มหาภารตะ · อัธยายะ 2.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.40.1
नायमर्हति वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह महात्मसु ।
महीपतिषु कौरव्य राजवत्पार्थिवार्हणम् ॥ २.४०.१ ॥
กุรุผู้เป็นยอดแห่งกุรุ ผู้นี้จากวงศ์วฤษณิไม่คู่ควรกับการต้อนรับอันพึงมอบแก่พระราชา ขณะที่เหล่าจอมปฐพีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ยืนอยู่ที่นี่
2.40.2
नायं युक्तः समाचारः पाण्डवेषु महात्मसु ।
यत्कामाद्देवकीपुत्रं पाण्डवार्चितवानसि ॥ २.४०.२ ॥
การกระทำเช่นนี้ต่อปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ไม่เหมาะสมเลย ที่ท่านให้เกียรติบุตรของเทวกีเพราะความปรารถนา
2.40.3
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मः सूक्ष्मो हि पाण्डवाः ।
अयं तत्राभ्यतिक्रान्तो ह्यापगेयोऽल्पदर्शनः ॥ २.४०.३ ॥
พวกท่านยังเป็นเด็กและไม่รู้ เพราะธรรมนั้นละเอียดอ่อนนัก ข้าแต่ปาณฑพ ในเรื่องนี้อาปคียะ บุตรแห่งคงคาผู้มีสายตาสั้น ได้ล่วงเกินไปแล้ว
2.40.4
त्वादृशो धर्मयुक्तो हि कुर्वाणः प्रियकाम्यया ।
भवत्यभ्यधिकं भीष्मो लोकेष्ववमतः सताम् ॥ २.४०.४ ॥
แม้ผู้ที่มีธรรมอย่างท่าน เมื่อกระทำด้วยความปรารถนาจะให้ผู้อื่นพอใจ ก็ย่อมเกินพอดี ภีษมะเป็นผู้ที่คนดีทั้งหลายในโลกดูหมิ่น
2.40.5
कथं ह्यराजा दाशार्हो मध्ये सर्वमहीक्षिताम् ।
अर्हणामर्हति तथा यथा युष्माभिरर्चितः ॥ २.४०.५ ॥
ไฉนผู้นี้ซึ่งแม้มิใช่กษัตริย์ เป็นทายาทแห่งทาศารหะ จะควรได้รับการยกย่องเช่นที่พวกท่านให้แก่เขาท่ามกลางจอมปฐพีทั้งปวงได้เล่า
2.40.6
अथवा मन्यसे कृष्णं स्थविरं कुरुपुङ्गवः ।
वसुदेवे स्थिते वृद्धे कथमर्हति तत्सुतः ॥ २.४०.६ ॥
หรือท่านคิดว่ากฤษณะเป็นผู้แก่ชรา ข้าแต่ยอดแห่งกุรุ เมื่อวาสุเทพผู้เฒ่ายังดำรงอยู่ บุตรของท่านจะควรได้รับเกียรติได้อย่างไร
2.40.7
अथवा वासुदेवोऽपि प्रियकामोऽनुवृत्तवान् ।
द्रुपदे तिष्ठति कथं माधवोऽर्हति पूजनम् ॥ २.४०.७ ॥
หรือแม้วาสุเทพเองก็ปรารถนาจะให้ผู้อื่นพอใจ จึงคล้อยตามมา ขณะที่ทรุปทะยังยืนอยู่ที่นี่ มาธวะจะควรได้รับการบูชาได้อย่างไร
2.40.8
आचार्यं मन्यसे कृष्णमथवा कुरुनन्दन ।
द्रोणे तिष्ठति वार्ष्णेयं कस्मादर्चितवानसि ॥ २.४०.८ ॥
หรือท่านคิดว่ากฤษณะเป็นอาจารย์ของท่าน ข้าแต่ผู้ทำให้กุรุชื่นชม เมื่อโทรณะยังยืนอยู่ที่นี่ เหตุใดท่านจึงให้เกียรติแก่ผู้สืบเชื้อวฤษณิ
2.40.9
ऋत्विजं मन्यसे कृष्णमथवा कुरुनन्दन ।
द्वौपायने स्थिते वृद्धे कथं कृष्णोऽर्चितस्त्वया ॥ २.४०.९ ॥
หรือท่านคิดว่ากฤษณะเป็นปุโรหิตผู้ประกอบพิธี ข้าแต่ผู้ทำให้กุรุชื่นชม เมื่อทไวปายนผู้เฒ่ายังดำรงอยู่ กฤษณะถูกท่านให้เกียรติได้อย่างไร
2.40.10
भीष्मे शान्तनवे राजन्स्थिते पुरुषसत्तमे ।
स्वच्छन्दमृत्युके राजन्कथं कृष्णोऽर्चितस्त्वया ॥ २.४०.१० ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อภีษมะบุตรศานตนุ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ผู้มีความตายอยู่ในอำนาจของตนยืนอยู่ที่นี่ ข้าแต่พระราชา กฤษณะถูกท่านให้เกียรติได้อย่างไร
