มหาภารตะ · อัธยายะ 2.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.34.1
सहदेवस्ततो राजा मन्त्रिभिः सह भारत ।
सम्प्रधार्य महाबाहुः सचिवैर्बुद्धिमत्तरैः ॥ २.३४.१ ॥
จากนั้นพระเจ้าสหเทพ โอ้ภารตะ ผู้มีแขนทรงพลัง ได้ปรึกษากับเหล่าอำมาตย์และผู้ที่มีปัญญาที่สุดในหมู่ที่ปรึกษา
2.34.2
स विचार्य तदा राजन्सहदेवस्त्वरान्वितः ।
चिन्तयामास राजेन्द्र भ्रातुः पुत्रं घटोत्कचम् ॥ २.३४.२ ॥
โอ้พระราชา สหเทพได้พิจารณาแล้วก็รีบร้อน โอ้จอมกษัตริย์ จึงคิดถึงโฆฏอตกจ บุตรของพี่ชาย
2.34.3
ततश्चिन्तितमात्रे तु राक्षसः प्रत्यदृश्यत ।
अतिदीर्घो महाबाहु सर्वाभरणभूषितः ॥ २.३४.३ ॥
ทันทีที่คิดถึง ยักษ์ตนหนึ่งก็ปรากฏขึ้น สูงใหญ่มาก มีแขนทรงพลัง และประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทั้งปวง
2.34.4
नीलजीमूतसङ्काशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः ।
विचित्रहारकेयूरः किङ्किणीमणिभूषितः ॥ २.३४.४ ॥
ร่างของเขาดุจเมฆฝนสีน้ำเงินเข้ม สวมต่างหูทองที่เปล่งประกาย มีสร้อยคอและกำไลต้นแขนหลากสี ประดับด้วยกระดิ่งเล็กและอัญมณี
2.34.5
हेममाली महादंष्ट्रः किरीटी कुक्षिबन्धनः ।
ताम्रकेशो हरिश्मश्रुर्भीमाङ्गः कटकाङ्गदः ॥ २.३४.५ ॥
สวมพวงมาลัยทอง มีเขี้ยวใหญ่ สวมมงกุฎ มีเข็มขัดรัดรอบท้อง ผมสีทองแดง หนวดเคราสีทองอมเขียว รูปร่างน่ากลัว และสวมกำไลข้อมือกับกำไลต้นแขน
2.34.6
रक्तचन्दनदिग्धाङ्गः सूक्ष्माम्बरधरो बली ।
बलेन स ययौ तत्र चालयन्निव मेदिनीम् ॥ २.३४.६ ॥
ร่างกายทาด้วยจันทน์แดง สวมผ้าละเอียด ผู้มีกำลังนั้นเดินทางมาพร้อมกำลังของตน ราวกับจะทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือน
2.34.7
ततो दृष्ट्वा जना राजन्नायान्तं पर्वतोपमम् ।
भयाद्धि दुद्रुवुः सर्वे सिंहात्क्षुद्रमृगा यथा ॥ २.३४.७ ॥
โอ้พระราชา เมื่อผู้คนเห็นเขาเดินเข้ามาดุจภูเขา ทุกคนก็หนีด้วยความกลัว เหมือนสัตว์เล็กที่หนีจากราชสีห์
2.34.8
आससाद च माद्रेयं पुलस्त्यं रावणो यथा ।
अभिवाद्य ततो राजन्सहदेवं घटोत्कचः ॥ २.३४.८ ॥
โฆฏอตกจเข้ามาหาสหเทพ บุตรของมาตรี ดุจที่ราวณะเคยเข้าหาปุลัสตยะ โอ้พระราชา เมื่อโฆฏอตกจถวายความเคารพแล้ว
2.34.9
प्रह्वः कृताञ्जलिस्तस्थौ किं कार्यमिति चाब्रवीत् ।
तं परिष्वज्य बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पाण्डवः ॥ २.३४.९ ॥
ก็ก้มศีรษะลงด้วยพนมมือ ยืนอยู่และกล่าวว่า "มีกิจอันใดที่ข้าพเจ้าควรทำ" ปาณฑพจึงโอบกอดเขาด้วยสองแขน และจุมพิตที่ศีรษะ
2.34.10
तं मेरुशिखराकारमागतं पाण्डुनन्दनः ।
पूजयित्वा सहामात्यः प्रीतो वाक्यमुवाच ह ॥ २.३४.१० ॥
บุตรของปาณฑุเคารพต้อนรับผู้มาถึงซึ่งมีรูปร่างดุจยอดเขาเมรุ พร้อมด้วยอำมาตย์ทั้งหลาย ทรงพอพระทัยแล้วจึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
2.34.11
गच्छ लङ्कां पुरीं वत्स करार्थं मम शासनात्॥ ।
तत्र दृष्ट्वा महात्मानं राक्षसेन्द्रं बिभीषणम् ॥ २.३४.११ ॥
ลูกรัก จงไปยังนครลงกาตามคำสั่งของข้า เพื่อเก็บส่วยบรรณาการ ที่นั่น เมื่อได้พบพระวิภีษณะ จอมแห่งยักษ์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
2.34.12
रत्नानि राजसूयार्थं विविधानि बहूनि च। ॥ २.३४.१२ ॥
ให้นำอัญมณีหลายชนิดเป็นจำนวนมาก เพื่อพิธีราชสูยะมา
2.34.13
पाण्डवेनैवमुक्तस्तु मुदा युक्तो घटोत्कचः ।
तथेत्युक्त्वा महाराज प्रतस्ये दक्षिणां दिशम् ॥ २.३४.१३ ॥
