ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.40.1
नायमर्हति वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह महात्मसु ।
महीपतिषु कौरव्य राजवत्पार्थिवार्हणम् ॥ २.४०.१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ! ਇੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2.40.2
नायं युक्तः समाचारः पाण्डवेषु महात्मसु ।
यत्कामाद्देवकीपुत्रं पाण्डवार्चितवानसि ॥ २.४०.२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹ ਆਚਰਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
2.40.3
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मः सूक्ष्मो हि पाण्डवाः ।
अयं तत्राभ्यतिक्रान्तो ह्यापगेयोऽल्पदर्शनः ॥ २.४०.३ ॥
ਤੁਸੀਂ ਬਾਲਕ ਹੋ, ਧਰਮ ਸੂਖਮ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਂਡਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਆਪਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।
2.40.4
त्वादृशो धर्मयुक्तो हि कुर्वाणः प्रियकाम्यया ।
भवत्यभ्यधिकं भीष्मो लोकेष्ववमतः सताम् ॥ २.४०.४ ॥
ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਧਰਮੀ ਵੀ ਪਿਆਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੀਸ਼ਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.40.5
कथं ह्यराजा दाशार्हो मध्ये सर्वमहीक्षिताम् ।
अर्हणामर्हति तथा यथा युष्माभिरर्चितः ॥ २.४०.५ ॥
ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦਾਸ਼ਾਰਹ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ?
2.40.6
अथवा मन्यसे कृष्णं स्थविरं कुरुपुङ्गवः ।
वसुदेवे स्थिते वृद्धे कथमर्हति तत्सुतः ॥ २.४०.६ ॥
ਜਾਂ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਕੀ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ? ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਸੁਦੇਵ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
2.40.7
अथवा वासुदेवोऽपि प्रियकामोऽनुवृत्तवान् ।
द्रुपदे तिष्ठति कथं माधवोऽर्हति पूजनम् ॥ २.४०.७ ॥
ਜਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ ਪ੍ਰਿਯ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦ੍ਰੁਪਦ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਾਧਵ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?
2.40.8
आचार्यं मन्यसे कृष्णमथवा कुरुनन्दन ।
द्रोणे तिष्ठति वार्ष्णेयं कस्मादर्चितवानसि ॥ २.४०.८ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਚਾਰਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ? ਦ੍ਰੋਣ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ?
2.40.9
ऋत्विजं मन्यसे कृष्णमथवा कुरुनन्दन ।
द्वौपायने स्थिते वृद्धे कथं कृष्णोऽर्चितस्त्वया ॥ २.४०.९ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਿਤਵਿਜ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ? ਬੁੱਢੇ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
2.40.10
भीष्मे शान्तनवे राजन्स्थिते पुरुषसत्तमे ।
स्वच्छन्दमृत्युके राजन्कथं कृष्णोऽर्चितस्त्वया ॥ २.४०.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ — ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਛਾ-ਮੌਤ ਵਾਲਾ — ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
2.40.11
अश्वत्थाम्नि स्थिते वीरे सर्वशास्त्रविशारदे ।
कथं कृष्णस्त्वया राजन्नर्चितः कुरुनन्दन ॥ २.४०.११ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵੀਰ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
2.40.12
दुर्योधने च राजेन्द्रे स्थिते पुरुषसत्तमे ।
कृपे च भारताचार्ये कथं कृष्णस्त्वयाऽर्चितः ॥ २.४०.१२ ॥
ਰਾਜੇਂਦਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆ ਕ੍ਰਿਪ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ, ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
2.40.13
द्रुमं कम्पुरुषाचार्यमतिक्रम्य तथाऽर्चितः ।
भीष्मके चैव दुर्धर्षे पाण्डुवत्कृतलक्षणे ॥ २.४०.१३ ॥
ਦ੍ਰੁਮ ਅਤੇ ਕੰਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ, ਅਜੇਯ ਭੀਸ਼ਮਕ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ।
2.40.14
नृपे च रुक्मिणि श्रेष्ठे एकलव्ये तथैव च ।
शल्ये मद्राधिपे चैव कथं कृष्णस्त्वयार्चितः ॥ २.४०.१४ ॥
ਰਾਜਾ ਰੁਕਮੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਏਕਲਵਯ ਅਤੇ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਸ਼ਲਯ ਵੀ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
2.40.15
अयं च सर्वराज्ञां वै बलश्लाघी महाबलः ।
जामदग्न्यस्य दयितः शिष्यो विप्रस्य भारत ॥ २.४०.१५ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ; ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਚੇਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
2.40.16
येनात्मबलमाश्रित्य राजानो युधि निर्जिताः ।
तं च कर्णमतिक्रम्य कथं कृष्णस्त्वयार्चितः ॥ २.४०.१६ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਸ ਕਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਘ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
2.40.17
नैवर्त्विङ्नैव चाचार्यो न राजा मधुसूदनः ।
अर्चितश्च कुरुश्रेष्ठ किमन्यत्प्रियकाम्यया ॥ २.४०.१७ ॥
ਨਾ ਰਿਤਵਿਜ, ਨਾ ਆਚਾਰਯ, ਨਾ ਰਾਜਾ — ਫਿਰ ਵੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ; ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਿਯ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ?