2.40.11
अश्वत्थाम्नि स्थिते वीरे सर्वशास्त्रविशारदे ।
कथं कृष्णस्त्वया राजन्नर्चितः कुरुनन्दन ॥ २.४०.११ ॥
เมื่อวีรบุรุษอัศวัตถามัน ผู้เชี่ยวชาญในศาสตร์ทั้งปวงยืนอยู่ที่นี่ ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ผู้ทำให้กุรุชื่นชม กฤษณะถูกท่านให้เกียรติได้อย่างไร
2.40.12
दुर्योधने च राजेन्द्रे स्थिते पुरुषसत्तमे ।
कृपे च भारताचार्ये कथं कृष्णस्त्वयाऽर्चितः ॥ २.४०.१२ ॥
เมื่อทุรโยธน์ผู้เป็นจอมกษัตริย์ และกฤปะ อาจารย์แห่งภรตะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ยืนอยู่ที่นี่ กฤษณะถูกท่านให้เกียรติได้อย่างไร
2.40.13
द्रुमं कम्पुरुषाचार्यमतिक्रम्य तथाऽर्चितः ।
भीष्मके चैव दुर्धर्षे पाण्डुवत्कृतलक्षणे ॥ २.४०.१३ ॥
ท่านข้ามผ่านทรุมะและอาจารย์แห่งกัมปุรุษะ แล้วให้เกียรติแก่ภีษมกะเช่นนั้น ผู้ที่ไม่มีใครต่อกรได้ และมีเครื่องหมายแห่งปาณฑุ
2.40.14
नृपे च रुक्मिणि श्रेष्ठे एकलव्ये तथैव च ।
शल्ये मद्राधिपे चैव कथं कृष्णस्त्वयार्चितः ॥ २.४०.१४ ॥
แม้มีพระราชารุกมินผู้ประเสริฐ เอกลพยะ และศัลยะเจ้าแห่งมัทระก็อยู่ที่นี่เช่นกัน ไฉนกฤษณะจึงได้รับเกียรติจากท่าน
2.40.15
अयं च सर्वराज्ञां वै बलश्लाघी महाबलः ।
जामदग्न्यस्य दयितः शिष्यो विप्रस्य भारत ॥ २.४०.१५ ॥
ผู้นี้เป็นผู้โอ้อวดกำลังในหมู่กษัตริย์ทั้งปวง เป็นผู้มีพลังมหาศาล เป็นศิษย์ที่รักยิ่งของพราหมณ์ชามทัคนยะ ข้าแต่ภารตะ
2.40.16
येनात्मबलमाश्रित्य राजानो युधि निर्जिताः ।
तं च कर्णमतिक्रम्य कथं कृष्णस्त्वयार्चितः ॥ २.४०.१६ ॥
แม้ข้ามผ่านกรรณะ ผู้ซึ่งด้วยกำลังของตนเองที่พึ่งพาได้ กษัตริย์ทั้งหลายถูกพิชิตในการรบ กฤษณะถูกท่านให้เกียรติได้อย่างไร
2.40.17
नैवर्त्विङ्नैव चाचार्यो न राजा मधुसूदनः ।
अर्चितश्च कुरुश्रेष्ठ किमन्यत्प्रियकाम्यया ॥ २.४०.१७ ॥
มธุสูทนะไม่ใช่ปุโรหิต ไม่ใช่อาจารย์ ไม่ใช่กษัตริย์ แต่เขาก็ได้รับการให้เกียรติ ข้าแต่ยอดแห่งกุรุ นอกจากความปรารถนาจะให้พอใจแล้ว จะมีเหตุใดอีกเล่า
2.40.18
अथवाऽभ्यर्चनीयोऽयं युष्माकं मधुसूदनः ।
किं राजभिरिहानीतैरवमानाय भारत ॥ २.४०.१८ ॥
หรือบางทีมธุสูทนะนี้ควรได้รับการบูชาจากพวกท่าน ข้าแต่ภารตะ จะนำกษัตริย์มาที่นี่เพื่อให้อับอายไปใยเล่า
2.40.19
वयं तु न भयादस्य कौन्तेयस्य महात्मनः ।
प्रयच्छामः करान्सर्वे न लोभान्न च सान्त्वनात् ॥ २.४०.१९ ॥
ส่วนพวกเรานั้นมิได้ส่งส่วยให้ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นี้แห่งกุนตี เพราะความกลัว ไม่ใช่เพราะความโลภ และไม่ใช่เพราะการปลอบประโลม พวกเราส่งส่วยทั้งหมด
2.40.20
अस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः ।
करानस्मै प्रयच्छामः सोऽयमस्मान्न मन्यते ॥ २.४०.२० ॥
พวกเราส่งส่วยให้แก่ผู้ที่ดำเนินตามธรรมและปรารถนาจะเป็นกษัตริย์ แต่เขากลับไม่ใส่ใจพวกเรา