เมื่อปาณฑพกล่าวดังนี้ โฆฏอตกจก็เปี่ยมด้วยความยินดี กล่าวว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วจึงออกเดินทางไปยังทิศใต้ โอ้มหาราชา
2.34.14
प्रययौ दक्षिणं कृत्वा सहदेवं घटोत्कचः ।
लङ्कामभिमुको राजन्समुद्रं स व्यलोकयत् ॥ २.३४.१४ ॥
โฆฏอตกจเดินทางไปพร้อมกับสหเทพโดยให้อยู่ทางขวา โอ้พระราชา หันหน้าไปทางลงกาแล้วจึงมองเห็นมหาสมุทร
2.34.15
कूर्मग्राहझषाकीर्णं मीननक्रैस्तथाऽऽकुलम् ।
शुक्तिव्रातसमाकीर्णं शङ्कानां निचयाकुलम् ॥ २.३४.१५ ॥
มหาสมุทรเต็มไปด้วยเต่า ฉลาม และปลา เต็มไปด้วยปลาและจระเข้ และยังเต็มไปด้วยกองหอยมุก และกองสังข์มากมาย
2.34.16
स दृष्ट्वा रामसेतुं च चिन्तयन्रामविक्रमम् ।
गत्वा पारं समुद्रस्य दक्षिणं स घटोत्कचः ॥ २.३४.१६ ॥
โฆฏอตกจเห็นสะพานของพระราม จึงระลึกถึงพระปรีชาสามารถของพระราม แล้วข้ามไปยังฝั่งใต้ของมหาสมุทร
2.34.17
ददर्श लङ्कां राजेन्द्र नाकपृष्ठोपमां शुभाम् ।
प्राकारेणावृतां रम्यां शुभद्वारैश्च शोभिताम् ॥ २.३४.१७ ॥
โอ้จอมกษัตริย์ เขาได้เห็นนครลงกา งดงามดุจหลังแห่งสวรรค์ มีกำแพงล้อมรอบ น่ารื่นรมย์ และประดับด้วยประตูอันเป็นมงคล
2.34.18
प्रासादैर्बहुसाहस्रैः श्वेतरक्तैश्च सङ्कुलाम् ।
दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादामुद्यानवनशोभिताम् ॥ २.३४.१८ ॥
เต็มไปด้วยปราสาทนับพัน ทั้งขาวและแดง ก้องกังวานด้วยเสียงกลองทิพย์ และประดับด้วยสวนและป่าไม้
2.34.19
सर्वकालफलैर्वृक्षैः पुष्पितैरुपशोभिताम् ।
पुष्पगन्धैश्च सङ्कीर्णां रमणीयमहारथाम् ॥ २.३४.१९ ॥
ประดับด้วยต้นไม้ที่ออกผลได้ทุกฤดูกาลและกำลังออกดอก เต็มไปด้วยกลิ่นดอกไม้ น่ารื่นรมย์ และมีมหารถีผู้ยิ่งใหญ่เต็มไปหมด
2.34.20
नानारत्नैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम् ।
विवेश स पुरीं लङ्कां राक्षसैश्च निषेविताम् ॥ २.३४.२० ॥
เขาได้เข้าสู่นครลงกานั้น ซึ่งเต็มไปด้วยอัญมณีนานาชนิด ดุจอมราวดีของพระอินทร์ อันมีพวกยักษ์อาศัยอยู่
2.34.21
उपादाय च सर्वाणि प्रत्यागच्छ महाबल ।
ददर्श स पुरीं लङ्कां राक्षसैश्च निषेविताम्
नानावेषधरान्दक्षान्नारीश्च प्रियदर्शनाः ॥ २.३४.२१ ॥
จงนำของทั้งหมดไปแล้วกลับมาเถิด ผู้มีกำลังมหาศาล สีดา... ส่วนท่านนั้นได้เห็นนครลงกาซึ่งมีรากษสอาศัยอยู่ มีชายผู้ชำนาญแต่งกายหลายแบบ และหญิงที่งดงามน่าชม
2.34.22
दिव्यमाल्याम्बरधरा दिव्यभूषणभूषिताः ।
मदरक्तान्तनयनाः पीनश्रोणिपयोधराः ॥ २.३४.२२ ॥
สวมพวงมาลัยและอาภรณ์ทิพย์ ประดับด้วยเครื่องประดับทิพย์ มีดวงตาแดงที่หางตาเพราะความมึนเมา มีสะโพกและทรวงอกอิ่มเต็ม
2.34.23
भैमसेनिं ततो दृष्ट्वा हृष्टास्ते विस्मयं गताः ।
आससाद गृहं राज्ञ इन्द्रस्य सदनोपमम् ॥ २.३४.२३ ॥
เมื่อเห็นภีมเสนี ทั้งหมดก็ดีใจและประหลาดใจ แล้วเดินเข้าไปยังวังของพระราชา ซึ่งเหมือนที่อยู่ของพระอินทร์
2.34.24
स द्वारपालमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह। ॥ २.३४.२४ ॥
ท่านเข้าไปหาผู้รักษาประตู แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.34.26
द्रष्टुमिच्छामि राजेनद्रं त्वं क्षिप्रं मां निवेदय ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्वारपालो महीपते ॥ २.३४.२६ ॥
"ข้าพเจ้าปรารถนาจะเฝ้าพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ ขอท่านรีบแจ้งให้ข้าพเจ้าทราบเถิด" เมื่อได้ยินถ้อยคำของท่าน ผู้รักษาประตูผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดินก็...