2.40.18
अथवाऽभ्यर्चनीयोऽयं युष्माकं मधुसूदनः ।
किं राजभिरिहानीतैरवमानाय भारत ॥ २.४०.१८ ॥
ਜਾਂ ਇਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਪਮਾਨ ਲਈ ਹੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
2.40.19
वयं तु न भयादस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ।
प्रयच्छामः करान्सर्वे न लोभान्न च सान्त्वनात् ॥ २.४०.१९ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੌਂਤੇਯ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਿਲਾਸੇ ਕਰਕੇ।
2.40.20
अस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः ।
करानस्मै प्रयच्छामः सोऽयमस्मान्न मन्यते ॥ २.४०.२० ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਜਪਦ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
2.40.21
किमन्यदवमनानाद्धे यदेनं राजसंसदि ।
अप्राप्तलक्षणं कृष्णमर्घ्येणार्चितवानसि ॥ २.४०.२१ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ ਪੂਜਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਮਾਨ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
2.40.22
अकस्माद्धर्मपुत्रस्य धर्मात्मेति यशो गतम् ।
को हि धर्मच्युते पूजामेवं युक्तां नियोजयेत् ॥ २.४०.२२ ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੀ 'ਧਰਮਾਤਮਾ' ਵਜੋਂ ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਚਾਨਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਪੂਜਾ ਕੌਣ ਦੇਵੇਗਾ?
2.40.23
योयं वृष्णिकुले जातो राजानं हतवान्पुरा ।
जरासन्धं महात्मानमन्यायेन दुरात्मवान् ॥ २.४०.२३ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਇਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
2.40.24
अद्य धर्मात्मता चैव व्यपकृष्टा युधिष्ठिरात् ।
दर्शितं कृपणत्वं च कृष्णेऽर्घ्यस्य निवेदनात् ॥ २.४०.२४ ॥
ਅੱਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੋਂ ਧਰਮਾਤਮਾਪਣ ਵੀ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਕੰਜੂਸੀ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
2.40.25
यदि भीताश्च कौन्तेयाः कृपणाश्च तपस्विनः ।
ननु त्वयाऽपि बोद्धव्यं यां पूजां माधवार्हसि ॥ २.४०.२५ ॥
ਜੇ ਕੌਂਤੇਯ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਦੀਨ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
2.40.26
अथवा कृपणैरेतामुपनीतां जनार्दन ।
पूजामनर्हः कस्मात्त्वमभ्यनुज्ञातवानसि ॥ २.४०.२६ ॥
ਜਾਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇਸ ਪੂਜਾ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਅਯੋਗ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਕਿਉਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ?
2.40.27
अयुक्तामात्मनः पूजां त्वं पुनर्बहुमन्यसे ।
हविषः प्राप्य निष्यन्दं प्राशिता श्वेव निर्जने ॥ २.४०.२७ ॥
ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਨਸਾਨ ਥਾਂ ਹਵਿਸ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁੱਤਾ ਚੱਟਦਾ ਹੈ।
2.40.28
न त्वं पार्थिवेन्द्राणामपमानः प्रयुज्यते ।
त्वामेव कुरवो व्यक्तं प्रलम्भन्ते जनार्दन ॥ २.४०.२८ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਕੌਰਵ ਸਾਫ਼ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
2.40.29
क्लीबे दारक्रिया यादृगन्धे वा रूपदर्शनम् ।
अराज्ञो राजवत्पूजा तथा ते मधुसूदन ॥ २.४०.२९ ॥
ਨਪੁੰਸਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ-ਰਸਮ ਜਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
2.40.30
दृष्टो युधिष्ठिरो राजा दृष्टो भीष्मश्च यादृशः ।
वासुदेवोऽप्ययं दृष्टः सर्वमेतद्यथातथम् ॥ २.४०.३० ॥
ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ; ਇਹ ਸਭ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਹੈ।
2.40.31
इत्युक्त्वा शिशुपालस्तानुत्थाय परमासनात् ।
निर्ययौ सदसस्तस्मात्सहितो राजभिस्तदा ॥ २.४०.३१ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਉਸ ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਸਭਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।