ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.40.1
नायमर्हति वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह महात्मसु ।
महीपतिषु कौरव्य राजवत्पार्थिवार्हणम् ॥ २.४०.१ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ! ଏଠାରେ ମହାତ୍ମା ଓ ଭୂପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସମୟରେ ଏହି ବାର୍ଷ୍ଣେୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
2.40.2
नायं युक्तः समाचारः पाण्डवेषु महात्मसु ।
यत्कामाद्देवकीपुत्रं पाण्डवार्चितवानसि ॥ २.४०.२ ॥
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ଆଚରଣ ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାମନାବଶରେ ତୁମେ ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛ।
2.40.3
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मः सूक्ष्मो हि पाण्डवाः ।
अयं तत्राभ्यतिक्रान्तो ह्यापगेयोऽल्पदर्शनः ॥ २.४०.३ ॥
ତୁମେ ପିଲା; ଧର୍ମ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ, ତୁମେ ତାହା ଜାଣ ନାହଁ; ଏହି ବିଷୟରେ ଅଳ୍ପଦର୍ଶୀ ଆପଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ) ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
2.40.4
त्वादृशो धर्मयुक्तो हि कुर्वाणः प्रियकाम्यया ।
भवत्यभ्यधिकं भीष्मो लोकेष्ववमतः सताम् ॥ २.४०.४ ॥
ତୁମ ପରି ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ହେବାର ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଅତିରିକ୍ତ ହୁଏ; ଭୀଷ୍ମ ଜଗତରେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
2.40.5
कथं ह्यराजा दाशार्हो मध्ये सर्वमहीक्षिताम् ।
अर्हणामर्हति तथा यथा युष्माभिरर्चितः ॥ २.४०.५ ॥
ରାଜା ନୁହେଁ ଏହି ଦାଶାର୍ହ, ସମସ୍ତ ଭୂପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ପୂଜା କଲ ସେହି ସମ୍ମାନର କିପରି ଯୋଗ୍ୟ?
2.40.6
अथवा मन्यसे कृष्णं स्थविरं कुरुपुङ्गवः ।
वसुदेवे स्थिते वृद्धे कथमर्हति तत्सुतः ॥ २.४०.६ ॥
ଅଥବା, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧ ଭାବୁଛ କି? ବୃଦ୍ଧ ବସୁଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କିପରି ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ?
2.40.7
अथवा वासुदेवोऽपि प्रियकामोऽनुवृत्तवान् ।
द्रुपदे तिष्ठति कथं माधवोऽर्हति पूजनम् ॥ २.४०.७ ॥
ଅଥବା ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ-କାମନାରେ ଅନୁସରଣକାରୀ। ଦ୍ରୁପଦ ଥିବାବେଳେ ମାଧବ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ କିପରି?
2.40.8
आचार्यं मन्यसे कृष्णमथवा कुरुनन्दन ।
द्रोणे तिष्ठति वार्ष्णेयं कस्मादर्चितवानसि ॥ २.४०.८ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମନେ କରୁଛ କି? ଦ୍ରୋଣ ଥିବାବେଳେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ କାହିଁକି ପୂଜିଲ?
2.40.9
ऋत्विजं मन्यसे कृष्णमथवा कुरुनन्दन ।
द्वौपायने स्थिते वृद्धे कथं कृष्णोऽर्चितस्त्वया ॥ २.४०.९ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଋତ୍ବିକ ମନେ କରୁଛ କି? ବୃଦ୍ଧ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିଲ?
2.40.10
भीष्मे शान्तनवे राजन्स्थिते पुरुषसत्तमे ।
स्वच्छन्दमृत्युके राजन्कथं कृष्णोऽर्चितस्त्वया ॥ २.४०.१० ॥
ହେ ରାଜନ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ — ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାମୃତ୍ୟୁ — ଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜନ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିଲ?
2.40.11
अश्वत्थाम्नि स्थिते वीरे सर्वशास्त्रविशारदे ।
कथं कृष्णस्त्वया राजन्नर्चितः कुरुनन्दन ॥ २.४०.११ ॥
ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ବୀର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜନ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିଲ?