2.34.27
तथेत्युक्त्वा विवेशाथ भवनं स निवेदकः ।
प्राञ्जलिः स्रवमाचष्ट स्रवां दूतगिरं तदा ॥ २.३४.२७ ॥
กล่าวว่า "ดีแล้ว" แล้วผู้นำข่าวก็เข้าไปในวัง ประนมมือแล้วกราบทูลถ้อยคำของทูตในตอนนั้น
2.34.28
द्वारपालवचः श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।
उवाच वाक्यं धर्मात्मा समीपं मे प्रवेश्यताम् ॥ २.३४.२८ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของผู้รักษาประตู พระวิภีษณะผู้เป็นใหญ่แห่งรากษสผู้มีจิตใจชอบธรรม จึงตรัสว่า "จงให้เขาเข้ามาเฝ้าข้าเถิด"
2.34.29
एवमुक्तस्तु राज्ञा स धर्मज्ञेन महात्मना ।
अथनिष्कम्य सम्भ्रान्तो द्वार्स्थोहैडिम्बमब्रवीत् ॥ २.३४.२९ ॥
เมื่อพระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และรู้ธรรมตรัสดังนั้น ผู้รักษาประตูก็รีบออกมาด้วยความร้อนรน แล้วกล่าวแก่โอรสของหิฑิมพา
2.34.30
एहि दूत नृपं द्रष्टुं क्षिप्रं प्रविश च स्वयम् ।
द्वारपालवचः श्रुत्वा प्रविवेश घटोत्कचः ॥ २.३४.३० ॥
"มาเถิดทูต จงรีบเข้าไปเฝ้าพระราชาด้วยตนเอง" เมื่อได้ยินถ้อยคำของผู้รักษาประตู ฆโฏตกจก็เข้าไป
2.34.31
स प्रविश्य ददर्शाथ राक्षसेन्द्रस्य मन्दिरम् ।
ततः कैलाससङ्काशं तत्पकाञ्चनतोरणम् ॥ २.३४.३१ ॥
ท่านเข้าไปแล้วเห็นวังของผู้เป็นใหญ่แห่งรากษส วังนั้นเหมือนไกรลาส มีประตูทองคำอร่ามงาม
2.34.32
प्राकारेण परिक्षिप्तं गोपुरैश्चापि शोभितम् ।
हर्म्यप्रासादसम्बाधं नानारत्नोपशोभितम् ॥ २.३४.३२ ॥
มีกำแพงล้อมรอบ ประดับด้วยซุ้มประตู เต็มไปด้วยปราสาทและหอคอย และงดงามด้วยอัญมณีนานาชนิด
2.34.33
काञ्चनैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि ।
वज्रवैडूर्यजुष्टैश्च स्तम्भैश्च सुमनोहरैः ॥ २.३४.३३ ॥
มีเสาทำด้วยทอง ทองคำบริสุทธิ์ คริสตัล และเงิน ประดับด้วยเพชรและไพฑูรย์ งดงามน่าชื่นใจยิ่งนัก
2.34.34
नानाध्वजपताकाभिर्युक्तं मणिविचित्रितम् ।
चित्रमाल्यावृतं रम्यं तप्तकाञ्चनवेदिकम् ॥ २.३४.३४ ॥
มีธงและธงเล็กมากมาย ประดับด้วยอัญมณีหลากสี ปกคลุมด้วยพวงมาลัยอันสดใส งดงามน่ารื่นรมย์ และมีแท่นบูชาทำด้วยทองคำบริสุทธิ์
2.34.35
स दृष्ट्वा तत्र सर्वं च भैमसेनिर्मनोहरम् ।
प्रविशन्नेव हैडिम्बः शुश्राव मधुरस्वरम् ॥ २.३४.३५ ॥
เมื่อภีมเสนีผู้เป็นโอรสของหิฑิมพาเห็นทุกสิ่งอันน่ารื่นรมย์ที่นั่น ทันทีที่ท่านเข้าไป ท่านก็ได้ยินเสียงอันไพเราะ
2.34.36
तन्त्रीगीतसमाकीर्णं समतालमिताक्षरम् ।
दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं वादित्रसततं शुभम् ॥ २.३४.३६ ॥
เต็มไปด้วยเสียงเพลงจากเครื่องสาย มีจังหวะและทำนองสม่ำเสมอ มีถ้อยคำที่ชั่งตวงไว้ ก้องด้วยเสียงกลองทิพย์ และมีเครื่องดนตรีบรรเลงไม่หยุดหย่อน เป็นมงคลยิ่งนัก
2.34.37
स श्रुत्वा मधुरं शब्दं प्रीतिमानभवत्तदा ।
ततो विगाह्य हैडिम्बो बहुकक्ष्यां मनोरमाम् ॥ २.३४.३७ ॥
เมื่อได้ยินเสียงอันไพเราะนั้น ท่านก็เกิดความยินดีขึ้น แล้วหิฑิมพาเทพบุตรก็เดินลึกเข้าไปในปราสาทอันน่ารื่นรมย์ที่มีห้องมากมาย
2.34.38
स ददर्श महात्मानं द्वार्स्थेन सह भारत ।
तं विभीषणमासीनं काञ्चने परमासने ॥ २.३४.३८ ॥
ท่านได้เห็นผู้ยิ่งใหญ่ พร้อมด้วยผู้รักษาประตู ข้าแต่ภรตะ คือพระวิภีษณะ ประทับอยู่บนบัลลังก์ทองคำอันสูงสุด
