મહાભારત · અધ્યાય 2.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.49.1
तथा भृगुकुले जन्म यदर्थं च महात्मनः ।
जामदग्न्य इति ख्यातः प्रादुर्भावश्च वैष्णवः ॥ २.४९.१ ॥
આ રીતે ભૃગુકુળમાં એ મહાત્માનો જન્મ થયો; જમદગ્નિના પુત્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ તેમનું પ્રાદુર્ભાવ વૈષ્ણવ હતું.
2.49.2
जमदग्निसुतो राजन्त्रामो नाम स वीर्यवान् ।
हेहयान्तकरो राजन्स रामो बलिनां वरः ॥ २.४९.२ ॥
જમદગ્નિનો પુત્ર, હે રાજન, તે પરાક્રમી રામ નામે હતો; હે રાજન, હૈહયોનો સંહાર કરનાર તે રામ બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
2.49.3
कार्तावीर्यो महावीर्यो बलेनाप्रतिमस्तदा ।
रामेण जामदग्न्येन हतो विषममाचरन् ॥ २.४९.३ ॥
મહાપરાક્રમી કાર્તવીર્ય તે સમયે બળમાં અપ્રતિમ હતો; પરંતુ અન્યાય કરતાં તે જમદગ્નિના પુત્ર રામ દ્વારા માર્યો ગયો.
2.49.4
तं कार्तवीर्यं राजानं हेहयानामरिन्दमम् ।
रथस्थं पार्थिवं रामः पातयित्वाऽवधीद्रणे ॥ २.४९.४ ॥
રામે તે હૈહય રાજા કાર્તવીર્યને, જે શત્રુઓનું દમન કરનાર હતો અને રથમાં ઊભો હતો, પાડી દઈને યુદ્ધમાં મારી નાખ્યો.
2.49.5
जम्भस्य यज्ञं हत्वा स ऋत्विजश्चैव संस्तरे ।
जम्भस्य मूर्ध्नि भेत्ता च हन्ता च शतदुन्दुभेः ॥ २.४९.५ ॥
તેમણે જંભનો યજ્ઞ નષ્ટ કર્યો, યજ્ઞવેદી પરના ઋત્વિજોને પણ; જંભનું માથું ફાડનાર અને શતદુંદુભિનો હંતા પણ તે જ હતા.
2.49.6
स एष कृष्णो गोविन्दो जातो भृगुषु वीर्यवान् ।
सहस्रबाहुमुद्धर्तुं सहस्रजितमाहवे ॥ २.४९.६ ॥
એ જ આ કૃષ્ણ ગોવિંદ ભૃગુવંશમાં પરાક્રમી રૂપે જન્મ્યા; યુદ્ધમાં સહસ્રબાહુ, સહસ્રને જીતનાર તેને ઉખેડી નાખવા.
2.49.7
क्षत्रियाणां चतुष्पष्टिमयुतानि महायशाः ।
सरस्वत्यां समेतानि एष वै धनुषाऽजयत् ॥ २.४९.७ ॥
મહાયશસ્વી તેમણે સરસ્વતી નદીના કિનારે એકત્ર થયેલા ક્ષત્રિયોના ચોસઠ અયુત ધનુષથી જીત્યા.
2.49.8
ब्रह्मद्विषां धे तस्मिन्महस्राणि चतुर्दश ।
पुनर्जघान शूराणामतिक्रूरो रथर्षभः ॥ २.४९.८ ॥
તે સમયે બ્રાહ્મણદ્વેષી ચૌદ હજાર… ફરીથી તે અતિક્રૂર રથશ્રેષ્ઠે શૂરોને હણ્યા.
2.49.9
ततो राज्ञां सहस्रं स भङ्क्ता पूर्वमरिन्दमः ।
सहस्रं मुसलेनाहन्सहस्रमुदकृन्तत ॥ २.४९.९ ॥
પછી તે શત્રુદમન, જે પૂર્વે પણ ભંજક હતો, રાજાઓમાંથી હજારને મુસળથી માર્યા અને હજારને કાપી નાખ્યા.
2.49.10
चतुर्दशसहस्राणि कृणदूममपाययत् ।
शिष्टान्ब्रह्मद्विषो जित्वा ततोऽस्नायत भार्गवः ॥ २.४९.१० ॥
ચૌદ હજારને… લોહીની ધારા વહાવી, બાકી રહેલા બ્રાહ્મણદ્વેષીઓને જીતીને પછી ભાર્ગવે સ્નાન કર્યું.
2.49.11
रामरामेत्यमिक्रुष्टो ब्राह्मणैः क्षत्रियार्दितैः ।
निघ्नञ्शतसहस्राणि रामः परशुनाभिभूः ॥ २.४९.११ ॥
ક્ષત્રિયોથી પીડિત બ્રાહ્મણોએ "રામ, રામ" એવી બૂમો પાડતાં, પરશુથી વિજયી રામે લાખો જણાને હણ્યા.