2.40.12
दुर्योधने च राजेन्द्रे स्थिते पुरुषसत्तमे ।
कृपे च भारताचार्ये कथं कृष्णस्त्वयाऽर्चितः ॥ २.४०.१२ ॥
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଭାରତାଚାର୍ଯ୍ୟ କୃପ ଥିବାବେଳେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମମାନେ ଥିବାବେଳେ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିଲ?
2.40.13
द्रुमं कम्पुरुषाचार्यमतिक्रम्य तथाऽर्चितः ।
भीष्मके चैव दुर्धर्षे पाण्डुवत्कृतलक्षणे ॥ २.४०.१३ ॥
ଦ୍ରୁମ, କମ୍ପୁରୁଷର ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭୀଷ୍ମକ ଓ ପାଣ୍ଡୁ ପରି ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
2.40.14
नृपे च रुक्मिणि श्रेष्ठे एकलव्ये तथैव च ।
शल्ये मद्राधिपे चैव कथं कृष्णस्त्वयार्चितः ॥ २.४०.१४ ॥
ରାଜା ରୁକ୍ମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକଲବ୍ୟ ଓ ମଦ୍ରାଧିପତି ଶଲ୍ୟ ଥିବାବେଳେ, ଆପଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜା କଲେ?
2.40.15
अयं च सर्वराज्ञां वै बलश्लाघी महाबलः ।
जामदग्न्यस्य दयितः शिष्यो विप्रस्य भारत ॥ २.४०.१५ ॥
ଏ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳର ଗର୍ବୀ, ମହାବଳୀ; ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ (ପରଶୁରାମ)ଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ, ହେ ଭାରତ।
2.40.16
येनात्मबलमाश्रित्य राजानो युधि निर्जिताः ।
तं च कर्णमतिक्रम्य कथं कृष्णस्त्वयार्चितः ॥ २.४०.१६ ॥
ଯିଏ ନିଜ ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେହି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆପଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜା କଲେ?
2.40.17
नैवर्त्विङ्नैव चाचार्यो न राजा मधुसूदनः ।
अर्चितश्च कुरुश्रेष्ठ किमन्यत्प्रियकाम्यया ॥ २.४०.१७ ॥
ଋତ୍ବିକ୍ ନୁହଁନ୍ତି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ରାଜା ନୁହଁନ୍ତି — ତଥାପି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଗଲା; ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ବିନା ଅନ୍ୟ କାରଣ କ'ଣ?
2.40.18
अथवाऽभ्यर्चनीयोऽयं युष्माकं मधुसूदनः ।
किं राजभिरिहानीतैरवमानाय भारत ॥ २.४०.१८ ॥
ଅଥବା ଏହି ମଧୁସୂଦନ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜନୀୟ ହୋଇପାରନ୍ତି; ହେ ଭାରତ, ଅପମାନ ପାଇଁ ହିଁ ଏଠାକୁ ଆଣି ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ'ଣ ଲାଭ?
2.40.19
वयं तु न भयादस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ।
प्रयच्छामः करान्सर्वे न लोभान्न च सान्त्वनात् ॥ २.४०.१९ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ସେହି ମହାତ୍ମା କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ଭୟରୁ କର ଦେଉନାହୁଁ; ଲୋଭରୁ ନୁହେଁ, ସାନ୍ତ୍ୱନାରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
2.40.20
अस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः ।
करानस्मै प्रयच्छामः सोऽयमस्मान्न मन्यते ॥ २.४०.२० ॥
ଧର୍ମାଚରଣକାରୀ ଓ ରାଜତ୍ୱ ଇଚ୍ଛୁକ ଏହାକୁ ଆମେ କର ଦେଉଛୁ; ତଥାପି ଏ ଆମକୁ ମାନେ ନାହିଁ।
2.40.21
किमन्यदवमनानाद्धे यदेनं राजसंसदि ।
अप्राप्तलक्षणं कृष्णमर्घ्येणार्चितवानसि ॥ २.४०.२१ ॥
ରାଜାଙ୍କ ସଭାରେ, ଯୋଗ୍ୟତାର ଲକ୍ଷଣହୀନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବାଠାରୁ ବଡ଼ ଅପମାନ ଆଉ କ'ଣ?