2.34.39
दिवि भास्करसङ्काशं मुक्तामणिविभूषितम् ।
दिव्याभरणचित्राङ्गं दिव्यरूपधरं विभुम् ॥ २.३४.३९ ॥
ส่องแสงเหมือนดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ประดับด้วยไข่มุกและอัญมณี ร่างกายงดงามด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์ ทรงรูปทิพย์ เป็นผู้ยิ่งใหญ่
2.34.40
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धोक्षितं शुभम् ।
विभ्राजमानं वपुषा सूर्यवैश्वानरप्रभम् ॥ २.३४.४० ॥
สวมพวงมาลัยและอาภรณ์ทิพย์ ประพรมด้วยของหอมทิพย์ เป็นมงคล ส่องประกายทั้งร่าง มีรัศมีเหมือนดวงอาทิตย์และไฟ
2.34.41
उपोपविष्टं सचिवैर्देवैरिव शतक्रतुम् ।
यक्षैर्महात्मभिर्दिव्यनारीभिर्हृद्यकान्तिभिः ॥ २.३४.४१ ॥
ประทับอยู่ใกล้ พร้อมด้วยเสนาอำมาตย์ เหมือนพระอินทร์ที่ล้อมรอบด้วยเทวดา มียักษ์ผู้ยิ่งใหญ่และนางทิพย์ผู้มีความงามน่าชื่นชมอยู่ด้วย
2.34.42
गीतैर्मङ्गलयुक्तैश्च पूज्यमानं यथा दिवि ।
चामरे व्यजने चाग्र्ये हेमदण्डे महाधने ॥ २.३४.४२ ॥
เขาได้รับการบูชาด้วยบทเพลงมงคล ดังเช่นในสวรรค์ มีจามรีและพัดชั้นเยี่ยมราคาสูง มีด้ามทองคำชูขึ้นไว้
2.34.43
गृहीते वरनारीभ्यां धूयमाने च मूर्धनि ।
अर्चिष्मन्तं श्रिया जुष्टं कुबेरवरुणोपमम् ॥ २.३४.४३ ॥
มีหญิงงามสองนางรับไว้และพัดที่เหนือศีรษะ เขาเปล่งรัศมีรุ่งโรจน์ เปี่ยมด้วยสิริโฉม เหมือนท้าวกุเวรและพระวรุณ
2.34.44
धर्मे चैव स्थितं नित्यमद्भुतं राक्षसेस्वरम् ।
राममिक्ष्वाकुनाथं वै स्मरन्तं मनसा सदा ॥ २.३४.४४ ॥
เขาตั้งมั่นในธรรมอยู่เสมอ เป็นเจ้าแห่งรากษสผู้น่าอัศจรรย์ คิดถึงพระราม เจ้าแห่งวงศ์อิกษวากุ อยู่ในใจเป็นนิตย์
2.34.45
दृष्ट्वा घटोत्कचो राजन्ववन्दे तं कृताञ्जलिः ।
प्रह्वस्तस्थौ महावीर्यः शक्रं चित्ररथो यथा ॥ २.३४.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นท่านแล้ว ฆโฏตกจะจึงกราบไหว้ท่านด้วยการประนมมือ ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ยืนนอบน้อม ดังจิตรรถยืนต่อหน้าพระอินทร์
2.34.46
तं दूतमागतं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।
पूजयित्वा यथान्यायं सान्त्वपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ २.३४.४६ ॥
เมื่อเห็นทูตที่มาถึง วิภีษณะ เจ้าแห่งรากษส ก็ต้อนรับตามธรรมเนียม แล้วกล่าวถ้อยคำอ่อนโยนเป็นคำแรก
2.34.47
कस्य वंशे स सञ्जातः करमिच्छन्महीपतिः ।
तस्यानुजान्समस्तांश्च पुरं देशं च तस्य वै ॥ २.३४.४७ ॥
กษัตริย์ผู้ต้องการส่วยนั้นเกิดในวงศ์ใด จงบอกข้าเกี่ยวกับน้องชายทั้งหมดของเขา และเกี่ยวกับเมืองและแคว้นของเขาด้วย
2.34.48
त्वां च कार्यं च तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ।
विस्तरेण मम ब्रूहि सर्वानेतान्पृथक्पृथक् ॥ २.३४.४८ ॥
ข้าปรารถนาจะฟังทั้งเรื่องของท่านและภารกิจทั้งหมดนั้นโดยถูกต้องตามความเป็นจริง จงบอกข้าทั้งหมดนี้โดยละเอียด ทีละอย่าง
2.34.49
एवमुक्तस्तु हैडिम्बः पौलस्त्येन महात्मना ।
कृताञ्जलिरुवाचाथ समर्थमिदमुत्तरम् ॥ २.३४.४९ ॥
เมื่อถูกพระวิภีษณะผู้มหาตมะกล่าวด้วยเช่นนี้ ไหดิมพะ (ฆโฏตกจ) จึงประนมมือตอบด้วยถ้อยคำที่เหมาะสม
2.34.50