2.49.12
न ह्यमृष्यत तां वाचमार्तैर्भृशमुदीरिताम् ।
भृगो रामाभिधावेति यदाऽक्रन्दन्द्विजातयः ॥ २.४९.१२ ॥
પીડિતોએ અતિશય ઉચ્ચારેલી તે વાણી તે સહન ન કરી શક્યો — "હે ભૃગુ, હે રામ, દોડી આવો!" એમ દ્વિજો પોકારી ઉઠ્યા ત્યારે.
2.49.13
काश्मीरान्दरदान्कुन्तीन्क्षुद्रकान्मालवाञ्छवान् ।
चेदिकाशिकरूशांश्च ऋषिकान्क्रथकैशिकान् ॥ २.४९.१३ ॥
કાશ્મીર, દરદ, કુંતિ, ક્ષુદ્રક, માલવ, શવ, ચેદિ, કાશી, કરૂષ, ઋષિક, ક્રથ અને કૈશિકોને.
2.49.14
अङ्गान्वङ्गान्कलिङ्गांश्च मागधान्काशिकोसलान् ।
रात्रायणान्वीतिहोत्रान्किरातान्कार्तिकावतान् ॥ २.४९.१४ ॥
અંગ, વંગ, કલિંગ, માગધ, કાશી અને કોસલ, રાત્રાયણ, વીતિહોત્ર, કિરાત અને કાર્તિકાવતોને.
2.49.15
एतानन्यांश्च राजन्यान्देशेदेशे सहस्रशः ।
निकृत्य निशितैर्बाणैः सम्प्रदाय विवस्वते ॥ २.४९.१५ ॥
એમને અને અન્ય રાજન્યોને, દેશેદેશે હજારોની સંખ્યામાં, તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપીને વિવસ્વાનને અર્પણ કર્યા.
2.49.16
कीर्णा क्षत्रियकोटीभिर्मेरुमन्दरभूषणा ।
त्रिः सप्तकृत्वः पृथिवी तेन निःक्षत्रिया कृता ॥ २.४९.१६ ॥
કરોડો ક્ષત્રિયોથી વ્યાપેલી, મેરુ-મંદર પર્વતોથી શોભતી પૃથ્વીને તેમણે એકવીસ વાર ક્ષત્રિયવિહીન કરી.
2.49.17
कृत्वा निःक्षत्रियां चैव भार्गवः स महायशाः ।
इन्द्रगोपकवर्णस्य जीवञ्जीवनिभस्य च ॥ २.४९.१७ ॥
ક્ષત્રિયવિહીન કર્યા પછી, મહાયશસ્વી ભાર્ગવ (પરશુરામે) ઇન્દ્રગોપક કીટના રંગના અને જીવંજીવ પક્ષીના જેવા રંગના (લોકોને પણ) (મારી નાખ્યા).
2.49.18
पूरयित्वा च सरितः क्षतजस्य सरांसि च ।
चकार तर्पणं वीरः पितॄणां तासु तेषु च ॥ २.४९.१८ ॥
નદીઓ અને સરોવરોને રક્તથી ભરીને, તે વીરે તેમાં અને તેમાં પિતૃઓ માટે તર્પણ કર્યું.
2.49.19
सर्वानष्टादश द्वीपान्वशमानीय भार्गवः ।
सोऽश्वमेधसहस्राणि नरमेधशतानि च ॥ २.४९.१९ ॥
ભાર્ગવે અઢાર દ્વીપોને પોતાના વશમાં લાવીને હજારો અશ્વમેધ અને સેંકડો નરમેધ યજ્ઞો કર્યા.
2.49.20
इष्ट्वा सागरपर्यन्तां काश्यपाय महीं ददौ ।
तस्याग्रेणानुपर्येति भूमिं कृत्वा विपांसुलाम् ॥ २.४९.२० ॥
યજ્ઞો કરીને સમુદ્ર સુધીની પૃથ્વી કશ્યપને દાન કરી; તેની કિનારીએ ફરીને ભૂમિને ધૂળરહિત બનાવી.
2.49.21
ततः कालकृतां सत्यां भार्गवाय महात्मने ।
गाधामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥ २.४९.२१ ॥
પછી કાળ દ્વારા નક્કી થયેલા તે સત્ય વિશે, મહાત્મા ભાર્ગવ સંબંધે, પુરાણજ્ઞ લોકો આ ગાથા પણ ગાય છે.