2.40.22
अकस्माद्धर्मपुत्रस्य धर्मात्मेति यशो गतम् ।
को हि धर्मच्युते पूजामेवं युक्तां नियोजयेत् ॥ २.४०.२२ ॥
ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କର 'ଧର୍ମାତ୍ମା' ବୋଲି ଯଶ ହଠାତ୍ ଚାଲିଗଲା। ଧର୍ମଚ୍ୟୁତ ଲୋକକୁ ଏପରି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା କିଏ ଦେବ?
2.40.23
योयं वृष्णिकुले जातो राजानं हतवान्पुरा ।
जरासन्धं महात्मानमन्यायेन दुरात्मवान् ॥ २.४०.२३ ॥
ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଏ ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ, ଦୁରାତ୍ମା ହୋଇ ବଧ କରିଥିଲା।
2.40.24
अद्य धर्मात्मता चैव व्यपकृष्टा युधिष्ठिरात् ।
दर्शितं कृपणत्वं च कृष्णेऽर्घ्यस्य निवेदनात् ॥ २.४०.२४ ॥
ଆଜି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମତା ମଧ୍ୟ ଛଡ଼ାଗଲା; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବାରେ ତାଙ୍କର କୃପଣତା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।
2.40.25
यदि भीताश्च कौन्तेयाः कृपणाश्च तपस्विनः ।
ननु त्वयाऽपि बोद्धव्यं यां पूजां माधवार्हसि ॥ २.४०.२५ ॥
ଯଦି କୌନ୍ତେୟମାନେ ଭୀତ, ଦୀନ ଓ ତପସ୍ଵୀ, ତେବେ ହେ ମାଧବ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ଆପଣ କେଉଁ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ।
2.40.26
अथवा कृपणैरेतामुपनीतां जनार्दन ।
पूजामनर्हः कस्मात्त्वमभ्यनुज्ञातवानसि ॥ २.४०.२६ ॥
ଅଥବା, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏହି ଦୀନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଏହି ପୂଜାର ଆପଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଅନୁମତି ଦେଲେ?
2.40.27
अयुक्तामात्मनः पूजां त्वं पुनर्बहुमन्यसे ।
हविषः प्राप्य निष्यन्दं प्राशिता श्वेव निर्जने ॥ २.४०.२७ ॥
ନିଜ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ପୂଜାକୁ ତୁମେ ପୁଣି ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଦିଅ, ଯେପରି ନିର୍ଜନରେ ହବିଷର ବୁନ୍ଦା ପାଇ କୁକୁର ଚାଟେ।
2.40.28
न त्वं पार्थिवेन्द्राणामपमानः प्रयुज्यते ।
त्वामेव कुरवो व्यक्तं प्रलम्भन्ते जनार्दन ॥ २.४०.२८ ॥
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ରାଜାଧିରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯାଉ ନାହିଁ; କୁରୁମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ପ୍ରତାରଣା କରୁଛନ୍ତି।
2.40.29
क्लीबे दारक्रिया यादृगन्धे वा रूपदर्शनम् ।
अराज्ञो राजवत्पूजा तथा ते मधुसूदन ॥ २.४०.२९ ॥
ନପୁଂସକ ସହ ବିବାହ-କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ଅନ୍ଧକୁ ରୂପଦର୍ଶନ ପରି, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ରାଜା ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ରାଜା ପରି ପୂଜା ଦେବା ସେହିପରି।
2.40.30
दृष्टो युधिष्ठिरो राजा दृष्टो भीष्मश्च यादृशः ।
वासुदेवोऽप्ययं दृष्टः सर्वमेतद्यथातथम् ॥ २.४०.३० ॥
ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ଏହି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି; ଏ ସମସ୍ତ ଯଥାର୍ଥ।
2.40.31
इत्युक्त्वा शिशुपालस्तानुत्थाय परमासनात् ।
निर्ययौ सदसस्तस्मात्सहितो राजभिस्तदा ॥ २.४०.३१ ॥
ଏହା କହି ଶିଶୁପାଳ ସେହି ଉଚ୍ଚ ଆସନରୁ ଉଠି, ସେତେବେଳେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ସଭାରୁ ବାହାରି ଗଲା।