सोमवंशोद्भवो राजा पाण्डुर्नाम महाबलः ।
पाण्डोश्च पुत्राः पञ्चासञ्छक्रतुल्यपराक्रमाः ॥ २.३४.५० ॥
พระราชาปาณฑุ ผู้เกิดในสายจันทรวงศ์ มีกำลังมหาศาล ปาณฑุมีโอรสห้าองค์ มีความกล้าหาญเทียมเท่าพระอินทร์
2.34.51
तेषां ज्येष्ठस्तु नाम्ना वै युधिष्ठिर इति श्रुतः ।
अजातशत्रुर्धर्मात्मा धर्मो विग्रहवानिव ॥ २.३४.५१ ॥
ในบรรดาโอรสเหล่านั้น องค์พี่ใหญ่มีนามว่ายุธิษฐิระ เป็นที่รู้จัก ไม่มีศัตรูพ่ายแพ้ มีจิตใจในธรรม ประหนึ่งธรรมะมาปรากฏกายเอง
2.34.52
ततो युधिष्ठिरो राजा प्राप्य राज्यमकारयत् ।
गङ्गाया दक्षिणे तीरे नगरे नागसाह्वये ॥ २.३४.५२ ॥
จากนั้น พระราชายุธิษฐิระได้รับราชสมบัติแล้วจึงปกครองอยู่ในนครที่เรียกว่านาคสาหวัย บนฝั่งใต้ของแม่น้ำคงคา
2.34.53
तद्दत्वा धृतराष्ट्राय शक्रप्रस्थं ययौ ततः ।
भ्रातृभिः सह राजेन्द्र शक्रप्रस्थेऽन्वमोदत ॥ २.३४.५३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ท่านยกราชสมบัตินั้นให้ท้าวธฤตราษฎร์แล้วจึงเสด็จไปยังอินทรปรัสถ์พร้อมกับพี่น้อง และทรงมีความสุขอยู่ที่อินทรปรัสถ์
2.34.54
गङ्गायमुनयोर्मध्ये ते उभे नगरोत्तमे ।
नित्यं धर्मे स्थितो राजा शक्रप्रस्थे प्रशास्ति नः ॥ २.३४.५४ ॥
ระหว่างแม่น้ำคงคากับแม่น้ำยมุนา มีนครอันยอดเยี่ยมสองแห่งนั้น พระราชาผู้ตั้งมั่นในธรรมอยู่เป็นนิตย์ปกครองพวกเราที่อินทรปรัสถ์
2.34.55
तस्यानुजो महाबाहुर्भीमसेन इति श्रुतः ।
महातेजा महाकीर्तिः शक्रतुल्यपराक्रमः ॥ २.३४.५५ ॥
น้องชายของท่านผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ ที่รู้จักกันในนามภีมเสนะ มีรัศมีอันยิ่งใหญ่และเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ มีความกล้าหาญเทียมเท่าพระอินทร์
2.34.56
दशनागसहस्राणां बले तुल्यः स पाण्डवः ।
तस्यानुजोऽर्जुनो नाम महाबलपराक्रमः ॥ २.३४.५६ ॥
ปาณฑพผู้นั้นมีกำลังเทียมเท่าช้างหมื่นเชือก น้องชายอีกองค์ของเขามีนามว่าอรชุน มีกำลังและความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่
2.34.57
सुकुमारो महासत्वो लोके वीर्येण विश्रुतः ।
कार्तवीर्यसमो वीर्ये सागरप्रतिमो बले ॥ २.३४.५७ ॥
เขาอ่อนโยนแต่มีจิตใจกล้าแกร่ง มีชื่อเสียงในโลกด้วยความกล้าหาญ เทียมเท่ากรตวีรยะในความเข้มแข็ง และเหมือนมหาสมุทรในพลังอำนาจ
2.34.58
जामदग्न्यसमश्चास्त्रे सङ्ख्ये रामसमोऽर्जुनः ।
रूपे शक्रसमः पार्थस्तेजसा भास्करोपमः ॥ २.३४.५८ ॥
ในศาสตราวุธเขาเทียมเท่าบุตรของชมทัคนี และในการรบอรชุนเทียมเท่าพระราม ปารถะมีรูปงามเทียมเท่าพระอินทร์ และมีรัศมีดุจพระอาทิตย์
2.34.59
देवदानवगन्धर्वैः पिशाचोरगराक्षसैः ।
मानुषैश्च समस्तैस्तु अजेयः फल्गुनो रणे ॥ २.३४.५९ ॥
ฟัลคุนะไม่มีผู้ใดเอาชนะได้ในการรบ แม้แต่เทวดา ทานพ คนธรรพ์ ปิศาจ นาค รากษส และมนุษย์ทั้งหมดรวมกัน
2.34.60
तेन तत्खण्डवं दावं तर्पितं जातवेदसे ।
विजित्य तरसा शक्रं युधि देवगणैः सह ॥ २.३४.६० ॥
ด้วยเขา ป่าขาณฑวะอันลุกไหม้นั้นได้ถวายแด่ชาตเวทัส คือพระอัคนี เพื่อให้พระองค์พอพระทัย หลังจากเอาชนะพระอินทร์พร้อมหมู่เทวดาในการรบได้อย่างรวดเร็ว
2.34.61
लब्धान्यस्त्राणि दिव्यानि तर्पयित्वा हुताशनम् ।
तेन लब्धा महाराज दुर्लभा दैवतैरपि ॥ २.३४.६१ ॥