2.49.22
वेदिमष्टादशोत्सेधां हिरण्यस्यातिपौरुषीम् ।
रामेण जामदग्न्येन प्रतिजग्राह काश्यपः ॥ २.४९.२२ ॥
જમદગ્નિપુત્ર રામે આપેલી, અઢાર હાથ ઊંચી, માનવાતીત કદની સુવર્ણવેદી કશ્યપે સ્વીકારી.
2.49.23
एवमिष्ट्वा महाबाहुः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
अन्यद्वर्षशतं रामः सौभे साल्वमयोधयत् ॥ २.४९.२३ ॥
આ રીતે ભારે દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો કરીને મહાબાહુ રામે બીજાં સો વર્ષ સૌભ વિમાનમાં રહેલા સાલ્વ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
2.49.24
ततः स भृगुशार्दूलस्तं सौभं योधयन्प्रभुः ।
सुबन्धुरं रथं राजन्नास्थाय भरतर्षभ ॥ २.४९.२४ ॥
ત્યારે તે ભૃગુવંશનો શ્રેષ્ઠ, સમર્થ રામ સુંદર રથ પર ચડીને તે સૌભ વિમાન સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો, હે રાજન, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
2.49.25
नग्निकानां कुमारीणां गायन्तीनामुपाशृणोत् ।
रामराम महाबाहो भृगूणां कीर्तिवर्धन ॥ २.४९.२५ ॥
નગ્નિકાઓ અને કુમારીઓ ગાતી હતી — તેણે સાંભળ્યું: "હે રામ, રામ, હે મહાબાહુ, હે ભૃગુઓની કીર્તિ વધારનાર!"
2.49.26
त्यज शस्त्राणि सर्वाणि न त्वं सौभं वधिष्यसि ।
शङ्खचक्रगदापाणिर्देवानामभयङ्गरः ॥ २.४९.२६ ॥
બધાં શસ્ત્રો ત્યજી દે; તું સૌભને વધારશે નહિ. શંખ, ચક્ર, ગદા હાથમાં ધારણ કરનાર દેવોને અભય આપનાર છે.
2.49.27
युधि प्रद्युम्नसाम्बाभ्यां कृष्णः सौभं वधिष्यति ।
तच्छ्रुत्वा पुरुषव्याघ्रस्तत एव वनं ययौ ॥ २.४९.२७ ॥
યુદ્ધમાં પ્રદ્યુમ્ન અને સામ્બ સાથે કૃષ્ણ સૌભને વધશે. આ સાંભળી પુરુષવ્યાઘ્ર તરત જ વનમાં ચાલ્યો ગયો.
2.49.28
न्यस्य सर्वाणि शस्त्राणि कालकाङ्क्षी महायशाः ।
रथं सर्वायुधं चैव शरान्परशुमेव च ॥ २.४९.२८ ॥
બધાં શસ્ત્રો મૂકી, કાળની રાહ જોતા મહાયશસ્વીએ રથ, તેનાં સર્વ આયુધો, બાણો અને પરશુ પણ ત્યજ્યાં.
2.49.29
धनूंष्यप्सु प्रतिष्ठाप्य रामस्तेपे परं तपः ।
ह्रियं प्रज्ञां श्रियं कीर्तिं लक्ष्मीं चामित्रकर्शनः ॥ २.४९.२९ ॥
ધનુષ્યોને જળમાં સ્થાપી રામે પરમ તપ કર્યું. શત્રુઓને દમનારા તેણે લજ્જા, પ્રજ્ઞા, શ્રી, કીર્તિ અને લક્ષ્મી (માટે તપ કર્યું).
2.49.30
पञ्चाधिष्ठाय धर्मात्मा तं रथं विससर्ज ह ।
आदिकाले प्रवृत्तं तु व्यभजत्करमीश्वरः ॥ २.४९.३० ॥
પાંચમા તરીકે તેના પર આરૂઢ થઈ ધર્માત્માએ તે રથ છોડ્યો. આદિકાળે પ્રવૃત્ત થયેલું (વિધાન) ઈશ્વરે કરરૂપે વહેંચ્યું.
2.49.31
नाघ्नतं श्रद्धया सौभं न ह्यशक्तो महायशाः ।
जामदग्न्य इति ख्यातो यस्त्वयं भगवानुपिः। ॥ २.४९.३१ ॥
મહાયશસ્વી જમદગ્નિનો પુત્ર, જે પ્રખ્યાત છે, શ્રદ્ધાથી તેનો નાશ કરવા અસમર્થ ન હતા; આ ભગવાન ઋષિ પણ એવા જ હતા.
2.49.32
सोऽस्य भागस्तपस्तेपे भार्गवो लोकविश्रुतः ॥ २.४९.३२ ॥
તેનો ભાગ, લોકવિખ્યાત ભાર્ગવે તપ કર્યું.