2.40.21
किमन्यदवमनानाद्धे यदेनं राजसंसदि ।
अप्राप्तलक्षणं कृष्णमर्घ्येणार्चितवानसि ॥ २.४०.२१ ॥
การดูหมิ่นจะยิ่งกว่านี้ได้อย่างไร ที่ท่านได้บูชากฤษณะ ผู้ไม่มีลักษณะแห่งความคู่ควร ด้วยเครื่องอรรฆ์ในท่ามกลางที่ประชุมของกษัตริย์
2.40.22
अकस्माद्धर्मपुत्रस्य धर्मात्मेति यशो गतम् ।
को हि धर्मच्युते पूजामेवं युक्तां नियोजयेत् ॥ २.४०.२२ ॥
ชื่อเสียงของโอรสแห่งธรรมว่าเป็นผู้มีจิตประกอบด้วยธรรม บัดนี้สูญไปโดยฉับพลัน ใครเล่าจะถวายการบูชาอันเหมาะสมเช่นนี้แก่ผู้ที่พลัดตกจากธรรม
2.40.23
योयं वृष्णिकुले जातो राजानं हतवान्पुरा ।
जरासन्धं महात्मानमन्यायेन दुरात्मवान् ॥ २.४०.२३ ॥
ผู้นี้เกิดในสกุลวฤษณิ เคยสังหารท้าวชรสันธะผู้มีจิตใจสูงส่งโดยไม่ชอบธรรมมาแต่ก่อน ด้วยจิตใจอันชั่วร้าย
2.40.24
अद्य धर्मात्मता चैव व्यपकृष्टा युधिष्ठिरात् ।
दर्शितं कृपणत्वं च कृष्णेऽर्घ्यस्य निवेदनात् ॥ २.४०.२४ ॥
วันนี้ ความเป็นผู้มีธรรมของยุธิษฐิระถูกพรากไปแล้ว และความตระหนี่ของท่านก็ปรากฏ เพราะการถวายเครื่องอรรฆ์แด่กฤษณะ
2.40.25
यदि भीताश्च कौन्तेयाः कृपणाश्च तपस्विनः ।
ननु त्वयाऽपि बोद्धव्यं यां पूजां माधवार्हसि ॥ २.४०.२५ ॥
หากบุตรแห่งกุนตีทั้งหลายหวาดกลัว ตกต่ำ และเป็นผู้บำเพ็ญตบะ ท่านเองก็พึงรู้ไว้เถิด มาธวะ ว่าการบูชาอันตนควรได้รับนั้นเป็นเช่นไร
2.40.26
अथवा कृपणैरेतामुपनीतां जनार्दन ।
पूजामनर्हः कस्मात्त्वमभ्यनुज्ञातवानसि ॥ २.४०.२६ ॥
หรือว่า ชนารทนะ เหตุใดท่านซึ่งไม่คู่ควรกับการบูชานี้ ซึ่งบุรุษผู้ตกต่ำเหล่านี้นำมาถวาย จึงยินยอมรับไว้
2.40.27
अयुक्तामात्मनः पूजां त्वं पुनर्बहुमन्यसे ।
हविषः प्राप्य निष्यन्दं प्राशिता श्वेव निर्जने ॥ २.४०.२७ ॥
ท่านยังคงยกย่องการบูชาที่ไม่สมควรแก่ตนอีก เหมือนสุนัขที่พบน้ำหยดจากเครื่องบูชาในที่รกร้างแล้วเลียกินไป
2.40.28
न त्वं पार्थिवेन्द्राणामपमानः प्रयुज्यते ।
त्वामेव कुरवो व्यक्तं प्रलम्भन्ते जनार्दन ॥ २.४०.२८ ॥
การดูหมิ่นมิได้เกิดแก่ท่านท่ามกลางบรรดาจอมกษัตริย์ ชนารทนะ แต่เห็นได้ชัดว่าพวกกุรุกำลังหลอกลวงท่านนั่นเอง
2.40.29
क्लीबे दारक्रिया यादृगन्धे वा रूपदर्शनम् ।
अराज्ञो राजवत्पूजा तथा ते मधुसूदन ॥ २.४०.२९ ॥
การสมรสกับขันทีก็ดี การแสดงรูปให้คนตาบอดดูก็ดี ฉันใด การบูชาท่านก็ฉันนั้น มธุสูทนะ ราวกับว่าท่านเป็นกษัตริย์ ทั้งที่ท่านมิใช่กษัตริย์
2.40.30
दृष्टो युधिष्ठिरो राजा दृष्टो भीष्मश्च यादृशः ।
वासुदेवोऽप्ययं दृष्टः सर्वमेतद्यथातथम् ॥ २.४०.३० ॥
ข้าพเจ้าได้เห็นพระยุธิษฐิระผู้เป็นกษัตริย์แล้ว ได้เห็นภีษมะเช่นนั้นแล้ว และได้เห็นวาสุเทพผู้นี้ด้วย ทั้งหมดนี้เป็นไปตามที่เป็นอยู่จริง
2.40.31
इत्युक्त्वा शिशुपालस्तानुत्थाय परमासनात् ।
निर्ययौ सदसस्तस्मात्सहितो राजभिस्तदा ॥ २.४०.३१ ॥
ศิศุปาลกล่าวเช่นนี้แล้ว ลุกขึ้นจากอาสนะอันสูงส่ง แล้วออกไปจากที่ประชุมนั้นในทันที พร้อมด้วยบรรดากษัตริย์