เมื่อบำรุงพระอัคนีแล้ว เขาได้รับศาสตราวุธทิพย์ ข้าแต่มหาราชา สิ่งที่เขาได้รับนั้นยากที่แม้แต่เทวดาจะได้รับ
2.34.62
वासुदेवस्य भगिनी सुभद्रा नाम विश्रुता ।
अर्जुनस्यानुजो राजन्नकुलश्चेति विश्रुतः ॥ २.३४.६२ ॥
สุภัทรา น้องสาวของพระวาสุเทพ เป็นที่เลื่องลือ และนกุล น้องชายของอรชุน ก็เป็นที่เลื่องลือเช่นกัน ข้าแต่พระราชา
2.34.63
दर्शनीयतमो लोके मूर्तिमानिव मन्मथः ।
तस्यानुजो महातेजाः सहदेव इति श्रुतः ॥ २.३४.६३ ॥
งามยิ่งที่สุดในโลก ราวกับมันมนุษย์ผู้เป็นเทพแห่งความรักมีรูปกาย น้องชายของเขาผู้มีเดชรุ่งโรจน์ยิ่งนั้นคือสหเทพ เป็นที่เลื่องลือ
2.34.64
तेनाहं प्रेषितो राजन्कुमारेण समो रणे ।
अहं घटोत्कचो नाम भीमसेनसुतो बली ॥ २.३४.६४ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าถูกส่งมาโดยเจ้าชายผู้เทียบเท่าเขาในการรบนั้น ข้าชื่อฆฏโตตกจ บุตรของภีมเสนผู้กล้าหาญ
2.34.65
मम माता महाभागा हिडिम्बा नाम राक्षसी ।
पार्थानामुपकारार्थं चरामि पृथिवीमिमाम् ॥ २.३४.६५ ॥
มารดาของข้าเป็นนางรากษสีผู้มีบุญยิ่ง ชื่อหิฑิมพา เพื่อประโยชน์แก่บุตรของปฤถา ข้าจึงท่องไปทั่วแผ่นดินนี้
2.34.66
आसीत्पृथिव्याः सर्वस्या महीपालो युधिष्ठिरः ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठमाहर्तुमुपचक्रमे ॥ २.३४.६६ ॥
ยุธิษฐิระเป็นผู้พิทักษ์แผ่นดินทั้งหมด เขาเริ่มจะประกอบพิธีราชสูยะ ซึ่งเป็นยัญที่ประเสริฐที่สุด
2.34.67
सन्दिदेश च स भ्रातृन्करार्थं सर्वतोदिशम् ।
वृष्णिवीरेण सहितः सन्दिदेशानुजान्नृपः ॥ २.३४.६७ ॥
พระราชานั้นส่งข่าวไปยังพี่น้องของตนทุกทิศ เพื่อเก็บส่วยบรรณาการ พระองค์พร้อมด้วยวีรบุรุษแห่งวฤษณิ ทรงสั่งการแก่น้องชายทั้งหลาย
2.34.68
उदीचीमर्जुनस्तूर्णं गत्वा मेरोरथोत्तमः ।
गत्वा शतसहस्राणि योजनानि महाबलः ॥ २.३४.६८ ॥
อรชุนรีบเดินทางไปทางเหนือ วีรบุรุษผู้ประเสริฐ ผู้มีกำลังมหาศาล เขาเดินทางข้ามเขาเมรุไปเป็นแสนโยชน์
2.34.69
त्वा सर्वान्नृपान्युद्धे हत्वा च तरसा वशी ।
स्वर्गद्वारमुपागम्य रत्नान्यादाय वै भृशम् ॥ २.३४.६९ ॥
อรชุนผู้ข่มใจได้ ได้ฆ่ากษัตริย์ทั้งหมดในการรบด้วยกำลัง แล้วไปถึงประตูสวรรค์ และนำอัญมณีมากมายมาเป็นอันมาก
2.34.70
अश्वांश्च विविधान्दिव्यान्सर्वानादाय फल्गुनः ।
धनं बहुविधं राजन्धर्मपुत्राय वै ददौ ॥ २.३४.७० ॥
ข้าแต่พระราชา ฟลคุนะนำม้าทิพย์หลากชนิดทั้งหมดมา และมอบทรัพย์สมบัติหลายประการแก่บุตรแห่งธรรม คือยุธิษฐิระ
2.34.71
भीमसेनो हि राजेन्द्र जित्वा प्राचीं दिशं बलात् ।
वशे कृत्वा महीपालान्पाण्डवाय धनं ददौ ॥ २.३४.७१ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ภีมเสนได้พิชิตทิศตะวันออกด้วยกำลัง และนำกษัตริย์เหล่านั้นมาอยู่ใต้อำนาจ แล้วมอบทรัพย์สมบัติแก่ปาณฑพ
2.34.72
दिशं प्रतीचीं नकुलः करार्थं प्रययौ तथा ।
सहदेवो दिशं याम्यां जित्वा सर्वान्महीक्षितः ॥ २.३४.७२ ॥
นกุลไปยังทิศตะวันตกเพื่อเก็บส่วยบรรณาการ ส่วนสหเทพก็ไปยังทิศใต้ พิชิตกษัตริย์ทั้งหมดได้เช่นกัน
2.34.73
मां सन्दिदेश राजेन्द्र करार्थमिह सत्कृतः ।
