యారు. అప్పుడు బుద్ధిమంతుడైన సహదేవుడు, నరాధిపుడు, తిరిగి వచ్చాడు.
2.34.91
एवं विजित्य तरसा सान्त्वेन विजयेन च ।
करदान्पार्थिवान्कृत्वा प्रत्यागच्छदरिन्दमः ॥ २.३४.९१ ॥
ఈ విధంగా బలంతో, సాంత్వనతో, విజయంతో జయించి, రాజులను కప్పం చెల్లించేవారిగా చేసి, శత్రుదమనుడు తిరిగి వచ్చాడు.
2.34.92
रत्नसालमुपादाय ययौ सहनिशाचरः ।
इन्द्रप्रस्थं विवेशाथ कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ २.३४.९२ ॥
రత్నసాలాన్ని తీసుకొని అతడు రాక్షసులతో కలిసి వెళ్ళాడు; భూమిని కంపింపజేస్తున్నట్లు ఇంద్రప్రస్థంలో ప్రవేశించాడు.
2.34.93
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं राजन्सहदेवः कृताञ्जलिः ।
प्रह्वोऽभिवाद्य तस्थौ स पूजितश्चापि तेन वै ॥ २.३४.९३ ॥
రాజా, యుధిష్ఠిరుణ్ణి చూసి సహదేవుడు చేతులు జోడించి, వంగి నమస్కరించి నిలబడ్డాడు; ఆయన కూడా అతన్ని గౌరవించాడు.
2.34.94
लङ्काप्राप्तान्धनौघांश्च दृष्ट्वा तान्दुर्लभान्बहून् ।
प्रीतिमानभवद्राजा विस्मयं परमं ययौ ॥ २.३४.९४ ॥
లంక నుండి తెచ్చిన అపురూపమైన అనేక ధన రాశులను చూసి రాజు సంతోషించి, గొప్ప ఆశ్చర్యం పొందాడు.
2.34.95
धर्मराजाय तत्सर्वं निवेद्य भरतर्षभ ।
कोटीसहस्रमधिकं हिरण्यस्य महात्मने ॥ २.३४.९५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అదంతా ధర్మరాజుకు నివేదించి, మహాత్ముడికి వేయి కోట్లకు పైగా బంగారాన్ని (అర్పించాడు).
2.34.96
विविधानि च रत्नानि गोजाविमहिषांस्तथा ।
कृतकर्मा सुखं राजन्नुवास जनमेजय ॥ २.३४.९६ ॥
వివిధ రత్నాలు, ఆవులు, మేకలు, గొర్రెలు, గేదెలు (ఇచ్చాడు). జనమేజయా, తన కర్మను నెరవేర్చి అతడు సుఖంగా నివసించాడు.