पार्थानां चरितं तुभ्यं सङ्क्षेपात्समुदाहृतम् ॥ २.३४.७३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ข้าได้รับการต้อนรับที่นี่ และถูกส่งมาเพื่อเก็บส่วยบรรณาการ ข้าได้เล่าการกระทำของปารถทั้งหลายแก่พระองค์โดยย่อแล้ว
2.34.74
तमवेक्ष्य महाराज धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
पावनं राजसूयं च भगवन्तं हरिं प्रभुम्।
एतानवेक्ष्य धर्मज्ञ करं दातुमिहार्हसि ॥ २.३४.७४ ॥
ข้าแต่มหาราชา เมื่อได้พิจารณายุธิษฐิระผู้เป็นธรรมราช พิธีราชสูยะอันชำระล้าง และพระหริผู้เป็นเจ้าอันประเสริฐ ผู้รู้ธรรมเอ๋ย ท่านควรถวายส่วยบรรณาการที่นี่
2.34.75
तेन तद्भाषितं श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो बिभीषणः ।
शासनं प्रतिजग्राह धर्मात्मा राक्षसैः सह ॥ २.३४.७५ ॥
เมื่อได้ฟังคำที่เขากล่าวแล้ว วิภีษณะ จอมรากษส ผู้มีจิตใจชอบธรรม ได้รับคำสั่งนั้นพร้อมกับเหล่ารากษส
2.34.76
तच्च कृष्णकृतं धीमानित्यमन्यत स प्रभुः ।
ततो ददौ विचित्राणि कम्बलानि कुथानि च ॥ २.३४.७६ ॥
ท่านผู้มีปัญญาผู้เป็นเจ้านั้นคิดว่า สิ่งนั้นเป็นการกระทำของกฤษณะ จากนั้นจึงถวายผ้าห่มขนสัตว์และพรมหลากลาย
2.34.77
दान्तकाञ्चनपर्यङ्कान्मणिहेमविचित्रितान् ।
भूषणानि महार्हाणि प्रवालानि मणींश्च सः ॥ २.३४.७७ ॥
เตียงงาช้างและทองคำประดับด้วยอัญมณีและทองอันวิจิตร เครื่องประดับอันมีค่ามาก ปะการังและอัญมณี พระองค์ก็ถวายเช่นกัน
2.34.78
काञ्चनानि च भाण्डनि कलशानि घटानि च ।
कटाहानि विचित्रानि द्रोण्यश्चैव सहस्रशः ॥ २.३४.७८ ॥
ภาชนะทองคำ หม้อน้ำ โถ และกระถางงานทองอันวิจิตร นับพันชิ้น
2.34.79
राजतानि च भाण्डानि रत्नगर्भांश्च कुण्डलान् ।
हेमपुष्पानि चान्यानि रुक्ममुख्यानि चापरान्। ॥ २.३४.७९ ॥
ภาชนะเงิน ต่างหูที่บรรจุอัญมณี ดอกไม้ทอง และสิ่งอื่นๆ ที่ทำด้วยทองเป็นส่วนใหญ่
2.34.80
शङ्खांश्च चन्द्रसङ्काशांश्चित्रावर्तविचित्रितान् ।
यज्ञस्य तोरणे युक्तान्ददौ तालांश्चतुर्दश ॥ २.३४.८० ॥
สังข์ที่ขาวดังพระจันทร์ ประดับลวดลายหมุนวนอันวิจิตร และพัดใบตาลสิบสี่อันที่เหมาะจะติดไว้ที่ซุ้มประตูของยัญ พระองค์ก็ถวายเช่นกัน
2.34.81
रुक्मपङ्कजपुष्पाणि शिबिका मणिभूषिताः ।
मुकुटानि महार्हाणि रत्नगर्भांश्च कङ्कणान् ॥ २.३४.८१ ॥
ดอกบัวทองคำ เสลี่ยงประดับด้วยอัญมณี มงกุฎอันมีค่ามาก และกำไลประดับอัญมณี
2.34.82
चन्दनानि च मुख्यानि वासांसि विविधानि च ।
स ददौ सहदेवाय तदा राजा विभीषणाः ॥ २.३४.८२ ॥
จันทน์ชั้นดีและผ้านุ่งห่มหลากหลายชนิด จากนั้นพระราชาทรงมอบสิ่งเหล่านี้แก่สหเทพ คือผู้น่าเกรงขามทั้งหลาย
2.34.83
तानि सर्वाणि रत्नानि आजह्रुस्ते निशाचराः ।
अष्टाशीतिसहस्राणि समदा रक्तलोचनाः ॥ २.३४.८३ ॥
รัตนะทั้งหมดนั้นถูกนำมาโดยนิศาจรเหล่านั้น แปดหมื่นแปดพันตน มึนเมาและมีดวงตาแดงก่ำ
2.34.84
रत्नान्यादाय सर्वाणि प्रतस्थे स घटोत्कचः ।
विभीषणं च राजानमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ २.३४.८४ ॥
ฆโฏตกจะรับรัตนะทั้งหมดไปแล้วออกเดินทาง จากนั้นประนมมือถวายความเคารพพระราชาวิภีษณะ
2.34.85
प्रदक्षिणं परीत्यैव निर्जगाम घटोत्कचः ।
ततो रत्नान्युपादाय हैडिम्बो राक्षसैः सह ॥ २.३४.८५ ॥
ฆโฏตกจะเดินเวียนขวารอบพระองค์แล้วจึงออกไป จากนั้นบุตรแห่งหิฑิมพาหยิบรัตนะขึ้นแล้วไปพร้อมกับรากษสทั้งหลาย
2.34.86
जगाम तूर्णं लङ्कायाः सहदेवपदं प्रति ।
आसेदुः पाण्डवं सर्वे लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥ २.३४.८६ ॥
พวกเขารีบมุ่งหน้าจากลงกาไปยังที่อยู่ของสหเทพ ข้ามมหาสมุทรไปแล้ว ทั้งหมดก็มาถึงปาณฑพ
2.34.87
सहदेवो ददर्शाथ रत्नाहारान्निशाचरान् ।
आगतान्भीमसङ्काशान्हैडिम्बं च तथा नृप ॥ २.३४.८७ ॥
ข้าแต่พระราชา ลำดับนั้นสหเทพเห็นนิศาจรที่มาพร้อมรัตนะ มีลักษณะคล้ายภีมะ และเห็นหิฑิมพาด้วย
2.34.88
द्रमिला नैऋतान्दृष्ट्वा दुद्रुवुस्ते भयार्दिताः ।
भैमसेनिस्ततो गत्वा मार्देयं प्राञ्जलिः स्थितः ॥ २.३४.८८ ॥
เมื่อเห็นพวกเนรฤตะ พวกทรมิละที่ถูกความกลัวบีบคั้นก็วิ่งหนีไป จากนั้นบุตรแห่งภีมเสนเข้าไปหาบุตรแห่งมฤที ยืนประนมมืออยู่เบื้องหน้า
2.34.89
प्रीतिमानभवद्दृष्ट्वा रत्नौधं तं च पाण्डवः ।
तं परिष्वज्य पाणिभ्यां दृष्ट्वा तान्प्रीतिमानभूत् ॥ २.३४.८९ ॥
เมื่อเห็นกองรัตนะและเห็นบุตรแห่งมฤที ปาณฑพผู้นั้นก็เกิดความยินดี โอบกอดเขาด้วยสองแขน และเมื่อเห็นพวกเขาก็ยินดียิ่งขึ้นอีก
2.34.90
विसृज्य द्रविडान्सर्वान्गमनायोपचक्रमे ।
न्यवर्तम ततो धीमान्सहदेवो नराधिपः ॥ २.३४.९० ॥
ทรงส่งพวกทราวิฑะทั้งหมดกลับไปแล้วเริ่มเดินทางกลับ จากนั้นสหเทพผู้ฉลาด ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ก็หันกลับมา
2.34.91
एवं विजित्य तरसा सान्त्वेन विजयेन च ।
करदान्पार्थिवान्कृत्वा प्रत्यागच्छदरिन्दमः ॥ २.३४.९१ ॥
เมื่อพระองค์ทรงชนะด้วยกำลัง ด้วยการปลอบประโลม และด้วยชัยชนะเช่นนี้ และทรงให้กษัตริย์ทั้งหลายเป็นผู้จ่ายส่วยแล้ว ผู้ปราบศัตรูก็เสด็จกลับมา
2.34.92
रत्नसालमुपादाय ययौ सहनिशाचरः ।
इन्द्रप्रस्थं विवेशाथ कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ २.३४.९२ ॥
ทรงนำรัตนสาละอันล้ำค่าไป เสด็จไปพร้อมกับนิศาจรทั้งหลาย แล้วเข้าสู่อินทรปรัสถ์ ราวกับทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือน
2.34.93
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं राजन्सहदेवः कृताञ्जलिः ।
प्रह्वोऽभिवाद्य तस्थौ स पूजितश्चापि तेन वै ॥ २.३४.९३ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นยุธิษฐิระ สหเทพประนมมือ ก้มศีรษะถวายความเคารพแล้วยืนอยู่ และพระองค์ก็ทรงให้เกียรติแก่เขาเช่นกัน
2.34.94
लङ्काप्राप्तान्धनौघांश्च दृष्ट्वा तान्दुर्लभान्बहून् ।
प्रीतिमानभवद्राजा विस्मयं परमं ययौ ॥ २.३४.९४ ॥
เมื่อเห็นกองทรัพย์มากมายที่นำมาจากลงกา อันหาได้ยากยิ่ง พระราชาทรงเกิดความยินดีและมีความอัศจรรย์ใจยิ่งนัก
2.34.95
धर्मराजाय तत्सर्वं निवेद्य भरतर्षभ ।
कोटीसहस्रमधिकं हिरण्यस्य महात्मने ॥ २.३४.९५ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ เมื่อกราบทูลเรื่องทั้งหมดนั้นแด่พระธรรมราชาแล้ว พระองค์ก็ทรงมอบทองคำมากกว่าหนึ่งพันโกฏิแก่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
2.34.96
विविधानि च रत्नानि गोजाविमहिषांस्तथा ।
कृतकर्मा सुखं राजन्नुवास जनमेजय ॥ २.३४.९६ ॥
และรัตนะหลากหลายชนิด ตลอดจนวัว แพะ แกะ และควาย ข้าแต่ชนเมชัย เมื่อทำภารกิจสำเร็จแล้ว พระองค์ก็ประทับอยู่อย่างเป็นสุข